سبع مثانی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۲۲

2026-05-17T06:22:03Z

Mohammadi در ‏۲۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۲۱

2026-03-24T06:21:26Z

Mohammadi در ‏۲۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۲۰

2026-03-24T06:20:52Z

Mohammadi در ‏۲۴ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۱۸

2026-03-24T06:18:44Z

Mohammadi در ‏۲۷ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۶

2025-12-27T16:26:13Z

مهدی موسوی: ویرایش

2020-10-06T08:20:46Z

ویرایش

سید مهدی خدایی: اولویت بندی و رتبه بندی

2019-08-07T05:24:15Z

اولویت بندی و رتبه بندی

سید مهدی خدایی: سنجش کیفی مقاله

2019-05-30T08:31:50Z

سنجش کیفی مقاله

Zamani در ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۰۹

2014-02-19T11:09:35Z

مرضیه الله وکیل جزی: /* منابع */

2014-02-13T06:56:20Z

‏منابع

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-«سبع» (هفت) از اعداد<ref>مفردات، ص ۳۹۴، «سبع».</ref> و «مثانى» جمع «مَثنى» به معناى دو بار، مکرر و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج۱۲، ص۱۷۸۸۲، «مثانى»؛ ص۱۷۸۹۸، «مثنى»؛ المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> این تعبیر [[قرآن|قرآنی]] در آیه ۸۷ [[سوره حجر]] آمده است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ»}}<ref name=":۰">[[آیه 87 سوره حجر|سوره حجر، آیه ۸۷.]]</ref> .
+به این تعبیر قرآنی در آیه ۸۷ [[سوره حجر]] اشاره شده است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ '''سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي''' وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ»}}.<ref>[[سوره حجر]]، آیه ۸۷.</ref> و به راستی که هفت آیه از مثانی [یعنی سوره حمد] و قرآن بزرگ را به تو عطا کردیم.
-در مورد این که مقصود از سبع مثانى چیست، نظرات متعدّدى بیان شده که برخى از آنها چنین است:
+در مورد این که مقصود از «سبع مثانى» چیست، نظرات متعدّدى بیان شده که برخى از آنها چنین است:
-۱. منظور، [[سوره حمد|فاتحة الکتاب]] است<ref>مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref> که در روایات متعددى که از طریق [[اهل بیت|اهل بیت پیامبر]] صلى الله علیه و آله وارد شده، همین معنا بیان شده است.<ref>المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> دلایل گوناگونى نیز براى این نامگذارى گفته شده است؛ از جمله [[امام صادق]] علیه السلام علت آن را دو بار خواندن این [[سوره]] در [[نماز]] دانسته اند.<ref>تفسیر عیاشى، ج۱، ص۱۹؛ تفسیر نورالثقلین، ج۳، ص۲۷، ح ۹۸؛ مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref>
+* منظور، [[سوره حمد|فاتحة الکتاب]] (سوره حمد) است<ref>مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref> که در روایات متعددى که از طریق [[اهل بیت|اهل بیت پیامبر]] صلى الله علیه وآله وارد شده، همین معنا بیان شده است.<ref>المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> از [[اميرالمؤمنين]] عليه السّلام نقل شده که فرمود: «بسم اللّه آيه‌اى از فاتحة الكتاب، و آن هفت آيه و تمامى آن بسم اللّه الرّحمن الرحيم است. شنيدم از [[رسول اكرم]] صلّى اللّه عليه وآله که خداى تعالى فرمود: اى محمد، هر آينه بتحقيق داديم تو را سبع مثانى و قرآن عظيم، پس متفرد ساخته مرا به امتنان، به سبب فاتحة الكتاب و قرار داده آن را مقابل قرآن عظيم.<ref>مجمع البيان، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.</ref> دلایل گوناگونى نیز براى این نامگذارى گفته شده است؛ از جمله [[امام صادق]] علیه السلام علت آن را دو بار خواندن این [[سوره]] در [[نماز]] دانسته اند.<ref>تفسیر عیاشى، ج۱، ص۱۹؛ تفسیر نورالثقلین، ج۳، ص۲۷، ح ۹۸؛ مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref> در صورت مد نظر قرار دادن این احتمال، می توان به این نکات پی برد که «سبع مثانی» ([[سوره حمد]]) از عطایاى خداوند بر پیامبر اسلام است. و دیگر اینکه «سبع مثانی» داراى جایگاهى ویژه در میان سوره‌هاى قرآن می باشد.
-۲. مقصود، هفت سوره طولانى اوّل قرآن، از [[سوره بقره]] تا [[سوره توبه]] است و آن را «مثانى» نامیده اند، به دلیل این که داستان هاى عبرت آموز در آن، دو به دو آمده است.<ref>مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref>
+* مقصود، هفت سوره طولانى اوّل قرآن، از [[سوره بقره]] تا [[سوره توبه]] است و آن را «مثانى» نامیده اند، به دلیل این که داستان هاى عبرت آموز در آن، دو به دو آمده است.<ref>مجمع البیان، ج۵-۶، ص۵۳۰.</ref>
-۳. منظور کل [[قرآن]] است؛ و این در صورتی است که «مِن» در این آیه برای تبعیض باشد. اگر سبع‌المثانی کل قرآن باشد، می‌تواند یکی از [[اسامی و صفات قرآن|اسامی و اوصاف قرآن]] به شمار آید.
+* منظور کل [[قرآن]] است؛ و این در صورتی است که «مِن» در این آیه برای تبعیض باشد. اگر سبع‌المثانی کل قرآن باشد، می‌تواند یکی از [[اسامی و صفات قرآن|اسامی و اوصاف قرآن]] به شمار آید.
-۴. برخی نیز گفته‌اند: مراد هفت صحیفه‌ای است که از آسمان بر [[پیامبران|انبیاء]] نازل شده است.
+* برخی نیز گفته‌اند: مراد هفت صحیفه‌ای است که از آسمان بر [[پیامبران]] نازل شده است.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-*[http://islamicdoc.org/wiki/index.php/%D8%B3%D8%A8%D8%B9_%D9%85%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C_(_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_) ویکی علوم اسلامی (اصطلاح نامه علوم قرآنی، بخش اسامی و صفات قرآن)].
+*[http://islamicdoc.org/wiki/index.php/%D۸%B۳%D۸%A۸%D۸%B۹_%D۹%۸۵%D۸%AB%D۸%A۷%D۹%۸۶%DB%۸C_(_%D۹%۸۲%D۸%B۱%D۸%A۲%D۹%۸۶_) ویکی علوم اسلامی (اصطلاح‌نامه علوم قرآنی، بخش اسامی و صفات قرآن)].
 *[[فرهنگ قرآن]]، جلد ۱۵، صفحه ۵۲۶.
 {{قرآن}}
 {{سنجش کیفی
@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۳: @@
 |کیفیت پژوهش= خوب
 }}
 [[رده:واژگان قرآنی]]
-[[رده:اسامی و اوصاف قرآن]]
+[[رده:اسامی و اوصاف قرآن]][[رده:آیات و سور]]
 [[رده: مقاله های مرتبط به دانشنامه]]

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ۴. برخی نیز گفته‌اند: مراد هفت صحیفه‌ای است که از آسمان بر [[پیامبران|انبیاء]] نازل شده است.
-در صورت مد نظر قرار دادن احتمال اول ([[سوره حمد|فاتحة الکتاب]]) و با در نظر گرفتن آیه مورد بحث و دو آیه بعد از آن: {{متن قرآن|«{{آیه|15|87}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|15|88}} 💠<ref>[[آیه 88 سوره حجر|سوره حجر، آیه ۸۸.]]</ref> {{آیه|15|89}}<ref>[[آیه 89 سوره حجر|همان، آیه ۸۹.]]</ref>»}}؛ <ref>معناى «لَا تَمُدَّنَّ...» این است که چشم طمع به زخارفى که به گروههایى از کافران داده ایم نداشته باش. حاصل معناى این آیه با توجه به آیه قبلى این است که تو از نعمت بس بزرگى (سوره حمد) بهره مند شده اى که هر نعمتى نسبت به آن ناچیز است. (روح المعانى، ج۸، جزء۱۴، ص۱۱۸)</ref>، می توان به این نکات پی برد:
+در صورت مد نظر قرار دادن احتمال اول ([[سوره حمد|فاتحة الکتاب]]) و با در نظر گرفتن آیه مورد بحث و دو آیه بعد از آن: {{متن قرآن|«{{آیه|15|87}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|15|88}} 💠<ref>[[آیه 88 سوره حجر|سوره حجر، آیه ۸۸.]]</ref> {{آیه|15|89}}<ref>[[آیه 89 سوره حجر|همان، آیه ۸۹.]]</ref>»}}<ref>معناى «لَا تَمُدَّنَّ...» این است که چشم طمع به زخارفى که به گروههایى از کافران داده ایم نداشته باش. حاصل معناى این آیه با توجه به آیه قبلى این است که تو از نعمت بس بزرگى (سوره حمد) بهره مند شده اى که هر نعمتى نسبت به آن ناچیز است. (روح المعانى، ج۸، جزء۱۴، ص۱۱۸)</ref>، می توان به این نکات پی برد:
 #بهره مندى از سبع مثانی ([[سوره حمد]]) مقتضى پرهیز از چشم دوختن به دارایی دیگران است.

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ۴. برخی نیز گفته‌اند: مراد هفت صحیفه‌ای است که از آسمان بر [[پیامبران|انبیاء]] نازل شده است.
-در صورت مد نظر قرار دادن احتمال اول ([[سوره حمد|فاتحة الکتاب]]) و با در نظر گرفتن آیه مورد بحث و دو آیه بعد از آن: {{متن قرآن|«{{آیه|15|87}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|15|88}} 💠<ref>[[آیه 88 سوره حجر|همان، آیه ۸۸.]]</ref> {{آیه|15|89}}<ref>[[آیه 89 سوره حجر|همان، آیه ۸۹.]]</ref>»}}؛ <ref>معناى «لَا تَمُدَّنَّ...» این است که چشم طمع به زخارفى که به گروههایى از کافران داده ایم نداشته باش. حاصل معناى این آیه با توجه به آیه قبلى این است که تو از نعمت بس بزرگى (سوره حمد) بهره مند شده اى که هر نعمتى نسبت به آن ناچیز است. (روح المعانى، ج۸، جزء۱۴، ص۱۱۸)</ref>}}، می توان به این نکات پی برد:
+در صورت مد نظر قرار دادن احتمال اول ([[سوره حمد|فاتحة الکتاب]]) و با در نظر گرفتن آیه مورد بحث و دو آیه بعد از آن: {{متن قرآن|«{{آیه|15|87}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|15|88}} 💠<ref>[[آیه 88 سوره حجر|سوره حجر، آیه ۸۸.]]</ref> {{آیه|15|89}}<ref>[[آیه 89 سوره حجر|همان، آیه ۸۹.]]</ref>»}}؛ <ref>معناى «لَا تَمُدَّنَّ...» این است که چشم طمع به زخارفى که به گروههایى از کافران داده ایم نداشته باش. حاصل معناى این آیه با توجه به آیه قبلى این است که تو از نعمت بس بزرگى (سوره حمد) بهره مند شده اى که هر نعمتى نسبت به آن ناچیز است. (روح المعانى، ج۸، جزء۱۴، ص۱۱۸)</ref>، می توان به این نکات پی برد:
 #بهره مندى از سبع مثانی ([[سوره حمد]]) مقتضى پرهیز از چشم دوختن به دارایی دیگران است.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-«سبع» (هفت) از اعداد<ref>مفردات، ص ۳۹۴، «سبع».</ref> و «مثانى» جمع «مَثنى» به معناى دو بار، مکرر و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج۱۲، ص۱۷۸۸۲، «مثانى»؛ ص۱۷۸۹۸، «مثنى»؛ المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> این تعبیر [[قرآن|قرآنی]] در آیه ۸۷ [[سوره حجر]] آمده است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ»}}<ref>[[آیه 87 سوره حجر|سوره حجر،آیه ۸۷.]]</ref> .
+«سبع» (هفت) از اعداد<ref>مفردات، ص ۳۹۴، «سبع».</ref> و «مثانى» جمع «مَثنى» به معناى دو بار، مکرر و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج۱۲، ص۱۷۸۸۲، «مثانى»؛ ص۱۷۸۹۸، «مثنى»؛ المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> این تعبیر [[قرآن|قرآنی]] در آیه ۸۷ [[سوره حجر]] آمده است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ»}}<ref name=":۰">[[آیه 87 سوره حجر|سوره حجر، آیه ۸۷.]]</ref> .
 در مورد این که مقصود از سبع مثانى چیست، نظرات متعدّدى بیان شده که برخى از آنها چنین است:
@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ۴. برخی نیز گفته‌اند: مراد هفت صحیفه‌ای است که از آسمان بر [[پیامبران|انبیاء]] نازل شده است.
-در صورت مد نظر قرار دادن احتمال اول ([[سوره حمد|فاتحة الکتاب]]) و با در نظر گرفتن آیه مورد بحث و دو آیه بعد از آن: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ * لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ * وَقُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ»<ref>معناى «لَا تَمُدَّنَّ...» این است که چشم طمع به زخارفى که به گروههایى از کافران داده ایم نداشته باش. حاصل معناى این آیه با توجه به آیه قبلى این است که تو از نعمت بس بزرگى (سوره حمد) بهره مند شده اى که هر نعمتى نسبت به آن ناچیز است. (روح المعانى، ج۸، جزء۱۴، ص۱۱۸)</ref>}}، می توان به این نکات پی برد:
+در صورت مد نظر قرار دادن احتمال اول ([[سوره حمد|فاتحة الکتاب]]) و با در نظر گرفتن آیه مورد بحث و دو آیه بعد از آن: {{متن قرآن|«{{آیه|15|87}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|15|88}} 💠<ref>[[آیه 88 سوره حجر|همان، آیه ۸۸.]]</ref> {{آیه|15|89}}<ref>[[آیه 89 سوره حجر|همان، آیه ۸۹.]]</ref>»}}؛ <ref>معناى «لَا تَمُدَّنَّ...» این است که چشم طمع به زخارفى که به گروههایى از کافران داده ایم نداشته باش. حاصل معناى این آیه با توجه به آیه قبلى این است که تو از نعمت بس بزرگى (سوره حمد) بهره مند شده اى که هر نعمتى نسبت به آن ناچیز است. (روح المعانى، ج۸، جزء۱۴، ص۱۱۸)</ref>}}، می توان به این نکات پی برد:
 #بهره مندى از سبع مثانی ([[سوره حمد]]) مقتضى پرهیز از چشم دوختن به دارایی دیگران است.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-«سبع» (هفت) از اعداد<ref>مفردات، ص ۳۹۴، «سبع».</ref> و «مثانى» جمع «مَثنى» به معناى دو بار، مکرر و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج۱۲، ص۱۷۸۸۲، «مثانى»؛ ص۱۷۸۹۸، «مثنى»؛ المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> این تعبیر [[قرآن|قرآنی]] در آیه ۸۷ [[سوره حجر]] آمده است: {{متن قرآن|«ولَقَد ءاتَینک سَبعـًا مِنَ المَثانى والقُرءانَ العَظیم»}}.
+«سبع» (هفت) از اعداد<ref>مفردات، ص ۳۹۴، «سبع».</ref> و «مثانى» جمع «مَثنى» به معناى دو بار، مکرر و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج۱۲، ص۱۷۸۸۲، «مثانى»؛ ص۱۷۸۹۸، «مثنى»؛ المیزان، ج۱۲، ص۱۹۱.</ref> این تعبیر [[قرآن|قرآنی]] در آیه ۸۷ [[سوره حجر]] آمده است: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ»}}<ref>[[آیه 87 سوره حجر|سوره حجر،آیه ۸۷.]]</ref> .
 در مورد این که مقصود از سبع مثانى چیست، نظرات متعدّدى بیان شده که برخى از آنها چنین است:
@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ۴. برخی نیز گفته‌اند: مراد هفت صحیفه‌ای است که از آسمان بر [[پیامبران|انبیاء]] نازل شده است.
-در صورت مد نظر قرار دادن احتمال اول ([[سوره حمد|فاتحة الکتاب]]) و با در نظر گرفتن آیه مورد بحث و دو آیه بعد از آن: {{متن قرآن|«ولَقَد ءاتَینک سَبعـًا مِنَ المَثانى والقُرءانَ العَظیم * لاتَمُدَّنَّ عَینَیک اِلى ما مَتَّعنا بِهِ اَزوجـًا مِنهُم ولاتَحزَن عَلَیهِم واخفِض جَناحَک لِلمُؤمِنین * و قُل اِنّى اَنَا النَّذیرُ المُبین»<ref>معناى «لاتمدّن...» این است که چشم طمع به زخارفى که به گروههایى از کافران داده ایم نداشته باش. حاصل معناى این آیه با توجه به آیه قبلى این است که تو از نعمت بس بزرگى (سوره حمد) بهره مند شده اى که هر نعمتى نسبت به آن ناچیز است. (روح المعانى، ج۸، جزء۱۴، ص۱۱۸)</ref>}}، می توان به این نکات پی برد:
+در صورت مد نظر قرار دادن احتمال اول ([[سوره حمد|فاتحة الکتاب]]) و با در نظر گرفتن آیه مورد بحث و دو آیه بعد از آن: {{متن قرآن|«وَلَقَدْ آتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنَ الْعَظِيمَ * لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ * وَقُلْ إِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْمُبِينُ»<ref>معناى «لَا تَمُدَّنَّ...» این است که چشم طمع به زخارفى که به گروههایى از کافران داده ایم نداشته باش. حاصل معناى این آیه با توجه به آیه قبلى این است که تو از نعمت بس بزرگى (سوره حمد) بهره مند شده اى که هر نعمتى نسبت به آن ناچیز است. (روح المعانى، ج۸، جزء۱۴، ص۱۱۸)</ref>}}، می توان به این نکات پی برد:
 #بهره مندى از سبع مثانی ([[سوره حمد]]) مقتضى پرهیز از چشم دوختن به دارایی دیگران است.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 «سبع» (هفت) از اعداد <ref>مفردات، ص 394، «سبع».</ref> و «مثانى» جمع «مثنى» به معناى دو بار، مكرر و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج12، ص17882، «مثانى»؛ ص17898، «مثنى»؛ الميزان، ج12، ص191.</ref>
@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۵: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= خوب
+|شناسه= ضعیف
 |عنوان بندی مناسب= خوب
 |کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۸: @@
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:اسامی و اوصاف قرآن]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۰۹
سطر ۱:		سطر ۱:
−	~~{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}~~
−
	«سبع» (هفت) از اعداد <ref>مفردات، ص 394، «سبع».</ref> و «مثانى» جمع «مثنى» به معناى دو بار، مكرر و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج12، ص17882، «مثانى»؛ ص17898، «مثنى»؛ الميزان، ج12، ص191.</ref>		«سبع» (هفت) از اعداد <ref>مفردات، ص 394، «سبع».</ref> و «مثانى» جمع «مثنى» به معناى دو بار، مكرر و اعاده است.<ref>لغت نامه، ج12، ص17882، «مثانى»؛ ص17898، «مثنى»؛ الميزان، ج12، ص191.</ref>

@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 * [http://islamicdoc.org/wiki/index.php/%D8%B3%D8%A8%D8%B9_%D9%85%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C_(_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_) ویکی علوم اسلامی (اصطلاح نامه علوم قرآنی، بخش اسامی و صفات قرآن)].
 * فرهنگ قرآن، جلد 15، صفحه 526.
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:اسامی و اوصاف قرآن]]