شریعت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۳ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۵

2026-03-23T13:15:31Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-06-30T10:17:30Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani: شناسه و رتبه مقاله

2020-03-30T09:51:47Z

شناسه و رتبه مقاله

Zamani در ‏۳۰ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۳۴

2020-03-30T08:34:13Z

Zamani در ‏۳۰ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۱۹

2020-03-30T08:19:25Z

Zamani در ‏۳۰ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۱۴

2020-03-30T08:14:08Z

Zamani در ‏۳۰ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۲۹

2020-03-30T07:29:04Z

Zamani در ‏۳۰ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۲۸

2020-03-30T07:28:05Z

سید مهدی خدایی: 8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-12-02T17:48:29Z

8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

مهدی موسوی: ویرایش

2019-05-15T04:52:53Z

ویرایش

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-'''شریعت''' در اصطلاح [[قرآن|قرآن کریم]] راه و روشى است که براى [[امّت|امتى]] از امتها، یا پیامبرى از [[پیامبران]]، تعیین گردیده است و در اصطلاح [[فقیه|فقها]] مجموعۀ [[احکام شرعی|احکام شرعى]] است که [[الله|خداوند]] آن را از طریق پیامبران به مردم رسانده است. احکام شریعت [[اسلام]]، همۀ ابعاد زندگی [[انسان]] را در بر می گیرد و [[قرآن]] و [[سنت]] دو منبع اصلی آن هستند.
+'''«شریعت»''' در اصطلاح [[قرآن|قرآن کریم]]، راه و روشى است که براى [[امّت|امّتى]] از امّتها، یا پیامبرى از [[پیامبران]]، تعیین گردیده است و در اصطلاح [[فقیه|فقها]]، مجموعۀ [[احکام شرعی|احکام شرعى]] است که [[الله|خداوند]] آن را از طریق پیامبران به مردم رسانده است. احکام شریعت [[اسلام]]، همۀ ابعاد زندگی [[انسان]] را در بر می‌گیرد و [[قرآن]] و [[سنت]] دو منبع اصلی آن هستند.
 ==شریعت در لغت و اصطلاح ==
-[[راغب اصفهانی]] در کتاب [[مفردات قرآن راغب (کتاب)|مفردات القرآن]] می‌گوید: الشرع: یعنی راهی روشن و واضح. گفته می‌شود: شَرَعتُ له طریقاً، یعنی راهی را برای او تبیین کردم. و چنین راهی را شِرع، شَرع و شریعه نامیده‌اند. و در [[قرآن]] این لفظ برای راه الهی به استعاره گرفته شده و فرموده: «شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً».<ref>[[سوره مائده]]، ۴۸.</ref><ref>مفردات راغب، مادّه «شرع».</ref>
+[[راغب اصفهانی]] در کتاب «[[مفردات قرآن راغب (کتاب)|مفردات]]» می‌گوید: «الشرع یعنی راهی روشن و واضح. گفته می‌شود: شَرَعتُ له طریقاً، یعنی راهی را برای او تبیین کردم. و چنین راهی را شِرع یا شَرع و شریعه نامیده‌اند. و در [[قرآن]] این لفظ برای راه الهی به استعاره گرفته شده و فرموده: {{متن قرآن|"شِرْعَةً وَ مِنْهاجاً"»}}.<ref>[[سوره مائده]]، ۴۸.</ref><ref>مفردات راغب، مادّه «شرع».</ref>
-در اصطلاح [[فقیه|فقها]] مراد از شریعت، مجموعۀ [[احکام شرعی|احکام شرعى]] است که [[الله|خداوند]] آن را براى بندگان خود [[سنت|سنّت]] قرار داده است و از طریق [[پیامبران]] ابلاغ گردیده و در بردارندۀ احکامى است که اوّلًا، رابطۀ انسان را با خودش و ثانیاً، رابطۀ او را با پروردگارش و ثالثاً، رابطۀ او را با همنوعانش تنظیم مى‌کند.
+در اصطلاح [[فقیه|فقها]] مراد از شریعت، مجموعۀ [[احکام شرعی|احکام شرعى]] است که [[الله|خداوند]] آن را براى بندگان خود قرار داده است و از طریق [[پیامبران]] ابلاغ گردیده و در بردارندۀ احکامى است که اوّلًا، رابطۀ [[انسان]] را با خودش و ثانیاً، رابطۀ او را با پروردگارش و ثالثاً، رابطۀ او را با همنوعانش تنظیم مى‌کند.
-پس شریعت، نظام فراگیرى است که تمامى جوانب و زوایاى زندگى آدمى را در برمى‌گیرد و شریعت [[اسلام|اسلامى]] نیز یعنى مجموعه‌اى از احکام، مقرّرات و قواعد شرعى که خداى عزّ وجلّ آن را براى بندگان خود تشریع کرده و برگزیده است و توسط [[خاتم الأنبیاء|خاتم پیامبران]] حضرت محمّد بن عبداللّٰه صلی الله علیه و آله ابلاغ گردیده است.<ref>مجله فقه اهل بیت علیهم السلام، ج‌۳۷، ص۹۹</ref>
+پس شریعت، نظام فراگیرى است که تمامى جوانب و زوایاى زندگى آدمى را در برمى‌گیرد و شریعت [[اسلام|اسلامى]] نیز یعنى مجموعه‌اى از احکام، مقرّرات و قواعد شرعى که خداى عزّ وجلّ آن را براى بندگان خود تشریع کرده و برگزیده است و توسط خاتم پیامبران [[حضرت محمد]] صلی الله علیه و آله ابلاغ گردیده است.<ref>مجله فقه اهل بیت علیهم السلام، ج‌۳۷، ص۹۹</ref>
 ==نسبت شریعت با دین ==
-[[دین]] و شریعت هر دو به معنای راه است، ولی [[قرآن]] شریعت را در معنای راه و روشی خاص برای امتی یا پیامبری خاص به کار می برد. چنانچه در مورد امت های مختلف می فرماید: «لِکلٍّ جَعَلْنا مِنْکمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجا<ref>[[سوره مائده]]، ۴۸.</ref>؛ برای هر یک از شما شرع و راهی قرار دادیم». ولی دین، یک قانون و راه الهیِ عمومی برای تمام امت‌هاست
+«[[دین]]» و «شریعت» هر دو به معنای راه است، ولی [[قرآن]] شریعت را در معنای راه و روشی خاص برای امتی یا پیامبری خاص به کار می برد. چنانچه در مورد امت های مختلف می فرماید: {{متن قرآن|«لِکلٍّ جَعَلْنا مِنْکمْ شِرْعَةً وَ مِنْهاجا»}}؛<ref>[[سوره مائده]]، ۴۸.</ref> برای هر یک از شما شرع و راهی قرار دادیم. ولی دین، یک قانون و راه الهیِ عمومی برای تمام امت‌هاست.
-از این روی شریعت -بجز شریعت خاتم پیامبران، [[پیامبر اسلام|حضرت محمد]] (صلی الله علیه وآله)- [[نسخ]] می‏ پذیرد، ولی دین به معنای وسیع خود نسخ نمی‏‌پذیرد، یعنی این گونه نیست که حکم آن پس از مدتی برداشته شود. دین از اول بوده و بعدا هم خواهد بود. پس خداوند بندگان خود را جز به یک دین که همان [[اسلام]] و تسلیم در برابر اوست مکلف نساخته: «إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلام<ref>[[سوره آل عمران]]، ۱۹.</ref>‏؛ همانا دین نزد خداوند اسلام (تسلیم فرمان خدا شدن) است.»<ref>تفسیر المیزان، ج۵، ص۳۵۰</ref>
+از این رو، شریعت -بجز شریعت خاتم پیامبران، [[پیامبر اسلام|حضرت محمد]] (صلی الله علیه وآله)- [[نسخ]] می‏ پذیرد، ولی دین به معنای وسیع خود نسخ نمی‏‌پذیرد، یعنی این گونه نیست که حکم آن پس از مدتی برداشته شود. دین از اول بوده و بعدا هم خواهد بود. پس خداوند بندگان خود را جز به یک دین که همان [[اسلام]] و [[تسلیم]] در برابر اوست مکلف نساخته: {{متن قرآن|«إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلام»}}؛<ref>[[سوره آل عمران]]، ۱۹.</ref>‏ همانا دین نزد خداوند اسلام (تسلیم فرمان خدا شدن) است.<ref>تفسیر المیزان، ج۵، ص۳۵۰</ref>
 ==شریعت اسلام==
-در [[اسلام|دین اسلام]]، کتاب خدا ([[قرآن]]) و [[سنت|سنّت]] دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن [[احکام شرعی|احکام]] و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۴</ref> همچنین «شارع»، به معنای واضع و تشریع کننده شریعت، [[خدای متعال]] و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، [[پیامبر اسلام|پیامبر اعظم]] صلّی اللّه‌ علیه و آله است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۴</ref>
+در [[اسلام|دین اسلام]]، کتاب خدا ([[قرآن]]) و [[سنت|سنّت]] دو منبع اصلی شریعت هستند که مجتهدان برای به دست آوردن [[احکام شرعی|احکام]] و [[تکلیف|تکالیف]] شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۴</ref> همچنین «شارع»، به معنای واضع و تشریع کننده شریعت، [[خدای متعال]] و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، [[پیامبر اسلام|پیامبر اعظم]] صلّی اللّه‌ علیه و آله است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۴</ref>
 برخی از ویژگی های شریعت اسلام عبارتند از:
-*'''قلمرو جامع شریعت اسلام:''' شریعت اسلام قلمروی جامع دارد و همه ابعاد حیات بشری را در بر می‌گیرد؛<ref>نگاه کنید:  لگنهاوزن، محمد، «نقش شریعت در زندگی مسلمین»، ترجمه منصور نصیری، معرفت، اسفند ۱۳۷۹ش. </ref> اعم از امور عبادی، مسائل مربوط به [[خانواده در اسلام|خانواده]]، مسائل مربوط به معاملات و مسائل حکومتی و ...
+*'''قلمرو جامع شریعت اسلام:''' شریعت اسلام قلمروی جامع دارد و همه ابعاد حیات بشری را در بر می‌گیرد؛<ref>نگاه کنید: لگنهاوزن، محمد، «نقش شریعت در زندگی مسلمین»، ترجمه منصور نصیری، معرفت، اسفند ۱۳۷۹ش. </ref> اعم از امور عبادی، مسائل مربوط به [[خانواده در اسلام|خانواده]]، مسائل مربوط به معاملات و مسائل حکومتی و... .
 *'''تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد:''' از دیدگاه فقهای [[شیعه]]، احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۵</ref>
-*'''آسان گیری شریعت اسلام:''' خداوند متعال شریعت را سهل و آسان قرار داده است. قرآن کریم با بیانات مختلف بدین مطلب تصریح کرده است. در آیه‌ای می‌فرماید: «لایُکَلِّفُ اللّه‌ُ نَفْساً إلاّ وُسْعَها<ref> بقره، آیه۲۸۶.</ref>؛ خداوند هیچ کس را تکلیف نمی‌کند مگر به قدر توانایی او». و در آیه‌ای دیگر آمده است: «وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ<ref>حج، آیه۷۸.</ref>؛ و در دین (در مقام تکلیف) بر شما مشقت و رنج ننهاده است». و در آیه‌ ای دیگر خداوند پس از بیان این حکم که در صورت دسترس نداشتن به آب، با خاک پاک [[تیمم|تیمّم]] کنید، می‌فرماید: «ما یُرِیدُ اللّه‌ُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِن حَرَجٍ<ref>مائده، آیه۶.</ref>؛ خداوند نمی‌خواهد هیچ گونه سختی برای شما قرار دهد». از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت زا وضع نکرده؛ و هم در صورتی که بر اثر پیدایی شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرجی و دارای مشقت باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۵</ref>
+*'''آسان‌گیری شریعت اسلام:''' خداوند متعال شریعت را سهل و آسان قرار داده است. قرآن کریم با بیانات مختلف بدین مطلب تصریح کرده است. در آیه‌ای می‌فرماید: {{متن قرآن|«لایُکَلِّفُ اللّه‌ُ نَفْساً إلاّ وُسْعَها»}}؛<ref> [[سوره بقره]]، آیه۲۸۶.</ref> خداوند هیچ کس را تکلیف نمی‌کند مگر به قدر توانایی او. و در آیه‌ای دیگر آمده است: {{متن قرآن|«وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ»}}؛<ref>[[سوره حج]]، آیه۷۸.</ref> و در دین (در مقام تکلیف) بر شما مشقت و رنج ننهاده است. و در آیه‌ ای دیگر خداوند پس از بیان این حکم که در صورت دسترس نداشتن به آب، با خاک پاک [[تیمم|تیمّم]] کنید، می‌فرماید: {{متن قرآن|«ما یُرِیدُ اللّه‌ُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِن حَرَجٍ»}}؛<ref>[[سوره مائده]]، آیه۶.</ref> خداوند نمی‌خواهد هیچ گونه سختی برای شما قرار دهد. از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت‌زا وضع نکرده؛ و هم در صورتی که بر اثر پیدایش شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرج و مشقت داشته باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۵</ref>
 ==بدعت==
-[[بدعت]] عبارت است از نوآورى عقیده یا عملى در حوزه [[دین|دین]] بدون استناد به منابع پذیرفته شده در استنباط [[احکام شرعی|احکام]].<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۲، ص۷۵</ref> از آنجا که زمام تشریع احکام و تکالیف بندگان به دست [[الله|خداوند]] است که [[پیامبران|پیامبران]] از راه [[وحی]] آن را دریافت و به مردم ابلاغ می‌کنند، بنابر این، هیچ یک از بندگان حق ندارد از پیش خود و بر پایه نظر و اندیشه خویش، حکم و تکلیفی را وضع کند و آن را به خداوند نسبت دهد.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۵</ref> روایات بسیارى در نکوهش بدعت وارد شده است. مضمون برخى از آنها این است که: «هر بدعتى گمراهى، و فرجام هر گمراهى‌اى آتش است».<ref>وسائل الشیعة، ج۸، ص۳۳۵</ref>
+[[بدعت]] عبارت است از نوآورى عقیده یا عملى در حوزه [[دین|دین]] بدون استناد به منابع پذیرفته شده در استنباط [[احکام شرعی|احکام]].<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۲، ص۷۵</ref> از آنجا که زمام تشریع احکام و [[تکلیف|تکالیف]] بندگان به دست [[الله|خداوند]] است که [[پیامبران|پیامبران]] از راه [[وحی]] آن را دریافت و به مردم ابلاغ می‌کنند، بنابر این، هیچ یک از بندگان حق ندارد از پیش خود و بر پایه نظر و اندیشه خویش، حکم و تکلیفی را وضع کند و آن را به خداوند نسبت دهد.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۵</ref> روایات بسیارى در نکوهش بدعت وارد شده است. مضمون برخى از آنها این است که: «هر بدعتى گمراهى است، و فرجام هر گمراهى‌اى آتش است».<ref>وسائل الشیعة، ج۸، ص۳۳۵</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-*طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق.
+*المیزان فی تفسیر القرآن، سید محمدحسین طباطبایی، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، ۱۴۱۷ق.
-*جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، چاپ دوم، ۱۳۸۵ش.
+*فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جمعی از پژوهشگران، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامى، ۱۳۸۵ش.
-*جمعى از مؤلفان‌، مجله فقه اهل بیت علیهم السلام‌، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام‌، چاپ اول‌.
+*مجله فقه اهل بیت علیهم‌السلام‌، جمعى از مؤلفان‌، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم‌السلام‌، چاپ اول‌.
-*لگنهاوزن، محمد، «نقش شریعت در زندگی مسلمین»، ترجمه منصور نصیری، معرفت، اسفند ۱۳۷۹ش.
+*نقش شریعت در زندگی مسلمین، محمد لگنهاوزن، ترجمه منصور نصیری، معرفت، اسفند ۱۳۷۹ش.
+[[رده: تعاریف کلی]]
 [[رده:فقه]]
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
-شَریعت به معنی آنچه [[الله|خداوند]] متعال براى بندگان خود وضع و تشریع کرده است، می باشد. به شریعت، شَرع، شریعت الهی، شریعت مُنزِلِه و قانون الهی نیز گفته می شود.
+'''شريعت''' در اصطلاح قرآن راه و روشى است كه براى امتى از امتها، يا پيامبرى از پيامبران مبعوث، تعیین گرديده است و در اصطلاح فقها مجموعۀ احكام شرعى است كه خداوند آن از طريق پيامبران به مردم رسانده است. احکام شریعت اسلام همه ابعاد زندگی انسان را در بر میگیرد و قرآن و سنت دو منبع شریعت اسلام هستند.
-==معنی شریعت==
+==معنی لغوی شریعت==
 [[راغب اصفهانی]] در کتاب [[مفردات قرآن راغب (کتاب)|مفردات القرآن]] می‌گوید: الشرع: یعنی راهی روشن و واضح. گفته می‌شود: شَرَعتُ له طریقاً، یعنی راهی را برای او تبیین کردم. و چنین راهی را شِرع، شَرع و شریعه نامیده‌اند. و در قرآن این لفظ برای راه الهی به استعاره گرفته شده و فرموده: شِرْعَةً وَ مِنْهاجا<ref>[[آیه 48 سوره مائده]]</ref><ref>مفردات راغب، مادّه «شرع».</ref>
-البتّه در اصطلاح [[فقیه|فقها]] و کتب [[فقه|فقهی]] و تعبیراتى نظیر «شرایع الاحکام» خصوص [[احکام شرعی|احکام فرعی]] عملی از آن اراده مى شود که در این صورت کاملا مرادف با معناى اصطلاحى «[[فقه]]» است.<ref>مکارم شیرازی، دائرة المعارف فقه مقارن، ج۱.</ref>
+==نسبت شریعت با دین در قرآن==
-==نسبت شریعت با دین==
+ولی دین، یک قانون و راه الهیِ عمومی برای تمام امت‌هاست واز این روی شریعت، بجز شریعت خاتم پیامبران، حضرت محمد (ص) نسخ می‏پذیرد ولی دین به معنای وسیع خود نسخ نمی‏‌پذیرد یعنی این گونه نیست که حکم آن پس از مدتی برداشته شود. دین از اول بوده و بعدا هم خواهد بود. پس خداوند بندگان خود را جز به یک دین که همان اسلام و تسلیم در برابر اوست مکلف نساخته: «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلام<ref>[[آیه 19 سوره آل عمران]]</ref>‏؛ همانا دین نزد خداوند اسلام (تسلیم فرمان خدا شدن) است.»<ref>تفسیر المیزان، ج5، ص350</ref>
-ولی دین، یک قانون و راه الهیِ عمومی برای تمام امت‌هاست واز این روی شریعت، بجز شریعت خاتم پیامبران، حضرت محمد (ص) نسخ می‏پذیرد ولی دین به معنای وسیع خود نسخ نمی‏پذیرد یعنی این گونه نیست که حکم آن پس از مدتی برداشته شود. دین از اول بوده و بعدا هم خواهد بود. پس خداوند بندگان خود را جز به یک دین که همان اسلام و تسلیم در برابر اوست مکلف نساخته: «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلام<ref>[[آیه 19 سوره آل عمران]]</ref>‏؛ همانا دین نزد خداوند اسلام (تسلیم فرمان خدا شدن) است.»<ref>تفسیر المیزان، ج5، ص350</ref>
+==شریعت در اصطلاح فقها==
 ==معنی شارع==
@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۳: @@
 ==ویژگی های شریعت اسلام==
-*قلمرو جامع شریعت اسلام:
+*'''قلمرو جامع شریعت اسلام:'''
 شریعت اسلام قلمروی جامع دارد و همه ابعاد حیات بشری را در بر می‌گیرد.<ref>نگاه کنید:  لگنهاوزن، محمد، «نقش شریعت در زندگی مسلمین»، ترجمه منصور نصیری، معرفت، اسفند 1379ش. </ref> اعم از امور عبادی، مسائل مربوط به خانواده، مسائل مربوط به معاملات و مسائل حکومتی و ...
@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۸: @@
 ==منابع==
 *طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق.
 *جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، چاپ دوم، 1385ش.
 *لگنهاوزن، محمد، «نقش شریعت در زندگی مسلمین»، ترجمه منصور نصیری، معرفت، اسفند 1379ش.
 [[رده:فقه]]
@@ سطر ۵۶: / سطر ۵۹: @@
 |شناسه= خوب
 |عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
-|رعایت سطح مخاطب عام= متوسط
+|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= متوسط
+|جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 ==ویژگی های شریعت اسلام==
 *'''تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد:'''
 از دیدگاه فقهای [[شیعه]] احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675</ref>
@@ سطر ۴۴: / سطر ۴۷: @@
 *طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق.
 *جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، چاپ دوم، 1385ش.
+*لگنهاوزن، محمد، «نقش شریعت در زندگی مسلمین»، ترجمه منصور نصیری، معرفت، اسفند 1379ش.
 [[رده:فقه]]
 [[رده:اسلام]]

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 ==معنی شارع==
-شارع به معنای وضع و تشریع کننده شریعت، خدای متعال و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، [[پیامبر اسلام|پیامبر اعظم]] صلّی اللّه‌ علیه و آله است.
+شارع به معنای وضع و تشریع کننده شریعت، خدای متعال و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، [[پیامبر اسلام|پیامبر اعظم]] صلّی اللّه‌ علیه و آله است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص674</ref>
 ==منابع شریعت==
-کتاب خدا ([[قرآن]]) و [[سنت|سنّت]] دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن احکام و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.
+کتاب خدا ([[قرآن]]) و [[سنت|سنّت]] دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن احکام و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص674</ref>
 ==ویژگی های شریعت اسلام==
 *'''تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد:'''
-از دیدگاه فقهای [[شیعه]] احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.
+از دیدگاه فقهای [[شیعه]] احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675</ref>
 *'''آسان گیری شریعت اسلام:'''
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 و در آیه‌ ای دیگر خداوند پس از بیان این حکم که در صورت دسترس نداشتن به آب، با خاک پاک تیمّم کنید، می‌فرماید: «مایُرِیدُ اللّه‌ُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِن حَرَجٍ<ref>مائده، آیه۶.</ref>؛ خداوند نمی‌خواهد هیچ گونه سختی برای شما قرار دهد».
-از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت زا وضع نکرده؛ و هم در صورتی که بر اثر پیدایی شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرجی و دارای مشقت باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است.
+از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت زا وضع نکرده؛ و هم در صورتی که بر اثر پیدایی شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرجی و دارای مشقت باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675</ref>
 ==بدعت==
@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 ==منابع==
 *طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق.
-*جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، ج۴، ص۶۷۴-۶۷۶.
+*جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، چاپ دوم، 1385ش.
 [[رده:فقه]]

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 شارع به معنای وضع و تشریع کننده شریعت، خدای متعال و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، [[پیامبر اسلام|پیامبر اعظم]] صلّی اللّه‌ علیه و آله است.
-==منبع شریعت==
+==منابع شریعت==
 کتاب خدا ([[قرآن]]) و [[سنت|سنّت]] دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن احکام و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.
-==تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد==
+==ویژگی های شریعت اسلام==
+*'''تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد:'''
 از دیدگاه فقهای [[شیعه]] احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.
-==شریعت سمحه و سهله==
+*'''آسان گیری شریعت اسلام:'''
 خداوند متعال شریعت را سهل و آسان قرار داده است. قرآن کریم با بیانات مختلف بدین مطلب تصریح کرده است. در آیه‌ای می‌فرماید: «لایُکَلِّفُ اللّه‌ُ نَفْساً إلاّ وُسْعَها<ref> بقره، آیه۲۸۶.</ref>؛ خداوند هیچ کس را تکلیف نمی‌کند مگر به قدر توانایی او»؛
 و در آیه‌ای دیگر آمده است: «وَما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ<ref>حج، آیه۷۸.</ref>؛ و در دین (در مقام تکلیف) بر شما مشقت و رنج ننهاده است».
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۳: @@
 از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت زا وضع نکرده؛ و هم در صورتی که بر اثر پیدایی شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرجی و دارای مشقت باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است.
-==نوآوری در شریعت==
+==بدعت==
+بدعت عبارت است از نوآورى عقيده يا عملى در حوزه دين بدون استناد به منابع پذيرفته شده در استنباط احكام.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص75</ref>
-چنانچه در شریعت فعلی نسبت به نسخ حکمی ثابت در شریعت پیشین شک شود، آیا استصحاب عدم نسخ جاری و حکم به بقای آن در شریعت فعلی می‌شود یا نه؟
+از آنجا که زمام تشریع احکام و تکالیف بندگان به دست خداوند است که [[پيامبران|پیامبران]] از راه [[وحی]] آن را دریافت و به مردم ابلاغ می‌کنند. بنابر این، هیچ یک از بندگان حق ندارد از پیش خود و بر پایه نظر و اندیشه خویش، حکم و تکلیفی را وضع کند و آن را به خداوند نسبت دهد.<ref> فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج4، ص675</ref> روايات بسيارى در نكوهش بدعت وارد شده است. مضمون برخى از آنها اين است كه: «هر بدعتى گمراهى، و فرجام هر گمراهى‌اى آتش است»<ref>وسائل الشيعة، ج8، ص335</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۳: @@
 ==منابع==
 *طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق.
-*فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج۴، ص۶۷۴-۶۷۶.
+*جمعی از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسّسه دائرة المعارف فقه اسلامى، ج۴، ص۶۷۴-۶۷۶.
 [[رده:فقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-{{نیازمند ویرایش فنی}}
-شَریعت به معنی آنچه خداوند متعال براى بندگان خود وضع و تشریع کرده است، می باشد. به شریعت، شَرع، شریعت الهی، شریعت مُنزِلِه و قانون الهی نیز گفته می شود.
+شَریعت به معنی آنچه [[الله|خداوند]] متعال براى بندگان خود وضع و تشریع کرده است، می باشد. به شریعت، شَرع، شریعت الهی، شریعت مُنزِلِه و قانون الهی نیز گفته می شود.
 ==معنی شریعت==
-«شریعت» در لغت به معناى درگاه و سردر ورودى (= عتبه) و نیز به معناى آبشخور و جایگاهى که بدون طناب از آن آب نوشیده مى شود «مورد الماء الّذى یستقى منه بلا رِشاء» [۱] آمده است و به مجموعه مسائل دینى اعمّ از عقاید و اخلاق و احکام نیز «شریعت» گفته مى شود از این جهت که مایه حیات و طهارت کسانى است که آن را بپیمایند و سلوکى هماهنگ با آن داشته باشند. [۲] مراد از «شریعت» در آیه ۱۸ سوره جاثیه نیز همین معنا مى باشد: (ثُمَّ جَعَلْنَاکَ عَلَى شَرِیعَة مِّنَ الاَْمْرِ). [۳] البتّه در اصطلاح فقها و کتب فقهی و تعبیراتى نظیر «شرایع الاحکام» خصوص احکام فرعی عملی از آن اراده مى شود که در این صورت کاملا مرادف با معناى اصطلاحى «فقه» است. [۴]
+«شریعت» در لغت به معناى درگاه و سردر ورودى (= عتبه) و نیز به معناى آبشخور و جایگاهى که بدون طناب از آن آب نوشیده مى شود آمده است: «مورد الماء الّذى یستقى منه بلا رِشاء» [۱]، و به مجموعه مسائل دینى اعمّ از [[عقاید]] و [[اخلاق]] و [[احكام|احکام]] نیز «شریعت» گفته مى شود، از این جهت که مایه حیات و طهارت کسانى است که آن را بپیمایند و سلوکى هماهنگ با آن داشته باشند. [۲] مراد از «شریعت» در آیه ۱۸ [[سوره جاثیه]] نیز همین معنا مى باشد: (ثُمَّ جَعَلْنَاکَ عَلَى شَرِیعَة مِّنَ الاَْمْرِ). [۳]
 ==نسبت شریعت با دین==
-شریعت از نظر مفهومی اخص از دین است؛ زیرا شریعت عبارت است از راه و روشی خاص برای امتی یا پیامبری؛ در حالی که دین عبارت است از روش عام الهی نسبت به همه امتها؛ از این رو، شریعت قابل نسخ است؛ لیکن دین به این معنا نسخ پذیر نیست [۵] .
+شریعت از نظر مفهومی اخص از [[دین]] است؛ زیرا شریعت عبارت است از راه و روشی خاص برای امتی یا پیامبری؛ در حالی که دین عبارت است از روش عام الهی نسبت به همه امتها؛ از این رو، شریعت قابل نسخ است؛ لیکن دین به این معنا نسخ پذیر نیست. [۵]
 ==معنی شارع==
-شارع به معنای وضع و تشریع کننده شریعت، خدای متعال و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، پیامبر اعظم صلّی اللّه‌ علیه و آله است.
+شارع به معنای وضع و تشریع کننده شریعت، خدای متعال و به معنای تبیین و تفسیر کننده آن، [[پیامبر اسلام|پیامبر اعظم]] صلّی اللّه‌ علیه و آله است.
 ==منبع شریعت==
-کتاب خدا (قرآن) و سنّت دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن احکام و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.
+کتاب خدا ([[قرآن]]) و [[سنت|سنّت]] دو منبع اصلی شریعت اند که مجتهدان برای به دست آوردن احکام و تکالیف شرعی به آن دو رجوع می‌کنند.
-==شریعت و تبعیت از مصالح و مفاسد==
+==تبعیت شریعت از مصالح و مفاسد==
-از دیدگاه فقهای شیعه احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.
+از دیدگاه فقهای [[شیعه]] احکام و تکالیفی که خداوند متعال مقرر کرده، تابع مصالح و مفاسد است؛ بدین معنا که خداوند بدانچه مصلحت بندگان در آن بوده امر کرده و از آنچه برای آنان مفسده داشته نهی کرده است.
 ==شریعت سمحه و سهله==
-خداوند متعال شریعت را سهل و آسان قرار داده است. قرآن کریم با بیانات مختلف بدین مطلب تصریح کرده است. در آیه‌ای می‌فرماید:{لایُکَلِّفُ اللّه‌ُ نَفْساً إلاّ وُسْعَه}؛ [۶] خداوند هیچ کس را تکلیف نمی‌کند مگر به قدر توانایی او» و در آیه‌ای دیگر آمده است:{وَما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ}؛ [۷] و در دین (در مقام تکلیف) بر شما مشقت و رنج ننهاده است». و در آیه‌ ای دیگر خداوند پس از بیان این حکم که در صورت دسترس نداشتن به آب با خاک پاک تیمّم کنید، می‌فرماید: {مایُرِیدُ اللّه‌ُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُم مِن حَرَجٍ}؛ [۸] خداوند نمی‌خواهد هیچ گونه سختی برای شما قرار دهد». از این رو، خداوند متعال هم در مقام جعل و تشریعِ حکم، حکمی حرجی و مشقت زا وضع نکرده و هم در صورتی که بر اثر پیدایی شرایط و عوارضی، حکمی برای مکلّف حرجی و دارای مشقت باشد، آن حکم را از وی برداشته و او را از آن معاف داشته است.
+خداوند متعال شریعت را سهل و آسان قرار داده است. قرآن کریم با بیانات مختلف بدین مطلب تصریح کرده است. در آیه‌ای می‌فرماید: {لایُکَلِّفُ اللّه‌ُ نَفْساً إلاّ وُسْعَها}؛ [۶] خداوند هیچ کس را تکلیف نمی‌کند مگر به قدر توانایی او»؛
 ==نوآوری در شریعت==
-زمام تشریع احکام و تکالیف بندگان به دست خداوند است که پیامبران از راه وحی آن را دریافت و به مردم ابلاغ می‌کنند. بنابر این، هیچ یک از بندگان حق ندارد از پیش خود و بر پایه نظر و اندیشه خویش، حکم و تکلیفی را وضع کند و آن را به خداوند نسبت دهد.
+زمام تشریع احکام و تکالیف بندگان به دست خداوند است که [[پيامبران|پیامبران]] از راه [[وحی]] آن را دریافت و به مردم ابلاغ می‌کنند. بنابر این، هیچ یک از بندگان حق ندارد از پیش خود و بر پایه نظر و اندیشه خویش، حکم و تکلیفی را وضع کند و آن را به خداوند نسبت دهد.
 ==استصحاب عدم نسخ در شریعت==
@@ سطر ۳۵: / سطر ۴۳: @@
 چنانچه در شریعت فعلی نسبت به نسخ حکمی ثابت در شریعت پیشین شک شود، آیا استصحاب عدم نسخ جاری و حکم به بقای آن در شریعت فعلی می‌شود یا نه؟
 بنابر جریان استصحاب، حکم شریعت پیشین در شریعت فعلی ثابت می‌شود؛ لیکن چنین استصحابی به دلیل وجود اشکالات متعدد مورد پذیرش قرار نگرفته است.
-چنانچه در شریعت اسلام، نسبت به بقای حکمی به جهت شک در نسخ آن، شک شود آیا استصحاب عدم نسخ جاری و حکم به بقای آن می‌شود یا نه؟ معروف جریان استصحاب است؛ هر چند برخی در این نیز اشکال کرده‌اند.
+چنانچه در شریعت [[اسلام]]، نسبت به بقای حکمی به جهت شک در نسخ آن شک شود، آیا استصحاب عدم نسخ جاری و حکم به بقای آن می‌شود یا نه؟ معروف، جریان استصحاب است؛ هر چند برخی در این نیز اشکال کرده‌اند.
 ==پانویس==
 ۱. ↑ المعجم الوسیط، مادّه «شرع».
 ۲. ↑ مفردات راغب، مادّه «شرع».
 ۳. ↑ المیزان، تفسیر ابن عاشور، التفسیر المنیر، ذیل آیه ۱۸ سوره جاثیه.
 ۴. ↑ آیة الله مکارم شیرازی، دائرة المعارف فقه مقارن، ج۱.
 ۵. ↑ المیزان ج۵، ص۳۵۰.
-۶. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۸۶.
-۷. ↑ حج/سوره۲۲، آیه۷۸.
+۶. ↑ بقره، آیه۲۸۶.
-۸. ↑ مائده/سوره۵، آیه۶.
-==مآخذ==
+==منبع==
 *مقاله شریعت در دانش‌نامه اينترنتی ویكی‌فقه.