سرمد - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۵۵

2026-03-24T05:55:44Z

Mohammadi در ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۸

2025-12-27T16:08:47Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-26T12:13:56Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2020-10-14T08:11:48Z

ویرایش

Aghajani در ‏۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۲۹

2020-03-02T12:29:37Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۶ اوت ۲۰۱۳، ساعت ۰۵:۴۶

2013-08-06T05:46:01Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} سرمد در لغ...' ایجاد کرد

2013-08-04T08:51:59Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} سرمد در لغ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}

سرمد در لغت به معني هميشگي و جاويدان است؛ يعني چيزي که وجود آن قطع نميشود. در قرآن کريم آمده است: « قل أرايتم ان جعل الله عليکم النهار سرمدا الي يوم القيامه». سرمد چيزي است که اول و آخر ندارد اما دو چيز دارد؛ يکي دوام وجود در گذشته که به آن ازل ميگويند و يکي دوام وجود در آينده که آن را ابد مينامند. <ref> جمیل صلیبا؛ منوچهر صانعی دره بیدی، فرهنگ فلسفي، تهران، انتشارات حکمت ،، ج1، ص 391. </ref> بزرگان فلاسفه بر اين عقيدهاند که سرمد عبارتست از نسبت ثابت به ثابت. <ref> ملاصدرا شيرازي، صدر الدين محمد؛ الحکمه المتعاليه في الاسفار الاربعه العقليه، قم، نشر مصطفوي، 1368ش، چ دوم، ج 3، ص 147. </ref> به نظر اين افراد، موجودات دو دستهاند: يا در زمان هستند که اين دسته داراي حرکت است و يا نه حرکت است و نه داراي حرکت است و در نتيجه در زمان هم نيست. اين دسته از موجودات اگر جنبه نسبت ثبات آنها با امور متغير در نظر گرفته شود اين معيت و همراهي، دهر ناميده ميشود و اگر نسبت ثباتش با امور ثابت در نظر گرفته شود اين همراهي را سرمد مينامند. <ref> موسوعه مصطلحات فلسفه عندالعرب، بیروت، مکتبة لبنان، ، ج1، ص338. </ref>

== تفاوت دهر، سرمد و زمان ==

بنابراين تفاوت دهر، سرمد و زمان، در اين است که سرمد نسبت ثابت به ثابت است، دهر نسبت ثابت به متغير و زمان نسبت متغير است به متغير. <ref> اسفار اربعه ، همان. </ref> فلاسفه در تفسير اين کلام گفتهاند؛ که مراد از دهر، نسبت ذات واجب متعال است که ثابت است به صفات، اسماء حسني و علوم فعلي او که آنها نيز اموري ثابت هستند. مراد از سرمد، نسبت علم واجب است که ثابت است به معلومات او که اموري متجدد و متغيرند؛ يعني همان موجودات عالم، و مراد از زمان، نسبت برخي از معلومات متجدد واجب با برخي ديگر است. <ref> سبزواری، ملاهادي؛ شرح منظومه حکمت، تهران، نشر حکمت، 1360ش، چ اول، ج 4، ص 334. </ref>

اما برخلاف فلاسفه اسلامي که اين امور را نسل در نسل نقل و قبول کردهاند، فخر رازي پس از نقل اين امور از حکما، در کتاب "المحصل" بر آنها ايراد گرفته است و گفته که اين الفاظ، عليرغم معناي پيچيده و بزرگي که برايش نقل شده است، داراي معناي محصل و به درد بخوري نيستند <ref> ملاصدرا شيرازي، صدرالدين محمد؛ حاشيه بر الهيات، قم، نشر بيدار، بي تا، ص 157. </ref> ولي با توضيحي که براي اين الفاظ و معناي آن داده شد و در کتب حکما نيز آمده است، سستي اين سخن فخر رازي معلوم می شود.
==پانویس==
{{پانویس}}
== منابع ==
[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=41118 سرمد، حسن رضایی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی: 13 مرداد 1392.
[[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}سرمد چیزی است که اول و آخر ندارد، اما دو چیز دارد؛ یکی دوام وجود در گذشته که به آن ازل می گویند، و یکی دوام وجود در آینده که آن را ابد می نامند.<ref>جمیل صلیبا؛ منوچهر صانعی دره بیدی، فرهنگ فلسفی، تهران، انتشارات حکمت، ج۱، ص۳۹۱.</ref>
+{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
 == مفهوم سرمد ==
-'''سرمد''' در لغت به معنی همیشگی و جاویدان است؛ یعنی چیزی که وجود آن قطع نمی شود. در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|«قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ...»}}<ref>[[آیه 72 سوره قصص|سوره قصص،آیه ۷۲.]]</ref>.
+'''سرمد''' در لغت به معنی همیشگی و جاویدان است؛ یعنی چیزی که وجود آن قطع نمی شود. در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|«قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ...»}}<ref>[[آیه 72 سوره قصص|سوره قصص، آیه ۷۲.]]</ref>.
 بزرگان فلاسفه بر این عقیده اند که سرمد عبارتست از نسبت ثابت به ثابت.<ref>ملاصدرا شیرازی، صدرالدین محمد؛ الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه العقلیه، قم، نشر مصطفوی، ۱۳۶۸ش، چ دوم، ج۳، ص۱۴۷.</ref> به نظر این افراد، موجودات دو دسته اند: یا در زمان هستند که این دسته دارای حرکت است و یا نه حرکت است و نه دارای حرکت است و در نتیجه در زمان هم نیست. این دسته از موجودات اگر جنبه نسبت ثبات آنها با امور متغیر در نظر گرفته شود، این معیت و همراهی، «دهر» نامیده می شود و اگر نسبت ثباتش با امور ثابت در نظر گرفته شود، این همراهی را «سرمد» می نامند.<ref>موسوعه مصطلحات فلسفه عندالعرب، بیروت، مکتبة لبنان، ج۱، ص۳۳۸.</ref>

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 == مفهوم سرمد ==
-'''سرمد''' در لغت به معنی همیشگی و جاویدان است؛ یعنی چیزی که وجود آن قطع نمی شود. در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|«قُلْ أَرَأَیتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَیکمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى‌ یوْمِ الْقِیامَةِ»}}. ([[سوره قصص]]، آیه ۷۲)
+'''سرمد''' در لغت به معنی همیشگی و جاویدان است؛ یعنی چیزی که وجود آن قطع نمی شود. در [[قرآن کریم]] آمده است: {{متن قرآن|«قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ...»}}<ref>[[آیه 72 سوره قصص|سوره قصص،آیه ۷۲.]]</ref>.
 بزرگان فلاسفه بر این عقیده اند که سرمد عبارتست از نسبت ثابت به ثابت.<ref>ملاصدرا شیرازی، صدرالدین محمد؛ الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه العقلیه، قم، نشر مصطفوی، ۱۳۶۸ش، چ دوم، ج۳، ص۱۴۷.</ref> به نظر این افراد، موجودات دو دسته اند: یا در زمان هستند که این دسته دارای حرکت است و یا نه حرکت است و نه دارای حرکت است و در نتیجه در زمان هم نیست. این دسته از موجودات اگر جنبه نسبت ثبات آنها با امور متغیر در نظر گرفته شود، این معیت و همراهی، «دهر» نامیده می شود و اگر نسبت ثباتش با امور ثابت در نظر گرفته شود، این همراهی را «سرمد» می نامند.<ref>موسوعه مصطلحات فلسفه عندالعرب، بیروت، مکتبة لبنان، ج۱، ص۳۳۸.</ref>

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 ==منابع==
 *حسن رضایی، سرمد، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۱۳ مرداد ۱۳۹۲.
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
+{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}سرمد چیزی است که اول و آخر ندارد، اما دو چیز دارد؛ یکی دوام وجود در گذشته که به آن ازل می گویند، و یکی دوام وجود در آینده که آن را ابد می نامند.<ref>جمیل صلیبا؛ منوچهر صانعی دره بیدی، فرهنگ فلسفی، تهران، انتشارات حکمت، ج۱، ص۳۹۱.</ref>
-سرمد در لغت به معني هميشگي و جاويدان است؛ يعني چيزي که وجود آن قطع نميشود. در [[قرآن کريم]] آمده است: {{متن قرآن|«قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهارَ سَرْمَداً إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ»}}. ([[سوره قصص]]، آیه 72)
+== مفهوم سرمد ==
-سرمد چيزي است که اول و آخر ندارد اما دو چيز دارد؛ يکي دوام وجود در گذشته که به آن ازل ميگويند و يکي دوام وجود در آينده که آن را ابد مينامند.<ref>جمیل صلیبا؛ منوچهر صانعی دره بیدی، فرهنگ فلسفي، تهران، انتشارات حکمت، ج1، ص391.</ref> بزرگان فلاسفه بر اين عقيدهاند که سرمد عبارتست از نسبت ثابت به ثابت.<ref>ملاصدرا شيرازي، صدرالدين محمد؛ الحکمه المتعاليه في الاسفار الاربعه العقليه، قم، نشر مصطفوي، 1368ش، چ دوم، ج3، ص147.</ref> به نظر اين افراد، موجودات دو دستهاند: يا در زمان هستند که اين دسته داراي حرکت است و يا نه حرکت است و نه داراي حرکت است و در نتيجه در زمان هم نيست. اين دسته از موجودات اگر جنبه نسبت ثبات آنها با امور متغير در نظر گرفته شود اين معيت و همراهي، دهر ناميده ميشود و اگر نسبت ثباتش با امور ثابت در نظر گرفته شود اين همراهي را سرمد مينامند.<ref>موسوعه مصطلحات فلسفه عندالعرب، بیروت، مکتبة لبنان، ج1، ص338.</ref>
+بزرگان فلاسفه بر این عقیده اند که سرمد عبارتست از نسبت ثابت به ثابت.<ref>ملاصدرا شیرازی، صدرالدین محمد؛ الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه العقلیه، قم، نشر مصطفوی، ۱۳۶۸ش، چ دوم، ج۳، ص۱۴۷.</ref> به نظر این افراد، موجودات دو دسته اند: یا در زمان هستند که این دسته دارای حرکت است و یا نه حرکت است و نه دارای حرکت است و در نتیجه در زمان هم نیست. این دسته از موجودات اگر جنبه نسبت ثبات آنها با امور متغیر در نظر گرفته شود، این معیت و همراهی، «دهر» نامیده می شود و اگر نسبت ثباتش با امور ثابت در نظر گرفته شود، این همراهی را «سرمد» می نامند.<ref>موسوعه مصطلحات فلسفه عندالعرب، بیروت، مکتبة لبنان، ج۱، ص۳۳۸.</ref>
 ==تفاوت دهر، سرمد و زمان==
-بنابراين تفاوت دهر، سرمد و زمان در اين است که سرمد نسبت ثابت به ثابت است، دهر نسبت ثابت به متغير و زمان نسبت متغير است به متغير.<ref>اسفار اربعه، همان.</ref> فلاسفه در تفسير اين کلام گفتهاند؛ که مراد از دهر، نسبت ذات واجب متعال است که ثابت است به صفات، اسماء حسني و علوم فعلي او که آنها نيز اموري ثابت هستند. مراد از سرمد، نسبت علم واجب است که ثابت است به معلومات او که اموري متجدد و متغيرند؛ يعني همان موجودات عالم و مراد از زمان، نسبت برخي از معلومات متجدد واجب با برخي ديگر است.<ref>سبزواری، ملاهادي؛ شرح منظومه حکمت، تهران، نشر حکمت، 1360ش، چ اول، ج4، ص334.</ref>
+تفاوت دهر، سرمد و زمان در این است که سرمد نسبت ثابت به ثابت است، دهر نسبت ثابت به متغیر و زمان نسبت متغیر است به متغیر.<ref>اسفار اربعه، همان.</ref> [[فلسفه|فلاسفه]] در تفسیر این کلام گفته اند که مراد از دهر، نسبت ذات واجب متعال است که ثابت است به صفات، [[اسماء حسنی|اسماء حسنی]] و علوم فعلی او که آنها نیز اموری ثابت هستند. مراد از سرمد، نسبت علم واجب است که ثابت است به معلومات او که اموری متجدد و متغیرند؛ یعنی همان موجودات عالم، و مراد از زمان، نسبت برخی از معلومات متجدد واجب با برخی دیگر است.<ref>سبزواری، ملاهادی؛ شرح منظومه حکمت، تهران، نشر حکمت، ۱۳۶۰ش، چ اول، ج۴، ص۳۳۴.</ref>
-اما برخلاف فلاسفه اسلامي که اين امور را نسل در نسل نقل و قبول کردهاند، فخر رازي پس از نقل اين امور از حکما، در کتاب "المحصل" بر آنها ايراد گرفته است و گفته که اين الفاظ، عليرغم معناي پيچيده و بزرگي که برايش نقل شده است، داراي معناي محصل و به درد بخوري نيستند<ref>ملاصدرا شيرازي، صدرالدين محمد؛ حاشيه بر الهيات، قم، نشر بيدار، بي تا، ص157.</ref> ولي با توضيحي که براي اين الفاظ و معناي آن داده شد و در کتب حکما نيز آمده است، سستي اين سخن فخر رازي معلوم می شود.
+اما برخلاف فلاسفه [[اسلام|اسلامی]] که این امور را نسل در نسل نقل و قبول کرده اند، [[فخر رازى|فخر رازی]] پس از نقل این امور از حکما، در کتاب "المحصل" بر آنها ایراد گرفته است و گفته که این الفاظ، علیرغم معنای پیچیده و بزرگی که برایش نقل شده است، دارای معنای محصل و به درد بخوری نیستند؛<ref>ملاصدرا شیرازی، صدرالدین محمد؛ حاشیه بر الهیات، قم، نشر بیدار، بی تا، ص۱۵۷.</ref> ولی با توضیحی که برای این الفاظ و معنای آن داده شد و در کتب حکما نیز آمده است، سستی این سخن فخر رازی معلوم می شود.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-* حسن رضایی، سرمد، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 13 مرداد 1392.
+*حسن رضایی، سرمد، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۱۳ مرداد ۱۳۹۲.
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 ==منابع==
-* [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=41118 سرمد، حسن رضایی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی: 13 مرداد 1392.
+* حسن رضایی، سرمد، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 13 مرداد 1392.
 [[رده:واژگان قرآنی]]