ربّ - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۸ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۰

2026-03-28T12:10:07Z

Mohammadi در ‏۲۸ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۸

2026-03-28T12:08:27Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-26T12:44:49Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2021-05-29T05:34:38Z

ویرایش

Aghajani در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۲۷

2020-02-15T12:27:22Z

Zamani در ‏۲۴ اوت ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۱۵

2014-08-24T06:15:15Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۶ مارس ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۴۵

2013-03-06T11:45:06Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ قرآن}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} اين اسم و صفت خدا...' ایجاد کرد

2013-02-25T07:35:06Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ قرآن}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} اين اسم و صفت خدا...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}

{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}

اين اسم و صفت خداوندى به معناى مالك و پروراندن است. پس از اسم جلاله «[[الله]]» بيشترين اسمى كه در قرآن مشاهده مى شود اسم «ربّ» است، به طورى كه بر اساس كتاب «المعجم المفهرس» بيش از نهصد و پنجاه بار اين نام تكرار شده است.

اين اسم، گاهى مضاف به ضمير است و گاهى مضاف به اسم ظاهر؛ مثل «ربّنا» و «ربّ العالمين» و گاهى اضافه به يكى ديگر از اسماى حسناى الهى؛ مثل «سلام قولاً من ربّ رحيم» و با مرورى به مضاف اليه «ربّ» درمى يابيم كه عالم هستى و تمامى جلوه هاى وجود، مربوب و مملوك اويند.<ref> اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج 1، ص 509 - 522. </ref>

== پانویس ==

{{پانویس}}

== منابع ==

فرهنگ قرآن، جلد 14، صفحه 360 .

[[رده:اسماء و صفات الهی]]
[[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 از این بیان روشن مى شود که مربى و مصلح و رئیس و مالک و صاحب، رویه هاى مختلف از یک واقعیت اند و هرگز نباید اینها را معانى مختلف شمرد، بلکه معنى «رب» که از ماده «ربب» گرفته شده، نه «ربى» همان کسى است که تدبیر و اراده و تصرف در چیزى از آن او باشد و دقت در آیات قرآن نیز همین معنا را مى رساند; مثلاً [[حضرت یوسف علیه السلام|حضرت یوسف]]، عزیز [[مصر]] را که در خانه او سکونت داشت، «رب» خوانده و مى گوید: «{{متن قرآن|إِنَّهُ رَبّى أَحْسنَ مَثْواى}}<ref>[[آیه 23 سوره یوسف|سوره یوسف، آیه ۲۳.]]</ref>؛ او صاحب و اختیاردار من است که از من نگهدارى مى کند».
-همچنین یوسف فرمانرواى مصر را «رب» خوانده و به یکى از دو نفرى که خواب او را تعبیر کرد، چنین گفت: «{{متن قرآن|أَمّا أَحَدُکما فَیسْقى رَبَّهُ خَمْراً}}<ref>[[آیه 41 سوره یوسف|همان، آیه ۴۱.]]</ref>؛ یکى از شما ساقى فرمانروا مى شود». فرمانروا صاحب اختیار وتدبیر کننده کشور بود.
+همچنین یوسف فرمانرواى مصر را «رب» خوانده و به یکى از دو نفرى که خواب او را تعبیر کرد، چنین گفت: «{{متن قرآن|... أَمَّا أَحَدُكُمَا فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْرًا ...}}<ref>[[آیه 41 سوره یوسف|همان، آیه ۴۱.]]</ref>؛ یکى از شما ساقى فرمانروا مى شود». فرمانروا صاحب اختیار وتدبیر کننده کشور بود.
 قرآن [[یهود|یهود]] و [[نصاری|نصارى]] را نکوهش مى کند که آنها علماى دینى خود را «ارباب» خود برگزیده اند، چنان که مى فرماید: «{{متن قرآن|اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللّه ...}}<ref>[[آیه 31 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۳۱.]]</ref>؛ دانشمندان و راهبان خود را جز خدا ارباب برگزیده اند». و نکته آن این است که زمام تشریع و حلال و حرام را به دست این دو گروه داده بودند که حلال خدا را حرام و حرام آن را حلال مى کردند.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 '''«ربّ»'''، اسم و صفت [[الله|خداوند]] متعال و به معناى مالک و پروراندن است. پس از اسم جلاله «[[الله]]» بیشترین اسمى که در [[قرآن|قرآن کریم]] مشاهده مى شود، اسم «ربّ» است، به طورى که بر اساس کتاب «المعجم المفهرس» بیش از نهصد و پنجاه بار این نام تکرار شده است.
-این اسم به صورت مفرد استعمال نمى شود و پیوسته به صورت مضاف می آید، گاهى مضاف به ضمیر است و گاهى مضاف به اسم ظاهر؛ مثل «ربُّ العرش»، «ربُّ الناسِ»، «ربّنا» و «ربّ العالمین»؛ و گاهى اضافه به یکى دیگر از اسماى حسناى الهى؛ مثل {{متن قرآن|«سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ»}} ([[سوره یس]]/آیه ۵۸) و با مرورى به مضاف الیه «ربّ» درمى یابیم که عالم هستى و تمامى جلوه هاى وجود، مربوب و مملوک اویند.<ref>اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج۱، ص ۵۰۹-۵۲۲.</ref>
+این اسم به صورت مفرد استعمال نمى شود و پیوسته به صورت مضاف می آید، گاهى مضاف به ضمیر است و گاهى مضاف به اسم ظاهر؛ مثل «ربُّ العرش»، «ربُّ الناسِ»، «ربّنا» و «ربّ العالمین»؛ و گاهى اضافه به یکى دیگر از اسماى حسناى الهى؛ مثل {{متن قرآن|«سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ»}}<ref>[[آیه 58 سوره یس|سوره یاسین، آیه ۵۸.]]</ref> و با مرورى به مضاف الیه «ربّ» درمى یابیم که عالم هستى و تمامى جلوه هاى وجود، مربوب و مملوک اویند.<ref>اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج۱، ص ۵۰۹-۵۲۲.</ref>
 [[ابن فارس]] مى گوید: ربّ به معنى مالک، خالق، صاحب، مصلح مى باشد. فیروز آبادى هم مى نویسد: ربّ به معنى مالک، مستحق، صاحب آمده است.
@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 نویسنده معروف هندى آقاى مودودى تصور کرده است که این لفظ پنج معنى دارد و به آن معانى چنین اشاره مى کند:
-۱. تربیت و پرورش، عرب مى گوید: ربَّ الولد ربّاه: کودک را تربیت کرد.
+۱. تربیت و پرورش، عرب مى گوید: '''ربَّ الولد ربّاه''': کودک را تربیت کرد.
-۲. اصلاح و نگهدارى، مى گویند: ربَّ الضیعة: مزرعه را اصلاح کرد.
+۲. اصلاح و نگهدارى، مى گویند: '''ربَّ الضیعة''': مزرعه را اصلاح کرد.
-۳. فرمانروایى و سیاست، مى گوید: قد ربَّ قومه: بر قومش حکومت کرد.
+۳. فرمانروایى و سیاست، مى گوید: '''قد ربَّ قومه''': بر قومش حکومت کرد.
-۴. مالک، چنان که در حدیث آمده است: أربّ غنم أم ربُّ إبل: مالک گوسفندید یا شتر؟
+۴. مالک، چنان که در حدیث آمده است: '''أربّ غنم أم ربُّ''' إبل: مالک گوسفندید یا شتر؟
-۵. صاحب، ربُّ الدّار: چنان که در قرآن مى فرماید: «فَلْیعْبُدُوا رَبَّ هذَا البَیتِ» ([[سوره قریش|قریش]]/۳) صاحب این خانه (کعبه) را بپرستید.
+۵. صاحب، ربُّ الدّار: چنان که در قرآن مى فرماید: «{{متن قرآن|فَلْیعْبُدُوا رَبَّ هذَا البَیتِ}}<ref>[[آیه 3 سوره قریش|سوره قریش، آیه ۳.]]</ref>؛ صاحب این خانه (کعبه) را بپرستید».
 اینها سخنان اهل لغت است که این نویسنده در کتاب خود که براى توضیح چهار اصطلاح [[قرآن]] (اله، رب، عبادت و دین) نوشته، آورده است; ولى اگر دقت کنیم «رب» یک معنى بیش ندارد وآن کسى است که اختیار و تصرف در امور مربوط به شیئ را داشته باشد. بنابر این اگر به صاحب مزرعه «ربّ الضیعة» مى گویند، چون اصلاح و پرورش آن به او مربوط است، و اگر به فرمانروا «رب» مى گویند، چون امور کشور و مردم به او تفویض شده است، و اگر به صاحب خانه و مالک یک چیز «رب» مى گویند، براى این که زمام آن شیئ و کیفیت تصرف در آن از شئون او است.
-از این بیان روشن مى شود که مربى و مصلح و رئیس و مالک و صاحب، رویه هاى مختلف از یک واقعیت اند و هرگز نباید اینها را معانى مختلف شمرد، بلکه معنى «رب» که از ماده «ربب» گرفته شده، نه «ربى» همان کسى است که تدبیر و اراده و تصرف در چیزى از آن او باشد و دقت در آیات قرآن نیز همین معنا را مى رساند; مثلاً [[حضرت یوسف علیه السلام|حضرت یوسف]]، عزیز [[مصر]] را که در خانه او سکونت داشت، «رب» خوانده و مى گوید: «إِنَّهُ رَبّى أَحْسنَ مَثْواى» ([[سوره یوسف|یوسف]]/۲۳) «او صاحب و اختیاردار من است که از من نگهدارى مى کند».
+از این بیان روشن مى شود که مربى و مصلح و رئیس و مالک و صاحب، رویه هاى مختلف از یک واقعیت اند و هرگز نباید اینها را معانى مختلف شمرد، بلکه معنى «رب» که از ماده «ربب» گرفته شده، نه «ربى» همان کسى است که تدبیر و اراده و تصرف در چیزى از آن او باشد و دقت در آیات قرآن نیز همین معنا را مى رساند; مثلاً [[حضرت یوسف علیه السلام|حضرت یوسف]]، عزیز [[مصر]] را که در خانه او سکونت داشت، «رب» خوانده و مى گوید: «{{متن قرآن|إِنَّهُ رَبّى أَحْسنَ مَثْواى}}<ref>[[آیه 23 سوره یوسف|سوره یوسف، آیه ۲۳.]]</ref>؛ او صاحب و اختیاردار من است که از من نگهدارى مى کند».
-همچنین یوسف فرمانرواى مصر را «رب» خوانده و به یکى از دو نفرى که خواب او را تعبیر کرد، چنین گفت: «أَمّا أَحَدُکما فَیسْقى رَبَّهُ خَمْراً» (یوسف/۴۱) «یکى از شما ساقى فرمانروا مى شود»، فرمانروا صاحب اختیار وتدبیر کننده کشور بود.
+همچنین یوسف فرمانرواى مصر را «رب» خوانده و به یکى از دو نفرى که خواب او را تعبیر کرد، چنین گفت: «{{متن قرآن|أَمّا أَحَدُکما فَیسْقى رَبَّهُ خَمْراً}}<ref>[[آیه 41 سوره یوسف|همان، آیه ۴۱.]]</ref>؛ یکى از شما ساقى فرمانروا مى شود». فرمانروا صاحب اختیار وتدبیر کننده کشور بود.
-قرآن [[یهود|یهود]] و [[نصاری|نصارى]] را نکوهش مى کند که آنها علماى دینى خود را «ارباب» خود برگزیده اند، چنان که مى فرماید: «اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللّه...» ([[سوره توبه|توبه]]/۳۱) «دانشمندان و راهبان خود را جز خدا ارباب برگزیده اند». و نکته آن این است که زمام تشریع و حلال و حرام را به دست این دو گروه داده بودند که حلال خدا را حرام و حرام آن را حلال مى کردند.
+قرآن [[یهود|یهود]] و [[نصاری|نصارى]] را نکوهش مى کند که آنها علماى دینى خود را «ارباب» خود برگزیده اند، چنان که مى فرماید: «{{متن قرآن|اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللّه ...}}<ref>[[آیه 31 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۳۱.]]</ref>؛ دانشمندان و راهبان خود را جز خدا ارباب برگزیده اند». و نکته آن این است که زمام تشریع و حلال و حرام را به دست این دو گروه داده بودند که حلال خدا را حرام و حرام آن را حلال مى کردند.
-اگر [[الله|خدا]] خود را «ربّ البیت» مى خواند چون اختیار این خانه از هر جهت مربوط به او است، و کسى در آن حقّ تصرف ندارد. همچنین خدا خود را «ربّ السَّماوات والأَرض» ([[سوره صافات|صافات]]/۵) و رب ستاره اى به نام «شعرى» مى خواند و مى فرماید: «وانّه هُوَ رَبُّ الشِّعْرى» ([[سوره نجم|نجم]]/۴۹) براى این است که خدا مدبر و متصرف در عالم آفرینش از آن جمله ستاره شعرى است و شئون این جهان در اختیار او است.
+اگر [[الله|خدا]] خود را «ربّ البیت» مى خواند چون اختیار این خانه از هر جهت مربوط به او است، و کسى در آن حقّ تصرف ندارد. همچنین خدا خود را {{متن قرآن|«ربّ السَّماوات والأَرض»}}<ref>[[آیه 5 سوره صافات|سوره صافات، آیه ۵.]]</ref> و رب ستاره اى به نام «شعرى» مى خواند و مى فرماید: {{متن قرآن|«وانّه هُوَ رَبُّ الشِّعْرى»}}<ref>[[آیه 49 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۴۹.]]</ref>، براى این است که خدا مدبر و متصرف در عالم آفرینش از آن جمله ستاره شعرى است و شئون این جهان در اختیار او است.
 از این بیان مى توان گفت که «ربّ» یک معنى بیش نداشته و سایر معانى رویه هاى مختلف از یک واقعیت است و در همه موارد آن، معنى واحدى که اختیار دارى و سرپرستى است، محفوظ مى باشد.

@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 * [[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، جلد ۱۴، صفحه ۳۶۰.
 {{اسماء الله}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ قرآن]]}}
+'''«ربّ»'''، اسم و صفت [[الله|خداوند]] متعال و به معناى مالک و پروراندن است. پس از اسم جلاله «[[الله]]» بیشترین اسمى که در [[قرآن|قرآن کریم]] مشاهده مى شود، اسم «ربّ» است، به طورى که بر اساس کتاب «المعجم المفهرس» بیش از نهصد و پنجاه بار این نام تکرار شده است.
-اين اسم و صفت خداوندى به معناى مالك و پروراندن است. پس از اسم جلاله «[[الله]]» بيشترين اسمى كه در [[قرآن]] مشاهده مى شود. اسم «ربّ» است، به طورى كه بر اساس كتاب «المعجم المفهرس» بيش از نهصد و پنجاه بار اين نام تكرار شده است.
+این اسم به صورت مفرد استعمال نمى شود و پیوسته به صورت مضاف می آید، گاهى مضاف به ضمیر است و گاهى مضاف به اسم ظاهر؛ مثل «ربُّ العرش»، «ربُّ الناسِ»، «ربّنا» و «ربّ العالمین»؛ و گاهى اضافه به یکى دیگر از اسماى حسناى الهى؛ مثل {{متن قرآن|«سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ»}} ([[سوره یس]]/آیه ۵۸) و با مرورى به مضاف الیه «ربّ» درمى یابیم که عالم هستى و تمامى جلوه هاى وجود، مربوب و مملوک اویند.<ref>اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج۱، ص ۵۰۹-۵۲۲.</ref>
-اين اسم، گاهى مضاف به ضمير است و گاهى مضاف به اسم ظاهر؛ مثل «ربّنا» و «ربّ العالمين» و گاهى اضافه به يكى ديگر از اسماى حسناى الهى؛ مثل {{متن قرآن|«سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ»}} ([[سوره یس]]/آیه 58) و با مرورى به مضاف اليه «ربّ» درمى يابيم كه عالم هستى و تمامى جلوه هاى وجود، مربوب و مملوك اويند.<ref>اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج1، ص 509-522.</ref>
+[[ابن فارس]] مى گوید: ربّ به معنى مالک، خالق، صاحب، مصلح مى باشد. فیروز آبادى هم مى نویسد: ربّ به معنى مالک، مستحق، صاحب آمده است.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-فرهنگ قرآن، جلد 14، صفحه 360.
+* [http://tohid.ir/fa/index/book?bookID=167&page=10#id248_p248 منشور جاوید، جعفر سبحانی.]
+* [[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، جلد ۱۴، صفحه ۳۶۰.
 {{اسماء الله}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 اين اسم و صفت خداوندى به معناى مالك و پروراندن است. پس از اسم جلاله «[[الله]]» بيشترين اسمى كه در [[قرآن]] مشاهده مى شود. اسم «ربّ» است، به طورى كه بر اساس كتاب «المعجم المفهرس» بيش از نهصد و پنجاه بار اين نام تكرار شده است.
-اين اسم، گاهى مضاف به ضمير است و گاهى مضاف به اسم ظاهر؛ مثل «ربّنا» و «ربّ العالمين» و گاهى اضافه به يكى ديگر از اسماى حسناى الهى؛ مثل «سلام قولاً من ربّ رحيم» و با مرورى به مضاف اليه «ربّ» درمى يابيم كه عالم هستى و تمامى جلوه هاى وجود، مربوب و مملوك اويند.<ref>اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج1، ص 509-522.</ref>
+اين اسم، گاهى مضاف به ضمير است و گاهى مضاف به اسم ظاهر؛ مثل «ربّنا» و «ربّ العالمين» و گاهى اضافه به يكى ديگر از اسماى حسناى الهى؛ مثل {{متن قرآن|«سَلَامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ»}} ([[سوره یس]]/آیه 58) و با مرورى به مضاف اليه «ربّ» درمى يابيم كه عالم هستى و تمامى جلوه هاى وجود، مربوب و مملوك اويند.<ref>اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج1، ص 509-522.</ref>
 ==پانویس==