https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8Cریاضی - تاریخچهٔ ویرایشها2026-09-05T07:47:52Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=168984&oldid=prevمهدی موسوی در ۱۱ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۶2026-08-11T08:26:53Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«علم ریاضی» از اموری بحث <del class="diffchange diffchange-inline">می کند </del>که فقط در وجود خارجی محتاج به ماده باشند، مانند مقدار اعداد خاص که موجود در مادیات است. اصول این علم چهار است: علم هندسه و علم عدد و [[علم نجوم]] و علم موسیقی. و فروع آن چون علم مناظر و مرایا و علم جبر و مقابله و علم جراثقال؛ علم اندازه و ترتیب؛ علم خواص کمیت به طور مطلق.<ref>لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم.</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>«علم ریاضی»<ins class="diffchange diffchange-inline">''' </ins>از اموری بحث <ins class="diffchange diffchange-inline">میکند </ins>که فقط در وجود خارجی محتاج به ماده باشند، مانند مقدار اعداد خاص که موجود در مادیات است. اصول این علم چهار است: علم هندسه و علم عدد و [[<ins class="diffchange diffchange-inline">علم هیئت|</ins>علم نجوم]] و علم موسیقی. و فروع آن چون علم مناظر و مرایا و علم جبر و مقابله و علم جراثقال؛ علم اندازه و ترتیب؛ علم خواص کمیت به طور مطلق.<ref>لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ریاضیات در بین مسلمانان==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ریاضیات در بین مسلمانان==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29" >سطر ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۹:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نمونه برجسته این دقت و گسترش مثلثات، به ویژه در حوزه علم کرهها که خواجه نصیر نیز چند بخش از کتاب شکل القطاع خود را بدان اختصاص داده، تبدیل مختصات هندسه سه بعدى به هندسه دو بعدى است. این کار به ویژه در ساخت انواع اصطرلابها حایز اهمیت است.<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نمونه برجسته این دقت و گسترش مثلثات، به ویژه در حوزه علم کرهها که خواجه نصیر نیز چند بخش از کتاب شکل القطاع خود را بدان اختصاص داده، تبدیل مختصات هندسه سه بعدى به هندسه دو بعدى است. این کار به ویژه در ساخت انواع اصطرلابها حایز اهمیت است.<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ریاضىدانان مسلمان ==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ریاضىدانان مسلمان==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره تاریخ ریاضیات اسلامى از سده دوم هجرى تاکنون، ریاضىدانان بسیارى را به تاریخ علم جهان هدیه داده است. سیاهه بزرگى از نام این افراد را علاوه بر [[محمد بن موسی خوارزمی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسى]] مىتوان عرضه کرد، از جمله:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره تاریخ ریاضیات <ins class="diffchange diffchange-inline">[[اسلام|</ins>اسلامى<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>از سده دوم هجرى تاکنون، ریاضىدانان بسیارى را به تاریخ علم جهان هدیه داده است. سیاهه بزرگى از نام این افراد را علاوه بر [[محمد بن موسی خوارزمی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسى]] مىتوان عرضه کرد، از جمله:</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق)و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و صاحب زیج حبش حاسب و کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص546</ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، معاصر و همنشین با معتضد خلیفه عباسی (خلافت 279 ـ 289ق)، او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها «شرح اصول اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref> </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* [[بنوموسی شاکر]]، سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی بن شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان ایرانی قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین محمد (ابوجعفر) در هندسه و نجوم تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی شاکر خراسانی (بنوموسی)"، رشد آموزش فیزیک، دوره 36، شماره 1، ص4 </ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که نزد بنیموسى درس خواند<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ثابت بن قره از حسین معصومی همدانی</ref> و آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref>؛</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* ابوجعفر خازن محمد بن حسین صاغانى خراسانى (ح ۲۹۰- ح ۳۶۰ ق)، او مسائل متعددی را که حل برخی از آنها پیش از آن غیرممکن مینمود، حل کرد و کتابهای ارزشمندی نوشت.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> گفته میشود او به دربار رکن الدوله (311-351) حاکم ری از سلسله آل بویه وابسته بود.<ref>گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (1387)، زندگینامه علمی دانشوران، ترجمهی: احمد آرام ...[و دیگران]، زیر نظر احمد بیرشک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول</ref> از آثار او دو رساله "رسالة فی انشاء المثلثات القائمة الزوایا المنطقة الاضلاع" و "رساله در اثبات اینکه مجموع مربعات دو عدد فرد نمیتواند مربع کامل باشد" در ۱۹۷۹ م به چاپ رسیده است.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* ابوسعید احمد بن محمد بن عبدالجلیل سجزى منجم و ریاضیدان شیعی قرن چهارم قمری<ref>نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ص331</ref> و صاحب کتاب «فى مساحة الاکر بالاکر»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref> ؛ </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* محمود یا محمد بن قاسم اصفهانی معروف به [[ابوالفتح اصفهانی]] (م پس از ۵۱۳ ق)، صاحب کتاب «تلخیص المخروطات»<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوالفتح اصفهانی از یونس کرامتی</ref>؛ </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* ابوالحسن على بن احمد نسوى، صاحب کتاب «الاشباع فى شرح الشکل القطاع»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref>؛ </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* ابوحاتم مظفر بن اسماعیل اسفزارى(م پیش از ۵۱۳ق)، صاحب کتاب «اختصار فى اصول اقلیدس»<ref>دانشنامه ایران، ج3، مقاله "اسفزاری، ابوحاتم" از یونس کرامتی</ref>؛ </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* [[غیاث الدین جمشید کاشانى]]، پژوهشگر بسیار مهم و بزرگ و صاحب آثار متعدد از جمله «مفتاح الحساب» و «رساله محیطیه»؛ </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* علاءالدین على بن محمد سمرقندى، مشهور به [[ملا على قوشچى]]، صاحب «رساله محمدیه».<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref> </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* [[غیاث الدین منصور دشتکی]]، نویسنده کتاب و شرح التذکرة النصیریة (شرحی "التذکرة فی الهیئة" خواجه نصیرالدین طوسی)<ref>[[غیاث الدین منصور دشتکی]]، همین دانشنامه</ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">*عبدالعلی بیرجندی، نویسنده کتاب های شرح التذکره النصیریه فی الهیئه (به عربی) و ابعاد و اجرام (به زبان فارسی)<ref>[https://www.isna.ir/news/birjand-6890 ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">از علمای معاصر که در علم ریاضی استاد و صاحب تالیفات متعدد بوده است می توان [[علامه حسن زاده آملی]] را نام برد که بیش از ۲۰ تالیف در این رشته داشته است. کتاب [[دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی]] یکی از این تالیفات است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D9%86%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A2%D9%85%D9%84%DB%8C فهرست آثار حسن حسنزاده آملی، ویکی شیعه] </ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[احمد بن عبدالله مروزی]]، ملقب به «حبش حاسب»، منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق) و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و صاحب زیج حبش حاسب و کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان و بسیاری مسایل دیگر، به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص۵۴۶</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزی|فضل بن حاتم نیریزى]]، معاصر و همنشین با [[معتضد (خلیفه عباسی)|معتضد عباسی]] (خلافت ۲۷۹ ـ ۲۸۹ق)؛ او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها «شرح اصول اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*بنوموسی شاکر، سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی بن شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان [[ایران|ایرانی]] قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین، محمد (ابوجعفر) در هندسه و [[علم هیئت|نجوم]] تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی شاکر خراسانی (بنوموسی)"، رشد آموزش فیزیک، دوره ۳۶، شماره ۱، ص۴ </ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ابوالحسن [[ثابت بن قره حرانی|ثابت بن قرّه حرانى]]، که نزد بنیموسى درس خواند<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ثابت بن قره از حسین معصومی همدانی</ref> و آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة».<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ابوجعفر خازن محمد بن حسین صاغانى خراسانى (ح ۲۹۰- ح ۳۶۰ ق)؛ او مسائل متعددی را که حل برخی از آنها پیش از آن غیرممکن مینمود، حل کرد و کتابهای ارزشمندی نوشت.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> گفته میشود او به دربار رکن الدوله (۳۱۱-۳۵۱) حاکم ری از سلسله [[آل بویه]] وابسته بود.<ref>گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (۱۳۸۷)، زندگینامه علمی دانشوران، ترجمهی: احمد آرام ...[و دیگران]، زیر نظر احمد بیرشک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول</ref> از آثار او "رسالة فی انشاء المثلثات القائمة الزوایا المنطقة الاضلاع" و "رساله در اثبات اینکه مجموع مربعات دو عدد فرد نمیتواند مربع کامل باشد" در ۱۹۷۹ م به چاپ رسیده است.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ابوسعید احمد بن محمد بن عبدالجلیل سجزى منجم و ریاضیدان شیعی قرن چهارم قمری<ref>نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ص۳۳۱</ref> و صاحب کتاب «فى مساحة الاکر بالاکر».<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*محمود یا محمد بن قاسم اصفهانی معروف به [[ابوالفتح اصفهانی]] (م. پس از ۵۱۳ ق)، صاحب کتاب «تلخیص المخروطات».<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوالفتح اصفهانی از یونس کرامتی</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ابوالحسن على بن احمد نسوى، صاحب کتاب «الاشباع فى شرح الشکل القطاع».<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*ابوحاتم مظفر بن اسماعیل اسفزارى (م. پیش از ۵۱۳ق)، صاحب کتاب «اختصار فى اصول اقلیدس».<ref>دانشنامه ایران، ج۳، مقاله "اسفزاری، ابوحاتم" از یونس کرامتی</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[غیاث الدین جمشید کاشانى]]، پژوهشگر بسیار مهم و بزرگ و صاحب آثار متعدد از جمله «مفتاح الحساب» و «رساله محیطیه»؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*علاءالدین على بن محمد سمرقندى، مشهور به ملا على قوشچى، صاحب «رساله محمدیه».<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[غیاث الدین منصور دشتکی]]، نویسنده کتاب و شرح التذکرة النصیریة (شرحی "التذکرة فی الهیئة" [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسی]]).<ref>[[غیاث الدین منصور دشتکی]]، همین دانشنامه</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*عبدالعلی بیرجندی، نویسنده کتاب های شرح التذکره النصیریه فی الهیئه (به عربی) و ابعاد و اجرام (به زبان فارسی).<ref>[https://www.isna.ir/news/birjand-۶۸۹۰ ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*[[علامه حسن زاده آملی|علامه حسن حسنزاده آملی]] (۱۳۰۷-۱۴۰۰ ش)، از علمای معاصر که در علم ریاضی استاد بوده و صاحب بیش از ۲۰ تألیف در این رشته داشته است. کتاب «دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی» یکی از این تالیفات است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D۹%۸۱%D۹%۸۷%D۸%B۱%D۸%B۳%D۸%AA_%D۸%A۲%D۸%AB%D۸%A۷%D۸%B۱_%D۸%AD%D۸%B۳%D۹%۸۶_%D۸%AD%D۸%B۳%D۹%۸۶%E۲%۸۰%۸C%D۸%B۲%D۸%A۷%D۸%AF%D۹%۸۷_%D۸%A۲%D۹%۸۵%D۹%۸۴%DB%۸C فهرست آثار حسن حسنزاده آملی، ویکی شیعه] </ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">حسن زاده آملی، </del>يازده رساله فارسى، تهران، موسسه مطالعاتی و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی، چاپ اول <del class="diffchange diffchange-inline">1363 ش</del>. </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*يازده رساله فارسى، تهران، <ins class="diffchange diffchange-inline">حسن حسنزاده آملی، </ins>موسسه مطالعاتی و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی، چاپ اول <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۳۶۳ش</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">لغت نامه </del>دهخدا، ذیل واژه علم.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins class="diffchange diffchange-inline">لغتنامه </ins>دهخدا، ذیل واژه علم.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">علی اکبر ولایتی، </del>فرهنگ و تمدن <del class="diffchange diffchange-inline">اسلامى</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فرهنگ و تمدن <ins class="diffchange diffchange-inline">اسلامى، علیاکبر ولایتی</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://fa.wikishia.net/view/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D9%86%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A2%D9%85%D9%84%DB%8C فهرست آثار حسن حسنزاده آملی، ویکی شیعه] </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://fa.wikishia.net/view/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA_%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%AD%D8%B3%D9%86%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A2%D9%85%D9%84%DB%8C فهرست آثار حسن حسنزاده آملی، ویکی شیعه]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله [[غیاث الدین منصور دشتکی]]، همین دانشنامه</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله [[غیاث الدین منصور دشتکی]]، همین دانشنامه<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://www.isna.ir/news/birjand-<del class="diffchange diffchange-inline">6890 </del>ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://www.isna.ir/news/birjand-<ins class="diffchange diffchange-inline">۶۸۹۰ </ins>ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del class="diffchange diffchange-inline">نعمه، عبدالله، </del>فلاسفه شیعه، ترجمه جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، چاپ یکم، <del class="diffchange diffchange-inline">1367ش</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فلاسفه شیعه، <ins class="diffchange diffchange-inline">عبدالله نعمه، </ins>ترجمه جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، چاپ یکم، <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۳۶۷ش.</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ریاضیات]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ریاضیات]]</div></td></tr>
</table>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154726&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۰2025-01-11T12:50:07Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۵۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59" >سطر ۵۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۹:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://www.isna.ir/news/birjand-6890 ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://www.isna.ir/news/birjand-6890 ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ترجمه جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، <del class="diffchange diffchange-inline">جاپ </del>یکم، 1367ش</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ترجمه جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، <ins class="diffchange diffchange-inline">چاپ </ins>یکم، 1367ش</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ریاضیات]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ریاضیات]]</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154725&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹2025-01-11T12:49:36Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36" >سطر ۳۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۶:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بنوموسی شاکر]]، سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی بن شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان ایرانی قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین محمد (ابوجعفر) در هندسه و نجوم تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی شاکر خراسانی (بنوموسی)"، رشد آموزش فیزیک، دوره 36، شماره 1، ص4 </ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بنوموسی شاکر]]، سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی بن شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان ایرانی قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین محمد (ابوجعفر) در هندسه و نجوم تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی شاکر خراسانی (بنوموسی)"، رشد آموزش فیزیک، دوره 36، شماره 1، ص4 </ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که نزد بنیموسى درس خواند<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ثابت بن قره از حسین معصومی همدانی</ref> و آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref>؛</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که نزد بنیموسى درس خواند<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ثابت بن قره از حسین معصومی همدانی</ref> و آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref>؛</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوجعفر خازن محمد بن حسین صاغانى خراسانى (ح ۲۹۰- ح ۳۶۰ ق)، او مسائل متعددی را که حل برخی از آنها پیش از آن غیرممکن مینمود، حل کرد و کتابهای ارزشمندی نوشت.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> گفته میشود او به دربار رکن الدوله (311-351) حاکم ری از سلسله آل بویه وابسته بود.<ref>گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (1387)، زندگینامه علمی دانشوران، ترجمهی: احمد آرام ...[و دیگران]، زیر نظر احمد بیرشک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول</ref> از آثار او دو رساله "رسالة فی انشاء المثلثات القائمة الزوایا المنطقة الاضلاع" و "رساله در اثبات اینکه مجموع مربعات دو عدد فرد نمیتواند مربع کامل باشد" در ۱۹۷۹ م به چاپ رسیده است.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوجعفر خازن محمد بن حسین صاغانى خراسانى (ح ۲۹۰- ح ۳۶۰ ق)، او مسائل متعددی را که حل برخی از آنها پیش از آن غیرممکن مینمود، حل کرد و کتابهای ارزشمندی نوشت.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> گفته میشود او به دربار رکن الدوله (311-351) حاکم ری از سلسله آل بویه وابسته بود.<ref>گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (1387)، زندگینامه علمی دانشوران، ترجمهی: احمد آرام ...[و دیگران]، زیر نظر احمد بیرشک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول</ref> از آثار او دو رساله "رسالة فی انشاء المثلثات القائمة الزوایا المنطقة الاضلاع" و "رساله در اثبات اینکه مجموع مربعات دو عدد فرد نمیتواند مربع کامل باشد" در ۱۹۷۹ م به چاپ رسیده است.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ابوسعید احمد بن محمد بن عبدالجلیل سجزى منجم و ریاضیدان شیعی قرن چهارم قمری<ref>نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ص331</ref> و صاحب کتاب «فى مساحة الاکر بالاکر»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref> ؛ </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* محمود یا محمد بن قاسم اصفهانی معروف به [[ابوالفتح اصفهانی]] (م پس از ۵۱۳ ق)، صاحب کتاب «تلخیص المخروطات»<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوالفتح اصفهانی از یونس کرامتی</ref>؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* محمود یا محمد بن قاسم اصفهانی معروف به [[ابوالفتح اصفهانی]] (م پس از ۵۱۳ ق)، صاحب کتاب «تلخیص المخروطات»<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوالفتح اصفهانی از یونس کرامتی</ref>؛ </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* ابوسعید احمد بن محمدبن عبدالجلیل سجزى، صاحب کتاب «فى مساحة الاکر بالاکر»؛ </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن على بن احمد نسوى، صاحب کتاب «الاشباع فى شرح الشکل <ins class="diffchange diffchange-inline">القطاع»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref>؛ </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن على بن احمد نسوى، صاحب کتاب «الاشباع فى شرح الشکل <del class="diffchange diffchange-inline">القطاع»؛ </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوحاتم مظفر بن اسماعیل <ins class="diffchange diffchange-inline">اسفزارى(م پیش از ۵۱۳ق)، </ins>صاحب کتاب «اختصار فى اصول <ins class="diffchange diffchange-inline">اقلیدس»<ref>دانشنامه ایران، ج3، مقاله "اسفزاری، ابوحاتم" از یونس کرامتی</ref>؛ </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوحاتم مظفر بن اسماعیل <del class="diffchange diffchange-inline">اسفزارى، </del>صاحب کتاب «اختصار فى اصول <del class="diffchange diffchange-inline">اقلیدس»؛ </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[غیاث الدین جمشید کاشانى]]، پژوهشگر بسیار مهم و بزرگ و صاحب آثار متعدد از جمله «مفتاح الحساب» و «رساله محیطیه»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[غیاث الدین جمشید کاشانى]]، پژوهشگر بسیار مهم و بزرگ و صاحب آثار متعدد از جمله «مفتاح الحساب» و «رساله محیطیه»؛ </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* علاءالدین على بن محمد سمرقندى، مشهور به [[ملا على قوشچى]]، صاحب «رساله محمدیه».<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref> </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* علاءالدین على بن محمد سمرقندى، مشهور به [[ملا على قوشچى]]، صاحب «رساله محمدیه».<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59" >سطر ۵۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۹:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://www.isna.ir/news/birjand-6890 ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://www.isna.ir/news/birjand-6890 ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*نعمه، عبدالله، فلاسفه شیعه، ترجمه جعفر غضبان، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، جاپ یکم، 1367ش</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ریاضیات]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ریاضیات]]</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154724&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۲2025-01-11T11:22:32Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35" >سطر ۳۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۵:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، معاصر و همنشین با معتضد خلیفه عباسی (خلافت 279 ـ 289ق)، او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها «شرح اصول اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref> </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، معاصر و همنشین با معتضد خلیفه عباسی (خلافت 279 ـ 289ق)، او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها «شرح اصول اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref> </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بنوموسی شاکر]]، سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی بن شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان ایرانی قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین محمد (ابوجعفر) در هندسه و نجوم تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی شاکر خراسانی (بنوموسی)"، رشد آموزش فیزیک، دوره 36، شماره 1، ص4 </ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بنوموسی شاکر]]، سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی بن شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان ایرانی قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین محمد (ابوجعفر) در هندسه و نجوم تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی شاکر خراسانی (بنوموسی)"، رشد آموزش فیزیک، دوره 36، شماره 1، ص4 </ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که نزد بنیموسى درس خواند<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ثابت بن قره از حسین معصومی همدانی</ref> و آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref>؛ </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که نزد بنیموسى درس خواند<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ثابت بن قره از حسین معصومی همدانی</ref> و آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref>؛</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* ابوجعفر خازن محمد بن حسین صاغانى خراسانى (ح ۲۹۰- ح ۳۶۰ ق)، او مسائل متعددی را که حل برخی از آنها پیش از آن غیرممکن مینمود، حل کرد و کتابهای ارزشمندی نوشت.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> گفته میشود او به دربار رکن الدوله (311-351) حاکم ری از سلسله آل بویه وابسته بود.<ref>گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (1387)، زندگینامه علمی دانشوران، ترجمهی: احمد آرام ...[و دیگران]، زیر نظر احمد بیرشک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول</ref> از آثار او دو رساله "رسالة فی انشاء المثلثات القائمة الزوایا المنطقة الاضلاع" و "رساله در اثبات اینکه مجموع مربعات دو عدد فرد نمیتواند مربع کامل باشد" در ۱۹۷۹ م به چاپ رسیده است.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* محمود یا محمد بن قاسم اصفهانی معروف به [[ابوالفتح اصفهانی]] (م پس از ۵۱۳ ق)، صاحب کتاب «تلخیص المخروطات»<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوالفتح اصفهانی از یونس کرامتی</ref>؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* محمود یا محمد بن قاسم اصفهانی معروف به [[ابوالفتح اصفهانی]] (م پس از ۵۱۳ ق)، صاحب کتاب «تلخیص المخروطات»<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوالفتح اصفهانی از یونس کرامتی</ref>؛ </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* ابوجعفر خازن محمد بن حسین صاغانى خراسانى (ح ۲۹۰- ح ۳۶۰ ق)، او مسائل متعددی را که حل برخی از آنها پیش از آن غیرممکن مینمود، حل کرد و کتابهای ارزشمندی نوشت.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> گفته میشود او به دربار رکن الدوله (311-351) حاکم ری از سلسله آل بویه وابسته بود.<ref>گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (1387)، زندگینامه علمی دانشوران، ترجمهی: احمد آرام ...[و دیگران]، زیر نظر احمد بیرشک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول</ref> از آثار او دو رساله "رسالة فی انشاء المثلثات القائمة الزوایا المنطقة الاضلاع" و "رساله در اثبات اینکه مجموع مربعات دو عدد فرد نمیتواند مربع کامل باشد" در ۱۹۷۹ م به چاپ رسیده است.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوسعید احمد بن محمدبن عبدالجلیل سجزى، صاحب کتاب «فى مساحة الاکر بالاکر»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوسعید احمد بن محمدبن عبدالجلیل سجزى، صاحب کتاب «فى مساحة الاکر بالاکر»؛ </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن على بن احمد نسوى، صاحب کتاب «الاشباع فى شرح الشکل القطاع»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن على بن احمد نسوى، صاحب کتاب «الاشباع فى شرح الشکل القطاع»؛ </div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154723&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۰2025-01-11T11:20:43Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34" >سطر ۳۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۴:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق)و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و صاحب زیج حبش حاسب و کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص546</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق)و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و صاحب زیج حبش حاسب و کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص546</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، معاصر و همنشین با معتضد خلیفه عباسی (خلافت 279 ـ 289ق)، او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها «شرح اصول اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref> </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، معاصر و همنشین با معتضد خلیفه عباسی (خلافت 279 ـ 289ق)، او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها «شرح اصول اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref> </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">بنوموسی، </del>سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی بن شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان ایرانی قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین محمد (ابوجعفر) در هندسه و نجوم تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی شاکر خراسانی (بنوموسی)"، رشد آموزش فیزیک، دوره 36، شماره 1، ص4 </ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">[[بنوموسی شاکر]]، </ins>سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی بن شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان ایرانی قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین محمد (ابوجعفر) در هندسه و نجوم تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی شاکر خراسانی (بنوموسی)"، رشد آموزش فیزیک، دوره 36، شماره 1، ص4 </ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد <del class="diffchange diffchange-inline">المتحابّة»؛ </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که <ins class="diffchange diffchange-inline">نزد بنیموسى درس خواند<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ثابت بن قره از حسین معصومی همدانی</ref> و </ins>آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد <ins class="diffchange diffchange-inline">المتحابّة»<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref>؛ </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">ابوالفتح [[</del>محمد بن قاسم اصفهانی]]، صاحب کتاب «تلخیص <del class="diffchange diffchange-inline">المخروطات»؛ </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">محمود یا </ins>محمد بن قاسم <ins class="diffchange diffchange-inline">اصفهانی معروف به [[ابوالفتح </ins>اصفهانی]] <ins class="diffchange diffchange-inline">(م پس از ۵۱۳ ق)</ins>، صاحب کتاب «تلخیص <ins class="diffchange diffchange-inline">المخروطات»<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوالفتح اصفهانی از یونس کرامتی</ref>؛ </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوجعفر محمد بن حسین صاغانى <del class="diffchange diffchange-inline">خراسانى، صاحب تفسیر «صدرالمقالة العاشرة من کتاب اقلیدس»، </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوجعفر <ins class="diffchange diffchange-inline">خازن </ins>محمد بن حسین صاغانى <ins class="diffchange diffchange-inline">خراسانى (ح ۲۹۰- ح ۳۶۰ ق)، او مسائل متعددی را که حل برخی از آنها پیش از آن غیرممکن مینمود، حل کرد و کتابهای ارزشمندی نوشت.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref> گفته میشود او به دربار رکن الدوله (311-351) حاکم ری از سلسله آل بویه وابسته بود.<ref>گیلیپسی، چارلز کولستون؛ (1387)، زندگینامه علمی دانشوران، ترجمهی: احمد آرام ...[و دیگران]، زیر نظر احمد بیرشک، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول</ref> از آثار او دو رساله "رسالة فی انشاء المثلثات القائمة الزوایا المنطقة الاضلاع" و "رساله در اثبات اینکه مجموع مربعات دو عدد فرد نمیتواند مربع کامل باشد" در ۱۹۷۹ م به چاپ رسیده است.<ref>دائره المعارف بزرگ اسلامی، مقاله ابوجعفر خازن از علیرضا نوری گرمرودی</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوسعید احمد بن محمدبن عبدالجلیل سجزى، صاحب کتاب «فى مساحة الاکر بالاکر»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوسعید احمد بن محمدبن عبدالجلیل سجزى، صاحب کتاب «فى مساحة الاکر بالاکر»؛ </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن على بن احمد نسوى، صاحب کتاب «الاشباع فى شرح الشکل القطاع»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن على بن احمد نسوى، صاحب کتاب «الاشباع فى شرح الشکل القطاع»؛ </div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154721&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۱2025-01-11T10:41:35Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34" >سطر ۳۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۴:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق)و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و صاحب زیج حبش حاسب و کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص546</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق)و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و صاحب زیج حبش حاسب و کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص546</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، معاصر و همنشین با معتضد خلیفه عباسی (خلافت 279 ـ 289ق)، او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها «شرح اصول اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref> </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، معاصر و همنشین با معتضد خلیفه عباسی (خلافت 279 ـ 289ق)، او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها «شرح اصول اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref> </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del class="diffchange diffchange-inline">[[موسى </del>بن شاکر<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del>، <del class="diffchange diffchange-inline">یکى از سه برادرى که به «بنو موسى» مشهورند، صاحب کتاب «معرفة مساحةالاشکال البسیطة والکرویة»؛ </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins class="diffchange diffchange-inline">بنوموسی، سه برادر به نامهای محمد، احمد و حسن فرزندان موسی </ins>بن <ins class="diffchange diffchange-inline">شاکر، از برجستهترین دانشمندان و مهندسان ایرانی قرن سوم هجری بودهاند.<ref>مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ref> از این بین محمد (ابوجعفر) در هندسه و نجوم تبحر داشت و احمد در مکانیک تخصص داشت.<ref>قفطی، تاریخ الحکماء نقل از "پسران موسی </ins>شاکر <ins class="diffchange diffchange-inline">خراسانی (بنوموسی)"</ins>، <ins class="diffchange diffchange-inline">رشد آموزش فیزیک، دوره 36، شماره 1، ص4 </ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»؛ </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالفتح [[محمد بن قاسم اصفهانی]]، صاحب کتاب «تلخیص المخروطات»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالفتح [[محمد بن قاسم اصفهانی]]، صاحب کتاب «تلخیص المخروطات»؛ </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l58" >سطر ۵۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۸:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله [[غیاث الدین منصور دشتکی]]، همین دانشنامه</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مقاله [[غیاث الدین منصور دشتکی]]، همین دانشنامه</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://www.isna.ir/news/birjand-6890 ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[https://www.isna.ir/news/birjand-6890 ریاضیدان عبدالعلی بیرجندی؛ چهره ای ناشناخته از سده های نهم و دهم، خبرگزاری ایسنا]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*مقاله "بنو موسی" در دانشنامه جهان اسلام (ج۴)، نوشته محمدجواد ناطق و فرید قاسملو</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:علوم]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ریاضیات]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ریاضیات]]</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154720&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۷2025-01-11T10:07:23Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27" >سطر ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۷:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این کتاب، طوسى به درستى و زیرکى از تقابل دو بخش از علم مثلثات سودجسته است، یکى نقش جدول هاى مثلثاتى در تبدیل زوایا و اندازههاى زاویههاى شکل هاى هندسى و دیگر، مفروضات برآمده از مثلثات یونانى. در تبیین شکلهاى هندسى، خواجه در شکل القطاع با استفاده از کوشش دانشمندان پیش از خود در بسط و گسترش جدول هاى مثلثاتى به تبیین بسیار دقیقى از روابط حاکم بر زوایا در اشکال هندسى پرداخته است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این کتاب، طوسى به درستى و زیرکى از تقابل دو بخش از علم مثلثات سودجسته است، یکى نقش جدول هاى مثلثاتى در تبدیل زوایا و اندازههاى زاویههاى شکل هاى هندسى و دیگر، مفروضات برآمده از مثلثات یونانى. در تبیین شکلهاى هندسى، خواجه در شکل القطاع با استفاده از کوشش دانشمندان پیش از خود در بسط و گسترش جدول هاى مثلثاتى به تبیین بسیار دقیقى از روابط حاکم بر زوایا در اشکال هندسى پرداخته است.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نمونه برجسته این دقت و گسترش مثلثات، به ویژه در حوزه علم کرهها که خواجه نصیر نیز چند بخش از کتاب شکل القطاع خود را بدان اختصاص داده، تبدیل مختصات هندسه سه بعدى به هندسه دو بعدى است. این کار به ویژه در ساخت انواع اصطرلابها حایز اهمیت است.<del class="diffchange diffchange-inline"><ref> همان، ص ۵۰۸-۴۸۶.</ref> </del><ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نمونه برجسته این دقت و گسترش مثلثات، به ویژه در حوزه علم کرهها که خواجه نصیر نیز چند بخش از کتاب شکل القطاع خود را بدان اختصاص داده، تبدیل مختصات هندسه سه بعدى به هندسه دو بعدى است. این کار به ویژه در ساخت انواع اصطرلابها حایز اهمیت است.<ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ریاضىدانان مسلمان ==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ریاضىدانان مسلمان ==</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154719&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵2025-01-11T09:55:44Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33" >سطر ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۳:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق)و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و صاحب زیج حبش حاسب و کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص546</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق)و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و صاحب زیج حبش حاسب و کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص546</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">معاصر و همنشین با معتضد خلیفه عباسی (خلافت 279 ـ 289ق)، او آثار متعددی در ریاضیات داشته است. یکی از آنها </ins>«شرح اصول <ins class="diffchange diffchange-inline">اقلیدس» است.<ref>مقاله، فضل نیریزی در "دائرة المعارف مؤلفان اسلامی"، پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی (ج۱، ص۶۱۴)</ref> </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، <del class="diffchange diffchange-inline">صاحب کتاب مشهور </del>«شرح اصول <del class="diffchange diffchange-inline">اقلیدس»؛ </del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[موسى بن شاکر]]، یکى از سه برادرى که به «بنو موسى» مشهورند، صاحب کتاب «معرفة مساحةالاشکال البسیطة والکرویة»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[موسى بن شاکر]]، یکى از سه برادرى که به «بنو موسى» مشهورند، صاحب کتاب «معرفة مساحةالاشکال البسیطة والکرویة»؛ </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالحسن [[ثابت بن قرّه حرانى]]، که آثار متعددى در زمینه ریاضیات نوشته است؛ از جمله کتاب «فى الاعداد المتحابّة»؛ </div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154718&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۷2025-01-11T08:37:26Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32" >سطر ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۳۲:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره تاریخ ریاضیات اسلامى از سده دوم هجرى تاکنون، ریاضىدانان بسیارى را به تاریخ علم جهان هدیه داده است. سیاهه بزرگى از نام این افراد را علاوه بر [[محمد بن موسی خوارزمی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسى]] مىتوان عرضه کرد، از جمله:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره تاریخ ریاضیات اسلامى از سده دوم هجرى تاکنون، ریاضىدانان بسیارى را به تاریخ علم جهان هدیه داده است. سیاهه بزرگى از نام این افراد را علاوه بر [[محمد بن موسی خوارزمی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسى]] مىتوان عرضه کرد، از جمله:</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، صاحب کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[احمد بن عبداللَّه مروزى]]، ملقب به «حبش حاسب»، <ins class="diffchange diffchange-inline">منجم مشهور در دوره [[مأمون]] (حک ۱۹۸- ۲۱۸ق)و [[معتصم عباسی]] (حک ۲۱۸-۲۲۷ق) در قرن سوم و </ins>صاحب <ins class="diffchange diffchange-inline">زیج حبش حاسب و </ins>کتاب «فى معرفةالکرة والعمل بها»؛ <ins class="diffchange diffchange-inline">او برای حل مسائل اخترشناسی کروی، تبدیل مختصات، اندازهگیریهای زمان، و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد. کتاب او قدیمی ترین منبعی است که از نسبت ظل (تانژانت) در حل مسائل استفاده نموده است.<ref> حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، ص546</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، صاحب کتاب مشهور «شرح اصول اقلیدس»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ابوالعباس [[فضل بن حاتم نیریزى]]، صاحب کتاب مشهور «شرح اصول اقلیدس»؛ </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[موسى بن شاکر]]، یکى از سه برادرى که به «بنو موسى» مشهورند، صاحب کتاب «معرفة مساحةالاشکال البسیطة والکرویة»؛ </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[موسى بن شاکر]]، یکى از سه برادرى که به «بنو موسى» مشهورند، صاحب کتاب «معرفة مساحةالاشکال البسیطة والکرویة»؛ </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l52" >سطر ۵۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۳:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">*حسن زاده آملی، يازده رساله فارسى، تهران، موسسه مطالعاتی و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی، چاپ اول 1363 ش. </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*لغت نامه دهخدا، ذیل واژه علم.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى.</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B6%DB%8C&diff=154717&oldid=prevZamani در ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۸2025-01-11T07:18:51Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29" >سطر ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۹:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نمونه برجسته این دقت و گسترش مثلثات، به ویژه در حوزه علم کرهها که خواجه نصیر نیز چند بخش از کتاب شکل القطاع خود را بدان اختصاص داده، تبدیل مختصات هندسه سه بعدى به هندسه دو بعدى است. این کار به ویژه در ساخت انواع اصطرلابها حایز اهمیت است.<ref> همان، ص ۵۰۸-۴۸۶.</ref> <ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نمونه برجسته این دقت و گسترش مثلثات، به ویژه در حوزه علم کرهها که خواجه نصیر نیز چند بخش از کتاب شکل القطاع خود را بدان اختصاص داده، تبدیل مختصات هندسه سه بعدى به هندسه دو بعدى است. این کار به ویژه در ساخت انواع اصطرلابها حایز اهمیت است.<ref> همان، ص ۵۰۸-۴۸۶.</ref> <ref>علی اکبر ولایتی، فرهنگ و تمدن اسلامى، ص ۳۵ تا ۳۷.</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ریاضىدانان <del class="diffchange diffchange-inline">اسلامی </del>==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ریاضىدانان <ins class="diffchange diffchange-inline">مسلمان </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره تاریخ ریاضیات اسلامى از سده دوم هجرى تاکنون، ریاضىدانان بسیارى را به تاریخ علم جهان هدیه داده است. سیاهه بزرگى از نام این افراد را علاوه بر [[محمد بن موسی خوارزمی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسى]] مىتوان عرضه کرد، از جمله:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوره تاریخ ریاضیات اسلامى از سده دوم هجرى تاکنون، ریاضىدانان بسیارى را به تاریخ علم جهان هدیه داده است. سیاهه بزرگى از نام این افراد را علاوه بر [[محمد بن موسی خوارزمی]] و [[خواجه نصیرالدین طوسی|خواجه نصیرالدین طوسى]] مىتوان عرضه کرد، از جمله:</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
</table>Zamani