ساختار هندسی قرآن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۰

2026-05-14T08:00:46Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: ویرایش

2020-09-30T06:13:58Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۲

2020-09-29T12:42:34Z

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: شناسه و سنجش کیفی

2019-05-28T04:59:27Z

شناسه و سنجش کیفی

Zamani: رده اولویت مقاله

2019-05-12T05:07:03Z

رده اولویت مقاله

Zamani در ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۳۷

2017-02-18T06:37:44Z

Behabadi: /* نظریات */

2015-09-17T03:02:42Z

‏نظریات

Behabadi در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵، ساعت ۰۳:۰۱

2015-09-17T03:01:20Z

Behabadi: /* از نظر موضوعی */

2015-09-15T18:29:57Z

‏از نظر موضوعی

Behabadi: /* آیه */

2015-09-15T18:28:22Z

‏آیه

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{ضعیف}}
-'''شیوه تنظیم قرآن''' از دو جهت مورد بررسی قرار می‌گیرد ۱-کلی ۲- جزئی که به شرح زیر است.
+منظور از ساختار هندسی قرآن شیوه تنظیم و نحوه چیدمان سور و آیات قرآن از نظر شکلی و موضوعی است.
 == کل [[قرآن]] ==
@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 # نظر دیگری دربارهٔ ساختار هندسی قرآن چنین است: قرآن درابتدا برای مردمانی بیسواد و ضعیف‌العقول از آیاتی آغاز شد که ساختار فکری و سپس اخلاقی آنان را شکل دهد و در نهایت در نظام حکومتی اسلام ساختار اجتماعی آنان شکل بگیرد یعنی از پایان قرآن بطرف آغاز. اما پس از شکل گیری حکومت اسلامی و در دوره‌های بعدی تاامروز چون ساختار فکری واخلاقی بشر رشد نموده نظام مند شد لذا می‌توانند برای خودسازی کار رااز آغاز قرآن شروع کنند و باانجام عبادات واحکام به سازندگی بپردازند بنابراین قرآن ازانتها بیانگر تاریخ دنیای عرب همانندآشنایی کودکان با قرآن است و شروع آن ازابتدا متعلق به دوران عقل گرایی واجتماعی بودن انسان است.<ref> تاریخ قرآن حجتی کرمانی</ref>
 == جزئی ==
-=== [[سوره]] ===
 === نظریات ===
 ۱-نظریه «ساختار هندسی سوره‌های قرآن» از مباحثی است که در سال‌های اخیر مورد توجه خاص قرآن پژوهان و علاقه‌مندان به معارف اسلامی قرار گرفته است. اما از آنجا که حدود و ثغور آن به درستی تبیین نگشته، مخالفت‌های بسیاری را علیه خود برانگیخته است. از سوی دیگر موافقان و طرفداران ساختار هندسی سوره‌ها نیز هریک یکی از ابعاد تئوری را در نظر گرفته و به نفی و اثبات جوانب مختلف آن پرداخته‌اند؛ بنابراین تبیین معنای دقیق ساختار هندسی سوره‌ها به عنوان یکی از مقدمات تصوری علم باید مورد توجه و عنایت خاص قرار گیرد.
@@ سطر ۷۸: / سطر ۷۷: @@
 ==پانویس==
 <references/>
 [[رده:قرآن]]
 [[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۰۷
سطر ۸۰:		سطر ۸۰:

	[[رده:قرآن]]		[[رده:قرآن]]
		+	[[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۳۷
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{ضعیف}}
	'''شیوه تنظیم قرآن''' از دو جهت مورد بررسی قرار می‌گیرد ۱-کلی ۲- جزئی که به شرح زیر است.		'''شیوه تنظیم قرآن''' از دو جهت مورد بررسی قرار می‌گیرد ۱-کلی ۲- جزئی که به شرح زیر است.

@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 # از مجموع حروف الفبا تنها سه حرف خ٫ غ٫ و درپایان آیات قرار نگرفته‌اند
 # دو حرف ض وح تنها یکبار در انتهای آیات آمده است.اذا جاء نصرالله والفتح (آیه ۱ نصر)واذامسه الشر خذوا دعاء عریض (۵۱ فصلت)
-# بیشترین حروف در پایان [[آیات]] ن ٫م والف می‌باشد.
+# بیشترین حروف در پایان آیات ن ٫م والف می‌باشد.
 # مشترکات حداکثر پایان آیات ۷۲ حرف می‌باشد (هود ۱۱۰ و فصلت ۴۵)<ref> قرآن رایانه‌ای از دکتر اعرابی</ref>
 ب-به عقیده بهاءالدین خرمشاهی، ترتیب و توالی آیه‌ها، اعم از اینکه طی یک فقره وحی یا طی یک سلسله وحی متوالی نازل شده باشد، توقیفی است. یعنی خود این امر نیز جزو [[وحی]] است و به امر [[الله]] و رهنمایی [[جبرئیل]] انجام گرفته‌است. در مواردی هم که پیامبر آیه یا آیاتی را جابجا می‌کرد و می‌گفت این آیه یا آیات را در فلان سوره بین کدام آیات قرار دهید نیز به رهنمود وحی بوده‌است.<ref>بهاءالدین خرمشاهی. «قرآن و قرآن‌پژوهی». وبگاه الشیعه.

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 === از نظر شکلی ===
 # از [[سوره]]‌های بزرگ آغاز و به سوره‌های کوچک پایان می‌یابد.
-# از نظر تاریخی از سوره‌های  مدنی آغاز وبه سوره‌های  مکی ختم می‌شود.
+# از نظر تاریخی از سوره‌های [[سوره مدنی]] آغاز وبه سوره‌های [[سوره مکی]] ختم می‌شود.
 # سوره‌های با [[حروف مقطعه]] در اوائل قرآن و سوره‌های [[سوگند]] دار تماماً در پایان قرار دارند.<ref> تجوید القرآن ازبیگلری</ref>
 === از نظر موضوعی ===
-# اوائل [[قرآن]] عموماً در خصوص [[احکام]] است واواسط قرآن دربارهٔ مسائل [[اخلاق]]ی و سرانجام قسمتهای پایانی قرآن به مسائل اعتقادی و جهان بینی الهی اختصاص دارد.
+# اوائل [[قرآن]] عموماً در خصوص [[احکام]] است واواسط قرآن دربارهٔ مسائل [[اخلاق]]ی و سرانجام قسمتهای پایانی قرآن به مسائل [[اعتقاد]]ی و جهان بینی الهی اختصاص دارد.
-# نظر دیگری دربارهٔ ساختار هندسی قرآن چنین است: قرآن درابتدا برای مردمانی بیسواد و ضعیف العقول از آیاتی آغاز شد که ساختار فکری و سپس اخلاقی آنان را شکل دهد و در نهایت در نظام حکومتی اسلام ساختار اجتماعی آنان شکل بگیرد یعنی از پایان قرآن بطرف آغاز. اما پس از شکل گیری حکومت اسلامی و در دوره‌های بعدی تاامروز چون ساختار فکری واخلاقی بشر رشد نموده نظام مند شد لذا می‌توانند برای خودسازی کار رااز آغاز قرآن شروع کنند و باانجام عبادات واحکام به سازندگی بپردازند بنابراین قرآن ازانتها بیانگر تاریخ دنیای عرب همانندآشنایی کودکان با قرآن است و شروع آن ازابتدا متعلق به دوران عقل گرایی واجتماعی بودن انسان است.<ref> تاریخ قرآن حجتی کرمانی</ref>
+# نظر دیگری دربارهٔ ساختار هندسی قرآن چنین است: قرآن درابتدا برای مردمانی بیسواد و ضعیف‌العقول از آیاتی آغاز شد که ساختار فکری و سپس اخلاقی آنان را شکل دهد و در نهایت در نظام حکومتی اسلام ساختار اجتماعی آنان شکل بگیرد یعنی از پایان قرآن بطرف آغاز. اما پس از شکل گیری حکومت اسلامی و در دوره‌های بعدی تاامروز چون ساختار فکری واخلاقی بشر رشد نموده نظام مند شد لذا می‌توانند برای خودسازی کار رااز آغاز قرآن شروع کنند و باانجام عبادات واحکام به سازندگی بپردازند بنابراین قرآن ازانتها بیانگر تاریخ دنیای عرب همانندآشنایی کودکان با قرآن است و شروع آن ازابتدا متعلق به دوران عقل گرایی واجتماعی بودن انسان است.<ref> تاریخ قرآن حجتی کرمانی</ref>
 === ازنظرعلمی ===
 == جزئی ==
 === [[سوره]] ===
-نظریه «ساختار هندسی سوره‌های قرآن» از مباحثی است که در سال‌های اخیر مورد توجه خاص قرآن پژوهان و علاقه مندان به معارف اسلامی قرار گرفته است. اما از آنجا که حدود و ثغور آن به درستی تبیین نگشته، مخالفت‌های بسیاری را علیه خود برانگیخته است. از سوی دیگر موافقان و طرفداران ساختار هندسی سوره‌ها نیز هریک یکی از ابعاد تئوری را در نظر گرفته و به نفی و اثبات جوانب مختلف آن پرداخته‌اند؛ بنابراین تبیین معنای دقیق ساختار هندسی سوره‌ها به عنوان یکی از مقدمات تصوری علم باید مورد توجه و عنایت خاص قرار گیرد.
+=== نظریات ===
-قرآن پژوهان و مفسران متأخر به این نکته پی برده‌اند که هر سوره دارای یک جامعیت واحد است که در انسجام و به هم پیوستگی آیات نقش دارد. برخی از آنان از این حد جامع به عنوان «جان و روح سوره» یاد کرده‌اند و معتقدند هر سوره‌ای در قرآن کریم دارای جان و روحی است که در کالبد آیات آن سوره جریان دارد و این روح بر مبانی، احکام، توجیهات و اسلوب آن سوره سلطه و اشراف دارد<ref>مدنی، محمد، المجتمع الاسلامی کما تنظمه سورة النسا، ص 5.</ref>
+۲-قرآن پژوهان و مفسران متأخر به این نکته پی برده‌اند که هر سوره دارای یک جامعیت واحد است که در انسجام و به هم پیوستگی آیات نقش دارد. برخی از آنان از این حد جامع به عنوان «جان و روح سوره» یاد کرده‌اند و معتقدند هر سوره‌ای در قرآن کریم دارای جان و روحی است که در کالبد آیات آن سوره جریان دارد و این روح بر مبانی، احکام، توجیهات و اسلوب آن سوره سلطه و اشراف دارد<ref>مدنی، محمد، المجتمع الاسلامی کما تنظمه سورة النسا، ص 5.</ref>
-دریک [[سوره]] مخصوصاً سوره‌های بزرگ با اینکه موضوعات مختلفی مطرح شده است اما میان آن موضوعات یک هماهنگی و وحدتی وجود دارد که حاکم بر نظم کلی سوره می‌باشد<ref> تجوید القرآن ازبیگلری</ref>و<ref>محمود شحاته، عبدالله، اهداف و مقاصد سوره‌های قرآن کریم، ص 27.</ref>
+۳-دریک [[سوره]] مخصوصاً سوره‌های بزرگ با اینکه موضوعات مختلفی مطرح شده است اما میان آن موضوعات یک هماهنگی و وحدتی وجود دارد که حاکم بر نظم کلی سوره می‌باشد<ref> تجوید القرآن ازبیگلری</ref>و<ref>محمود شحاته، عبدالله، اهداف و مقاصد سوره‌های قرآن کریم، ص 27.</ref>
-از متأخرین نیز  علامه طباطبایی بر این نكته اصرار دارد كه هر سوره صرفاً مجموعه‌ ای از آیات پراكنده و بدون جامعیت واحدی نیست بلكه یك وحدت فراگیر بر هر سوره حاكم است كه پیوستگی آیات را می‌رساند. <ref>طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ج 1، ص 14.</ref>
+۴-از متأخرین نیز  علامه طباطبایی بر این نکته اصرار دارد که هر سوره صرفاً مجموعه ای از آیات پراکنده و بدون جامعیت واحدی نیست بلکه یک وحدت فراگیر بر هر سوره حاکم است که پیوستگی آیات را می‌رساند. <ref>طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ج 1، ص 14.</ref>
 === [[آیه]] ===
-# از مجموع حروف الفبا تنها سه حرف خ غ و درپایان آیات قرار نگرفته‌اند
+=== نظریات ===
-# دو حرف ض وح تنها یکبار در انتهای آیات آمده است
+الف-نظر مولف کتاب قرآن کامپیوتری
-اذا جاء نصرالله والفتح (آیه ۱ نصر)
+# از مجموع حروف الفبا تنها سه حرف خ٫ غ٫ و درپایان آیات قرار نگرفته‌اند
-واذامسه الشر خذوا دعاء عریض (۵۱ فصلت)
+الف: کمیت:بلندترین آیه قرآن آیه ۲۸۲ بقره که شامل بیست حکم است و کوتاهترین آیه ، آیه ۶۴ سوره الرحمن یعنی مدهامتان می باشد و به قولی طه و یا الرحمن
-# بیشترین حروف در پایان آیات ن م والف می‌باشد.
-# مشترکات حداکثر پایان آیات ۷۲ حرف می‌باشد (هود ۱۱۰ و فصلت ۴۵)<ref> قرآن رایانه‌ای از دکتر اعرابی</ref>
+ب: از نظر تاریخی: اولین آیاتی که بر رسول اکرم  نازل شد آیات ۱ تا ۵ سوره علق و آخرین آیات نازله آیه ۲۸۱ سوره بقره و یا سوره نصر و یا آیه سوم سوره مائده می باشد .
-به عقیده بهاءالدین خرمشاهی، ترتیب و توالی آیه‌ها، اعم از اینکه طی یک فقره وحی یا طی یک سلسله وحی متوالی نازل شده باشد، توقیفی است. یعنی خود این امر نیز جزو [[وحی]] است و به امر [[الله]] و رهنمایی [[جبرئیل]] انجام گرفته‌است. در مواردی هم که پیامبر آیه یا آیاتی را جابجا می‌کرد و می‌گفت این آیه یا آیات را در فلان سوره بین کدام آیات قرار دهید نیز به رهنمود وحی بوده‌است.<ref>بهاءالدین خرمشاهی. «قرآن و قرآن‌پژوهی». وبگاه الشیعه.
+۱ - محکم و متشابه  ۲ - خاص و عام ۳ - مطلق و مقید  ۴ - ظاهر و باطن۵  - صریح و مجمل  ۶ - ناسخ و منسوخ <ref>الاتقان فی علوم القرآن.</ref>و<ref>اصطلاح‌نامه علوم قرآنی.</ref>و<ref>البرهان فی علوم القرآن.</ref>و<ref>تاریخ قرآن، معرفت.</ref>
 ==پانویس==