سمیع (اسم الله) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۳ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۰

2026-03-23T13:40:02Z

Mohammadi در ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۷

2025-12-27T14:47:14Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-26T12:55:07Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۸

2023-02-06T09:58:51Z

مهدی موسوی در ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۳۸

2020-10-19T12:38:31Z

Zamani: سمیع را به سمیع (اسم الله) منتقل کرد

2014-10-06T11:34:48Z

سمیع را به سمیع (اسم الله) منتقل کرد

Zamani در ‏۶ اکتبر ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۳۳

2014-10-06T11:33:46Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۴ مارس ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۱۰

2013-03-04T12:10:24Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ قرآن}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} سميع، به معناى سا...' ایجاد کرد

2013-02-24T06:14:11Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ قرآن}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} سميع، به معناى سا...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}

{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}

سميع، به معناى سامع و مبالغه در آن است؛ به اين معنا كه خداوند شنونده و درك كننده اصوات آفريده ها و اسرار و نجوا است و در پيشگاه او سخن آشكار، خفى و نطق و سكوت مساوى است <ref> الاسما و الصّفات، بيهقى، ج 1، ص 87 . </ref> و 47 بار در قرآن به تنهايى و يا با ديگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اكثر موارد استعمال آن با صفت [[علیم]] مى باشد.

...اِنَّكَ اَنتَ السَّميعُ العَليم. بقره (2) 127

و نيز : بقره (2) 137 و 181 و 224 و 227 و 244 و 256 ؛ آل عمران (3) 34 و 35 و 38 و 121 ؛ نساء (4) 58 و 134 و 148 ؛ مائده (5) 76 ؛ انعام (6) 13 و 115 ؛ اعراف (7) 200 ؛ انفال (8) 17 و 42 و 53 و 61 ؛ توبه (9) 98 و 103 ؛ يونس (10) 65 ؛ هود (11) 24 ؛ يوسف (12) 34 ؛ ابراهيم (14) 39 ؛ اسراء (17) 1 ؛ انبياء (21) 4 ؛ حج (22) 61 و 75 ؛ نور(24) 31 و 60 ؛ شعراء (26) 220 ؛ عنكبوت (29) 5 و 60 ؛ لقمان (31) 28 ؛ سبأ (34) 50 ؛ غافر (40) 20 و 56 ؛ فصلت (41) 36 ؛ شورى (42) 11 ؛ دخان (44) 6 ؛ حجرات (49) 1 ؛ مجادله (58) 1 ؛ انسان (76) 2

== پانویس ==

{{پانویس}}

== منابع ==

فرهنگ قرآن، جلد 16، صفحه 314 .

[[رده:اسماء و صفات الهی]]
[[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 '''«سَمیع»'''، از [[اسماء و صفات الهی]] به معناى سامع و مبالغه در آن است؛ به این معنا که [[الله|خداوند]] شنونده و درک کننده اصوات آفریده ها و اسرار و نجوا است و در پیشگاه او سخن آشکار، خفى و نطق و سکوت مساوى است.<ref>الاسما والصّفات، بیهقى، ج۱، ص۸۷.</ref>
-این واژه ۴۷ بار در [[قرآن]] به تنهایى و یا با دیگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اکثر موارد استعمال آن با صفت «[[علیم]]» و «[[بصیر (اسم الله)|بصیر]]» مى باشد، مانند: {{متن قرآن|«...إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ»}}<ref>[[آیه 127 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۲۷.]]</ref> و {{متن قرآن|«...لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ»}} <ref>[[آیه 11 سوره شوری|سوره شوری،آیه ۱۱.]]</ref>.
+این واژه ۴۷ بار در [[قرآن]] به تنهایى و یا با دیگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اکثر موارد استعمال آن با صفت «[[علیم]]» و «[[بصیر (اسم الله)|بصیر]]» مى باشد، مانند: {{متن قرآن|«... إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ»}}<ref>[[آیه 127 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۷.]]</ref> و {{متن قرآن|«... لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ»}} <ref>[[آیه 11 سوره شوری|سوره شوری، آیه ۱۱.]]</ref>.
 بینایى و شنوایى از بزرگترین ابزار شناخت و نافع ترین آنها است و از میان حواس پنجگانه ظاهرى، این دو حس [[انسان]] را با خارج بیشتر مربوط مى سازد و به همین جهت نسبت به دیگر حواس از ارزش بالایى برخوردارند و خدا نیز با این دو صفت توصیف شده و از اطلاق الفاظ دیگر حواس مانند شامه (بویا)، ذائقه (چشنده)، لامسه (لمس کننده) خوددارى شده است.
-«سميع» در قرآن به ظاهر در دو معنى به كار رفته است: يكى به معنى حضور مسموعات نزد خدا - و اين معنا بيشترين سهم را در استعمال دارد -، و ديگرى به معنى مُجيب چنانكه مى فرمايد: {{متن قرآن|«...سَمِيعُ الدُّعَاءِ»}}<ref>[[آیه 38 سوره آل عمران|سوره آل عمران،آیه ۳۸.]]</ref>.
+«سميع» در قرآن به ظاهر در دو معنى به كار رفته است: يكى به معنى حضور مسموعات نزد خدا - و اين معنا بيشترين سهم را در استعمال دارد -، و ديگرى به معنى مُجيب چنانكه مى فرمايد: {{متن قرآن|«... سَمِيعُ الدُّعَاءِ»}}<ref>[[آیه 38 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۳۸.]]</ref>.
 حق اين است كه سميع يك معنا بيش ندارد و آن شنيدن است و خدا در هر حال، دعاى بندگان را مى شنود، ولى گاهى مقرون به اجابت هست و گاهى نيست، و جمله (سَمِيعُ الدُّعاء)، جامع بين اين دو معنا است و اگر فرض كنيم كه مقصود از سميع الدعاء، مجيب الدعاء است، اين خصوصيت از لفظ استفاده نمى شود، بلكه از قراين خارجى به دست مى آيد.
-بر همگان روشن است عمل بينايى و شنوایی در انسان يا يك جاندار، در سايه يك رشته عمليات فيزيكى تحقق مى پذيرد; بنابر اين شنيدن و ديدن در خدا از اين طريق امكان پذير نيست، ناچار بايد در اين جا به همان قاعده «خُذ الغايات واترُك المبادى» چنگ افكند، زيرا هدف از بينايى جز آگاهى از ديدنى ها و همچنين هدف از شنوايى جز آگاهى از امواج صوتى، چيز ديگرى نيست، هرگاه خود اين نتيجه، بدون يك رشته ادوات، و ابزار، يا فعاليتهاى فيزيكى صورت پذيرد، در چنين صورت حقيقت بينا بودن و شنوا بودن را دارا خواهد بود و آيات قرآن بيش ازا ين ثابت نمى كند كه خدا بينا و شنوا است، و امّا اين كه خصوصيات موجودات امكانى را داراست، هرگز بر آن دلالت ندارد. [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] (علیه السلام) مى فرماید: «سمیعٌ بصیرٌ، أى سمیع بلا حاجة، و بصیر بلا آلة، بل یسمع بنفسه و یُبصر بنفسه» یعنى: خدا شنوا و بینا است، شنوا است بدون دستگاه شنوایى، و بینا است بدون ادوات حسى، بلکه بالذات مى شنود و مى بیند.<ref>شیخ صدوق، توحید، ص ۱۴۴.</ref>
+بر همگان روشن است عمل بينايى و شنوایی در انسان يا يك جاندار، در سايه يك رشته عمليات فيزيكى تحقق مى پذيرد; بنابر اين شنيدن و ديدن در خدا از اين طريق امكان پذير نيست، ناچار بايد در اين جا به همان قاعده «خُذ الغايات واترُك المبادى» چنگ افكند، زيرا هدف از بينايى جز آگاهى از ديدنى ها و همچنين هدف از شنوايى جز آگاهى از امواج صوتى، چيز ديگرى نيست، هرگاه خود اين نتيجه، بدون يك رشته ادوات، و ابزار، يا فعاليتهاى فيزيكى صورت پذيرد، در چنين صورت حقيقت بينا بودن و شنوا بودن را دارا خواهد بود و آيات قرآن بيش ازا ين ثابت نمى كند كه خدا بينا و شنوا است، و امّا اين كه خصوصيات موجودات امكانى را داراست، هرگز بر آن دلالت ندارد. [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] (علیه السلام) مى فرماید: «{{متن حدیث|سمیعٌ بصیرٌ، أى سمیع بلا حاجة، و بصیر بلا آلة، بل یسمع بنفسه و یُبصر بنفسه}}<ref>شیخ صدوق، توحید، ص ۱۴۴.</ref>؛ خدا شنوا و بینا است، شنوا است بدون دستگاه شنوایى، و بینا است بدون ادوات حسى، بلکه بالذات مى شنود و مى بیند».
 از آنجا كه همه عوالم امكانى نزد خدا حاضر است، قهراً مُبصَرات و مسموعات نيز نزد او حاضر خواهند بود، از اين جهت بسيارى از محقّقين اين دو وصف را از شعب [[علم الهی|علم خدا]] به جزئيات گرفته اند و واقعيت علم را جز حضور معلوم نزد عالم چيز ديگرى ندانسته اند، و اگر برخى از متكلمين گفته اند: شنوايى خدا به علم به مسموعات بازگشت مى كند، گفتار صحيحى است و مسلماً حضور موجودات نزد خدا بالاتر از حضور موجودات نزد انسان از طريق صور ذهنى است.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 '''«سَمیع»'''، از [[اسماء و صفات الهی]] به معناى سامع و مبالغه در آن است؛ به این معنا که [[الله|خداوند]] شنونده و درک کننده اصوات آفریده ها و اسرار و نجوا است و در پیشگاه او سخن آشکار، خفى و نطق و سکوت مساوى است.<ref>الاسما والصّفات، بیهقى، ج۱، ص۸۷.</ref>
-این واژه ۴۷ بار در [[قرآن]] به تنهایى و یا با دیگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اکثر موارد استعمال آن با صفت «[[علیم]]» و «[[بصیر (اسم الله)|بصیر]]» مى باشد، مانند: {{متن قرآن|«...اِنَّكَ اَنتَ السَّميعُ العَليم»}} ([[سوره بقره]]، ۱۲۷) و {{متن قرآن|«لَیسَ کمِثلِهِ شَىءٌ و هُوَ السَّمیعُ البَصیر»}} ([[سوره شورى]]، ۱۱).
+این واژه ۴۷ بار در [[قرآن]] به تنهایى و یا با دیگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اکثر موارد استعمال آن با صفت «[[علیم]]» و «[[بصیر (اسم الله)|بصیر]]» مى باشد، مانند: {{متن قرآن|«...إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ»}}<ref>[[آیه 127 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۲۷.]]</ref> و {{متن قرآن|«...لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ»}} <ref>[[آیه 11 سوره شوری|سوره شوری،آیه ۱۱.]]</ref>.
 بینایى و شنوایى از بزرگترین ابزار شناخت و نافع ترین آنها است و از میان حواس پنجگانه ظاهرى، این دو حس [[انسان]] را با خارج بیشتر مربوط مى سازد و به همین جهت نسبت به دیگر حواس از ارزش بالایى برخوردارند و خدا نیز با این دو صفت توصیف شده و از اطلاق الفاظ دیگر حواس مانند شامه (بویا)، ذائقه (چشنده)، لامسه (لمس کننده) خوددارى شده است.
-«سميع» در قرآن به ظاهر در دو معنى به كار رفته است: يكى به معنى حضور مسموعات نزد خدا - و اين معنا بيشترين سهم را در استعمال دارد -، و ديگرى به معنى مُجيب چنانكه مى فرمايد: {{متن قرآن|«سَمِيعُ الدُّعاء»}} ([[سوره آل عمران]]، ۳۸).
+«سميع» در قرآن به ظاهر در دو معنى به كار رفته است: يكى به معنى حضور مسموعات نزد خدا - و اين معنا بيشترين سهم را در استعمال دارد -، و ديگرى به معنى مُجيب چنانكه مى فرمايد: {{متن قرآن|«...سَمِيعُ الدُّعَاءِ»}}<ref>[[آیه 38 سوره آل عمران|سوره آل عمران،آیه ۳۸.]]</ref>.
 حق اين است كه سميع يك معنا بيش ندارد و آن شنيدن است و خدا در هر حال، دعاى بندگان را مى شنود، ولى گاهى مقرون به اجابت هست و گاهى نيست، و جمله (سَمِيعُ الدُّعاء)، جامع بين اين دو معنا است و اگر فرض كنيم كه مقصود از سميع الدعاء، مجيب الدعاء است، اين خصوصيت از لفظ استفاده نمى شود، بلكه از قراين خارجى به دست مى آيد.

@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۰: @@
 *[[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، ج۱۶، ص۳۱۴.
 {{اسماء الله}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}
+'''«سَمیع»'''، از [[اسماء و صفات الهی]] به معناى سامع و مبالغه در آن است؛ به این معنا که [[الله|خداوند]] شنونده و درک کننده اصوات آفریده ها و اسرار و نجوا است و در پیشگاه او سخن آشکار، خفى و نطق و سکوت مساوى است.<ref>الاسما والصّفات، بیهقى، ج۱، ص۸۷.</ref>
-'''«سمیع»'''، به معناى سامع و مبالغه در آن است؛ به این معنا که [[الله|خداوند]] شنونده و درک کننده اصوات آفریده ها و اسرار و نجوا است و در پیشگاه او سخن آشکار، خفى و نطق و سکوت مساوى است.<ref>الاسما والصّفات، بیهقى، ج۱، ص۸۷.</ref> این واژه ۴۷ بار در [[قرآن]] به تنهایى و یا با دیگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اکثر موارد استعمال آن با صفت «[[علیم]]» مى باشد، مانند:
+این واژه ۴۷ بار در [[قرآن]] به تنهایى و یا با دیگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اکثر موارد استعمال آن با صفت «[[علیم]]» و «[[بصیر (اسم الله)|بصیر]]» مى باشد، مانند: {{متن قرآن|«...اِنَّكَ اَنتَ السَّميعُ العَليم»}} ([[سوره بقره]]، ۱۲۷) و {{متن قرآن|«لَیسَ کمِثلِهِ شَىءٌ و هُوَ السَّمیعُ البَصیر»}} ([[سوره شورى]]، ۱۱).
-{{متن قرآن|«...اِنَّكَ اَنتَ السَّميعُ العَليم»}}. ([[سوره بقره]]/۱۲۷)
+بینایى و شنوایى از بزرگترین ابزار شناخت و نافع ترین آنها است و از میان حواس پنجگانه ظاهرى، این دو حس [[انسان]] را با خارج بیشتر مربوط مى سازد و به همین جهت نسبت به دیگر حواس از ارزش بالایى برخوردارند و خدا نیز با این دو صفت توصیف شده و از اطلاق الفاظ دیگر حواس مانند شامه (بویا)، ذائقه (چشنده)، لامسه (لمس کننده) خوددارى شده است.
-و نيز:
+«سميع» در قرآن به ظاهر در دو معنى به كار رفته است: يكى به معنى حضور مسموعات نزد خدا - و اين معنا بيشترين سهم را در استعمال دارد -، و ديگرى به معنى مُجيب چنانكه مى فرمايد: {{متن قرآن|«سَمِيعُ الدُّعاء»}} ([[سوره آل عمران]]، ۳۸).
-{| class="wikitable" style="margin: 3em auto 1em auto"
+حق اين است كه سميع يك معنا بيش ندارد و آن شنيدن است و خدا در هر حال، دعاى بندگان را مى شنود، ولى گاهى مقرون به اجابت هست و گاهى نيست، و جمله (سَمِيعُ الدُّعاء)، جامع بين اين دو معنا است و اگر فرض كنيم كه مقصود از سميع الدعاء، مجيب الدعاء است، اين خصوصيت از لفظ استفاده نمى شود، بلكه از قراين خارجى به دست مى آيد.
-!شماره||نام سوره||آیات
-|-
+بر همگان روشن است عمل بينايى و شنوایی در انسان يا يك جاندار، در سايه يك رشته عمليات فيزيكى تحقق مى پذيرد; بنابر اين شنيدن و ديدن در خدا از اين طريق امكان پذير نيست، ناچار بايد در اين جا به همان قاعده «خُذ الغايات واترُك المبادى» چنگ افكند، زيرا هدف از بينايى جز آگاهى از ديدنى ها و همچنين هدف از شنوايى جز آگاهى از امواج صوتى، چيز ديگرى نيست، هرگاه خود اين نتيجه، بدون يك رشته ادوات، و ابزار، يا فعاليتهاى فيزيكى صورت پذيرد، در چنين صورت حقيقت بينا بودن و شنوا بودن را دارا خواهد بود و آيات قرآن بيش ازا ين ثابت نمى كند كه خدا بينا و شنوا است، و امّا اين كه خصوصيات موجودات امكانى را داراست، هرگز بر آن دلالت ندارد. [[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] (علیه السلام) مى فرماید: «سمیعٌ بصیرٌ، أى سمیع بلا حاجة، و بصیر بلا آلة، بل یسمع بنفسه و یُبصر بنفسه» یعنى: خدا شنوا و بینا است، شنوا است بدون دستگاه شنوایى، و بینا است بدون ادوات حسى، بلکه بالذات مى شنود و مى بیند.<ref>شیخ صدوق، توحید، ص ۱۴۴.</ref>
-|1||[[سوره بقره]](2)||آیات 137 و 181 و 224 و 227 و 244 و 256.
-|-
+از آنجا كه همه عوالم امكانى نزد خدا حاضر است، قهراً مُبصَرات و مسموعات نيز نزد او حاضر خواهند بود، از اين جهت بسيارى از محقّقين اين دو وصف را از شعب [[علم الهی|علم خدا]] به جزئيات گرفته اند و واقعيت علم را جز حضور معلوم نزد عالم چيز ديگرى ندانسته اند، و اگر برخى از متكلمين گفته اند: شنوايى خدا به علم به مسموعات بازگشت مى كند، گفتار صحيحى است و مسلماً حضور موجودات نزد خدا بالاتر از حضور موجودات نزد انسان از طريق صور ذهنى است.
-|2||[[سوره آل عمران]](3)||آیات 34  و 35 و 38 و 121.
-|-
+و در پايان يادآور مى شويم فرقه [[اشاعره]] «سميع» و «بصير» در مورد [[خدا]] را به همان معنايى كه در [[انسان]] به كار مى رود تفسير مى كنند، ولى براى پرهيز از برچسب تجسيم، فوراً كلمه «بدون كيفيت» را به كار مى برند; ولى در مباحث مربوط به عقايد اشاعره در كتاب «بحوث فى الملل و النحل» يادآور شديم كه ضميمه كردن «بلا كيف» دردى را دوا نمى كند.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
+*[http://tohid.ir/fa/index/book?bookID=167&page=7#id161_p161 "البصیر و السمیع"، منشور جاوید، آیت الله جعفر سبحانی، ج۲ ص۱۶۱-۱۶۶.]
-* [[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، جلد ۱۶، صفحه ۳۱۴.
+*[[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، ج۱۶، ص۳۱۴.
 {{اسماء الله}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}
-سميع، به معناى سامع و مبالغه در آن است؛ به اين معنا كه خداوند شنونده و درك كننده اصوات آفريده ها و اسرار و نجوا است و در پيشگاه او سخن آشكار، خفى و نطق و سكوت مساوى است.<ref>الاسما والصّفات، بيهقى، ج1، ص87.</ref> و 47 بار در [[قرآن]] به تنهايى و يا با ديگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اكثر موارد استعمال آن با صفت [[علیم]] مى باشد.
+'''«سمیع»'''، به معناى سامع و مبالغه در آن است؛ به این معنا که [[الله|خداوند]] شنونده و درک کننده اصوات آفریده ها و اسرار و نجوا است و در پیشگاه او سخن آشکار، خفى و نطق و سکوت مساوى است.<ref>الاسما والصّفات، بیهقى، ج۱، ص۸۷.</ref> این واژه ۴۷ بار در [[قرآن]] به تنهایى و یا با دیگر اوصاف الهى آمده است. گرچه اکثر موارد استعمال آن با صفت «[[علیم]]» مى باشد، مانند:
-{{متن قرآن|«...اِنَّكَ اَنتَ السَّميعُ العَليم»}}. ([[سوره بقره]](2)/127)
+{{متن قرآن|«...اِنَّكَ اَنتَ السَّميعُ العَليم»}}. ([[سوره بقره]]/۱۲۷)
 و نيز:
 {| class="wikitable" style="margin: 3em auto 1em auto"
-! شماره || نام سوره || آیات
+!شماره||نام سوره||آیات
 |-
 |1||[[سوره بقره]](2)||آیات 137 و 181 و 224 و 227 و 244 و 256.
@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 |8||[[سوره توبه]](9)||آیات 98 و 103.
 |-
-|9||[[سوره يونس]](10)|| آیه 65.
+|9||[[سوره يونس]](10)||آیه 65.
 |-
-|10||[[سوره هود]](11)|| آیه 24.
+|10||[[سوره هود]](11)||آیه 24.
 |-
 |11||[[سوره یوسف]](12)||آیه 34.
@@ سطر ۶۹: / سطر ۶۹: @@
 ==منابع==
 {{اسماء الله}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۶ اکتبر ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۳۴
(بدون تفاوت)