شرح صدر - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۰۷

2026-03-20T14:07:25Z

مهدی موسوی در ‏۱۸ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۸

2026-03-18T13:48:31Z

نمایش تغییرات

Mohammadi: /* آثار شرح صدر */

2025-05-31T12:47:01Z

‏آثار شرح صدر

Mohammadi: /* آثار شرح صدر */

2025-05-31T12:46:21Z

‏آثار شرح صدر

Mohammadi: /* شرح صدر در قرآن */

2025-05-31T12:41:51Z

‏شرح صدر در قرآن

Mohammadi: /* آثار شرح صدر */

2025-05-31T12:40:41Z

‏آثار شرح صدر

Mohammadi: /* شرح صدر در قرآن */

2025-05-31T12:06:16Z

‏شرح صدر در قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2020-06-27T05:40:33Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۰۷

2020-03-03T11:07:42Z

Aghajani در ‏۳ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۰۷

2020-03-03T11:07:18Z

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 منظور از «صدر» در «يَشْرَحْ صَدْرَهُ»، [[روح]] و دل است. سعۀ صدر یا شرح صدر كنايه از خويشتن‌دارى و تحمل مصائب است.<ref>تفسیر احسن الحدیث، سید علی‌اکبر قرشی.</ref> مراد از شرح صدر، گسترش افق [[عقل]] و فكر و بلندى‌ روح، براى پذيرش [[حق]] و هدايت است و اين نيازمند گذشتن از هوسها و تمنيّات دل است. به عبارت دیگر «شرح صدر» به معناى بالا رفتن ظرفيّت [[انسان]] است تا بتواند ناملايمات را تحمّل كند و در مشكلات و سختى‌ها [[صبر]] و پايدارى ورزد.
-صاحب «[[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البیان]]» می‌نویسد: در [[حدیث صحیح|روایت صحیح]] وارد شده است که وقتی آیه {{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ ...»}}<ref>[[آیه 125 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۲۵.]]</ref> نازل شد، از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] پرسیدند: منظور از شرح صدر چیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«نورٌ یقْذِفَهُ اللهُ فی قَلبِ مَنْ یشاء فَینشَرِحُ له صَدرَهُ و ینفَصح»}}<ref>التحریر والتنویر، ابن عاشور، ج ۷، ص ۴۵؛ البرهان فی تفسیر القرآن، سید هاشم بحرانی، تهران، ۱۴۱۶ ق، مقدمه ص ۹.</ref>؛ «نوری است که خدا در دل [[مومن|مؤمن]] می‌افکند و سینه‌اش را بوسیله آن گشایش و روشنی می‌بخشد». اصحاب پرسیدند:‌ آیا این نور نشانه‌ای دارد؟ فرمود: {{متن حدیث|«نَعَمْ، الإنابَةُ إلی دارِالخُلُودِ والتّجافی عَنْ دارِالغُرُور والإستعدادِ لِلْمَوتِ قَبْلَ نُزُولِ الموت»}}<ref>طبرسی، مجمع البیان، انتشارات ناصرخسرو، تهران، ۱۳۷۲، ج ۴، ص ۵۶۱.</ref>؛ آری، (نشانه آن) توجه به سرای جاویدان و دامن برچیدن از زرق و برق دنیا و آماده شدن برای [[مرگ]] است پیش از آن که فرارسد.
+صاحب «[[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البیان]]» می‌نویسد: در [[حدیث صحیح|روایت صحیح]] وارد شده است که وقتی آیه {{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ ...»}}<ref name=":۰">[[آیه 125 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۲۵.]]</ref> نازل شد، از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] پرسیدند: منظور از شرح صدر چیست؟ فرمود: «{{متن حدیث|نورٌ یقْذِفَهُ اللهُ فی قَلبِ مَنْ یشاء فَینشَرِحُ له صَدرَهُ و ینفَصح}}<ref>التحریر والتنویر، ابن عاشور، ج ۷، ص ۴۵؛ البرهان فی تفسیر القرآن، سید هاشم بحرانی، تهران، ۱۴۱۶ ق، مقدمه ص ۹.</ref>؛ نوری است که خدا در دل [[مومن|مؤمن]] می‌افکند و سینه‌اش را بوسیله آن گشایش و روشنی می‌بخشد». اصحاب پرسیدند:‌ آیا این نور نشانه‌ای دارد؟ فرمود: «{{متن حدیث|نَعَمْ، الإنابَةُ إلی دارِالخُلُودِ والتّجافی عَنْ دارِالغُرُور والإستعدادِ لِلْمَوتِ قَبْلَ نُزُولِ الموت}}<ref>طبرسی، مجمع البیان، انتشارات ناصرخسرو، تهران، ۱۳۷۲، ج ۴، ص ۵۶۱.</ref>؛ آری، (نشانه آن) توجه به سرای جاویدان و دامن برچیدن از زرق و برق دنیا و آماده شدن برای [[مرگ]] است پیش از آن که فرارسد».
 [[امام رضا]] عليه السلام نیز فرمود: نشانه‌ى سعه‌صدر، [[تسليم]] خدا بودن، [[اطمینان]] به او داشتن و دلگرم شدن به وعده‌هاى الهى است و نشانه‌ى ضيق‌ صدر، ترديد و [[اضطراب]] است.<ref>تفسير كنز الدقائق، مشهدی.</ref>
@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 ==شرح صدر در قرآن==
-[[خدای متعال|خدای متعال]] از "شرح صدر" در [[قرآن]] به عنوان موهبت عظیم به [[پیامبر اسلام|پیامبر]] خود، یادآوری می‌کند: {{متن قرآن|«أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ»}}<ref>[[آیه 1 سوره شرح|سوره انشراح، آیه ۱.]]</ref>؛ آیا سینه تو را وسیع و گشاده نساختیم؟!
+[[خدای متعال|خدای متعال]] از "شرح صدر" در [[قرآن]] به عنوان موهبت عظیم به [[پیامبر اسلام|پیامبر]] خود، یادآوری می‌کند: «{{متن قرآن|أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ}}<ref>[[آیه 1 سوره شرح|سوره انشراح، آیه ۱.]]</ref>؛ آیا سینه تو را وسیع و گشاده نساختیم؟!».
 مراد از "شرح صدر" [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله گستردگی و وسعت نظر وی است، به طوری که ظرفیت تلقی [[وحی]] و نیز نیروی تبلیغ آن و تحمل ناملایماتی را که در این راه می‌بیند، داشته باشد و به عبارتی دیگر، [[نفس]] شریف آن بزرگوار را طوری نیرومند کند که نهایت درجه استعداد را برای قبول افاضات الهی پیدا کند.<ref>طباطبایی، محمدحسین؛ المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، ۱۳۷۴، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>
-[[حضرت موسی علیه السلام|حضرت موسی]] علیه السلام در وادی مقدس طوی، "شرح صدر" را از خدای سبحان درخواست می‌کند و دعایش به اجابت می‌رسد؛ {{متن قرآن|«{{آیه|۲۰|۲۵}}»}}<ref>[[آیه 25 سوره طه|سوره طه، آیه ۲۵.]]</ref>؛ موسی گفت: پروردگارا! سینه‌ام را گشاده کن.
+[[حضرت موسی علیه السلام|حضرت موسی]] علیه السلام در وادی مقدس طوی، "شرح صدر" را از خدای سبحان درخواست می‌کند و دعایش به اجابت می‌رسد؛ «{{متن قرآن|{{آیه|۲۰|۲۵}}}}<ref>[[آیه 25 سوره طه|سوره طه، آیه ۲۵.]]</ref>؛ موسی گفت: پروردگارا! سینه‌ام را گشاده کن».
-این جمله، استعاره به کنایه است، چون "شرح" به معنای گشاده‌ کردن و بازکردن است، گویا سینه [[انسان]] را که قلب در آن جای دارد، ظرفی فرض کرده که آنچه از طریق مشاهده و ادراک در آن وارد می‌شود، جای می‌گیرد و در آن انباشته می‌شود.<ref>طباطبایی، المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، ج ۲۰، ص ۵۴۰.</ref> شرح صدر رهبران الهی، مایه آسانی امور سخت و تکالیف بر آنان است. در حدیثی از [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان علی]] علیه السلام می‌خوانیم: {{متن حدیث|«آلَةُ الرِیاسَةِ سعةُ الصدر»}}<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۷۶.</ref>؛ وسیله رهبری و ریاست، سینه گشاده است».
+این جمله، استعاره به کنایه است، چون "شرح" به معنای گشاده‌ کردن و بازکردن است، گویا سینه [[انسان]] را که قلب در آن جای دارد، ظرفی فرض کرده که آنچه از طریق مشاهده و ادراک در آن وارد می‌شود، جای می‌گیرد و در آن انباشته می‌شود.<ref>طباطبایی، المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، ج ۲۰، ص ۵۴۰.</ref> شرح صدر رهبران الهی، مایه آسانی امور سخت و تکالیف بر آنان است. در حدیثی از [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان علی]] علیه السلام می‌خوانیم: «{{متن حدیث|آلَةُ الرِیاسَةِ سعةُ الصدر}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/17781/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-176-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%DB%80-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA نهج البلاغه، حکمت ۱۷۶.]</ref>؛ وسیله رهبری و ریاست، سینه گشاده است».
-{{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ ...»}}<ref>[[آیه 125 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۲۵.]]</ref>؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای (پذیرش) اسلام گشاده می‌سازد و آن کس را که (بخاطر اعمال خلافش) بخواهد گمراه سازد، سینه‌اش را آنچنان تنگ می‌کند که گویا می‌خواهد به آسمان بالا رود... .
+«{{متن قرآن|فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ ...}}<ref name=":۰" />؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای (پذیرش) اسلام گشاده می‌سازد و آن کس را که (بخاطر اعمال خلافش) بخواهد گمراه سازد، سینه‌اش را آنچنان تنگ می‌کند که گویا می‌خواهد به آسمان بالا رود ...».
-{{متن قرآن|«أَفَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ ...»}}<ref>[[آیه 22 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۲۲.]]</ref>؛ آیا کسی که خدا سینه‌اش را برای اسلام گشوده است و بر فراز مرکبی از نور الهی قرار گرفته (همچون کوردلان گمراه است؟!)... .
+«{{متن قرآن|أَفَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ ...}}<ref>[[آیه 22 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۲۲.]]</ref>؛ آیا کسی که خدا سینه‌اش را برای اسلام گشوده است و بر فراز مرکبی از نور الهی قرار گرفته (همچون کوردلان گمراه است؟!) ...».
 کسی که خداوند سینه‌اش را برای قبول [[اسلام]] - که همان [[تسلیم|تسلیم]] بودن است - باز کرده باشد، در حقیقت سینه‌اش را برای تسلیم در برابر [[عقاید|اعتقادات]] صحیح و [[عمل صالح]] وسعت داده به طوری که هیچ مطلب [[حق]] و صحیحی به او پیشنهاد نمی‌شود، مگر آن که آن را می‌پذیرد و این نیست مگر بخاطر این که چشم بصیرتش، نوری دارد که همیشه به اعتقاد و عمل صحیح می‌تابد.

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 '''الف) آسانی امور:'''
-شرح صدر رهبران الهی، مایه آسانی امور سخت و تکالیف بر آنان: {{متن قرآن|«{{آیه|20|24}} 💠<ref>[[آیه 24 سوره طه|سوره طاها، آیه ۲۴.]]</ref> {{آیه|20|25}} <ref>[[آیه 25 سوره طه|همان، آیه ۲۵.]]</ref>؛ اینک به سوی [[فرعون]] برو، که او طغیان کرده است ([[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] گفت:) پروردگارا: سینه‌ام را گشاده کن.
+شرح صدر رهبران الهی، مایه آسانی امور سخت و تکالیف بر آنان: {{متن قرآن|«{{آیه|20|24}} 💠<ref>[[آیه 24 سوره طه|سوره طاها، آیه ۲۴.]]</ref> {{آیه|20|25}} <ref>[[آیه 25 سوره طه|همان، آیه ۲۵.]]</ref>»}}؛ اینک به سوی [[فرعون]] برو، که او طغیان کرده است ([[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] گفت:) پروردگارا: سینه‌ام را گشاده کن.
 در حدیثی از [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان علی]] علیه السلام می‌خوانیم: {{متن حدیث|«آلَةُ الرِیاسَةِ سعةُ الصدر»}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/17781/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-176-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%DB%80-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA نهج البلاغه؛ حکمة ۱۷۶.]</ref>؛ وسیله رهبری و ریاست، سینه گشاده است».

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 '''الف) آسانی امور:'''
-شرح صدر رهبران الهی، مایه آسانی امور سخت و تکالیف بر آنان: {{متن قرآن|«{{آیه|20|24}} 💠<ref>[[آیه 24 سوره طه|سوره طاها، آیه ۲۴.]]</ref> {{آیه|20|25}}<ref name=":۰۰۰۰" />؛ اینک به سوی [[فرعون]] برو، که او طغیان کرده است ([[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] گفت:) پروردگارا: سینه‌ام را گشاده کن.
+شرح صدر رهبران الهی، مایه آسانی امور سخت و تکالیف بر آنان: {{متن قرآن|«{{آیه|20|24}} 💠<ref>[[آیه 24 سوره طه|سوره طاها، آیه ۲۴.]]</ref> {{آیه|20|25}} <ref>[[آیه 25 سوره طه|همان، آیه ۲۵.]]</ref>؛ اینک به سوی [[فرعون]] برو، که او طغیان کرده است ([[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] گفت:) پروردگارا: سینه‌ام را گشاده کن.
 در حدیثی از [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان علی]] علیه السلام می‌خوانیم: {{متن حدیث|«آلَةُ الرِیاسَةِ سعةُ الصدر»}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/17781/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-176-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%DB%80-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA نهج البلاغه؛ حکمة ۱۷۶.]</ref>؛ وسیله رهبری و ریاست، سینه گشاده است».
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 '''ب) تسلیم خدا:'''
-[[تسلیم|تسلیم]] در برابر خدا، نتیجه شرح صدر و باز بودن سینه است: {{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ ...»}}؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای اسلام گشاده می‌سازد.
+[[تسلیم|تسلیم]] در برابر خدا، نتیجه شرح صدر و باز بودن سینه است: {{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ ...»}}<ref name=":۰۰۰۰" />؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای اسلام گشاده می‌سازد.
 اسلام در این [[آیه|آیه]] به معنای لغوی «تسلیم»<ref>ترجمه المیزان، ج ۷، ص ۳۴۲، همان.</ref> است.

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 این جمله، استعاره به کنایه است، چون "شرح" به معنای گشاده‌ کردن و بازکردن است، گویا سینه انسان را که قلب در آن جای دارد ظرفی فرض کرده که آنچه از طریق مشاهده و ادراک در آن وارد می‌شود، جای می‌گیرد و در آن انباشته می‌شود.<ref> همان، ج ۲۰، ص ۵۴۰.</ref>
-{{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ ...»}}<ref>[[آیه 125 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۲۵.]]</ref>؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای (پذیرش) اسلام گشاده می‌سازد و آن کس را که (بخاطر اعمال خلافش) بخواهد گمراه سازد، سینه‌اش را آنچنان تنگ می‌کند که گویا می‌خواهد به آسمان بالا رود... .
+{{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ ...»}}<ref name=":۰۰۰۰">[[آیه 125 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۲۵.]]</ref>؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای (پذیرش) اسلام گشاده می‌سازد و آن کس را که (بخاطر اعمال خلافش) بخواهد گمراه سازد، سینه‌اش را آنچنان تنگ می‌کند که گویا می‌خواهد به آسمان بالا رود... .
 کسی که خداوند سینه‌اش را برای قبول [[اسلام]] - که همان [[تسلیم|تسلیم]] بودن است - گشاده کرده باشد، در حقیقت سینه‌اش را برای تسلیم در برابر اعتقادات صحیح و [[عمل صالح]] وسعت داده به طوری که هیچ مطلب [[حق]] و صحیحی به او پیشنهاد نمی‌شود مگر آن که آن را می‌پذیرد و این نیست مگر بخاطر این که چشم بصیرتش، نوری دارد که همیشه به اعتقاد و عمل صحیح می‌تابد.

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 '''الف) آسانی امور:'''
-شرح صدر رهبران الهی، مایه آسانی امور سخت و تکالیف بر آنان: {{متن قرآن|«إذهَبْ إلی فِرعُونَ إنَّهُ طَغی، قالَ رَبّ اشرَح لی صَدری»}}؛ اینک به سوی [[فرعون]] برو، که او طغیان کرده است ([[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] گفت:) پروردگارا: سینه‌ام را گشاده کن. ([[سوره طه]]/ ۲۴ و ۲۵)
+شرح صدر رهبران الهی، مایه آسانی امور سخت و تکالیف بر آنان: {{متن قرآن|«{{آیه|20|24}} 💠<ref>[[آیه 24 سوره طه|سوره طاها، آیه ۲۴.]]</ref> {{آیه|20|25}}<ref name=":۰۰۰۰" />؛ اینک به سوی [[فرعون]] برو، که او طغیان کرده است ([[حضرت موسی علیه السلام|موسی]] گفت:) پروردگارا: سینه‌ام را گشاده کن.
-در حدیثی از [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان علی]] علیه السلام می‌خوانیم: «آلَةُ الرِیاسَةِ سعةُ الصدر؛ وسیله رهبری و ریاست، سینه گشاده است».<ref>نهج البلاغه؛ حکمة ۱۷۶، صبحی صالح.</ref>
+در حدیثی از [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان علی]] علیه السلام می‌خوانیم: {{متن حدیث|«آلَةُ الرِیاسَةِ سعةُ الصدر»}}<ref>[https://ahlolbait.com/content/17781/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA-176-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D8%8C-%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85%DB%80-%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA نهج البلاغه؛ حکمة ۱۷۶.]</ref>؛ وسیله رهبری و ریاست، سینه گشاده است».
 '''ب) تسلیم خدا:'''
-[[تسلیم|تسلیم]] در برابر خدا، نتیجه شرح صدر و باز بودن سینه است: {{متن قرآن|«فَمَنْ یرِدِ اللهُ اَنْ یهدیهُ یشرَح صَدْرَهُ لِلإسلامِ...»}}؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای اسلام گشاده می‌سازد. ([[سوره انعام]]/ ۱۲۵)
+[[تسلیم|تسلیم]] در برابر خدا، نتیجه شرح صدر و باز بودن سینه است: {{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ ...»}}؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای اسلام گشاده می‌سازد.
 اسلام در این [[آیه|آیه]] به معنای لغوی «تسلیم»<ref>ترجمه المیزان، ج ۷، ص ۳۴۲، همان.</ref> است.
@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 '''ج) قبولی اسلام:'''
-برخورداری از شرح صدر، زمینه پذیرش [[اسلام]]: {{متن قرآن|«أفَمَنْ شَرَحَ اللهُ صَدْرَهُ لِلإسْلامِ فَهُوَ علی نورٍ مِنْ رَبّه...»}}؛ آیا کسی که خدا سینه‌اش را برای اسلام گشوده است و بر فراز مرکبی از نور الهی قرار گرفته (همچون کوردلان گمراه است؟!)... . ([[سوره زمر]]/ ۲۲)
+برخورداری از شرح صدر، زمینه پذیرش [[اسلام]]: {{متن قرآن|«أَفَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ ...»}}<ref>[[آیه 22 سوره زمر|سوره زمر، آیه ۲۲.]]</ref>؛ آیا کسی که خدا سینه‌اش را برای اسلام گشوده است و بر فراز مرکبی از نور الهی قرار گرفته (همچون کوردلان گمراه است؟!)... .
 ==پانویس==

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 ==شرح صدر در قرآن==
-[[خدای متعال|خدای متعال]] از "شرح صدر" در [[قرآن]] به عنوان موهبت عظیم به [[پیامبر اسلام|پیامبر]] خود، یادآوری می‌کند: {{متن قرآن|«ألَمْ نَشْرَحْ لَک صَدرَک»}}؛ آیا سینه تو را وسیع و گشاده نساختیم؟!([[سوره انشراح]]/ ۱)
+[[خدای متعال|خدای متعال]] از "شرح صدر" در [[قرآن]] به عنوان موهبت عظیم به [[پیامبر اسلام|پیامبر]] خود، یادآوری می‌کند: {{متن قرآن|«{{آیه|94|1}}»}}<ref>[[آیه 1 سوره شرح|سوره انشراح، آیه ۱.]]</ref>؛ آیا سینه تو را وسیع و گشاده نساختیم؟!
 مراد از "شرح صدر" [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله گستردگی و وسعت نظر وی است به طوری که ظرفیت تلقی [[وحی]] و نیز نیروی تبلیغ آن و تحمل ناملایماتی را که در این راه می‌بیند، داشته باشد و به عبارتی دیگر [[نفس]] شریف آن بزرگوار را طوری نیرومند کند که نهایت درجه استعداد را برای قبول افاضات الهی پیدا کند.<ref>طباطبایی، محمدحسین؛ المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، انتشارات اسلامی جامعه مدرسین ۱۳۷۴، ج ۷، ص ۴۷۱.</ref>
-[[حضرت موسی علیه السلام|حضرت موسی]] علیه السلام در وادی مقدس "شرح صدر" را از خدای سبحان درخواست می‌کند و دعایش به اجابت می‌رسد؛ {{متن قرآن|«قال رَبِّ اشْرَح لی صَدْری»}}؛ موسی گفت: پروردگارا! سینه‌ام را گشاده کن.([[سوره طه]]/ ۲۵)
+[[حضرت موسی علیه السلام|حضرت موسی]] علیه السلام در وادی مقدس "شرح صدر" را از خدای سبحان درخواست می‌کند و دعایش به اجابت می‌رسد؛ {{متن قرآن|«{{آیه|20|25}}»}}<ref>[[آیه 25 سوره طه|سوره طاها، آیه ۲۵.]]</ref>؛ موسی گفت: پروردگارا! سینه‌ام را گشاده کن.
 این جمله، استعاره به کنایه است، چون "شرح" به معنای گشاده‌ کردن و بازکردن است، گویا سینه انسان را که قلب در آن جای دارد ظرفی فرض کرده که آنچه از طریق مشاهده و ادراک در آن وارد می‌شود، جای می‌گیرد و در آن انباشته می‌شود.<ref> همان، ج ۲۰، ص ۵۴۰.</ref>
-{{متن قرآن|«فَمَن یرِدِ اللّهُ أَن یهْدِیهُ یشْرَحْ صَدْرَهُ لِلإِسْلاَمِ وَمَن یرِدْ أَن یضِلَّهُ یجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیقًا حَرَجًا کأَنَّمَا یصَّعَّدُ فِی السَّمَاءِ ...»}}؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای (پذیرش) اسلام گشاده می‌سازد و آن کس را که (بخاطر اعمال خلافش) بخواهد گمراه سازد، سینه‌اش را آنچنان تنگ می‌کند که گویا می‌خواهد به آسمان بالا رود... . ([[سوره انعام]]/ ۱۲۵)
+{{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ ...»}}<ref>[[آیه 125 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۲۵.]]</ref>؛ آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای (پذیرش) اسلام گشاده می‌سازد و آن کس را که (بخاطر اعمال خلافش) بخواهد گمراه سازد، سینه‌اش را آنچنان تنگ می‌کند که گویا می‌خواهد به آسمان بالا رود... .
 کسی که خداوند سینه‌اش را برای قبول [[اسلام]] - که همان [[تسلیم|تسلیم]] بودن است - گشاده کرده باشد، در حقیقت سینه‌اش را برای تسلیم در برابر اعتقادات صحیح و [[عمل صالح]] وسعت داده به طوری که هیچ مطلب [[حق]] و صحیحی به او پیشنهاد نمی‌شود مگر آن که آن را می‌پذیرد و این نیست مگر بخاطر این که چشم بصیرتش، نوری دارد که همیشه به اعتقاد و عمل صحیح می‌تابد.
-صاحب [[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البیان]] می‌نویسد، در [[حدیث صحیح|روایت صحیح]] وارد شده است که وقتی آیه؛ {{متن قرآن|«فَمَنْ یرِد اللهُ اَن یهدیهُ یشرَح صَدرَهُ لِلإسلامِ...»}}. ([[سوره انعام]]/ ۱۲۵) نازل شد، از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] پرسیدند: منظور از شرح صدر چیست؟ فرمود: «نورٌ یقْذِفَهُ اللهُ فی قَلبِ مَنْ یشاء فَینشَرِحُ له صَدرَهُ و ینفَضح»<ref>التحریر والتقریر، ابن عاشور، ج ۷، ص ۴۵، البرهان فی تفسیر القرآن، سید هاشم بحرانی، تهران، ۱۴۱۶ ق، مقدمه ص ۹.</ref> «نوری است که خدا در دل [[مومن|مؤمن]] می‌افکند و سینه‌اش را بوسیله آن گشایش و روشنی می‌بخشد».
+صاحب [[مجمع البیان (کتاب)|مجمع البیان]] می‌نویسد، در [[حدیث صحیح|روایت صحیح]] وارد شده است که وقتی آیه؛ {{متن قرآن|«فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ ...»}}<ref>همان.</ref> نازل شد، از [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] پرسیدند: منظور از شرح صدر چیست؟ فرمود: {{متن حدیث|«نورٌ یقْذِفَهُ اللهُ فی قَلبِ مَنْ یشاء فَینشَرِحُ له صَدرَهُ و ینفَضح»}}<ref>التحریر والتقریر، ابن عاشور، ج ۷، ص ۴۵، البرهان فی تفسیر القرآن، سید هاشم بحرانی، تهران، ۱۴۱۶ ق، مقدمه ص ۹.</ref>؛ «نوری است که خدا در دل [[مومن|مؤمن]] می‌افکند و سینه‌اش را بوسیله آن گشایش و روشنی می‌بخشد».
-پرسیدند:‌ آیا این نور نشانه‌ای دارد؟ فرمود: «نَعَمْ، الإنابَةُ إلی دارِ الخُلُودِ والتّجافی عَنْ دارِالغُرُور والإستعدادِ لِلْمَوتِ قَبْلَ نُزُولِ الموت؛ آری، (نشانه آن) توجه بسرای جاویدان و دامن برچیدن از زرق و برق دنیا و آماده شدن برای [[مرگ]] است پیش از آن که فرارسد.<ref>طبرسی، مجمع البیان، انتشارات ناصرخسرو، تهران، ۱۳۷۲، ج ۴، ص ۵۶۱.</ref>
+پرسیدند:‌ آیا این نور نشانه‌ای دارد؟ فرمود: {{متن حدیث|«نَعَمْ، الإنابَةُ إلی دارِ الخُلُودِ والتّجافی عَنْ دارِالغُرُور والإستعدادِ لِلْمَوتِ قَبْلَ نُزُولِ الموت»}}<ref>طبرسی، مجمع البیان، انتشارات ناصرخسرو، تهران، ۱۳۷۲، ج ۴، ص ۵۶۱.</ref>؛ آری، (نشانه آن) توجه بسرای جاویدان و دامن برچیدن از زرق و برق دنیا و آماده شدن برای [[مرگ]] است پیش از آن که فرارسد.
 ==آثار شرح صدر ==

@@ سطر ۵۷: / سطر ۵۷: @@
 ==منابع==
-کاظم احمدزاده، شرح صدر، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 1 خرداد 1391.
+کاظم احمدزاده، شرح صدر، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 1 خرداد 1391.
 [[رده:اخلاق فردی]]
 [[رده:صفات پسندیده]]