زنا - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zadhoosh: حذف جملهٔ فرا textual و ویرایش نهایی

2026-11-10T11:55:20Z

حذف جملهٔ فرا textual و ویرایش نهایی

Zadhoosh: ویرایش نهایی مقالهٔ زنا: اصلاح جزئیات فقهی و افزودن منابع

2026-11-10T11:54:45Z

ویرایش نهایی مقالهٔ زنا: اصلاح جزئیات فقهی و افزودن منابع

Zadhoosh: ایجاد مقالهٔ زنا: مفهوم، حرمت، مجازات و شرایط اثبات در فقه شیعه

2026-11-10T11:53:41Z

ایجاد مقالهٔ زنا: مفهوم، حرمت، مجازات و شرایط اثبات در فقه شیعه

صفحهٔ تازه

'''زنا''' در لغت به آمیزش جنسی نامشروع و در اصطلاح [[فقه|فقهی]] به وارد کردن ذکر در فرج زنی که بر او حرام است، بدون عقد، ملک یا شبهه گفته می‌شود.<ref>راغب اصفهانی، المفردات، ص۳۸۴؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۲.</ref> این عمل از [[گناه|گناهان کبیره]] و از محرمات قطعی [[اسلام]] است که [[قرآن]] با تعبیرهای «فاحشه» و «راه بد» از آن نهی کرده و برای آن [[حدود‌‌‌‌|حد]] تعیین کرده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۸۵-۸۸؛ قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۳۲.</ref> حد زنا در فقه شیعه بر پایهٔ [[احصان]] و وضعیت شخص متفاوت است: [[محصن]] رجم می‌شود (و در دیدگاه مشهور، پیش از آن صد تازیانه می‌خورد) و غیرمحصن صد تازیانه (یا نیمی از آن، در مورد برده) می‌خورد.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۸، ص۶۱؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۷.</ref> زنا با چهار شاهد عادل یا چهار اقرار و در دیدگاه برخی فقیهان با علم قاضی ثابت می‌شود.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۴-۹۳۵ و ۹۴۰.</ref> این مقاله مفهوم، حرمت، مجازات‌ها، شرایط اثبات و آثار زنا را در فقه شیعهٔ دوازده‌امامی بررسی می‌کند.

== مفهوم‌شناسی ==
=== معنای لغوی ===
واژهٔ «زنا» در لغت به معنای آمیزش با زن بدون عقد شرعی است.<ref>راغب اصفهانی، المفردات، ص۳۸۴.</ref> این واژه را به دو صورت مقصور («زنا») و ممدود («زناء») خوانده‌اند؛ مقصور در لغت حجاز و ممدود در لغت بنی‌تمیم رایج بوده است.<ref>شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۹، ص۱۱.</ref> در قرآن نیز به صورت مقصور به کار رفته است.<ref>قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۳۲؛ سوره نور، آیه ۲.</ref>

=== تعریف فقهی ===
محقق حلی در ''شرایع الإسلام'' زنا را چنین تعریف کرده است: «إيلاج الإنسان ذَكَرَه فی فرج امرأة محرمة، من غير عقد ولا ملک ولا شبهة»؛ وارد کردن ذکر مرد در فرج زنی که بر او حرام است، بدون عقد، مالکیت یا شبهه.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۲.</ref> این تعریف با فرورفتن حشفه (به اندازهٔ ختنه‌گاه) محقق می‌شود، چه در قبل و چه در دبر.<ref>همان.</ref> بنابراین، نزدیکی بدون دخول، هرچند حرام و مستوجب تعزیر باشد، زنای موجب حد نیست.<ref>همان؛ شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۹، ص۱۶.</ref>

در تحقق زنای موجب حد، بلوغ، عقل، اختیار و علم به حرمت شرط است.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۲.</ref> اگر کسی به سبب جهل یا شبهه، نزدیکی را حلال بپندارد، مانند آنکه او را همسر خود بداند، زنا محقق نمی‌شود و حدی بر او نیست.<ref>همان، ص۹۳۲-۹۳۳.</ref> همچنین دخول در دبر مرد، زنا شمرده نمی‌شود؛ این عمل لواط است و حکم جداگانه‌ای دارد.<ref>شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۹، ص۱۷.</ref>

== حرمت در قرآن و روایات ==
زنا در عرب جاهلی رواج داشت و اسلام از آغاز دعوت، آن را حرام شمرد.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۵، ص۲۴۱.</ref>
=== در قرآن ===
قرآن در [[سوره اِسراء|سورهٔ اسراء]] می‌فرماید: {{متن قرآن|«وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَى إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَبِيلًا»}}؛ «و نزدیک زنا نشوید که کاری بسیار زشت و راهی بد است.»<ref>قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۳۲؛ ترجمهٔ حسین انصاریان.</ref> تعبیر «نزدیک نشوید» به جای «زنا نکنید»، بر شدت تحریم دلالت دارد و نشان می‌دهد که نهی، تنها به خود عمل محدود نیست.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۸۵-۸۶.</ref> علامه طباطبایی «فاحشه» را صفتی لازم برای زنا می‌داند و «سوء سبیل» را راهی می‌شمارد که به فساد جامعه و اختلال نظام آن می‌انجامد.<ref>همان، ج۱۳، ص۸۶.</ref>

دومین آیهٔ مشهور، آیهٔ دوم [[سوره نور]] است: {{متن قرآن|«الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ»}}؛ «به زن زناکار و مرد زناکار صد تازیانه بزنید، و اگر به خدا و روز قیامت ایمان دارید، نباید شما را در [اجرای] دین خدا درباره آن دو نفر دلسوزی و مهربانی بگیرد، و باید گروهی از مؤمنان، شاهد مجازات آن دو نفر باشند.»<ref>قرآن کریم، سوره نور، آیه ۲؛ ترجمهٔ حسین انصاریان.</ref> آیه، صد تازیانه را برای هر یک مقرر کرده، از دلسوزی و تخفیف در اجرای حد نهی کرده و حضور گروهی از مؤمنان را در هنگام اجرا خواسته است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۵، ص۷۸-۷۹.</ref> این حکم، با روایات رجم برای محصن و نصف حد برای برده، تخصیص می‌خورد.<ref>همان، ج۱۵، ص۷۹.</ref>

[[سوره فرقان]] زنا را در کنار شرک و قتل نفس نام می‌برد: {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا»}}؛ «و آنان که معبود دیگری را با خدا نمی‌پرستند، و کسی را که خدا خونش را حرام کرده است، جز به حق نمی‌کشند، و زنا نمی‌کنند؛ و کسی که این اعمال را مرتکب شود به کیفر سختی برسد.»<ref>قرآن کریم، سوره فرقان، آیه ۶۸؛ ترجمهٔ حسین انصاریان.</ref> آیهٔ بعد، عذاب مضاعف و خواری جاودان را برای چنین کسی بیان می‌کند، مگر آنکه توبه کند و ایمان آورد و کار شایسته انجام دهد.<ref>قرآن کریم، سوره فرقان، آیات ۶۹-۷۰؛ طباطبایی، المیزان، ج۱۵، ص۲۴۱-۲۴۲.</ref> به گفتهٔ طباطبایی، زنا در اسلام از گناهان کبیره شمرده شده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۸۸.</ref>

=== در روایات ===
[[پیامبر اسلام]](ص) در روایتی خطاب به مسلمانان فرمود: {{متن حدیث|«إياكم والزنا فإن فيه ست خصال: ثلاث في الدنيا وثلاث في الآخرة...»}}؛ از زنا بپرهیزید که در آن شش خصلت است: سه در دنیا و سه در آخرت. در دنیا شکوه و زیبایی را می‌برد، فقر می‌آورد و عمر را می‌کاهد؛ و در آخرت خشم پروردگار، بدی حساب و جاودانگی در آتش را در پی دارد.<ref>صدوق، الخصال، ج۱، ص۳۲۰، ح۲.</ref> این روایت، آثار فردی و اجتماعی زنا را در کنار پیامدهای اخروی آن قرار می‌دهد.

== احصان و مجازات ==
=== احصان ===
[[احصان]] در فقه، مجموعه شرایطی است که حد زنا را از جلد به رجم (سنگسار) تبدیل می‌کند.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۳.</ref> محقق حلی این شرایط را چنین برمی‌شمارد: بالغ و آزاد بودن زانی، داشتن همسر دائم (یا کنیز) و امکان دسترسی به او در طول شبانه‌روز.<ref>همان.</ref> بنابراین، کسی که همسرش در سفر یا حبس است و دسترسی به او ندارد، محصن شمرده نمی‌شود.<ref>همان، ص۹۳۳ و پانویس.</ref> در طرف زن نیز بلوغ، کمال عقل، آزادی، داشتن همسر دائم و امکان نزدیکی با او شرط است.<ref>همان، ص۹۳۳.</ref>

=== رجم ===
حد زنای محصن، در صورتی که طرف مقابل بالغ و عاقل باشد، رجم است. دربارهٔ اینکه صد تازیانه نیز بر محصن جاری شود یا نه، در فقه شیعه اختلاف است. مشهور فقیهان، با جمع میان آیهٔ جلد و روایات رجم، بر آن‌اند که محصن نخست صد تازیانه می‌خورد و سپس رجم می‌شود؛ این دیدگاه را سید مرتضی، شیخ مفید و شیخ طوسی در تبیان برگزیده‌اند و برای شیخ و شیخه، جمع جلد و رجم را اجماعی دانسته‌اند.<ref>حلی، تحریر الأحکام، ج۵، ص۳۱۷؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۷.</ref> در برابر، شیخ طوسی در النهایه و برخی دیگر تنها رجم را کافی می‌دانند و به روایت [[امام صادق علیه السلام|امام صادق(ع)]] استناد می‌کنند که {{متن حدیث|«الرجم حد الله الأكبر، والجلد حد الله الأصغر، فإذا زنى الرجل المحصن رجم ولم يجلد»}}؛ رجم حد بزرگ خدا و جلد حد کوچک اوست؛ پس هنگامی که مرد محصن زنا کند، رجم می‌شود و جلد نمی‌خورد.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۸، ص۶۱، باب ۱، ح۱؛ حلی، تحریر الأحکام، ج۵، ص۳۱۷.</ref>

=== جلد ===
حد غیرمحصن، صد تازیانه است (برای برده پنجاه تازیانه). دربارهٔ جز و تبعید اختلاف است: محقق حلی، مرد آزاد غیرمحصن را افزون بر صد تازیانه، محکوم به تراشیدن سر و یک سال تبعید می‌داند؛<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۷.</ref> اما ''تحریر الأحکام'' این دو را به «بکر» — کسی که عقد کرده و نزدیکی نکرده — اختصاص می‌دهد و برای غیرمحصنِ ازدواج‌نکرده، تنها صد تازیانه را مشهور می‌شمارد.<ref>حلی، تحریر الأحکام، ج۵، ص۳۱۸.</ref> زن تنها صد تازیانه می‌خورد و جز و تبعید ندارد؛ برده نیز، چه مرد و چه زن، پنجاه تازیانه.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۷؛ حلی، تحریر الأحکام، ج۵، ص۳۱۸.</ref> قرآن نیز در آیهٔ ۲۵ سوره نساء، برای کنیزان در صورت ارتکاب زنا، نصف مجازات زنان آزاد را مقرر کرده است.<ref>قرآن کریم، سوره نساء، آیه ۲۵.</ref> این تفاوت‌ها بر پایهٔ وضعیت احصان و آزادی شخص است.

=== موارد قتل ===
در فقه کلاسیک شیعه، در سه مورد حد زنا قتل است: زنای با محارم، زنای مرد [[اهل ذمه|ذمی]] با زن مسلمان، و زنای به عنف.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۶.</ref> در این موارد، احصان شرط نیست و حد بر زانی جاری می‌شود.<ref>همان.</ref> اگر مردی زنی را بر زنا مجبور کند، حد قتل بر او جاری است و بر زن مکرَهه حدی نیست.<ref>همان، ص۹۳۳ و ۹۳۶.</ref> برخی فقیهان در این موارد، جلد را مقدم بر قتل دانسته‌اند.<ref>همان، ص۹۳۶-۹۳۷.</ref>

اگر حد بر مرد آزاد دو بار اجرا شود و بار سوم مرتکب زنا شود، کشته می‌شود؛ برخی بار چهارم را اولی دانسته‌اند.<ref>همان، ص۹۳۷.</ref>

== شرایط اثبات ==
=== اقرار ===
زنا با چهار اقرار ثابت می‌شود.<ref>همان، ص۹۳۴.</ref> در اینکه چهار اقرار باید در چهار مجلس مستقل باشد یا در یک مجلس نیز کافی است، اختلاف است؛ ''شرایع'' چهار مجلس را شرط کرده،<ref>همان.</ref> اما شهید ثانی در ''الروضة البهیة'' آن را لازم ندانسته و اقرار چهارباره در یک مجلس را نیز کافی شمرده است.<ref>شهید ثانی، الروضة البهیة، ج۹، ص۳۳-۳۵.</ref> اقرار باید از شخص بالغ، عاقل، مختار و آزاد صادر شود.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۴.</ref>

=== شهادت ===
در اثبات زنا، چهار مرد عادل یا سه مرد و دو زن پذیرفته شده است؛ شهادت زنان به‌تنهایی پذیرفته نمی‌شود.<ref>همان، ص۹۳۵.</ref> در زنای موجب جلد، دو مرد و چهار زن نیز کافی دانسته شده است.<ref>همان.</ref> شاهدان باید دخول را مانند «میلی در سرمه‌دان» مشاهده کرده باشند و در زمان، مکان و کیفیت آن اتفاق داشته باشند؛ در غیر این صورت، شهادتشان پذیرفته نمی‌شود و در مواردی خودشان به حد [[آیه قذف|قذف]] محکوم می‌شوند.<ref>همان؛ قرآن کریم، سوره نور، آیه ۴.</ref>

محقق حلی علم قاضی را نیز در حدود الهی، از جمله زنا، کافی می‌داند.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۴۰.</ref>

=== توبه و شبهه ===
اگر زانی پیش از اقامهٔ بینه توبه کند، حد از او ساقط می‌شود؛ ولی اگر پس از اقامهٔ بینه توبه کند، حد باقی می‌ماند.<ref>همان، ص۹۳۶.</ref> همچنین جهل به حرمت یا شبهه، در صورتی که برای شخص ممکن باشد، حد را ساقط می‌کند.<ref>همان، ص۹۳۲-۹۳۳.</ref>

== آثار و حکمت تحریم ==
آثار زنا، هم فردی و هم اجتماعی است. در روایت پیامبر(ص) که پیش‌تر آمد، زوال شکوه و زیبایی، فقر و کوتاهی عمر از پیامدهای دنیوی آن شمرده شده است.<ref>صدوق، الخصال، ج۱، ص۳۲۰، ح۲.</ref> علامه طباطبایی نیز در تحلیل اجتماعی زنا می‌نویسد: این عمل به فساد نسب‌ها، گسستن نسل، ظهور بیماری‌های تناسلی، گسترش جرایمی مانند قتل و سرقت و خیانت، و از میان رفتن عفت و حیا و غیرت و مودت در جامعه می‌انجامد.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۸۷.</ref> به گفتهٔ او، با گشوده شدن باب زنا، رغبت به ازدواج و تشکیل خانواده کاهش می‌یابد و همین امر، بنیان جامعه را سست می‌کند.<ref>همان، ج۱۳، ص۸۸-۸۹.</ref>

زنا می‌تواند نسب کودکان را نیز مخدوش کند. در روایتی که امام صادق(ع) از [[امام علی علیه السلام|امام علی(ع)]] نقل می‌کند، بزرگ‌ترین زنا زنی دانسته شده که با خیانت به همسر خود، فرزند دیگری را به او نسبت دهد.<ref>کلینی، الکافی، ج۵، ص۵۴۳.</ref> ازاین‌رو، اسلام افزون بر تحریم زنا، برای پیشگیری از گسترش آن حد تعیین کرده و با دشوار کردن اثبات آن، از آبروی افراد نیز محافظت کرده است.

== احکام مرتبط ==
قرآن دربارهٔ ازدواج با زانی و زانیه می‌فرماید: {{متن قرآن|«الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ»}}؛ «مرد زناکار نباید جز با زن زناکار یا مشرک ازدواج کند، و زن زناکار نباید جز با مرد زناکار یا مشرک ازدواج نماید، و این [ازدواج] بر مؤمنان حرام شده است.»<ref>قرآن کریم، سوره نور، آیه ۳؛ ترجمهٔ حسین انصاریان.</ref> مفسران شیعه با توجه به روایات، این حکم را به کسی محدود کرده‌اند که زنایش آشکار شده و حد بر او جاری شده است و توبه‌اش ثابت نشده است؛ با توبه، چنین ممنوعیتی برداشته می‌شود.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۵، ص۷۹-۸۰.</ref>

همچنین کسی که دیگری را بدون چهار شاهد به زنا متهم کند، به هشتاد تازیانه و محرومیت از شهادت محکوم می‌شود.<ref>قرآن کریم، سوره نور، آیه ۴.</ref> اگر شوهر همسر خود را متهم کند و شاهدی نداشته باشد، [[لعان]] جایگزین بینه می‌شود.<ref>قرآن کریم، سوره نور، آیات ۶-۹.</ref> این احکام در کنار حد زنا، از عفت و آبروی افراد در جامعه محافظت می‌کنند.

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* قرآن کریم (ترجمهٔ حسین انصاریان).
* راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛ ''المفردات فی غریب القرآن''، تحقیق صفوان عدنان داوودی، بیروت: دار القلم، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
* محقق حلی، جعفر بن حسن؛ ''شرایع الإسلام فی مسائل الحلال والحرام''، تهران: انتشارات استقلال، بی‌تا، ج۴.
* حلی، حسن بن یوسف؛ ''تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة''، قم: مؤسسة الإمام الصادق(ع)، بی‌تا، ج۵.
* شهید ثانی، زین‌الدین بن علی؛ ''الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة''، قم: کتابفروشی داوری، چاپ اول، ۱۴۱۰ق، ج۹.
* حر عاملی، محمد بن حسن؛ ''وسائل الشیعة''، قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۹ق، ج۲۸.
* طباطبایی، سید محمدحسین؛ ''المیزان فی تفسیر القرآن''، قم: منشورات اسماعیلیان، بی‌تا، ج۱۳ و ۱۵.
* صدوق، محمد بن علی؛ ''الخصال''، تحقیق علی‌اکبر غفاری، قم: جامعة المدرسین، ۱۴۰۳ق، ج۱.
* کلینی، محمد بن یعقوب؛ ''الکافی''، تهران: دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق، ج۵.

{{فقه}}

[[رده:واژگان قرآنی]]
[[رده:احکام قضایی و جزایی]]
[[رده:احکام خانواده]]
[[رده:فقه و حقوق]]
[[رده:اخلاق فردی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۵
سطر ۱:		سطر ۱:
−	'''زنا''' در لغت به آمیزش جنسی نامشروع و در اصطلاح [[فقه\|فقهی]] به وارد کردن ذکر در فرج زنی که بر او حرام است، بدون عقد، ملک یا شبهه گفته می‌شود.<ref>راغب اصفهانی، المفردات، ص۳۸۴؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۲.</ref> این عمل از [[گناه\|گناهان کبیره]] و از محرمات قطعی [[اسلام]] است که [[قرآن]] با تعبیرهای «فاحشه» و «راه بد» از آن نهی کرده و برای آن [[حدود‌‌‌‌\|حد]] تعیین کرده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۸۵-۸۸؛ قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۳۲.</ref> حد زنا در فقه شیعه بر پایهٔ [[احصان]] و وضعیت شخص متفاوت است: [[محصن]] رجم می‌شود (و در دیدگاه مشهور، پیش از آن صد تازیانه می‌خورد) و غیرمحصن صد تازیانه (یا نیمی از آن، در مورد برده) می‌خورد.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۸، ص۶۱؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۷.</ref> زنا با چهار شاهد عادل یا چهار اقرار و در دیدگاه برخی فقیهان با علم قاضی ثابت می‌شود.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۴-۹۳۵ و ۹۴۰.</ref> ~~این مقاله مفهوم، حرمت، مجازات‌ها، شرایط اثبات و آثار زنا را در فقه شیعهٔ دوازده‌امامی بررسی می‌کند.~~	+	'''زنا''' در لغت به آمیزش جنسی نامشروع و در اصطلاح [[فقه\|فقهی]] به وارد کردن ذکر در فرج زنی که بر او حرام است، بدون عقد، ملک یا شبهه گفته می‌شود.<ref>راغب اصفهانی، المفردات، ص۳۸۴؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۲.</ref> این عمل از [[گناه\|گناهان کبیره]] و از محرمات قطعی [[اسلام]] است که [[قرآن]] با تعبیرهای «فاحشه» و «راه بد» از آن نهی کرده و برای آن [[حدود‌‌‌‌\|حد]] تعیین کرده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۸۵-۸۸؛ قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۳۲.</ref> حد زنا در فقه شیعه بر پایهٔ [[احصان]] و وضعیت شخص متفاوت است: [[محصن]] رجم می‌شود (و در دیدگاه مشهور، پیش از آن صد تازیانه می‌خورد) و غیرمحصن صد تازیانه (یا نیمی از آن، در مورد برده) می‌خورد.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۸، ص۶۱؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۷.</ref> زنا با چهار شاهد عادل یا چهار اقرار و در دیدگاه برخی فقیهان با علم قاضی ثابت می‌شود.<ref>محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۴-۹۳۵ و ۹۴۰.</ref>

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 === رجم ===
-حد زنای محصن، در صورتی که طرف مقابل بالغ و عاقل باشد، رجم است. دربارهٔ اینکه صد تازیانه نیز بر محصن جاری شود یا نه، در فقه شیعه اختلاف است. مشهور فقیهان، با جمع میان آیهٔ جلد و روایات رجم، بر آن‌اند که محصن نخست صد تازیانه می‌خورد و سپس رجم می‌شود؛ این دیدگاه را سید مرتضی، شیخ مفید و شیخ طوسی در تبیان برگزیده‌اند و برای شیخ و شیخه، جمع جلد و رجم را اجماعی دانسته‌اند.<ref>حلی، تحریر الأحکام، ج۵، ص۳۱۷؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۷.</ref> در برابر، شیخ طوسی در النهایه و برخی دیگر تنها رجم را کافی می‌دانند و به روایت [[امام صادق علیه السلام|امام صادق(ع)]] استناد می‌کنند که {{متن حدیث|«الرجم حد الله الأكبر، والجلد حد الله الأصغر، فإذا زنى الرجل المحصن رجم ولم يجلد»}}؛ رجم حد بزرگ خدا و جلد حد کوچک اوست؛ پس هنگامی که مرد محصن زنا کند، رجم می‌شود و جلد نمی‌خورد.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۸، ص۶۱، باب ۱، ح۱؛ حلی، تحریر الأحکام، ج۵، ص۳۱۷.</ref>
+حد زنای محصن، در صورتی که طرف مقابل بالغ و عاقل باشد، رجم است. دربارهٔ اینکه صد تازیانه نیز بر محصن جاری شود یا نه، در فقه شیعه اختلاف است. مشهور فقیهان، با جمع میان آیهٔ جلد و روایات رجم، بر آن‌اند که محصن نخست صد تازیانه می‌خورد و سپس رجم می‌شود. این دیدگاه را سید مرتضی، شیخ مفید و شیخ طوسی در تبیان برگزیده‌اند و برای شیخ و شیخه، جمع جلد و رجم را اجماعی دانسته‌اند.<ref>حلی، تحریر الأحکام، ج۵، ص۳۱۷؛ محقق حلی، شرایع الإسلام، ج۴، ص۹۳۷.</ref> در برابر، شیخ طوسی در النهایه و برخی دیگر تنها رجم را کافی می‌دانند و به روایت [[امام صادق علیه السلام|امام صادق(ع)]] استناد می‌کنند که {{متن حدیث|«الرجم حد الله الأكبر، والجلد حد الله الأصغر، فإذا زنى الرجل المحصن رجم ولم يجلد»}}؛ رجم حد بزرگ خدا و جلد حد کوچک اوست؛ پس هنگامی که مرد محصن زنا کند، رجم می‌شود و جلد نمی‌خورد.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲۸، ص۶۱، باب ۱، ح۱؛ حلی، تحریر الأحکام، ج۵، ص۳۱۷.</ref>
 === جلد ===