روز حج اکبر - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۶ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۶

2026-03-26T07:16:28Z

Mohammadi در ‏۲۶ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۴

2026-03-26T07:14:41Z

Mohammadi در ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۴

2025-12-30T07:44:50Z

Zamani در ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۰۸

2025-08-04T06:08:28Z

Zamani در ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۴۸

2025-08-04T05:48:54Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-06-16T06:36:12Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۵۳

2020-02-15T12:53:46Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۰۲

2013-02-13T08:02:39Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۴ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۳۴

2013-01-14T07:34:35Z

Saeed zamani: ایجاد صفحه

2012-08-25T05:37:23Z

ایجاد صفحه

صفحهٔ تازه

در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: «وَ أَذَانٌ مِّنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلىَ النَّاسِ یَوْمَ الحَْجّ ِ الْأَكْبرَِ أَنَّ اللَّهَ بَرِى ءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِینَ وَ رَسُولُهُ فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَیرٌْ لَّكُمْ وَ إِن تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّكُمْ غَیرُْ مُعْجِزِى اللَّهِ وَ بَشِّرِ الَّذِینَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ؛ (و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز [[حج]] اكبر كه خداوند و رسولش بیزار است. از مشركین، حال اگر [[توبه]] كردید كه توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید كه شما ناتوان كننده خدا نیستید و تو (اى محمد) كسانى را كه كفر ورزند به عذاب دردناكى بشارت ده».

'''روز حج اکبر در روایات شیعه:'''

تفسیر عیاشى از حریز از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت كرده كه فرمود: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله ابوبكر را با آیات سوره برائت به موسم حج فرستاد تا بر مردم بخواند جبرئیل نازل شد و گفت: از ناحیه تو جز على نباید برساند، لذا حضرت على علیه‌السلام را دستور داد تا بر ناقه غضباء سوار شود و خود را به ابى‌بكر رسانیده آیات را از او بگیرد و به [[مكه]] برده بر مردم بخواند.

ابى‌بكر عرض كرد: آیا خداوند بر من غضب كرده؟ فرمود: نه، جز آن که بر او نازل شده جز مردى از خودت كسى نمى تواند پیامى ابلاغ کند.

وقتى على علیه‌السلام به مكه رسید - كه بعد از ظهر روز قربانى بود و روز حج اكبر همانست - در میان مردم برخاست و صدا زد: اى مردم من فرستاده رسول خدایم به سوى شما و قرائت نمود: «بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى الَّذِینَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِینَ × فَسِیحُوا فِی الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ...».<ref> «(این آیات) بیزارى است از خدا و رسولش بسوى آنان كه (شما مسلمین) پیمان بستید با آنان از مشركین - پس شما (اى مشركین) تا چهار ماه (پیمانتان معتبر است و مى توانید) آزادانه در زمین آمد و شد كنید...». ([[سوره توبه]] /آیات 1 و 2)</ref>

بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانى]]. آنگاه فرمود: از این پس نباید كسى لخت و عریان اطراف خانه طواف كند، نه زن و نه مرد و نیز هیچ مشركى دیگر [[حق]] ندارد بعد از امسال به [[زیارت]] بیاید، مگر کسانی از مشركین که با [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله عهدى بسته است که مهلت و مدت اعتبار آن تا سرآمد همین چهار ماه است.<ref> تفسیر العیّاشی، المطبعة العلمیة - تهران، چاپ: اول، 1380 ق، ج2، ص73.</ref>

و در تفسیر برهان از صدوق و او به سند خود از فضیل بن عیاض از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت كرده كه گفت: من از آن حضرت از حج اكبر پرسش كردم. فرمودند: تو در این باره چیزى شنیده اى؟ عرض كردم: آرى حدیثى دارم و آن این است كه ابن عباس گفته است: حج اكبر عبارتست از [[روز عرفه]]، به این معنا كه هر كس روز عرفه تا طلوع آفتاب روز [[عید قربان]] را درك كند. حج را درك كرده و هر كس دیرتر برسد حج آن سال از او فوت شده پس شب عرفه هم براى قبل و هم براى بعد قرار داده شده.

دلیل بر این قول هم این است كه كسى كه شب قربان تا طلوع فجر را درك كند حج را درك كرده و از او مجزى است، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته.

[[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اكبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] كه مى فرماید: «فَسِیحُوا فِی الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ» و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اكبر [[روز عرفه]] (نهم [[ذى الحجه]]) باشد.

آنگاه تا روز دهم [[ربیع الثانی]] چهار ماه و یك روز مى شود و حال آن كه [[قرآن]] فرموده مهلت كفار از روز [[حج اكبر]] چهار ماه است و نیز استدلال كرده اند به آن آیه دیگر كه مى فرماید: «وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ» و سپس فرموده كه اعلام كننده در آن روز من بودم.

پرسیدم: پس معناى كلمه "حج اكبر" چیست؟ فرمود: از این جهت بزرگترین حج نامیده شد كه در آن سال هم مسلمان‌ها به [[زیارت]] خانه خدا رفتند و هم مشركین و بعد از آن سال بود كه دیگر زیارت كردن كفار ممنوع شد.

و نیز در همان كتاب از صدوق از معاویة بن عمار روایت شده كه گفت: از [[امام صادق]] علیه‌السلام پرسیدم روز حج اكبر چه روزى است؟ فرمود: روز قربان است و حج اصغر عمره است.

[[علامه طباطبائی]] در تفسیر گرانقدر المیزان پس از نقل روایت فوق به نقل از تفسیر البرهان می‌گوید: در این روایت علاوه بر این كه حج اكبر را به روز قربان تفسیر كرده، وجه این تسمیه را هم ذكر كرده (و آن این كه عمره به تنهایى، حج اصغر و عمره با حج، حج اكبر است) و همه روایات وارده از ائمه اهل بیت علیهم‌السلام جز چند روایت شاذ متفقند بر این كه منظور از روز حج اكبر روز عید قربان یعنى دهم [[ذى الحجه]] است كه آن را روز "نحر" هم مى نامند، همین معنا را از على علیه‌السلام هم روایت كرده اند.<ref> ترجمه المیزان، ج 9، ص 239.</ref>

'''اقوال دیگر در مورد روز حج اکبر در تفاسیر اهل سنت:'''

1) از روایاتی که ذکر شد معلوم گردید که حج اکبر در روایات [[شیعه]] روز قربان سال نهم هجری است که حضرت علی علیه‌السلام سوره برائت را در این روز ابلاغ نمود.

این معنا از روایاتى از طرق عامه نیز استفاده مى شود، چیزى كه هست در آن روایات دارد كه منظور از حج اكبر روز دهم از هر سال است نه تنها از سال نهم هجرت و بنا بر آن همه ساله حج اكبر تكرار مى شود.

2) برخی گفته‌اند حج اکبر [[روز عرفه]] (نهم [[ذى الحجه]]) است<ref> تفسیر سراج المنیر، ج1، ص589 و تفسیر فخر رازى، ج15، ص221 و تفسیر روح المعانى، ج10، ص46 و تفسیر قرطبى، ج4، ص69.</ref>، چون وقوف در آن روز است و عمره كه وقوف در آن نیست حج اصغر است. [[علامه طباطبائی]] در این مورد می‌گوید: این قول صرف استحسان و اعمال سلیقه است و دلیلى بر آن نیست و هیچ راهى براى تشخیص صحتش نداریم.<ref> ترجمه المیزان، ج 9، ص200.</ref>

3) قول دیگر این كه منظور از آن، تمامى ایام [[حج]] است. همچنان كه ایام [[جنگ جمل]] را روز جمل و حادثه [[جنگ صفین]] و جنگ بعاث را روز صفین و روز بعاث مى گویند،<ref> تفسیر روح المعانى، ج10، ص46.</ref> كه در حقیقت مقصودشان از روز، زمان است پس منظور از روز حج اكبر نیز زمان حج اكبر است.

4) علامه طباطبائی در این مورد می‌گویند: این قول را نباید در مقابل اقوال گذشته قولى جداگانه گرفت، چون با همه آن‌ها مى سازد و همه آن روزها را روز حج اكبر مى داند و اما این كه چطور حج را حج اكبر نامیده؟ ممكن است آن را نیز به توجیه هایى كه در بعضى از اقوال قبلى مانند قول اول بود توجیه كرد و به هر حال بررسى دقیق با این قول نیز سازگار نیست براى این كه همه ایام حج نسبت به اعلام برائت كه در آیه مورد بحث است یكسان نیستند و وضع روز دهم طوریست كه آیه شریفه را به سوى خود منصرف مى سازد و از شنیدن كلمه "روز حج اكبر" آن روز به ذهن مى رسد، چون تنها روزى كه عموم زوار حج را در خود فراگرفته باشد و اعلام برائت به گوش همه برسد همان روز دهم است و وجود چنین روزى در میان روزهاى [[حج]] نمى گذارد كلمه "یَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ" سایر ایام را نیز شامل شود، چون در سایر ایام زوار اجتماع آن روز را ندارند.<ref> [[ترجمه المیزان]]، ج 9، ص200.</ref>

==پانویس ==
<references />

[[رده:حج]]
[[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 == روز حج اکبر در روایات شیعه ==
-در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: «{{متن قرآن|وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ۙ وَرَسُولُهُ ۚ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ۖ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ ۗ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ}}<ref>[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۳.]]</ref>؛(و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز حج اکبر که خداوند و رسولش بیزار است از مشرکین، حال اگر [[توبه]] کردید که توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید که شما ناتوان کننده خدا نیستید و تو (اى محمد) کسانى را که کفر ورزند به عذاب دردناکى بشارت ده».
+در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: «{{متن قرآن|وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ۙ وَرَسُولُهُ ۚ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ۖ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ ۗ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ}}<ref name=":1">[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۳.]]</ref>؛(و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز حج اکبر که خداوند و رسولش بیزار است از مشرکین، حال اگر [[توبه]] کردید که توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید که شما ناتوان کننده خدا نیستید و تو (اى محمد) کسانى را که کفر ورزند به عذاب دردناکى بشارت ده».
 [[تفسیر عیاشی (کتاب)|تفسیر عیاشى]] از [[حريز بن عبدالله سجستانى|حریز]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که فرمود: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله [[ابوبکر|ابوبکر]] را با آیات سوره برائت به موسم [[حج]] فرستاد تا بر مردم بخواند. [[جبرئیل]] نازل شد و گفت: از ناحیه تو جز [[امام علی علیه السلام|على]] نباید برساند، لذا حضرت على علیه‌السلام را دستور داد تا بر ناقه غضباء سوار شود و خود را به ابى‌بکر رسانیده آیات را از او بگیرد و به [[مکه]] برده بر مردم بخواند. ابى‌بکر عرض کرد: آیا خداوند بر من غضب کرده؟ فرمود: نه، جز آن که بر او نازل شده جز مردى از خودت کسى نمى تواند پیامى ابلاغ کند. وقتى على علیه‌السلام به مکه رسید - که بعد از ظهر روز قربانى بود و روز حج اکبر همان است - در میان مردم برخاست و صدا زد: اى مردم من فرستاده رسول خدایم به سوى شما و قرائت نمود: {{متن قرآن|«{{آیه|9|1}} 💠<ref>[[آیه 1 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۱.]]</ref> {{آیه|9|2}}<ref name=":۰">[[آیه 2 سوره توبه|همان، آیه ۲.]]</ref>»}}؛ (این آیات) بیزارى است از خدا و رسولش بسوى آنان که (شما مسلمین) پیمان بستید با آنان از مشرکین - پس شما (اى مشرکین) تا چهار ماه (پیمانتان معتبر است و مى توانید) آزادانه در زمین آمد و شد کنید... (سوره توبه/آیات ۱ و ۲).</ref> (اربعة أشهر یعنی) بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ماه ربیع الثانی|ربیع الثانى]]. آنگاه فرمود: از این پس نباید کسى لخت و عریان اطراف خانه [[طواف کعبه|طواف]] کند، نه زن و نه مرد و نیز هیچ مشرکى دیگر حق ندارد بعد از امسال به [[زیارت]] بیاید، مگر کسانی از مشرکین که با [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله عهدى بسته است که مهلت و مدت اعتبار آن تا سرآمد همین چهار ماه است.<ref> تفسیر العیّاشی، المطبعة العلمیة - تهران، چاپ: اول، ۱۳۸۰ ق، ج۲، ص۷۳.</ref>
-و در [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر برهان]] از [[شیخ صدوق|صدوق]] و او به سند خود از [[فضیل بن عیاض]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که گفت: من از آن حضرت از حج اکبر پرسش کردم. فرمودند: تو در این باره چیزى شنیده اى؟ عرض کردم: آرى حدیثى دارم و آن این است که [[ابن عباس]] گفته است: حج اکبر عبارتست از [[روز عرفه]]، به این معنا که هر کس روز عرفه تا طلوع آفتاب روز [[عید قربان]] را درک کند، حج را درک کرده و هر کس دیرتر برسد حج آن سال از او فوت شده پس شب عرفه هم براى قبل و هم براى بعد قرار داده شده. دلیل بر این قول هم این است که کسى که شب قربان تا طلوع فجر را درک کند، حج را درک کرده و از او مجزى است، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته. [[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اکبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] که مى فرماید: {{متن قرآن|«فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ»}}<ref name=":۰" /> و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اکبر [[روز عرفه]] (نهم ذى الحجه) باشد، آنگاه تا روز دهم ربیع الثانی چهار ماه و یک روز مى شود و حال آن که قرآن فرموده مهلت کفار از روز حج اکبر چهار ماه است و نیز استدلال کرده اند به آن آیه دیگر که مى فرماید: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۳.]]</ref>؛ و سپس فرموده که اعلام کننده در آن روز من بودم. پرسیدم: پس معناى کلمه "حج اکبر" چیست؟ فرمود: از این جهت بزرگترین حج نامیده شد که در آن سال هم مسلمان‌ها به [[زیارت]] خانه خدا رفتند و هم مشرکین و بعد از آن سال بود که دیگر زیارت کردن کفار ممنوع شد.
+و در [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر برهان]] از [[شیخ صدوق|صدوق]] و او به سند خود از [[فضیل بن عیاض]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که گفت: من از آن حضرت از حج اکبر پرسش کردم. فرمودند: تو در این باره چیزى شنیده اى؟ عرض کردم: آرى حدیثى دارم و آن این است که [[ابن عباس]] گفته است: حج اکبر عبارتست از [[روز عرفه]]، به این معنا که هر کس روز عرفه تا طلوع آفتاب روز [[عید قربان]] را درک کند، حج را درک کرده و هر کس دیرتر برسد حج آن سال از او فوت شده پس شب عرفه هم براى قبل و هم براى بعد قرار داده شده. دلیل بر این قول هم این است که کسى که شب قربان تا طلوع فجر را درک کند، حج را درک کرده و از او مجزى است، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته. [[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اکبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] که مى فرماید: {{متن قرآن|«فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ»}}<ref name=":۰" /> و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اکبر [[روز عرفه]] (نهم ذى الحجه) باشد، آنگاه تا روز دهم ربیع الثانی چهار ماه و یک روز مى شود و حال آن که قرآن فرموده مهلت کفار از روز حج اکبر چهار ماه است و نیز استدلال کرده اند به آن آیه دیگر که مى فرماید: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ ...»}}<ref name=":1" />؛ و سپس فرموده که اعلام کننده در آن روز من بودم. پرسیدم: پس معناى کلمه "حج اکبر" چیست؟ فرمود: از این جهت بزرگترین حج نامیده شد که در آن سال هم مسلمان‌ها به [[زیارت]] خانه خدا رفتند و هم مشرکین و بعد از آن سال بود که دیگر زیارت کردن کفار ممنوع شد.
 و نیز در همان کتاب از صدوق از معاویة بن عمار روایت شده که گفت: از [[امام صادق]] علیه‌السلام پرسیدم روز حج اکبر چه روزى است؟ فرمود: روز قربان است و حج اصغر [[عمره]] است.

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 == روز حج اکبر در روایات شیعه ==
-در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ۙ وَرَسُولُهُ ۚ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ۖ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ ۗ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ}}<ref>[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه،آیه ۳.]]</ref>؛(و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز حج اکبر که خداوند و رسولش بیزار است از مشرکین، حال اگر [[توبه]] کردید که توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید که شما ناتوان کننده خدا نیستید و تو (اى محمد) کسانى را که کفر ورزند به عذاب دردناکى بشارت ده».
+در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: «{{متن قرآن|وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ۙ وَرَسُولُهُ ۚ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ۖ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ ۗ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ}}<ref>[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۳.]]</ref>؛(و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز حج اکبر که خداوند و رسولش بیزار است از مشرکین، حال اگر [[توبه]] کردید که توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید که شما ناتوان کننده خدا نیستید و تو (اى محمد) کسانى را که کفر ورزند به عذاب دردناکى بشارت ده».
-[[تفسیر عیاشی (کتاب)|تفسیر عیاشى]] از [[حريز بن عبدالله سجستانى|حریز]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که فرمود: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله [[ابوبکر|ابوبکر]] را با آیات سوره برائت به موسم [[حج]] فرستاد تا بر مردم بخواند. [[جبرئیل]] نازل شد و گفت: از ناحیه تو جز [[امام علی علیه السلام|على]] نباید برساند، لذا حضرت على علیه‌السلام را دستور داد تا بر ناقه غضباء سوار شود و خود را به ابى‌بکر رسانیده آیات را از او بگیرد و به [[مکه]] برده بر مردم بخواند. ابى‌بکر عرض کرد: آیا خداوند بر من غضب کرده؟ فرمود: نه، جز آن که بر او نازل شده جز مردى از خودت کسى نمى تواند پیامى ابلاغ کند. وقتى على علیه‌السلام به مکه رسید - که بعد از ظهر روز قربانى بود و روز حج اکبر همان است - در میان مردم برخاست و صدا زد: اى مردم من فرستاده رسول خدایم به سوى شما و قرائت نمود: {{متن قرآن|«بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ * فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ...»}}.<ref> (این آیات) بیزارى است از خدا و رسولش بسوى آنان که (شما مسلمین) پیمان بستید با آنان از مشرکین - پس شما (اى مشرکین) تا چهار ماه (پیمانتان معتبر است و مى توانید) آزادانه در زمین آمد و شد کنید... (سوره توبه/آیات ۱ و ۲).</ref> (اربعة أشهر یعنی) بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ماه ربیع الثانی|ربیع الثانى]]. آنگاه فرمود: از این پس نباید کسى لخت و عریان اطراف خانه [[طواف کعبه|طواف]] کند، نه زن و نه مرد و نیز هیچ مشرکى دیگر حق ندارد بعد از امسال به [[زیارت]] بیاید، مگر کسانی از مشرکین که با [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله عهدى بسته است که مهلت و مدت اعتبار آن تا سرآمد همین چهار ماه است.<ref> تفسیر العیّاشی، المطبعة العلمیة - تهران، چاپ: اول، ۱۳۸۰ ق، ج۲، ص۷۳.</ref>
+[[تفسیر عیاشی (کتاب)|تفسیر عیاشى]] از [[حريز بن عبدالله سجستانى|حریز]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که فرمود: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله [[ابوبکر|ابوبکر]] را با آیات سوره برائت به موسم [[حج]] فرستاد تا بر مردم بخواند. [[جبرئیل]] نازل شد و گفت: از ناحیه تو جز [[امام علی علیه السلام|على]] نباید برساند، لذا حضرت على علیه‌السلام را دستور داد تا بر ناقه غضباء سوار شود و خود را به ابى‌بکر رسانیده آیات را از او بگیرد و به [[مکه]] برده بر مردم بخواند. ابى‌بکر عرض کرد: آیا خداوند بر من غضب کرده؟ فرمود: نه، جز آن که بر او نازل شده جز مردى از خودت کسى نمى تواند پیامى ابلاغ کند. وقتى على علیه‌السلام به مکه رسید - که بعد از ظهر روز قربانى بود و روز حج اکبر همان است - در میان مردم برخاست و صدا زد: اى مردم من فرستاده رسول خدایم به سوى شما و قرائت نمود: {{متن قرآن|«{{آیه|9|1}} 💠<ref>[[آیه 1 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۱.]]</ref> {{آیه|9|2}}<ref name=":۰">[[آیه 2 سوره توبه|همان، آیه ۲.]]</ref>»}}؛ (این آیات) بیزارى است از خدا و رسولش بسوى آنان که (شما مسلمین) پیمان بستید با آنان از مشرکین - پس شما (اى مشرکین) تا چهار ماه (پیمانتان معتبر است و مى توانید) آزادانه در زمین آمد و شد کنید... (سوره توبه/آیات ۱ و ۲).</ref> (اربعة أشهر یعنی) بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ماه ربیع الثانی|ربیع الثانى]]. آنگاه فرمود: از این پس نباید کسى لخت و عریان اطراف خانه [[طواف کعبه|طواف]] کند، نه زن و نه مرد و نیز هیچ مشرکى دیگر حق ندارد بعد از امسال به [[زیارت]] بیاید، مگر کسانی از مشرکین که با [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله عهدى بسته است که مهلت و مدت اعتبار آن تا سرآمد همین چهار ماه است.<ref> تفسیر العیّاشی، المطبعة العلمیة - تهران، چاپ: اول، ۱۳۸۰ ق، ج۲، ص۷۳.</ref>
-و در [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر برهان]] از [[شیخ صدوق|صدوق]] و او به سند خود از [[فضیل بن عیاض]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که گفت: من از آن حضرت از حج اکبر پرسش کردم. فرمودند: تو در این باره چیزى شنیده اى؟ عرض کردم: آرى حدیثى دارم و آن این است که [[ابن عباس]] گفته است: حج اکبر عبارتست از [[روز عرفه]]، به این معنا که هر کس روز عرفه تا طلوع آفتاب روز [[عید قربان]] را درک کند، حج را درک کرده و هر کس دیرتر برسد حج آن سال از او فوت شده پس شب عرفه هم براى قبل و هم براى بعد قرار داده شده. دلیل بر این قول هم این است که کسى که شب قربان تا طلوع فجر را درک کند، حج را درک کرده و از او مجزى است، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته. [[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اکبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] که مى فرماید: {{متن قرآن|«فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ»}} و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اکبر [[روز عرفه]] (نهم ذى الحجه) باشد، آنگاه تا روز دهم ربیع الثانی چهار ماه و یک روز مى شود و حال آن که قرآن فرموده مهلت کفار از روز حج اکبر چهار ماه است و نیز استدلال کرده اند به آن آیه دیگر که مى فرماید: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ... »}}<ref>[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه،آیه ۳.]]</ref>؛ و سپس فرموده که اعلام کننده در آن روز من بودم. پرسیدم: پس معناى کلمه "حج اکبر" چیست؟ فرمود: از این جهت بزرگترین حج نامیده شد که در آن سال هم مسلمان‌ها به [[زیارت]] خانه خدا رفتند و هم مشرکین و بعد از آن سال بود که دیگر زیارت کردن کفار ممنوع شد.
+و در [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر برهان]] از [[شیخ صدوق|صدوق]] و او به سند خود از [[فضیل بن عیاض]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که گفت: من از آن حضرت از حج اکبر پرسش کردم. فرمودند: تو در این باره چیزى شنیده اى؟ عرض کردم: آرى حدیثى دارم و آن این است که [[ابن عباس]] گفته است: حج اکبر عبارتست از [[روز عرفه]]، به این معنا که هر کس روز عرفه تا طلوع آفتاب روز [[عید قربان]] را درک کند، حج را درک کرده و هر کس دیرتر برسد حج آن سال از او فوت شده پس شب عرفه هم براى قبل و هم براى بعد قرار داده شده. دلیل بر این قول هم این است که کسى که شب قربان تا طلوع فجر را درک کند، حج را درک کرده و از او مجزى است، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته. [[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اکبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] که مى فرماید: {{متن قرآن|«فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ»}}<ref name=":۰" /> و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اکبر [[روز عرفه]] (نهم ذى الحجه) باشد، آنگاه تا روز دهم ربیع الثانی چهار ماه و یک روز مى شود و حال آن که قرآن فرموده مهلت کفار از روز حج اکبر چهار ماه است و نیز استدلال کرده اند به آن آیه دیگر که مى فرماید: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ ...»}}<ref>[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۳.]]</ref>؛ و سپس فرموده که اعلام کننده در آن روز من بودم. پرسیدم: پس معناى کلمه "حج اکبر" چیست؟ فرمود: از این جهت بزرگترین حج نامیده شد که در آن سال هم مسلمان‌ها به [[زیارت]] خانه خدا رفتند و هم مشرکین و بعد از آن سال بود که دیگر زیارت کردن کفار ممنوع شد.
 و نیز در همان کتاب از صدوق از معاویة بن عمار روایت شده که گفت: از [[امام صادق]] علیه‌السلام پرسیدم روز حج اکبر چه روزى است؟ فرمود: روز قربان است و حج اصغر [[عمره]] است.

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 == روز حج اکبر در روایات شیعه ==
-در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یوْمَ الْحَجِّ الأَکبَرِ أَنَّ اللّهَ بَرِیءٌ مِّنَ الْمُشْرِکینَ وَرَسُولُهُ فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَیرٌ لَّکمْ وَإِن تَوَلَّیتُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّکمْ غَیرُ مُعْجِزِی اللّهِ وَبَشِّرِ الَّذِینَ کفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ»}}؛ (و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز حج اکبر که خداوند و رسولش بیزار است از مشرکین، حال اگر [[توبه]] کردید که توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید که شما ناتوان کننده خدا نیستید و تو (اى محمد) کسانى را که کفر ورزند به عذاب دردناکى بشارت ده.
+در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ۙ وَرَسُولُهُ ۚ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ۖ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ ۗ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ}}<ref>[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه،آیه ۳.]]</ref>؛(و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز حج اکبر که خداوند و رسولش بیزار است از مشرکین، حال اگر [[توبه]] کردید که توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید که شما ناتوان کننده خدا نیستید و تو (اى محمد) کسانى را که کفر ورزند به عذاب دردناکى بشارت ده».
-[[تفسیر عیاشی (کتاب)|تفسیر عیاشى]] از [[حريز بن عبدالله سجستانى|حریز]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که فرمود: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله [[ابوبکر|ابوبکر]] را با آیات سوره برائت به موسم [[حج]] فرستاد تا بر مردم بخواند. [[جبرئیل]] نازل شد و گفت: از ناحیه تو جز [[امام علی علیه السلام|على]] نباید برساند، لذا حضرت على علیه‌السلام را دستور داد تا بر ناقه غضباء سوار شود و خود را به ابى‌بکر رسانیده آیات را از او بگیرد و به [[مکه]] برده بر مردم بخواند. ابى‌بکر عرض کرد: آیا خداوند بر من غضب کرده؟ فرمود: نه، جز آن که بر او نازل شده جز مردى از خودت کسى نمى تواند پیامى ابلاغ کند. وقتى على علیه‌السلام به مکه رسید - که بعد از ظهر روز قربانى بود و روز حج اکبر همان است - در میان مردم برخاست و صدا زد: اى مردم من فرستاده رسول خدایم به سوى شما و قرائت نمود: {{متن قرآن|«بَرَاءةٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِینَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِکینَ * فَسِیحُواْ فِی الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ...»}}.<ref> (این آیات) بیزارى است از خدا و رسولش بسوى آنان که (شما مسلمین) پیمان بستید با آنان از مشرکین - پس شما (اى مشرکین) تا چهار ماه (پیمانتان معتبر است و مى توانید) آزادانه در زمین آمد و شد کنید... (سوره توبه/آیات ۱ و ۲).</ref> (اربعة أشهر یعنی) بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ماه ربیع الثانی|ربیع الثانى]]. آنگاه فرمود: از این پس نباید کسى لخت و عریان اطراف خانه [[طواف کعبه|طواف]] کند، نه زن و نه مرد و نیز هیچ مشرکى دیگر حق ندارد بعد از امسال به [[زیارت]] بیاید، مگر کسانی از مشرکین که با [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله عهدى بسته است که مهلت و مدت اعتبار آن تا سرآمد همین چهار ماه است.<ref> تفسیر العیّاشی، المطبعة العلمیة - تهران، چاپ: اول، ۱۳۸۰ ق، ج۲، ص۷۳.</ref>
+[[تفسیر عیاشی (کتاب)|تفسیر عیاشى]] از [[حريز بن عبدالله سجستانى|حریز]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که فرمود: [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله [[ابوبکر|ابوبکر]] را با آیات سوره برائت به موسم [[حج]] فرستاد تا بر مردم بخواند. [[جبرئیل]] نازل شد و گفت: از ناحیه تو جز [[امام علی علیه السلام|على]] نباید برساند، لذا حضرت على علیه‌السلام را دستور داد تا بر ناقه غضباء سوار شود و خود را به ابى‌بکر رسانیده آیات را از او بگیرد و به [[مکه]] برده بر مردم بخواند. ابى‌بکر عرض کرد: آیا خداوند بر من غضب کرده؟ فرمود: نه، جز آن که بر او نازل شده جز مردى از خودت کسى نمى تواند پیامى ابلاغ کند. وقتى على علیه‌السلام به مکه رسید - که بعد از ظهر روز قربانى بود و روز حج اکبر همان است - در میان مردم برخاست و صدا زد: اى مردم من فرستاده رسول خدایم به سوى شما و قرائت نمود: {{متن قرآن|«بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ * فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ...»}}.<ref> (این آیات) بیزارى است از خدا و رسولش بسوى آنان که (شما مسلمین) پیمان بستید با آنان از مشرکین - پس شما (اى مشرکین) تا چهار ماه (پیمانتان معتبر است و مى توانید) آزادانه در زمین آمد و شد کنید... (سوره توبه/آیات ۱ و ۲).</ref> (اربعة أشهر یعنی) بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ماه ربیع الثانی|ربیع الثانى]]. آنگاه فرمود: از این پس نباید کسى لخت و عریان اطراف خانه [[طواف کعبه|طواف]] کند، نه زن و نه مرد و نیز هیچ مشرکى دیگر حق ندارد بعد از امسال به [[زیارت]] بیاید، مگر کسانی از مشرکین که با [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله عهدى بسته است که مهلت و مدت اعتبار آن تا سرآمد همین چهار ماه است.<ref> تفسیر العیّاشی، المطبعة العلمیة - تهران، چاپ: اول، ۱۳۸۰ ق، ج۲، ص۷۳.</ref>
-و در [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر برهان]] از [[شیخ صدوق|صدوق]] و او به سند خود از [[فضیل بن عیاض]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که گفت: من از آن حضرت از حج اکبر پرسش کردم. فرمودند: تو در این باره چیزى شنیده اى؟ عرض کردم: آرى حدیثى دارم و آن این است که [[ابن عباس]] گفته است: حج اکبر عبارتست از [[روز عرفه]]، به این معنا که هر کس روز عرفه تا طلوع آفتاب روز [[عید قربان]] را درک کند، حج را درک کرده و هر کس دیرتر برسد حج آن سال از او فوت شده پس شب عرفه هم براى قبل و هم براى بعد قرار داده شده. دلیل بر این قول هم این است که کسى که شب قربان تا طلوع فجر را درک کند، حج را درک کرده و از او مجزى است، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته. [[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اکبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] که مى فرماید: {{متن قرآن|«فَسِیحُواْ فِی الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ»}} و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اکبر [[روز عرفه]] (نهم ذى الحجه) باشد، آنگاه تا روز دهم ربیع الثانی چهار ماه و یک روز مى شود و حال آن که قرآن فرموده مهلت کفار از روز حج اکبر چهار ماه است و نیز استدلال کرده اند به آن آیه دیگر که مى فرماید: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یوْمَ الْحَجِّ الأَکبَرِ»}} و سپس فرموده که اعلام کننده در آن روز من بودم. پرسیدم: پس معناى کلمه "حج اکبر" چیست؟ فرمود: از این جهت بزرگترین حج نامیده شد که در آن سال هم مسلمان‌ها به [[زیارت]] خانه خدا رفتند و هم مشرکین و بعد از آن سال بود که دیگر زیارت کردن کفار ممنوع شد.
+و در [[البرهان فی تفسیر القرآن (کتاب)|تفسیر برهان]] از [[شیخ صدوق|صدوق]] و او به سند خود از [[فضیل بن عیاض]] از [[امام صادق]] علیه‌السلام روایت کرده که گفت: من از آن حضرت از حج اکبر پرسش کردم. فرمودند: تو در این باره چیزى شنیده اى؟ عرض کردم: آرى حدیثى دارم و آن این است که [[ابن عباس]] گفته است: حج اکبر عبارتست از [[روز عرفه]]، به این معنا که هر کس روز عرفه تا طلوع آفتاب روز [[عید قربان]] را درک کند، حج را درک کرده و هر کس دیرتر برسد حج آن سال از او فوت شده پس شب عرفه هم براى قبل و هم براى بعد قرار داده شده. دلیل بر این قول هم این است که کسى که شب قربان تا طلوع فجر را درک کند، حج را درک کرده و از او مجزى است، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته. [[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اکبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] که مى فرماید: {{متن قرآن|«فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ»}} و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[ماه محرم|محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اکبر [[روز عرفه]] (نهم ذى الحجه) باشد، آنگاه تا روز دهم ربیع الثانی چهار ماه و یک روز مى شود و حال آن که قرآن فرموده مهلت کفار از روز حج اکبر چهار ماه است و نیز استدلال کرده اند به آن آیه دیگر که مى فرماید: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ... »}}<ref>[[آیه 3 سوره توبه|سوره توبه،آیه ۳.]]</ref>؛ و سپس فرموده که اعلام کننده در آن روز من بودم. پرسیدم: پس معناى کلمه "حج اکبر" چیست؟ فرمود: از این جهت بزرگترین حج نامیده شد که در آن سال هم مسلمان‌ها به [[زیارت]] خانه خدا رفتند و هم مشرکین و بعد از آن سال بود که دیگر زیارت کردن کفار ممنوع شد.
 و نیز در همان کتاب از صدوق از معاویة بن عمار روایت شده که گفت: از [[امام صادق]] علیه‌السلام پرسیدم روز حج اکبر چه روزى است؟ فرمود: روز قربان است و حج اصغر [[عمره]] است.
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 قول دیگر این که منظور از آن، تمامى ایام [[حج]] است. همچنان که ایام [[جنگ جمل]] را روز جمل و حادثه [[جنگ صفین]] و جنگ بعاث را روز صفین و روز بعاث مى گویند،<ref> تفسیر روح المعانى، ج۱۰، ص۴۶.</ref> که در حقیقت مقصودشان از روز، زمان است پس منظور از روز حج اکبر نیز زمان حج اکبر است.
-علامه طباطبائی در این مورد می‌گویند: این قول را نباید در مقابل اقوال گذشته قولى جداگانه گرفت، چون با همه آن‌ها مى سازد و همه آن روزها را روز حج اکبر مى داند و اما این که چطور حج را حج اکبر نامیده؟ ممکن است آن را نیز به توجیه هایى که در بعضى از اقوال قبلى مانند قول اول بود توجیه کرد و به هر حال بررسى دقیق با این قول نیز سازگار نیست براى این که همه ایام حج نسبت به اعلام برائت که در آیه مورد بحث است یکسان نیستند و وضع روز دهم طوریست که آیه شریفه را به سوى خود منصرف مى سازد و از شنیدن کلمه "روز حج اکبر" آن روز به ذهن مى رسد، چون تنها روزى که عموم زوار حج را در خود فراگرفته باشد و اعلام برائت به گوش همه برسد همان روز دهم است و وجود چنین روزى در میان روزهاى حج نمى گذارد کلمه {{متن قرآن|«یوْمَ الْحَجِّ الأَکبَرِ»}} سایر ایام را نیز شامل شود، چون در سایر ایام زوار اجتماع آن روز را ندارند.<ref> ترجمه المیزان، ج ۹، ص۲۰۰.</ref>
+علامه طباطبائی در این مورد می‌گویند: این قول را نباید در مقابل اقوال گذشته قولى جداگانه گرفت، چون با همه آن‌ها مى سازد و همه آن روزها را روز حج اکبر مى داند و اما این که چطور حج را حج اکبر نامیده؟ ممکن است آن را نیز به توجیه هایى که در بعضى از اقوال قبلى مانند قول اول بود توجیه کرد و به هر حال بررسى دقیق با این قول نیز سازگار نیست براى این که همه ایام حج نسبت به اعلام برائت که در آیه مورد بحث است یکسان نیستند و وضع روز دهم طوریست که آیه شریفه را به سوى خود منصرف مى سازد و از شنیدن کلمه "روز حج اکبر" آن روز به ذهن مى رسد، چون تنها روزى که عموم زوار حج را در خود فراگرفته باشد و اعلام برائت به گوش همه برسد همان روز دهم است و وجود چنین روزى در میان روزهاى حج نمى گذارد کلمه {{متن قرآن|«يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ»}} سایر ایام را نیز شامل شود، چون در سایر ایام زوار اجتماع آن روز را ندارند.<ref> ترجمه المیزان، ج ۹، ص۲۰۰.</ref>
 ==پانویس==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۰۸
سطر ۱:		سطر ۱:
−	در مورد «روز حج اکبر» اختلاف نظر وجود دارد. در روایات [[شیعه]]، مراد از آن معمولا روز [[عید قربان]] (دهم [[ماه ذی الحجه\|ذى الحجه]]) بیان شده است. تعبیر «یوم الحج الاکبر» برای اولین بار در مورد روز عید قربان سال نهم هجرت بکار رفته که [[امام علی علیه السلام\|حضرت علی]] (علیه‌السلام) [[سوره توبه\|سوره برائت]] را در این روز ابلاغ نمود و در سال بعد که [[حجة الوداع\|حجةالوداع]] صورت گرفت باز این تعبیر تکرار گردیده است؛ لذا می توان گفت همه ساله روز عید قربان، روز حج اکبر است. آنجا که حج اکبر بدون کلمه «یوم» آورده شود، مراد [[حج]] در مقابل [[عمره]] است.<ref>مقاله "حج اکبر، کدام است؟"، سید علی قاضی عسکر، مجله میقات حج، زمستان ۱۳۷۱، شماره ۲.</ref>	+	در مورد «روز حج اکبر» اختلاف نظر وجود دارد. در روایات [[شیعه]]، مراد از آن معمولا روز [[عید قربان]] (دهم [[ماه ذی الحجه\|ذى الحجه]]) بیان شده است. تعبیر «یوم الحج الاکبر» برای اولین بار در مورد روز عید قربان سال نهم هجرت بکار رفته که [[امام علی علیه السلام\|حضرت علی]] (علیه‌السلام) [[سوره توبه\|سوره برائت]] را در این روز ابلاغ نمود و در سال بعد که [[حجة الوداع\|حجةالوداع]] صورت گرفت باز این تعبیر تکرار گردیده است؛ لذا می توان گفت همه ساله روز عید قربان، روز حج اکبر است.

	== روز حج اکبر در روایات شیعه ==		== روز حج اکبر در روایات شیعه ==

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 * پایگاه اطلاع رسانی حوزه
+{{قرآن}}
 [[رده:حج]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 ) قول دیگر این كه منظور از آن، تمامى ایام [[حج]] است. همچنان كه ایام [[جنگ جمل]] را روز جمل و حادثه [[جنگ صفین]] و جنگ بعاث را روز صفین و روز بعاث مى گویند،<ref> تفسیر روح المعانى، ج10، ص46.</ref> كه در حقیقت مقصودشان از روز، زمان است پس منظور از روز حج اكبر نیز زمان حج اكبر است.
-) علامه طباطبائی در این مورد می‌گویند: این قول را نباید در مقابل اقوال گذشته قولى جداگانه گرفت، چون با همه آن‌ها مى سازد و همه آن روزها را روز حج اكبر مى داند و اما این كه چطور حج را حج اكبر نامیده؟ ممكن است آن را نیز به توجیه هایى كه در بعضى از اقوال قبلى مانند قول اول بود توجیه كرد و به هر حال بررسى دقیق با این قول نیز سازگار نیست براى این كه همه ایام حج نسبت به اعلام برائت كه در آیه مورد بحث است یكسان نیستند و وضع روز دهم طوریست كه آیه شریفه را به سوى خود منصرف مى سازد و از شنیدن كلمه "روز حج اكبر" آن روز به ذهن مى رسد، چون تنها روزى كه عموم زوار حج را در خود فراگرفته باشد و اعلام برائت به گوش همه برسد همان روز دهم است و وجود چنین روزى در میان روزهاى [[حج]] نمى گذارد كلمه "یَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ" سایر ایام را نیز شامل شود، چون در سایر ایام زوار اجتماع آن روز را ندارند.<ref> [[ترجمه المیزان]]، ج 9، ص200.</ref>
+) علامه طباطبائی در این مورد می‌گویند: این قول را نباید در مقابل اقوال گذشته قولى جداگانه گرفت، چون با همه آن‌ها مى سازد و همه آن روزها را روز حج اكبر مى داند و اما این كه چطور حج را حج اكبر نامیده؟ ممكن است آن را نیز به توجیه هایى كه در بعضى از اقوال قبلى مانند قول اول بود توجیه كرد و به هر حال بررسى دقیق با این قول نیز سازگار نیست براى این كه همه ایام حج نسبت به اعلام برائت كه در آیه مورد بحث است یكسان نیستند و وضع روز دهم طوریست كه آیه شریفه را به سوى خود منصرف مى سازد و از شنیدن كلمه "روز حج اكبر" آن روز به ذهن مى رسد، چون تنها روزى كه عموم زوار حج را در خود فراگرفته باشد و اعلام برائت به گوش همه برسد همان روز دهم است و وجود چنین روزى در میان روزهاى [[حج]] نمى گذارد كلمه {{متن قرآن|«يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ»}} سایر ایام را نیز شامل شود، چون در سایر ایام زوار اجتماع آن روز را ندارند.<ref> [[ترجمه المیزان]]، ج 9، ص200.</ref>
 ==پانویس ==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: {{متن قرآن|«وَ أَذَانٌ مِّنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلىَ النَّاسِ یَوْمَ الحَْجّ ِالْأَكْبرَِ أَنَّ اللَّهَ بَرِى ءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِینَ وَ رَسُولُهُ فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَیرٌْ لَّكُمْ وَ إِن تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّكُمْ غَیرُْ مُعْجِزِى اللَّهِ وَ بَشِّرِ الَّذِینَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ»}}؛ (و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز [[حج]] اكبر كه خداوند و رسولش بیزار است. از مشركین، حال اگر [[توبه]] كردید كه توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید كه شما ناتوان كننده خدا نیستید و تو (اى محمد) كسانى را كه كفر ورزند به عذاب دردناكى بشارت ده.
+در آیه سوم از [[سوره برائت]] آمده است: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ أَنَّ اللّهَ بَرِيءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَإِن تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ»}}؛ (و این آیات) اعلامى است از خدا و پیغمبرش به مردم در روز [[حج]] اكبر كه خداوند و رسولش بیزار است. از مشركین، حال اگر [[توبه]] كردید كه توبه برایتان بهتر است و اما اگر سرپیچیدید، پس بدانید كه شما ناتوان كننده خدا نیستید و تو (اى محمد) كسانى را كه كفر ورزند به عذاب دردناكى بشارت ده.
 '''روز حج اکبر در روایات شیعه:'''
@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 ابى‌بكر عرض كرد: آیا خداوند بر من غضب كرده؟ فرمود: نه، جز آن که بر او نازل شده جز مردى از خودت كسى نمى تواند پیامى ابلاغ کند.
-وقتى على علیه‌السلام به مكه رسید - كه بعد از ظهر روز قربانى بود و روز حج اكبر همانست - در میان مردم برخاست و صدا زد: اى مردم من فرستاده رسول خدایم به سوى شما و قرائت نمود: {{متن قرآن|«بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى الَّذِینَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِینَ × فَسِیحُوا فِی الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ...»}}.<ref> (این آیات) بیزارى است از خدا و رسولش بسوى آنان كه (شما مسلمین) پیمان بستید با آنان از مشركین - پس شما (اى مشركین) تا چهار ماه (پیمانتان معتبر است و مى توانید) آزادانه در زمین آمد و شد كنید...([[سوره توبه]]/آیات 1 و 2)</ref>
+وقتى على علیه‌السلام به مكه رسید - كه بعد از ظهر روز قربانى بود و روز حج اكبر همانست - در میان مردم برخاست و صدا زد: اى مردم من فرستاده رسول خدایم به سوى شما و قرائت نمود: {{متن قرآن|«بَرَاءةٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِكِينَ × فَسِيحُواْ فِي الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ...»}}.<ref> (این آیات) بیزارى است از خدا و رسولش بسوى آنان كه (شما مسلمین) پیمان بستید با آنان از مشركین - پس شما (اى مشركین) تا چهار ماه (پیمانتان معتبر است و مى توانید) آزادانه در زمین آمد و شد كنید...([[سوره توبه]]/آیات 1 و 2)</ref>
 بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانى]]. آنگاه فرمود: از این پس نباید كسى لخت و عریان اطراف خانه طواف كند، نه زن و نه مرد و نیز هیچ مشركى دیگر [[حق]] ندارد بعد از امسال به [[زیارت]] بیاید، مگر کسانی از مشركین که با [[رسول خدا]] صلی الله علیه و آله عهدى بسته است که مهلت و مدت اعتبار آن تا سرآمد همین چهار ماه است.<ref> تفسیر العیّاشی، المطبعة العلمیة - تهران، چاپ: اول، 1380 ق، ج2، ص73.</ref>
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 دلیل بر این قول هم این است كه كسى كه شب قربان تا طلوع فجر را درك كند حج را درك كرده و از او مجزى است، هر چند وقوف در روز عرفه را نداشته.
-[[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اكبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] كه مى فرماید: {{متن قرآن|«فَسِیحُوا فِی الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ»}} و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اكبر [[روز عرفه]] (نهم [[ذى الحجه]]) باشد.
+[[امام صادق]] علیه‌السلام فرمود: [[امیرالمومنین]] فرموده حج اكبر روز قربان است و احتجاج نمودند به آیه [[قرآن]] كه مى فرماید: {{متن قرآن|«فَسِيحُواْ فِي الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ»}} و این چهار ماه عبارت است از بیست روز از [[ذى الحجه]] و تمامى [[محرم]] و [[صفر]] و [[ربیع الاول]] و ده روز از [[ربیع الثانی]] و اگر روز حج اكبر [[روز عرفه]] (نهم [[ذى الحجه]]) باشد.
-آنگاه تا روز دهم [[ربیع الثانی]] چهار ماه و یك روز مى شود و حال آن كه [[قرآن]] فرموده مهلت كفار از روز [[حج اكبر]] چهار ماه است و نیز استدلال كرده اند به آن آیه دیگر كه مى فرماید: {{متن قرآن|«وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ»}} و سپس فرموده كه اعلام كننده در آن روز من بودم.
+آنگاه تا روز دهم [[ربیع الثانی]] چهار ماه و یك روز مى شود و حال آن كه [[قرآن]] فرموده مهلت كفار از روز [[حج اكبر]] چهار ماه است و نیز استدلال كرده اند به آن آیه دیگر كه مى فرماید: {{متن قرآن|«وَأَذَانٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ»}} و سپس فرموده كه اعلام كننده در آن روز من بودم.
 پرسیدم: پس معناى كلمه "حج اكبر" چیست؟ فرمود: از این جهت بزرگترین حج نامیده شد كه در آن سال هم مسلمان‌ها به [[زیارت]] خانه خدا رفتند و هم مشركین و بعد از آن سال بود كه دیگر زیارت كردن كفار ممنوع شد.