سند حدیث - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

سید مهدی خدایی در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۴:۴۶

2021-06-20T04:46:04Z

سید مهدی خدایی: /* پانویس */

2021-06-20T04:43:12Z

‏پانویس

سید مهدی خدایی: /* علم درایه */

2021-06-17T09:51:00Z

‏علم درایه

سید مهدی خدایی: /* بررسی سند حدیث */

2021-06-17T09:39:01Z

‏بررسی سند حدیث

سید مهدی خدایی: /* بررسی سند حدیث */

2021-06-17T08:37:57Z

‏بررسی سند حدیث

سید مهدی خدایی: /* تعریف سند */

2021-06-17T08:10:16Z

‏تعریف سند

مهدی موسوی: ویرایش

2020-11-02T05:48:44Z

ویرایش

سید مهدی خدایی: 8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-12-01T06:37:24Z

8پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

Zamani: رده اولویت مقاله

2019-05-07T08:34:41Z

رده اولویت مقاله

Zamani در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۳۱

2016-09-13T11:31:14Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
-'''سند''' در لغت به معنای تکیه گاه و جمع آن اسناد است. این کلمه در اصطلاح به مجموعه افرادی گفته می شود که متن [[حدیث]] را یکی پس از دیگری از گوینده آن نقل می کنند.
+'''سند حدیث''' به مجموعه افرادی گفته می شود که متن [[حدیث]] را یکی پس از دیگری از گوینده آن نقل می کنند. دانشمندان مسلمان به وسیله دو علم «رجال» و «درایه» به بررسی اسناد حدیث پرداخته و میزان اعتبار احادیث از نظر سند را تشخیص می دهند.
 ==تعریف سند==
@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= ضعیف
+|شناسه= خوب
-|عنوان بندی مناسب= متوسط
+|عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= متوسط
+|جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= خوب
 |رده= دارد
 }}

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 ==تعریف سند==
-[[حدیث]] کلامی است که بیانگر قول، فعل یا تقریر و تأیید [[معصوم]] است<ref>حریری، محمد یوسف، فرهنگ اصطلاحات حدیث، ص ۳۸، انتشارات هجرت، قم، ۱۳۸۱ش</ref> و از دو قسمت '''''متن''''' و '''''سند''''' تشکیل شده است. '''متن حدیث''' جمله یا عبارتی است که بیانگر کلام، فعل و یا تقریر معصوم (ع) باشد. و '''سند حدیث'''  به سلسله راويان حديث تا معصوم عليه السّلام اطلاق مى ‏شود.<ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، ج‏3، ص: 593</ref> سند حدیث به مرور زمان ایجاد می شود؛ زیرا [[محدث|محدثان]] و راویان، احادیث را برای یکدیگر نقل می‌کردند، نقل این افراد موجب پدید آمدن ضلع دیگری برای حدیث به عنوان «سند» شد؛ مثلاً وقتی به کتاب [[الکافی (کتاب)|کافی]] نگاه می‌کنیم در روایتی چنین آمده است: [[شیخ کلینی|محمد بن یعقوب]] از [[علی بن ابراهیم قمی|علی بن ابراهیم]] از پدرش از نوفلی از سکونی و او از [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]](ع) روایت می‌کند که حضرت فرمود:... . به این قسمت از حدیث که اسامی راویان حدیث است و در واقع جزو تعریف اصطلاحی حدیث نیست، بلکه از لوازم حدیث می‌باشد، سند گفته می شود.<ref>[http://http://www.islamquest.net/fa/archive/question/id۲۱۷۳۷ اسلام کوئست]</ref>
+[[حدیث]] کلامی است که بیانگر قول، فعل یا تقریر و تأیید [[معصوم]] است<ref>فرهنگ اصطلاحات حدیث، ص ۳۸</ref> و از دو قسمت '''''متن''''' و '''''سند''''' تشکیل شده است. '''متن حدیث''' جمله یا عبارتی است که بیانگر کلام، فعل و یا تقریر معصوم (ع) باشد. و '''سند حدیث'''  به سلسله راويان حديث تا معصوم عليه السّلام اطلاق مى ‏شود.<ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، ج‏3، ص: 593</ref> سند حدیث به مرور زمان ایجاد می شود؛ زیرا [[محدث|محدثان]] و راویان، احادیث را برای یکدیگر نقل می‌کردند، نقل این افراد موجب پدید آمدن ضلع دیگری برای حدیث به عنوان «سند» شد؛ مثلاً وقتی به کتاب [[الکافی (کتاب)|کافی]] نگاه می‌کنیم در روایتی چنین آمده است: [[شیخ کلینی|محمد بن یعقوب]] از [[علی بن ابراهیم قمی|علی بن ابراهیم]] از پدرش از نوفلی از سکونی و او از [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]](ع) روایت می‌کند که حضرت فرمود:... . به این قسمت از حدیث که اسامی راویان حدیث است و در واقع جزو تعریف اصطلاحی حدیث نیست، بلکه از لوازم حدیث می‌باشد، سند گفته می شود.<ref>[http://http://www.islamquest.net/fa/archive/question/id۲۱۷۳۷ اسلام کوئست]</ref>
 ==بررسی سند حدیث==
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 علم درایه نیز در کنار علم رجال به حدیث شناسان کمک می کند تا درجه اعتبار حدیث را بشناسند. علم درایه به بررسی و تحلیل سند می پردازد و معیارهایی برای نشان دادن قوت و ضعف سند حدیث ارائه می دهد؛ مثل اینکه آیا  سند حدیث متصل است یعنی آیا هر راوی مستقیماً از روای دیگری نقل کرده یا اینکه نام تعدادی از راویان در سند حدیث از قلم افتاده است؟ یا اینکه آیا راوی این حدیث را خودش از معصوم شنیده یا از دیگری شنیده ولی به معصوم نسبت داده است؟ یا اینکه فلان حدیث از چند طریق نقل شده و نقاط ضعف و قوت هر طریق چیست.
-== اقسام حدیث از نظر سند ==
+==اقسام حدیث از نظر سند==
 دانشمندان علوم حدیث تقسیم بندی های مختلفی  از لحاظ چگونگی سند حدیث ارائه نموده اند
-* '''از نظر اعتبار سند''': حدیث از نظر میزان اعتبار سند به پنج دسته تقسیم شده است: [[حدیث صحیح]] • [[حدیث حسن‌‌‌‌‌‌]] • [[حدیث موثق]] • [[حدیث ضعیف]] • [[حدیث قوی]]
+*'''از نظر اعتبار سند''': حدیث از نظر میزان اعتبار سند به پنج دسته تقسیم شده است: [[حدیث صحیح]] • [[حدیث حسن‌‌‌‌‌‌]] • [[حدیث موثق]] • [[حدیث ضعیف]] • [[حدیث قوی]]
-* '''از نظر تعداد راویان''' به پنج گروه تقسیم می شود: [[حدیث مستفیض]] • [[حدیث مشهور‌]] • [[حدیث عزیز]] • [[حدیث مفرد]] • [[حدیث غریب]]
+*'''از نظر تعداد راویان''' به پنج گروه تقسیم می شود: [[حدیث مستفیض]] • [[حدیث مشهور‌]] • [[حدیث عزیز]] • [[حدیث مفرد]] • [[حدیث غریب]]
-* '''از نظر اتصال یا انقطاع سند''' سه دسته کلی است: [[حدیث متصل]] • [[حدیث مسند]] • [[حدیث منقطع]] (شامل:[[حدیث مرسل]] • [[حدیث معضل‌]] • [[حدیث معلّق‌]] • [[حدیث مقبول]] • [[حدیث مقطوع‌]] • [[حدیث مرفوع‌‌]])
+*'''از نظر اتصال یا انقطاع سند''' سه دسته کلی است: [[حدیث متصل]] • [[حدیث مسند]] • [[حدیث منقطع]] (شامل:[[حدیث مرسل]] • [[حدیث معضل‌]] • [[حدیث معلّق‌]] • [[حدیث مقبول]] • [[حدیث مقطوع‌]] • [[حدیث مرفوع‌‌]])
 ==پانویس==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 ==منابع==
 *شادی نفیسی، درایة الحدیث: بازپژوهی مصطلحات حدیثی در نگاه فریقین، انتشارات سمت.
 *هاشمى شاهرودى، محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، 5جلد، موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت عليهم السلام، مركز پژوهشهاى فارسى الغدير - ايران - قم، چاپ: 1، 1426 ه.ق.
 {{اصطلاحات حدیثی}}

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 آنان علاوه بر بررسی دقیق «متن حدیث» به بررسی «سند حدیث» نیز توجه ویژه داشته و  علوم خاصی را در این رابطه وضع کرده اند که مهمترین آنها «[[علم رجال]]» و  «[[مصطلح الحدیث|علم درایه]]» است.
-=== '''علم رجال''' ===
+==='''علم رجال'''===
 در «علم رجال» درباره  مشخصات راویان حدیث و صفات آنان گفتگو می شود. به وسیله ی این علم، حدیث شناسان می توانند نام و نشان راویان احادیث را بشناسند و با توجه به صفات آنها درباره اینکه تا چه اندازه می توان به روایتهایشان اعتماد کرد تصمیم بگیرند. به عنوان مثال وقتی نام یکی از راویان حدیث در کتابهای رجالی در میان دورغ پردازان دیده شود دیگر به روایتی که نقل کرده اعتمادی نیست.
 تألیف کتاب در [[علم رجال]]: قبل از کتب رجالی فهرستی اربعه ([[رجال کشی (کتاب)|رجال کشی]]، [[رجال نجاشی (کتاب)|فهرست نجاشی]]، [[رجال شیخ طوسی (کتاب)|رجال طوسی]]، [[فهرست شیخ طوسی (کتاب)|فهرست طوسی]])، اصحاب دارای کتب رجالی زیادی بودند؛ یعنی پالایش احادیث از زمان حضرات معصومین (ع) شروع شد و محدّثین ما با آگاهی از رجال احادیث اقدام به نوشتن احادیث می کردند، نه چشم بسته و بدون نقد و [[جرح و تعدیل]]. به عنوان مثال عبدالله بن جبله کنانی (م ۲۱۹ هـ)، محمد بن عیسی یقطینی، [[حسن بن محبوب]] (م ۲۲۴ هـ) و [[حسن بن علی بن فضال]] (م ۲۲۴ هـ) و دیگر اصحاب نیز هر کدام کتاب رجالی داشتند. بعد از این، کتب رجالی و فهرستی اربعه تألیف شد که سعی زیادی در شناخت روات و شناخت کتب روایات و صحت استناد آن به نویسندگانش نمودند.
-=== علم درایه  ===
+===علم درایه===
 علم درایه نیز در کنار علم رجال به حدیث شناسان کمک می کند تا درجه اعتبار حدیث را بشناسند. علم درایه به بررسی و تحلیل سند می پردازد و معیارهایی برای نشان دادن قوت و ضعف سند حدیث ارائه می دهد؛ مثل اینکه آیا  سند حدیث متصل است یعنی آیا هر راوی مستقیماً از روای دیگری نقل کرده یا اینکه نام تعدادی از راویان در سند حدیث از قلم افتاده است؟ یا اینکه آیا راوی این حدیث را خودش از معصوم شنیده یا از دیگری شنیده ولی به معصوم نسبت داده است؟ یا اینکه فلان حدیث از چند طریق نقل شده و نقاط ضعف و قوت هر طریق چیست.
 ==پانویس==

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 آنان علاوه بر بررسی دقیق «متن حدیث» به بررسی «سند حدیث» نیز توجه ویژه داشته و  علوم خاصی را در این رابطه وضع کرده اند که مهمترین آنها «[[علم رجال]]» و  «[[مصطلح الحدیث|علم درایه]]» است.
-۱- روشن گری درباره جلوگیری از ورود [[حدیث جعلی|احادیث جعلی]] در تراث [[شیعه|شیعی]] توسط خود [[ائمه اطهار|امامان معصوم]](ع) انجام گرفت. ایشان اشخاصی را که واضع و جاعل احادیث بودند  معرفی نموده و در ضمن به نوع افکار و معانی که در احادیث جعل کرده اند اشاره می فرمودند.
+=== '''علم رجال''' ===
-[[عبدالله بن مسکان]] از بعضی از اصحاب [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] (ع) نقل می کند که حضرت فرمود:
+تألیف کتاب در [[علم رجال]]: قبل از کتب رجالی فهرستی اربعه ([[رجال کشی (کتاب)|رجال کشی]]، [[رجال نجاشی (کتاب)|فهرست نجاشی]]، [[رجال شیخ طوسی (کتاب)|رجال طوسی]]، [[فهرست شیخ طوسی (کتاب)|فهرست طوسی]])، اصحاب دارای کتب رجالی زیادی بودند؛ یعنی پالایش احادیث از زمان حضرات معصومین (ع) شروع شد و محدّثین ما با آگاهی از رجال احادیث اقدام به نوشتن احادیث می کردند، نه چشم بسته و بدون نقد و [[جرح و تعدیل]]. به عنوان مثال عبدالله بن جبله کنانی (م ۲۱۹ هـ)، محمد بن عیسی یقطینی، [[حسن بن محبوب]] (م ۲۲۴ هـ) و [[حسن بن علی بن فضال]] (م ۲۲۴ هـ) و دیگر اصحاب نیز هر کدام کتاب رجالی داشتند. بعد از این، کتب رجالی و فهرستی اربعه تألیف شد که سعی زیادی در شناخت روات و شناخت کتب روایات و صحت استناد آن به نویسندگانش نمودند.
-این گونه روشن گری ها باعث طرد سندها و متونی بود که اسامی و افکار این گروه های منحرف در آن وجود داشت. یاران ائمه (ع) و [[محدث|محدثان]] شیعه با دقّت نظر و تیزبینی این گونه انحرافات را تا حد زیادی حذف کردند.
+=== علم درایه  ===
+علم درایه نیز در کنار علم رجال به حدیث شناسان کمک می کند تا درجه اعتبار حدیث را بشناسند. علم درایه به بررسی و تحلیل سند می پردازد و معیارهایی برای نشان دادن قوت و ضعف سند حدیث ارائه می دهد؛ مثل اینکه آیا  سند حدیث متصل است یعنی آیا هر راوی مستقیماً از روای دیگری نقل کرده یا اینکه نام تعدادی از راویان در سند حدیث از قلم افتاده است؟ یا اینکه آیا راوی این حدیث را خودش از معصوم شنیده یا از دیگری شنیده ولی به معصوم نسبت داده است؟ یا اینکه فلان حدیث از چند طریق نقل شده و نقاط ضعف و قوت هر طریق چیست.
 ==پانویس==

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 ==بررسی سند حدیث==
-یکی از معیارهای قبول حدیث، '''صحت سند حدیث''' است. [[علم رجال]] و [[علم درایه]] به بررسی سند احادیث می پردازند. روش هایی برای اعتماد به احادیث از حیث سند در تاریخ اجرا شده است که در این جا به صورت هایی از آن می پردازیم:
+جایگاه ویژه ی حدیث در انتقال آموزه های دینی باعث شده است کسانی برای کسب منافع شخصی یا دشمنی و ضربه زدن به دین در پی [[جعل حدیث]] و نسبت دادن آن به پیشوایان دین باشند. از این رو دانشمندان مسلمان اهتمام ویژه ای به احادیث نقل شده از پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام داشته و  هر نقلی را که مستند به ایشان باشد پیش از نقد متنی و سندی نپذیرند.
 ۱- روشن گری درباره جلوگیری از ورود [[حدیث جعلی|احادیث جعلی]] در تراث [[شیعه|شیعی]] توسط خود [[ائمه اطهار|امامان معصوم]](ع) انجام گرفت. ایشان اشخاصی را که واضع و جاعل احادیث بودند  معرفی نموده و در ضمن به نوع افکار و معانی که در احادیث جعل کرده اند اشاره می فرمودند.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{متوسط}}
-==معنای لغوی==
+'''سند''' در لغت به معنای تکیه گاه و جمع آن اسناد است. این کلمه در اصطلاح به مجموعه افرادی گفته می شود که متن [[حدیث]] را یکی پس از دیگری از گوینده آن نقل می کنند.<ref> شادی نفیسی، درایة الحدیث: بازپژوهی مصطلحات حدیثی در نگاه فریقین، انتشارات سمت</ref>
-'''سند''' در لغت به معنای تکیه گاه و جمع آن اسناد است.
+==تعریف سند==
-در اصطلاح به مجموعه افرادی گفته می شود که متن حدیث را یکی پس از دیگری از گوینده آن نقل می کنند.<ref> شادی نفیسی، دراية الحديث: بازپژوهي مصطلحات حديثي در نگاه فريقين، انتشارات سمت</ref>
+[[حدیث]] کلامی است که بیانگر قول، فعل یا تقریر و تأیید [[معصوم]] است<ref>حریری، محمد یوسف، فرهنگ اصطلاحات حدیث، ص ۳۸، انتشارات هجرت، قم، ۱۳۸۱ش</ref> و از دو قسمت '''''متن''''' و '''''سند''''' تشکیل شده است.
-==تعریف==
+'''متن حدیث''' جمله یا عبارتی است که بیانگر کلام، فعل و یا تقریر معصوم (ع) باشد. و '''سند حدیث''' آن چیزی است که به مرور زمان ایجاد می شود؛ زیرا [[محدث|محدثان]] و راویان، احادیث را برای یکدیگر نقل می‌کردند، نقل این افراد موجب پدید آمدن ضلع دیگری برای حدیث به عنوان «سند» شد؛ مثلاً وقتی به کتاب [[الکافی (کتاب)|کافی]] نگاه می‌کنیم در روایتی چنین آمده است: [[شیخ کلینی|محمد بن یعقوب]] از [[علی بن ابراهیم قمی|علی بن ابراهیم]] از پدرش از نوفلی از سکونی و او از [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]](ع) روایت می‌کند که حضرت فرمود:... . به این قسمت از حدیث که اسامی راویان حدیث است و در واقع جزو تعریف اصطلاحی حدیث نیست، بلکه از لوازم حدیث می‌باشد، سند گفته می شود.<ref>[http://http://www.islamquest.net/fa/archive/question/id۲۱۷۳۷ اسلام کوئست]</ref>
 ==بررسی سند حدیث==
-یکی از معیارهای قبول حدیث، '''صحت سند حدیث''' است. [[علم رجال]] و [[علم درایه]] به بررسی سند احادیث می پردازند.
+یکی از معیارهای قبول حدیث، '''صحت سند حدیث''' است. [[علم رجال]] و [[علم درایه]] به بررسی سند احادیث می پردازند. روش هایی برای اعتماد به احادیث از حیث سند در تاریخ اجرا شده است که در این جا به صورت هایی از آن می پردازیم:
-۱-اولین روشن گری درباره جلوگیری از ورود احادیث جعلی در تراث شیعی توسط خود امامان معصوم(ع) انجام گرفت. ایشان اشخاصی را که واضع و جاعل احادیث بودند  معرفی نموده و در ضمن به نوع افکار و معانی که در احادیث جعل کرده اند اشاره می فرمودند.
+۱- روشن گری درباره جلوگیری از ورود [[حدیث جعلی|احادیث جعلی]] در تراث [[شیعه|شیعی]] توسط خود [[ائمه اطهار|امامان معصوم]](ع) انجام گرفت. ایشان اشخاصی را که واضع و جاعل احادیث بودند  معرفی نموده و در ضمن به نوع افکار و معانی که در احادیث جعل کرده اند اشاره می فرمودند.
-عبدالله بن مشکان از بعضی از اصحاب امام صادق (ع) نقل می کند که حضرت فرمود:
+[[عبدالله بن مسکان]] از بعضی از اصحاب [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] (ع) نقل می کند که حضرت فرمود:
-«خداوند مغیره بن سعید را لعنت کند، او پیوسته بر پدرم امام باقر (ع) دروغ می بست، خداوند گرمای آتش را به او بچشاند، خداوند لعنت کند کسی را که دربارۀ ما چیزی می گوید که ما نسبت به خود چنین اعتقادی نداشته باشیم، خداوند لعنت کند کسی را که ما را از درجۀ بندگی خداوندی که ما را خلق کرد و به سوی او باز می گردیم و همۀ امور ما به دست او است خلع کند».
+«خداوند مغیرة بن سعید را [[لعن|لعنت]] کند، او پیوسته بر پدرم [[امام باقر علیه السلام|امام باقر]] (ع) [[دروغ]] می بست، خداوند گرمای آتش را به او بچشاند، خداوند لعنت کند کسی را که دربارۀ ما چیزی می گوید که ما نسبت به خود چنین اعتقادی نداشته باشیم، خداوند لعنت کند کسی را که ما را از درجۀ بندگی خداوندی که ما را خلق کرد و به سوی او باز می گردیم و همۀ امور ما به دست او است خلع کند».
-۲- نویسندگان کتب اربعه (کافی، من لا یحضره الفقیه، استبصار، تهذیب) که اشخاص متخصّص و متعهّدی بودند، احادیثی را جمع کرده اند که حجت بین خدا و ایشان باشد؛ یعنی احادیثی که به نظر خودشان صحیح بود. از طرفی می دانیم که اصطلاح صحیح در نزد قدماء، یعنی روایتی که از صدور آن اطمینان داشته باشد که نتیجه بررسی سندی و متنی یک حدیث اطمینان از صدور آن از معصوم (ع) است.
+این گونه روشن گری ها باعث طرد سندها و متونی بود که اسامی و افکار این گروه های منحرف در آن وجود داشت. یاران ائمه (ع) و [[محدث|محدثان]] شیعه با دقّت نظر و تیزبینی این گونه انحرافات را تا حد زیادی حذف کردند.
-۳- تألیف کتاب در علم رجال: قبل از کتب رجالی فهرستی اربعه ([[رجال کشی]]، فهرست نجاشی، [[رجال طوسی]]، فهرست طوسی)، اصحاب دارای کتب رجالی زیادی بودند؛ یعنی پالایش احادیث از زمان حضرات معصومین (ع) شروع شد و محدّثین ما با آگاهی از رجال احادیث اقدام به نوشتن احادیث می کردند، نه چشم بسته و بدون نقد و جرح و تعدیل. به عنوان مثال عبدالله بن جبله کنانی (م ۲۱۹ هـ)، محمد بن عیسی یقطینی، حسن بن محبوب (م ۲۲۴ هـ) و حسن بن علی بن فضال (م ۲۲۴ هـ) و دیگر اصحاب نیز هر کدام کتاب رجالی داشتند. بعد از این، کتب رجالی و فهرستی اربعه تألیف شد که سعی زیادی در شناخت روات و شناخت کتب روایات و صحت استناد آن به نویسندگانش نمودند.
+۲- نویسندگان [[کتب اربعه]] ([[الکافی (کتاب)|کافی]]، [[من لایحضره الفقیه (کتاب)|من لا یحضره الفقیه]]، [[الاستبصار (کتاب)|استبصار]]، [[تهذیب الأحکام (کتاب)|تهذیب]]) که اشخاص متخصّص و متعهّدی بودند، احادیثی را جمع کرده اند که [[حجت]] بین خدا و ایشان باشد؛ یعنی احادیثی که به نظر خودشان [[حدیث صحیح|صحیح]] بود. از طرفی می دانیم که اصطلاح صحیح در نزد قدماء، یعنی روایتی که از صدور آن اطمینان داشته باشد که نتیجه بررسی سندی و متنی یک حدیث اطمینان از صدور آن از [[معصوم]] (ع) است.
-اینها و دیگر امور بسیار دقیق و فنّی راه هایی است که امروزه علما و مجتهدین برای قبول یا ردّ سند یک روایت به کار می گیرند.<ref>[http://www.http://islampedia.ir/fa/1390/05/%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB/ دایرةالمعارف اسلام پدیا]</ref>
+۳- تألیف کتاب در [[علم رجال]]: قبل از کتب رجالی فهرستی اربعه ([[رجال کشی (کتاب)|رجال کشی]]، [[رجال نجاشی (کتاب)|فهرست نجاشی]]، [[رجال شیخ طوسی (کتاب)|رجال طوسی]]، [[فهرست شیخ طوسی (کتاب)|فهرست طوسی]])، اصحاب دارای کتب رجالی زیادی بودند؛ یعنی پالایش احادیث از زمان حضرات معصومین (ع) شروع شد و محدّثین ما با آگاهی از رجال احادیث اقدام به نوشتن احادیث می کردند، نه چشم بسته و بدون نقد و [[جرح و تعدیل]]. به عنوان مثال عبدالله بن جبله کنانی (م ۲۱۹ هـ)، محمد بن عیسی یقطینی، [[حسن بن محبوب]] (م ۲۲۴ هـ) و [[حسن بن علی بن فضال]] (م ۲۲۴ هـ) و دیگر اصحاب نیز هر کدام کتاب رجالی داشتند. بعد از این، کتب رجالی و فهرستی اربعه تألیف شد که سعی زیادی در شناخت روات و شناخت کتب روایات و صحت استناد آن به نویسندگانش نمودند.
-== پانویس ==
+اینها و دیگر امور بسیار دقیق و فنّی، راه هایی است که امروزه علما و مجتهدین برای قبول یا ردّ «سند» یک روایت به کار می گیرند.<ref>[http://www.http://islampedia.ir/fa/1390/05/%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB/ دایرةالمعارف اسلام پدیا]</ref>
-== منابع ==
+==پانویس==
-* [http://www.islamquest.net/fa/archive/question/id21737 اسلام کوئست]بازیابی:23شهریور1395
+<references />
-* [http://www.http://islampedia.ir/fa/1390/05/%D8%B9%D9%84%D9%85-%D8%AD%D8%AF%DB%8C%D8%AB/ دایرة المعارف اسلام پدیا] بازیابی:23شهریور1395
+==منابع==
-* شادی نفیسی، دراية الحديث: بازپژوهي مصطلحات حديثي در نگاه فريقين، انتشارات سمت
+*[http://www.islamquest.net/fa/archive/question/id21737 اسلام کوئست] بازیابی: ۲۳شهریور۱۳۹۵.
 {{اصطلاحات حدیثی}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۳۷
سطر ۴۲:		سطر ۴۲:
	[[رده:اصطلاحات حدیثی]]		[[رده:اصطلاحات حدیثی]]
	[[رده:مقاله های مهم]]		[[رده:مقاله های مهم]]
		+
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= ضعیف
		+	\|عنوان بندی مناسب= متوسط
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= متوسط
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= خوب
		+	\|کیفیت پژوهش= متوسط
		+	\|رده= دارد
		+	}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۳۴
سطر ۴۱:		سطر ۴۱:

	[[رده:اصطلاحات حدیثی]]		[[رده:اصطلاحات حدیثی]]
		+	[[رده:مقاله های مهم]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۳۱
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{~~ضعیف~~}}	+	{{متوسط}}
	==معنای لغوی==		==معنای لغوی==