رودکی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۸ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۲

2026-08-08T11:22:14Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-06-15T11:29:45Z

ویرایش

نمایش تغییرات

فرزند ایران اسلامی در ‏۲۷ ژانویهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۳:۱۳

2015-01-27T13:13:43Z

عربصالحی در ‏۲۰ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۴۱

2013-10-20T07:41:59Z

عربصالحی: /* مأخذ */

2013-10-20T07:38:28Z

‏مأخذ

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۸ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۱۰:۳۸

2012-11-28T10:38:16Z

مرضیه الله وکیل جزی: صفحه‌ای جدید حاوی 'ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی از شاعران ایرانی دوره...' ایجاد کرد

2012-11-28T06:39:03Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی از شاعران ایرانی دوره...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی از شاعران ایرانی دوره سامانی در قرن چهارم هجری قمری است (به عبارتی اواسط قرن سوم هجری) وی در تاریخ (۳۲۹ هجری قمری) درگذشت.

او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها او را کور کردند. رودکی در روستایی به نام رودک در نزدیکی نخشب که امروزه با نام قرشی در ازبکستان است به دنیا آمده است. رودکی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری بدست آورد. می گویند رودکی در حدود یک میلیون و سیصدهزار بیت شعر سروده است و در موسیقی، ترجمه و آواز نیز دستی داشته است.

وی اسماعیلی بود و نصر نیز نخستین امیری بود که این مذهب را پذیرفت و به مبلغین اسماعیلی اجازه داد تا در قلمروش آزادانه مذهب خود را تبلیغ کنند. پس از خلع نصر سامانی، عده ای در پی آزار و اذیت رودکی و سایر اسماعیلیان برآمدند، رودکی از دربار طرد شد و در فقر درگذشت. می گویند قدرت و تسلط رودکی در شعر و موسیقی به اندازه ای بوده است که نیروی افسونگری شعر و نوازندگی وی در ابونصر سامانی چنان تأثیر گذاشت که وی پس از شنیدن شعر «بوی جوی مولیان» بدون کفش، هرات را به مقصد بخارا ترک کرد.

{{بیت|بوی جوی مولیان آید همی|یاد یار مهربان آید همی}}
{{بیت|ریگ آموی و درشتی های او|زیرپایم پرنیان آید همی}}
{{بیت|آب جیحون از نشاط روی دوست|خنگ ما را تا میان آید همی}}
{{بیت|ای بخارا، شاد باش و دیر زی|میر زی تو شادمان آید همی}}
{{بیت|میر سرو است و بخارا بوستان|سرو سوی بوستان آید همی}}
{{بیت|میر ماه ست و بخارا آسمان|ماه سوی آسمان آید همی}}

مهمترین اثر او کلیله و دمنه منظوم است. جز آن سه مثنوی از او به ما رسیده و از بقیه اشعارش جز اندکی نمانده است. رودکى شاعر استاد آغاز قرن چهارم است که او را به سبب مقام بلند وى در شاعرى و به علت پیشوائى پارسى گویان و آغازیدن بسیارى از انواع شعر پارسى به حق "استاد شاعران" لقب داده اند.

در قدیمى ترین و درست ترین مأخذى که از او یاد شده یعنى در الانساب سمعانى کنیه و نام و نسب وى "ابوعبدالله جعفر بن محمد" و علت اشتهارش به رودکى انتساب او به ناحیه "رودک" سمرقند دانسته شده است. سمعانى مى گوید "قریه" یعنى قصبه مرکزى ناحیه رودک "بنج" نام دارد و رودکى از آنجا است. این کلمه "بنج" ظاهرا صورت محرف "پنج ده" است که امروز همچنان به اسم خود در ناحیه سمرقند باقى است.

از آغاز حیات او و کیفیت تحصیلات وى اطلاعى دقیق در دست نیست. عوفی در لباب الالباب گفته که "چنان ذکى و تیزفهم بود که در هشت سالگى قرآن تمامت حفظ کرد و قرائت (مقصود علم القراءة است) بیاموخت و شعر گفتن گرفت و معانى دقیق مى گفت چنانک خلق بر وى اقبال نمودند و رغبت او زیادت شد و او را آفریدگار تعالى آوازى خوش و صوتى دلکش داده بود و به سبب آواز در مطربى افتاده بود و از ابوالعبک بختیار که در آن صنعت صاحب اختیار بود به ربط بى آموخت و در آن ماهر شد و آوازه او به اطراف و اکناف عالم برسید و امیر نصر بن احمد سامانى که امیر خراسان بود او را به قربت حضرت خود مخصوص گردانید و کار وى بالا گرفت".

عوفى در مقدمه همین سخنان نوشته است که "از مادر نابینا آمده" و شاعران نزدیک به عهد او هم که در همان محیط زندگانى خود مى زیسته و شاعرى مى کرده اند به این مطلب اشاره نموده اند و از طرفى دیگر در اشعار او گاه به اشاراتى که دال بر بینائى او در مدتى از حیات او بوده بازمى خوریم، مانند این دو بیت:

{{بیت|همیشه چشمش زى زلفکان خوشبو بود|همیشه گوشش زى مردم سخندان بود}}
{{بیت|پوپک دیدم بحوالى سرخس|بانگ بر برده بابر اندرا}}
{{بیت|چادرکى دیدم رنگین بر او|رنگ بسى گونه بر آن چادرا}}

این دو گونه اشارات متناقض مایه حیرت خواننده مى شود چنان که باید یا در صحت یکى ازین دو دسته سخنان تردید کرد و یا به این نتیجه رسید که رودکى در قسمتى از زندگانى خود بینا بود و بعد به علتى که بر ما معلوم نیست نابینا شد. اتفاقا یک اشاره تاریخى در این باب وجود دارد که ما را ازین تحیر مى رهاند و آن تصریح محمود بن عمر نجاتى است در کتاب بساتین الفضلا و ریاحین العقلا فى شرح تاریخ العتبى که به سال ۷۰۹ هجرى تألیف شده، بر این که رودکى در آخر عمر خود کور شد (و قد سمل فى آخر عمره). وفات رودکى را سمعانى به سال ۳۲۹ هجرى نوشته و گفته است که او در مولد خود بنج (پنج ده) درگذشت و همان جا به خاک سپرده شد.

ممدوح رودکى امیر سعید نصر بن احمد بن اسمعیل بود که از سال ۳۰۱ تا ۳۳۱ پادشاهى کرد و بعید نیست که پیش از امیر نصر دربار پدر او احمد را که به سال ۳۰۱ بر دست غلامان ترک خود کشته شده بود، نیز درک کرده باشد. رودکى در خدمت امیر نصر تقرب بسیار داشت و در سفر و حضر با او بود و از ستایش او و وزیر وى ابوالفضل بلعمى و صلات و جوایز آنان مال فراوان اندوخت و جاه و جلال بسیار یافت، و غیر ازین دو رجال دیگرى را نیز مدح گفت مانند: ابوجعفر احمد بن محمد صفارى که از سال ۳۱۱ تا ۳۵۲ بر سیستان فرمانروائى مى کرد؛ و ماکان بن کاکى از امراء مشهور دیلمى که تا رى را زیر فرمان داشت و با سامانیان گاه بر سر صلح بود و گاه از در جنگ درمى آمد تا در جنگى که به سال ۳۲۹ با ابوعلى محتاج چغانى سردار سامانیان مى کرد تیرى بر مقتل او رسید و از اسب درافتاد و مرد.

از میان این ممدوحان ابوالفضل بلعمى وزیر دانشمند سامانیان به رودکى اعتقادى وافر داشت و او را میان شاعران عرب و عجم بى نظیر مى دانست و ظاهرا مشوق رودکى در نظم کلیله و دمنه همین وزیر ادب دوست بود.

رودکى نزد همه شاعران و ادبیان معاصر خود در خراسان و ماوراءالنهر به عظمت مقام شاعرى شناخته و توصیف شده است. بعد از او نیز بسیارى از شاعران بزرگ مانند دقیقى و کسائى و فردوسى و فرخى و عنصرى و رشیدى سمرقندى و نظامى عروضى و جز آنان او را به بزرگى مرتبت ستوده و بسا که از او با عنوان "استاد شاعران" و "سلطان شاعران" یاد کرده اند.

اشعار او بسیار بود. عوفى در لباب الالباب نوشته است که "اشعار او صد دفتر برآمده است" و رشیدى سمرقندى شاعر قرن ششم گفته است که "شعر او را برشمردم سیزده ره صدهزار". به نظر من معنى مصراع آن است که سیزده بار شعر او را برشمرده ام و صدهزار بود، لیکن این مصراع را از دیرباز چنین معنى کرده اند که شعر او را شماره کرده ام، به یک میلیون و سیصد هزار بیت برآمده است! و این بسیار مستبعد به نظر مى آید. به هر حال مسلم است که او طبیعة شاعر بود و بى تکلف و زحمتى شعر مى ساخت چنانکه ترجمه کلیله و دمنه را که به امر نصر بن احمد صورت گرفته بود بر او مى خواندند و او مى شنید و به شعر درمى آورد.

پیدا است که چنین کسى مى توانست شعر بسیار سروده باشد و چنین نیز بود اما اکنون از آن همه اشعار جز چند قطعه و قصیده که در کتب قدیم نقل شده و بعضى ابیات پراکنده که در جنگ ها و کتب لغت و تذکره ها آمده است، چیزى در دست نیست. مقدارى از اشعار رودکى در دیوان قطران تبریزى راه جسته و دیوانى هم که از رودکى به طبع سنگى رسیده حاوى اشعارى از قطران است. یکى از علل این اختلاط آن است که نام ممدوح رودکى (نصر) براى غیر اهل تحقیق قابل اشتباه با کنیه ممدوح قطران (ابونصر، مملان بن وهسودان) حکمران آذربایجان بوده است.

مهمترین اثر رودکى که اکنون جز ابیات پراکنده ئى از آن باقى نمانده کلیله و دمنه منظوم است. این کتاب از متن عربى عبدالله بن مقفع، به امر نصر به پارسى ترجمه شد و سپس گویا به تشویق ابوالفضل بلعمی، رودکى آن را به شعر فارسى (بحر رمل مسدس) نقل کرد. این چهار بیت را از ابیات بازمانده آن منظومه بخوانید:

{{بیت|تا جهان بود از سر آدم فراز|کس نبود از راز دانش بى نیاز}}
{{بیت|مردمان بخرد اندر هر زمان|راز دانش را به هر گونه زبان}}
{{بیت|گرد کردند و گرامى داشتند|تا بسنگ اندر همى بنگاشتند}}
{{بیت|دانش اندر دل چراغ روشنست|وز همه بد بر تن تو جوشنست}}

غیر از این منظومه، رودکى چند منظومه دیگر با وزان مختلف داشت که گویا هر یک داستانى بود و از آنها نیز ابیاتى پراکنده داریم و اما از قصاید و غزلهاى او اکنون اندکى در دست است تا مگر روزى دست حوادث دیوان گمشده او را به ما بازگرداند.

==منابع==
* ویکی پدیا
* سایت آفتاب

[[رده: شعرا]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 [[پرونده:رودکی.jpg|بندانگشتی|مرقد رودکی سمرقندی در تاجیکستان]]
-'''جعفر بن محمد رودکی''' (م، ۳۲۹ ق)، از شاعران بزرگ [[ایران|ایرانی]] دوره سامانی در قرن چهارم قمری است. رودکى را به سبب مقام بلند وى در شاعرى و به علت پیشوائى پارسى گویان و آغازیدن بسیارى از انواع شعر پارسى، "استاد شاعران" لقب داده اند. وی از [[قرآن کریم]] و سخنان [[اهل بیت]] (علیهم السلام) نیز در اشعار خود بهره برده است. مهمترین اثر رودکى که اکنون ابیات پراکنده اى از آن باقى مانده، «کلیله و دمنه» منظوم است.
+'''«جعفر بن محمد رودکی»''' (م، ۳۲۹ ق)، از شاعران بزرگ [[ایران|ایرانی]] دوره سامانی در قرن چهارم قمری است. رودکى را به سبب مقام بلند وى در شاعرى و به علت پیشوایى پارسى گویان و آغازیدن بسیارى از انواع [[شعر]] پارسى، "استاد شاعران" لقب داده‌اند. وی از [[قرآن کریم]] و سخنان [[اهل بیت]] (علیهم‌السلام) نیز در اشعار خود بهره برده است. مهمترین اثر رودکى که اکنون ابیات پراکنده‌اى از آن باقى مانده، «کلیله و دمنه منظوم» است.
-== زندگی‌نامه ==
+==زندگی‌نامه==
-ابوعبدالله جعفر بن محمد رودکی در روستایی به نام رودک در نزدیکی نخشب که امروزه با نام قرشی در [[ازبکستان]] است به دنیا آمده است. در قدیمى ترین و درست ترین مأخذى که از او یاد شده یعنى در الانساب سمعانى، [[کنیه]] و نام و نسب وى "ابوعبدالله جعفر بن محمد" و علت اشتهارش به رودکى انتساب او به ناحیه "رودک" سمرقند دانسته شده است. سمعانى مى گوید "قریه" یعنى قصبه مرکزى ناحیه رودک "بنج" نام دارد و رودکى از آنجا است. این کلمه "بنج" ظاهرا صورت محرف "پنج ده" است که امروز همچنان به اسم خود در ناحیه سمرقند باقى است.
+ابوعبدالله جعفر بن محمد رودکی در روستایی به نام رودک در نزدیکی نخشب که امروزه با نام قرشی در [[ازبکستان]] است به دنیا آمد. در قدیمى ترین و درست ترین مأخذى که از او یاد شده یعنى در «الانساب» سمعانى، [[کنیه]] و نام و نسب وى "ابوعبدالله جعفر بن محمد" و علت اشتهارش به رودکى انتساب او به ناحیه "رودک" سمرقند دانسته شده است. سمعانى مى گوید "قریه" یعنى قصبه مرکزى ناحیه رودک "بنج" نام دارد و رودکى از آنجا است. این کلمه "بنج" ظاهرا صورت محرف "پنج ده" است که امروز همچنان به اسم خود در ناحیه سمرقند باقى است.
-از آغاز حیات او و کیفیت تحصیلات وى اطلاعى دقیق در دست نیست. عوفی در لباب الالباب گفته که "چنان ذکى و تیزفهم بود که در هشت سالگى [[قرآن]] تمامت حفظ کرد و قرائت (مقصود علم القراءة است) بیاموخت و شعر گفتن گرفت و معانى دقیق مى گفت چنانک خلق بر وى اقبال نمودند و رغبت او زیادت شد و او را آفریدگار تعالى آوازى خوش و صوتى دلکش داده بود و به سبب آواز در مطربى افتاده بود و از ابوالعبک بختیار که در آن صنعت صاحب اختیار بود به ربط بیاموخت و در آن ماهر شد و آوازه او به اطراف و اکناف عالم برسید و امیر نصر بن احمد سامانى که امیر [[خراسان]] بود او را به قربت حضرت خود مخصوص گردانید و کار وى بالا گرفت".
+از آغاز حیات رودکی و کیفیت تحصیلات وى اطلاعى دقیق در دست نیست. عوفی در «لُباب الالباب» گفته که "چنان ذکى و تیزفهم بود که در هشت سالگى [[قرآن]] تمامت حفظ کرد و قرائت (علم القراءة) بیاموخت و [[شعر]] گفتن گرفت و معانى دقیق مى گفت، چنانکه خلق بر وى اقبال نمودند و رغبت او زیادت شد و او را آفریدگار تعالى آوازى خوش و صوتى دلکش داده بود و به سبب آواز در مطربى افتاده بود و از ابوالعبک بختیار که در آن صنعت صاحب اختیار بود به ربط بیاموخت و در آن ماهر شد و آوازه او به اطراف و اکناف عالم برسید و امیر نصر بن احمد سامانى که امیر [[خراسان]] بود او را به قربت حضرت خود مخصوص گردانید و کار وى بالا گرفت".
-عوفى در مقدمه همین سخنان نوشته است که "از مادر نابینا آمده" و شاعران نزدیک به عهد او هم که در همان محیط زندگانى خود مى زیسته و شاعرى مى کرده اند به این مطلب اشاره نموده اند و از طرفى دیگر در اشعار او گاه به اشاراتى که دال بر بینائى او در مدتى از حیات او بوده بازمى خوریم. این گونه اشارات متناقض مایه حیرت خواننده مى شود چنان که باید یا در صحت یکى ازین دو دسته سخنان تردید کرد و یا به این نتیجه رسید که رودکى در قسمتى از زندگانى خود بینا بود و بعد به علتى که بر ما معلوم نیست نابینا شد. اتفاقا یک اشاره تاریخى در این باب وجود دارد که ما را ازین تحیر مى رهاند و آن تصریح محمود بن عمر نجاتى است در کتاب «بساتین الفضلا و ریاحین العقلا فى شرح تاریخ العتبى» که به سال ۷۰۹ هجرى تألیف شده، بر این که رودکى در آخر عمر خود کور شد (و قد سمل فى آخر عمره).
+عوفى در مقدمه همین سخنان نوشته است که "از مادر نابینا آمده" و شاعران نزدیک به عهد او هم که در همان محیط زندگانى خود مى زیسته و شاعرى مى کرده اند به این مطلب اشاره نموده اند و از طرفى دیگر در اشعار او گاه به اشاراتى که دال بر بینائى او در مدتى از حیات او بوده بازمى خوریم. این گونه اشارات متناقض مایه حیرت خواننده مى شود، چنان که باید یا در صحت یکى ازین دو دسته سخنان تردید کرد و یا به این نتیجه رسید که رودکى در قسمتى از زندگانى خود بینا بود و بعد به علتى که بر ما معلوم نیست نابینا شد. اتفاقا یک اشاره تاریخى در این باب وجود دارد که ما را ازین تحیر مى رهاند و آن تصریح محمود بن عمر نجاتى است در کتاب «بساتین الفضلا و ریاحین العقلا فى شرح تاریخ العتبى» که به سال ۷۰۹ هجرى تألیف شده، بر این که رودکى در آخر عمر خود کور شد (و قد سمل فى آخر عمره).
-ممدوح رودکى، امیر سعید نصر بن احمد بن اسماعیل بود که از سال ۳۰۱ تا ۳۳۱ پادشاهى کرد. رودکى در خدمت امیر نصر سامانی تقرب بسیار داشت و در سفر و حضر با او بود و از ستایش او و وزیر وى ابوالفضل بلعمى و صلات و جوایز آنان مال فراوان اندوخت و جاه و جلال بسیار یافت، و غیر ازین دو رجال دیگرى را نیز مدح گفت مانند: ابوجعفر احمد بن محمد صفارى که از سال ۳۱۱ تا ۳۵۲ بر سیستان فرمانروائى مى کرد؛ و ماکان بن کاکى از امراء مشهور دیلمى که تا رى را زیر فرمان داشت.
+ممدوح رودکى، امیر سعید نصر بن احمد بن اسماعیل بود که از سال ۳۰۱ تا ۳۳۱ هجری پادشاهى کرد. رودکى در خدمت امیر نصر سامانی تقرب بسیار داشت و در سفر و حضر با او بود و از ستایش او و وزیر وى [[ابوالفضل بلعمی|ابوالفضل بلعمى]] و صِلات و جوایز آنان مال فراوان اندوخت و جاه و جلال بسیار یافت، و غیر ازین دو، رجال دیگرى را نیز مدح گفت مانند: ابوجعفر احمد بن محمد صفارى که از سال ۳۱۱ تا ۳۵۲ هجری بر سیستان فرمانروائى مى کرد؛ و ماکان بن کاکى از امراء مشهور دیلمى که تا رى را زیر فرمان داشت.
-رودکی [[اسماعیلیه|اسماعیلی]] بود و امیر نصر سامانی نیز نخستین امیری بود که این مذهب را پذیرفت و به مبلغین اسماعیلی اجازه داد تا در قلمروش آزادانه مذهب خود را تبلیغ کنند. پس از خلع نصر سامانی، عده ای در پی آزار و اذیت رودکی و سایر اسماعیلیان برآمدند، رودکی از دربار طرد شد و در فقر درگذشت. وفات رودکى را سمعانى به سال ۳۲۹ هجرى نوشته و گفته است که او در مولد خود بنج (پنج ده) رودک [[تاجیکستان]] درگذشت و همان جا به خاک سپرده شد.
+رودکی [[اسماعیلیه|اسماعیلی]] مذهب بود و امیر نصر سامانی نیز نخستین امیری بود که این مذهب را پذیرفت و به مبلغین اسماعیلی اجازه داد تا در قلمروش آزادانه مذهب خود را تبلیغ کنند.
-== شعر رودکی ==
+پس از خلع نصر سامانی، عده ای در پی آزار و اذیت رودکی و سایر اسماعیلیان برآمدند؛ رودکی از دربار طرد شد و در فقر درگذشت. وفات رودکى را سمعانى به سال ۳۲۹ هجرى نوشته و گفته است که او در مولد خود بنج (پنج ده) رودک [[تاجیکستان]] درگذشت و همان جا به خاک سپرده شد.
-رودکى شاعر استاد آغاز قرن چهارم است که او را به سبب مقام بلند وى در شاعرى و به علت پیشوائى پارسى گویان و آغازیدن بسیارى از انواع شعر پارسى به حق "استاد شاعران" لقب داده اند. می گویند قدرت و تسلط رودکی در [[شعر]] و موسیقی به اندازه ای بوده است که نیروی افسونگری شعر و نوازندگی وی در ابونصر سامانی چنان تأثیر گذاشت که وی پس از شنیدن شعر «بوی جوی مولیان» بدون کفش، هرات را به مقصد بخارا ترک کرد:
 {{بیت|بوی جوی مولیان آید همی|یاد یار مهربان آید همی...}}
-رودکى نزد همه شاعران و ادبیان معاصر خود در [[خراسان]] و [[ماوراءالنهر]] به عظمت مقام شاعرى شناخته و توصیف شده است. [[ابوالفضل بلعمی|ابوالفضل بلعمى]] وزیر دانشمند سامانیان به رودکى اعتقادى وافر داشت و او را میان شاعران عرب و عجم بى نظیر مى دانست و ظاهرا مشوق رودکى در نظم کلیله و دمنه همین وزیر ادب دوست بود. بعد از او بسیارى از شاعران بزرگ مانند دقیقى و کسائى و [[فردوسی|فردوسى]] و [[فرخی|فرخى]] و عنصرى و رشیدى سمرقندى و [[نظامی گنجوی|نظامى عروضى]] و جز آنان او را به بزرگى مرتبت ستوده و بسا که از او با عنوان "استاد شاعران" و "سلطان شاعران" یاد کرده اند.
+رودکى نزد همه شاعران و ادبیان معاصر خود در [[خراسان]] و [[ماوراءالنهر]] به عظمت مقام شاعرى شناخته و توصیف شده است. [[ابوالفضل بلعمی|ابوالفضل بلعمى]] -وزیر دانشمند سامانیان- به رودکى اعتقادى وافر داشت و او را میان شاعران عرب و عجم بى نظیر مى دانست و ظاهرا مشوق رودکى در نظم کلیله و دمنه همین وزیر ادب دوست بود. بعد از او بسیارى از شاعران بزرگ مانند دقیقى و کسائى و [[فردوسی|فردوسى]] و [[فرخی|فرخى]] و عنصرى و رشیدى سمرقندى و [[نظامی گنجوی|نظامى عروضى]] و جز آنان، او را به بزرگى مرتبت ستوده و بسا که از او با عنوان "استاد شاعران" و "سلطان شاعران" یاد کرده اند.
-اشعار رودکی بسیار بود. می گویند او در حدود یک میلیون و سیصدهزار بیت [[شعر]] سروده است و در موسیقی، ترجمه و آواز نیز دستی داشته است. عوفى در لباب الالباب نوشته است که "اشعار او صد دفتر برآمده است" و رشیدى سمرقندى شاعر قرن ششم گفته است که "شعر او را برشمردم سیزده ره صدهزار". به نظر من معنى [[مصراع]] آن است که سیزده بار شعر او را برشمرده ام و صدهزار بود، لیکن این مصراع را از دیرباز چنین معنى کرده اند که شعر او را شماره کرده ام، به یک میلیون و سیصد هزار بیت برآمده است! و این بسیار مستبعد به نظر مى آید. به هر حال مسلم است که او طبیعتا شاعر بود و بى تکلف و زحمتى شعر مى ساخت چنانکه ترجمه کلیله و دمنه را که به امر نصر بن احمد صورت گرفته بود بر او مى خواندند و او مى شنید و به شعر درمى آورد.
+اشعار رودکی بسیار بود. می گویند او در حدود یک میلیون و سیصدهزار [[بیت (شعر)|بیت]] شعر سروده است و در موسیقی، ترجمه و آواز نیز دستی داشته است. عوفى در «لباب الالباب» نوشته است که "اشعار او صد دفتر برآمده است" و رشیدى سمرقندى شاعر قرن ششم گفته است که "شعر او را برشمردم سیزده ره صدهزار". به نظر من معنى [[مصراع]] آن است که سیزده بار شعر او را برشمرده ام و صدهزار بود، لیکن این مصراع را از دیرباز چنین معنى کرده اند که شعر او را شماره کرده ام، به یک میلیون و سیصد هزار بیت برآمده است! و این بسیار مستبعد به نظر مى آید. به هر حال مسلم است که او طبیعتا شاعر بود و بى [[تکلف]] و زحمتى شعر مى ساخت، چنانکه ترجمه کلیله و دمنه را که به امر نصر بن احمد صورت گرفته بود، بر او مى خواندند و او مى شنید و به شعر درمى آورد.
-پیدا است که چنین کسى مى توانست شعر بسیار سروده باشد و چنین نیز بود، اما اکنون از آن همه اشعار جز چند [[قطعه]] و [[قصیده]] که در کتب قدیم نقل شده و بعضى ابیات پراکنده که در جنگ ها و کتب لغت و تذکره ها آمده است، چیزى در دست نیست. مقدارى از اشعار رودکى در [[دیوان (شعر)|دیوان]] قطران تبریزى راه جسته و دیوانى هم که از رودکى به طبع سنگى رسیده حاوى اشعارى از قطران است. یکى از علل این اختلاط آن است که نام ممدوح رودکى (نصر) براى غیر اهل تحقیق قابل اشتباه با کنیه ممدوح قطران (ابونصر، مملان بن وهسودان) حکمران آذربایجان بوده است.
+پیدا است که چنین کسى مى توانست شعر بسیار سروده باشد و چنین نیز بود، اما اکنون از آن همه اشعار جز چند [[قطعه]] و [[قصیده]] که در کتب قدیم نقل شده و بعضى ابیات پراکنده که در جنگ ها و کتب لغت و تذکره ها آمده است، چیزى در دست نیست. مقدارى از اشعار رودکى در [[دیوان (شعر)|دیوان]] قطران تبریزى راه جسته و دیوانى هم که از رودکى به طبع سنگى رسیده حاوى اشعارى از قطران است. یکى از علل این اختلاط آن است که نام ممدوح رودکى (نصر) براى غیر اهل تحقیق قابل اشتباه با [[کنیه]] ممدوح قطران (ابونصر، مملان بن وهسودان) حکمران آذربایجان بوده است.
-مهمترین اثر رودکى که اکنون جز ابیات پراکنده اى از آن باقى نمانده کلیله و دمنه منظوم است. این کتاب از متن عربى عبدالله بن مقفع، به امر نصر به پارسى ترجمه شد و سپس گویا به تشویق ابوالفضل بلعمی، رودکى آن را به شعر فارسى ([[بحر (شعر)|بحر]] رمل مسدس) نقل کرد. این چهار [[بیت (شعر)|بیت]] را از ابیات بازمانده آن منظومه بخوانید:
+مهمترین اثر رودکى که اکنون جز ابیات پراکنده اى از آن باقى نمانده، کلیله و دمنه منظوم است. این کتاب از متن عربى عبدالله بن مقفع، به امر نصر به پارسى ترجمه شد و سپس گویا به تشویق [[ابوالفضل بلعمی]]، رودکى آن را به شعر فارسى ([[بحر (شعر)|بحر]] رمل مسدس) نقل کرد. این چهار [[بیت (شعر)|بیت]] را از ابیات بازمانده آن منظومه بخوانید:
 {{بیت|تا جهان بود از سر آدم فراز|کس نبود از راز دانش بى نیاز}}
 {{بیت|مردمان بخرد اندر هر زمان|راز دانش را به هر گونه زبان}}
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۳: @@
 ==منابع==
 *سایت آفتاب
 *سایت اعلام طهور
@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۹: @@
 {{شعر فارسی}}
+[[رده:شعرای پارسی گو]]
 [[رده:نابینایان]]

@@ سطر ۴۵: / سطر ۴۵: @@
 غیر از این منظومه، رودکى چند منظومه دیگر با وزان مختلف داشت که گویا هر یک داستانى بود و از آنها نیز ابیاتى پراکنده داریم و اما از قصاید و [[غزلهاى]] او اکنون اندکى در دست است تا مگر روزى دست حوادث دیوان گمشده او را به ما بازگرداند.
-==منابع==
+==مآخذ==
 * ویکی پدیا
 * سایت آفتاب
+*[http://alaam.tahoor.com/page.php?id=10784&cat=1245 اعلام طهور]
 {{شعر فارسی}}
-[[رده:شعرای پارسی گو]]
 [[رده:شعرای پارسی گوی قرن چهارم]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۳۸
سطر ۵۲:		سطر ۵۲:
	[http://alaam.tahoor.com/page.php?id=10784&cat=1245 اعلام طهور]		[http://alaam.tahoor.com/page.php?id=10784&cat=1245 اعلام طهور]

−	[[رده: ~~شعرا~~]]	+	{{شعر فارسی}}
		+	[[رده:شعرای پارسی گو]]
		+	[[رده:شعرای پارسی گوی قرن چهارم]]

@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 اشعار او بسیار بود. عوفى در لباب الالباب نوشته است که "اشعار او صد دفتر برآمده است" و رشیدى سمرقندى شاعر قرن ششم گفته است که "شعر او را برشمردم سیزده ره صدهزار". به نظر من معنى مصراع آن است که سیزده بار شعر او را برشمرده ام و صدهزار بود، لیکن این مصراع را از دیرباز چنین معنى کرده اند که شعر او را شماره کرده ام، به یک میلیون و سیصد هزار بیت برآمده است! و این بسیار مستبعد به نظر مى آید. به هر حال مسلم است که او طبیعة شاعر بود و بى تکلف و زحمتى شعر مى ساخت چنانکه ترجمه کلیله و دمنه را که به امر نصر بن احمد صورت گرفته بود بر او مى خواندند و او مى شنید و به شعر درمى آورد.
-پیدا است که چنین کسى مى توانست شعر بسیار سروده باشد و چنین نیز بود اما اکنون از آن همه اشعار جز چند قطعه و قصیده که در کتب قدیم نقل شده و بعضى ابیات پراکنده که در جنگ ها و کتب لغت و تذکره ها آمده است، چیزى در دست نیست. مقدارى از اشعار رودکى در دیوان قطران تبریزى راه جسته و دیوانى هم که از رودکى به طبع سنگى رسیده حاوى اشعارى از قطران است. یکى از علل این اختلاط آن است که نام ممدوح رودکى (نصر) براى غیر اهل تحقیق قابل اشتباه با کنیه ممدوح قطران (ابونصر، مملان بن وهسودان) حکمران آذربایجان بوده است.
+پیدا است که چنین کسى مى توانست شعر بسیار سروده باشد و چنین نیز بود اما اکنون از آن همه اشعار جز چند [[قطعه]] و [[قصیده]] که در کتب قدیم نقل شده و بعضى ابیات پراکنده که در جنگ ها و کتب لغت و تذکره ها آمده است، چیزى در دست نیست. مقدارى از اشعار رودکى در دیوان قطران تبریزى راه جسته و دیوانى هم که از رودکى به طبع سنگى رسیده حاوى اشعارى از قطران است. یکى از علل این اختلاط آن است که نام ممدوح رودکى (نصر) براى غیر اهل تحقیق قابل اشتباه با کنیه ممدوح قطران (ابونصر، مملان بن وهسودان) حکمران آذربایجان بوده است.
-مهمترین اثر رودکى که اکنون جز ابیات پراکنده ئى از آن باقى نمانده کلیله و دمنه منظوم است. این کتاب از متن عربى عبدالله بن مقفع، به امر نصر به پارسى ترجمه شد و سپس گویا به تشویق ابوالفضل بلعمی، رودکى آن را به شعر فارسى (بحر رمل مسدس) نقل کرد. این چهار بیت را از ابیات بازمانده آن منظومه بخوانید:
+مهمترین اثر رودکى که اکنون جز ابیات پراکنده ئى از آن باقى نمانده [[کلیله و دمنه]] منظوم است. این کتاب از متن عربى عبدالله بن مقفع، به امر نصر به پارسى ترجمه شد و سپس گویا به تشویق ابوالفضل بلعمی، رودکى آن را به شعر فارسى (بحر رمل مسدس) نقل کرد. این چهار بیت را از ابیات بازمانده آن منظومه بخوانید:
 {{بیت|تا جهان بود از سر آدم فراز|کس نبود از راز دانش بى نیاز}}
@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 {{بیت|دانش اندر دل چراغ روشنست|وز همه بد بر تن تو جوشنست}}
-غیر از این منظومه، رودکى چند منظومه دیگر با وزان مختلف داشت که گویا هر یک داستانى بود و از آنها نیز ابیاتى پراکنده داریم و اما از قصاید و غزلهاى او اکنون اندکى در دست است تا مگر روزى دست حوادث دیوان گمشده او را به ما بازگرداند.
+غیر از این منظومه، رودکى چند منظومه دیگر با وزان مختلف داشت که گویا هر یک داستانى بود و از آنها نیز ابیاتى پراکنده داریم و اما از قصاید و [[غزلهاى]] او اکنون اندکى در دست است تا مگر روزى دست حوادث دیوان گمشده او را به ما بازگرداند.
 ==منابع==