https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%88%D9%84%DB%8Cشاه نعمت الله ولی - تاریخچهٔ ویرایشها2026-05-30T10:34:08Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D9%88%D9%84%DB%8C&diff=159318&oldid=prevمهدی موسوی: صفحهای تازه حاوی ««سید نورالدین نعمتالله بن محمد کرمانى» معروف به '''«شاه نعمتالله ولى»''' (۷...» ایجاد کرد2025-10-20T12:45:29Z<p>صفحهای تازه حاوی ««سید نورالدین نعمتالله بن محمد کرمانى» معروف به '''«شاه نعمتالله ولى»''' (۷...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>«سید نورالدین نعمتالله بن محمد کرمانى» معروف به '''«شاه نعمتالله ولى»''' (۷۳۰–۸۳۲ ق)، عارف، صوفى و شاعر نامدار [[ایران|ایرانى]] در قرن نهم هجری است. شاه نعمتالله از اقطاب [[تصوف|صوفیه]] و مؤسس سلسله مشهور «نعمتاللّهى» است که طریقتى جدید در [[تصوف]] ایجاد کرد و پیروان سایر طریقتها را نیز تحت تأثیر خود قرار داد. <br />
{{شناسنامه عالم<br />
|نام کامل = شاه نعمتالله ولى<br />
||تصویر=<br />
|زادروز = ۷۳۰ قمری<br />
|زادگاه = حلب<br />
|وفات = ۸۳۲ قمری<br />
|مدفن = کرمان<br />
|اساتید = شیخ رکنالدین شیرازى، شیخ شمسالدین مکى، سید جلالالدین خوارزمى، [[قاضی عضدالدین ایجی]]، شیخ عبدالله یافعى،...<br />
|شاگردان = <br />
|آثار = دیوان اشعار، خوابنامه، رساله شرح فصّ الاول من فصوص الحکم، رساله برزخیه، رساله مکاشفات، رساله مُنشآت، رساله نفسیّه، رساله مهدیّه،... <br />
}}<br />
==زندگینامه==<br />
سید نورالدین نعمتالله بن محمد بن کمالالدین یحیى کوهبنانى کرمانى در سال ۷۳۱ یا ۷۳۰ هجری -به قولی- در قصبه کهستان از اعمال هرات متولد شد. وی از [[سادات]] حسینی بود و نسب او با نوزده واسطه به [[رسول اکرم]] صلی الله علیه وآله مىرسد. <br />
<br />
پدر شاه نعمتالله، «میر عبدالله ولى» از علما و دانشمندان شهر حلب به شمار میرفت. پدرش در اوانِ کودکی او، از شهر حلب به ناحیه «مَکران» (سرزمینی ساحلی در جنوب شرقی [[ایران]]) مهاجرت میکند و سید نعمتالله، کودکی و جوانی خود را در ایران میگذراند. <br />
<br />
برخى محل تولد نعمتالله را کوهبنان کرمان یا حلب گفتهاند. امیر خلیلالله، نوه شاه نعمتالله، ولادت جدّ خود را روز چهارشنبه چهاردهم [[ربیع الاول]] دانسته است و اسدالدین نصرالله، تولد او را پنجشنبه بیست و دوم [[رجب]] در قصبه کوهبنان کرمان ذکر کرده است.<br />
<br />
درباره مذهب شاه نعمتالله اختلاف است. عدهای [[تشیع]] او را قطعی میدانند و عدهای دیگر برای [[سنی]] بودن وی به شواهدی استناد کردهاند. انتساب نعمتالله ولی به تشیع را به دلیل تصنیف رسالهای درباره [[امام مهدی]](علیه السلام)، نوشتن شرحی بر گفتگوی مشهور [[امام علی]](علیه السلام) با [[کمیل]] و شیعه بودن اولاد وی و خدمت در حکومت [[صفویه|صفویان]] دانستهاند. در مقابل، برخی معتقدند با اینکه او به امام علی(علیه السلام) و فرزندانش ارادت داشت، اما سنی مذهب بود.<br />
<br />
شاه نعمتالله ولى، سرانجام در سال ۸۳۲ یا ۸۳۴ هجری در ماهان کرمان وفات یافت. بعدها به دستور سلطان احمد بهمنی (پادشاه دکن و از مریدان وی) بنای باشکوه و بقعهای بر آرامگاه او در ماهان بنا کردند. <br />
<br />
==تحصیلات و استادان==<br />
شاه نعمتالله ولى در پنج سالگى با [[تصوف]] و [[عرفان]] آشنا شد و پدرش میر عبدالله، او را به مجالس صوفیه مىبرد. <br />
<br />
شاه نعمتالله براى پیشرفت در علوم و فراگیرى بیشتر علوم دینى، به [[شیراز]] سفر کرد. شهر شیراز در آن زمان از مراکز اصلى دروس [[فقه]] و مذاهب [[سنی]] بود. او براى یافتن مرشد و مراد خود به اینسو و آنسو و در خدمت شیوخ و [[مشایخ]] زیادى قدم برداشت.<br />
<br />
شاه نعمتالله علوم مقدماتى را نزد شیخ رکنالدین شیرازى تحصیل کرده و علم [[بلاغت]] را خدمت شیخ شمسالدین مکى و [[حکمت]] را نزد سید جلالالدین خوارزمى و [[اصول فقه|اصول]] و [[فقه]] را نزد [[قاضی عضدالدین ایجی]] آموخت. چون علوم ظاهرى، طبع او را قانع نمىکرد، سالها به ریاضت و تصفیه و [[تزکیه نفس|تزکیه]] باطن مشغول گردید و در پى مراد به سیر و سفر پرداخت، تا عاقبت به [[مکه]] مشرف شد و از دست شیخ عبدالله یافعى (م، ۷۶۸ ق) یکى از عرفاى عصر خویش خرقه پوشید.<br />
<br />
شاه نعمتالله، به سیر و سفر در ممالک [[مصر]] و [[حجاز]] و ترکستان و [[ایران]] پرداخت و به نشر [[عرفان]] و [[تصوف]] همت گمارد. او ۲۴ ساله بود که در [[مکه]] با شیخ عفیفالدین یافعى دیدار کرد. شیخ یافعى به سلسلههاى طریقت شاذلیه و قادریه متصل مىشد. شاه نعمتالله هفت سال را با او سپرى کرد و از او علوم و دانشهاى معنوى زیادى آموخت. <br />
<br />
شاه نعمتالله بعد از آن به مصر رفت و در آنجا بهسوى جهان [[فرهنگ]] ایرانى روى آورد. وى در بازگشت به ایران، پس از [[ازدواج]] با نوه دخترى میر حسینى هروى، بهسوى کوهبنان کرمان عزیمت کرد و در آنجا به ریاضت طولانى پرداخت که مکان مورد نظر به نام تخت امیر معروف است. در طول این مدت، افراد بسیارى در نزد او به تحصیل علوم و معارف [[تصوف|صوفیه]] پرداختند و از محضر او استفاده کردند.<br />
<br />
==آثار و افکار==<br />
آثار شاه نعمتالله به دو دسته منظوم و منثور تقسیم میشوند. مهمترین اثر منظوم شاه نعمتالله ولى، [[دیوان (شعر)|دیوانى]] اوست که مشتمل بر [[قصیده|قصاید]]، [[غزل|غزلیات]]، [[مثنوی (قالب شعر)|مثنویها]] و [[رباعی|رباعیات]] است که بالغ بر دوازده هزار [[بیت (شعر)|بیت]] میباشد، و از لحاظ ادبى متوسط به شمار مىرود. بعضی از اشعار و ابیات این [[دیوان (شعر)|دیوان]] منسوب به اوست. همه آنها از نوع اشعار عرفانی و حاوی اشارات و توضیحات درباره عقاید و افکار متصوفه میباشد.<br />
<br />
تعداد رسالات منثور شاه نعمتالله را نیز تا پانصد ذکر کردهاند؛ البته تاکنون انتساب ۱۱۴ رساله به او مسلم شده است. نثر این رسالهها اغلب مشکل و پیچیده است و اکثراً از ویژگیهای نثر قرن هشتم و نهم هجری برخوردار است. برخی از این رسالات عبارتند از:<br />
*رساله نصایح منظومه<br />
*ارواح شاه نعمتالله<br />
*خوابنامه<br />
*رساله شرح فَصُّ الاول من فصوص الحکم<br />
*رساله برزخیه<br />
*رساله مکاشفات<br />
*رساله مُنشَآت<br />
*رساله نَفْسیّه (معرفت نفس)<br />
*رساله مَهدیّه<br />
<br />
بهطور کلی میتوان گفت آثار شاه نعمتالله ولی، آیینه تمامنمای آرای [[ابن عربی]] (نظیر وحدت وجود، انسان کامل، مسئله قطب و ولایت و علم اسرار حروف و نقطه) است. شاه نعمتالله نیز از جمله شارحان مهم نظریههای ابن عربی بهشمار میرود. شاه ولی به محیالدین ابن عربی به دیده تکریم و احترام مینگریست و کتاب «[[فصوص الحکم (ابن عربی) (کتاب)|فصوص الحکم]]» او را از حفظ بود و حتی یکی از مفصلترین رسالههای خود را به شرح ابیات «فصوص الحکم» اختصاص داده است.<br />
<br />
از جمله توصیهها و سفارشات شاه نعمتالله ولى به مریدان خود این بود که براى تصفیه دل و [[تزکیه نفس]]، باید در خدمت به مردم کوتاهى نکنید و در اجتماع حاضر باشید. از همین نکته مىتوان استنتاج کرد که او مردم را از [[رهبانیت]] و گوشهگیرى و بىمیلى پرهیز مىداد و به خدمت خلق و حضور در اجتماع دعوت مىکرد و البته توضیح مىداد که دل به [[دنیا]] و مادیات آن نبندید و خود را براى سفر [[آخرت]] آماده کنید.<br />
<br />
عبدالرزاق کرمانى در بیان اعتقاد شاه نعمتالله به کشاورزى مىنویسد: «آن حضرت میل تمام به اقسام زراعت داشتند» و خود هر از گاهى به کار زراعت مىپرداختند. برخلاف بسیارى از سران مذهبى دنیاگریز در فرقههاى دیگر، شاه نعمتالله بر حضور در اجتماع و مشغول شدن به کار و دورى از تنبلى تأکید داشت، البته این صرفاً یک دستور اخلاقى نبود، بلکه این خود بخشى از برنامههاى او براى پرورش معنوى مریدان خود بود.<br />
<br />
==منابع==<br />
*دیوان شاه نعمتالله ولى، به کوشش بهمن خلیفه بناروانى، انتشارات طلایه.<br />
*"شاه نعمتالله ولی"، پایگاه اسلام کوئست. <br />
*[[نرم افزار عرفان ۲|نرم افزار عرفان]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.<br />
[[رده:علمای قرن نهم]][[رده:عارفان]][[رده:شعرای پارسی گو]][[رده:شعرای پارسی گوی قرن نهم]]</div>مهدی موسوی