راویان واقعه عاشورا - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani در ‏۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۳

2025-07-21T13:03:47Z

Zamani در ‏۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۱

2025-07-21T13:01:50Z

Zamani در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۲۳

2023-08-10T07:23:30Z

Zamani در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۱۸

2023-08-10T07:18:16Z

Zamani در ‏۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۱

2023-08-08T12:51:16Z

Zamani در ‏۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۹

2023-08-08T12:49:59Z

Zamani در ‏۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۶

2023-08-08T12:46:27Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۹

2022-05-28T08:19:13Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-05-24T12:07:43Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۱۲

2021-05-24T11:12:32Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-راویان [[واقعه عاشورا]] را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد: اهل بیت علیهم السلام، یاران امام که شهید نشدند و افراد لشکر عمر سعد
+راویان [[واقعه عاشورا]] را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد: اهل بیت علیهم السلام، یاران امام که شهید نشدند و افراد لشکر [[عمر سعد]]
 ==گروه اول: اهل بیت علیهم السلام==
@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 برخی از کسانى که از همراهان امام حسین علیه السلام بودند به گونه‏‌اى از کشته شدن در امان ماندند. و بعدا به گزارش ماوقع پرداختند. از جمله افراد زیر:
-'''1. عُقبة بن سمعان:'''
+'''1. [[عقبة بن سمعان|عُقبة بن سمعان]]:'''
 وى غلام رباب، دختر امرء القیس، همسر امام حسین(ع) و مادر سکینه و على اصغر بود. او را به عنوان اسیر نزد عمر سعد آوردند و زمانى که فهمید او برده است وى را آزاد کرد.<ref>حیاة الامام الحسین، سید محمد باقر قرشى، ج 3، ص 313.</ref>
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 ابو مخنف توسط حارث بن کعب والى، جریان خروج امام حسین(ع) را از مکه و گفت‏وگوى حضرت را با ابن عباس، از او نقل کرده است.<ref>تاریخ الطبرى، ج 4، ص 287 و 289.</ref> و بخشى از جریان دیدار حضرت را با حرّ.<ref>تاریخ الطبرى، ج 4، ص 308.</ref>
-'''2. مسلم بن ریاح:'''
+'''2. [[مسلم بن ریاح]]:'''
 وى غلام حضرت على (ع)<ref>تاریخ مدینة دمشق، ج 14، ص 223.</ref> بوده که با امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت و پس از شهادت حضرت جان سالم بدر برد، وى برخى حوادث کربلا را گزارش کرده است.<ref> موسوعة کلمات امام حسین، ص 502.</ref>
-'''3. ضحاک بن عبدالله مشرقى'''
+'''3. [[ضحاک بن عبدالله|ضحاک بن عبدالله مشرقى]]'''
 وى از کسانى بود که مشروط به سپاه امام حسین(ع) پیوست و در آخرین لحظات برابر شرطى که با حضرت داشت از معرکه درگیرى فرار کرد.<ref>تاریخ الطبرى، ج 4، ص 339؛ ؛ انصار الحسین، شمس الدین، ص 47 و 54.</ref> ابو مخنف توسط عبدالله بن عاصم فائشى رویدادهایى از حوادث روز عاشورا را از وى نقل مى‏کند.<ref>تاریخ الطبرى، ج 4، ص 317 - 318 - 319.</ref>
 ==گروه سوم: افراد لشکر عمر سعد==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۱
سطر ۱:		سطر ۱:
−	راویان ~~جریان~~ [[~~روز عاشورا\|~~عاشورا]] را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد: اهل بیت علیهم السلام، یاران امام که شهید نشدند و افراد لشکر عمر سعد	+	راویان [[واقعه عاشورا]] را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد: اهل بیت علیهم السلام، یاران امام که شهید نشدند و افراد لشکر عمر سعد

	==گروه اول: اهل بیت علیهم السلام==		==گروه اول: اهل بیت علیهم السلام==

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 ==گروه سوم: افراد لشکر عمر سعد==
-راویانى که در لشکر [[عمر بن سعد]] بودند، از افراد لشکر که کیفیت قتلها و جنگ را نقل کرده‌اند، حتى در مواردى خود قاتلان کار خود را توضیح داده‌اند؛ همانند افراد زیر:
+یکی دیگر از این افراد [[شبث بن ربعی|شبث بن ربعی]] است که خود از فرماندهان [[عمر بن سعد]] (سردار سپاه ابن زیاد) در [[کربلا|کربلا]] بود. او چند سال پس از حادثه عاشورا، در زمان حکومت [[مصعب بن زبیر]] از این فاجعه سخن می گفت.
 ==پانویس==

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 ==گروه اول: اهل بیت علیهم السلام==
-اهل بیت [[امام حسین]] علیه السلام که خود در صحنه حاضر بودند، خصوصاً [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب کبرى]]، [[امام سجاد]] و [[امام باقر]] علیهم السلام که بسیاری از وقایع از این بزرگواران نقل شده است.
+بسیاری از وقایع عاشورا از اهل بیت [[امام حسین]] علیه السلام که خود در صحنه حاضر بودند روایت شده است، خصوصاً [[حضرت زینب سلام الله علیها|زینب کبرى]]، [[امام سجاد]] و [[امام باقر]] علیهم السلام.
 یکی دیگر از خاندان اهل بیت علیهم السلام که در این واقعه حضور داشته است حسن مثنی فرزند امام حسن مجتبی علیه السلام است. او همراه عمویش امام حسین علیه السلام جنگید و به شدت مجروح شد و وقتی آن حضرت شهید شد و اهل بیت او را اسیر کردند حسن نیز اسیر شد اما اسماء بن خارجه فزارى که از قبیله مادر او بود از او شفاعت کرد و حسن مثنى را با خود به کوفه برد و وى را معالجه کرد تا این که خوب شد. سپس به مدینه رفت.<ref>شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ج1، ص575</ref>
@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 ==گروه دوم: یاران امام که شهید نشدند==
-کسانى که از همراهان امام حسین علیه السلام بودند اما به گونه‏‌اى از کشته شدن در امان ماندند. از جمله افراد زیر:
+برخی از کسانى که از همراهان امام حسین علیه السلام بودند به گونه‏‌اى از کشته شدن در امان ماندند. و بعدا به گزارش ماوقع پرداختند. از جمله افراد زیر:
 '''1. عُقبة بن سمعان:'''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۱
سطر ۱:		سطر ۱:
−	راویان جریان [[روز عاشورا\|عاشورا]] را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد:	+	راویان جریان [[روز عاشورا\|عاشورا]] را مى‌توان به سه گروه تقسیم کرد: اهل بیت علیهم السلام، یاران امام که شهید نشدند و افراد لشکر عمر سعد

	==گروه اول: اهل بیت علیهم السلام==		==گروه اول: اهل بیت علیهم السلام==

@@ سطر ۲۹: / سطر ۲۹: @@
 قراین تاریخی نشان می دهد که ابومخنف کتاب [[مقتل]] خود را در حدود دهه سوم از سده دوم هجری تألیف کرده است؛ زیرا هنگامی که وی در این کتاب به خبر ورود [[مسلم بن عقیل]] به [[کوفه|کوفه]] و اقامت او در خانه [[مختار ثقفی|مختار بن ابی عبید ثقفی]] اشاره می کند، چنین می افزاید: «خانه ای که امروز به خانه مسلم بن مسیب شهرت دارد».
-از این اشاره ابومخنف می توان دریافت که هنگامی که او مشغول تألیف کتاب مقتل بوده، خانه مذکور به مسلم بن مسیب تعلق داشته و بنابر روایت [[محمد طبری|طبری]]، مسلم تا سال ۱۲۸ هجری قمری زنده بوده است. از این رو، می توان با ظن قریب به یقین گفت که کتاب مقتل الحسین در سالهای پایانی دهه سوم سده دوم هجری، یعنی بین سالهای ۱۲۷ تا ۱۳۰ که دوره ضعف [[بنی امیه|امویان]] و مقارن با آغاز دعوت [[حکومت بنی عباس|عباسیان]] است، تدوین شده است و به گفته برخی از محققان هیچ استبعادی ندارد که این تألیف از سوی امام یا داعیان عباسی به ابومخنف پیشنهاد شده باشد تا از این گزارشهای هولناک تاریخی که لکه ننگی بر دامان خاندان اموی بوده، در تبلیغ و پیشبرد نهضت خود بر ضد امویان و سقوط آنان بهره گیرند، چنان که عملاً نیز چنین کردند و به نوشته مورخان یکی از دلایل سقوط امویان، نهضت [[سیدالشهداء|سیدالشهدا]] علیه السلام و فاجعه دردناک کربلا بود، هر چند که عباسیان پس از پیروزی و جلوس بر مسند [[خلافت]]، به رغم آن که نهایت بهره برداری را از حقانیت و مظلومیت [[اهل بیت]] علیهم السلام کرده بودند، خود از همان آغاز در برابر [[علویان|علویان]] ایستادند و در سرکوب آنان فجایعی مرتکب شدند که ده چندان آن بود که امویان کرده بودند.
+از این اشاره ابومخنف می توان دریافت که هنگامی که او مشغول تألیف کتاب مقتل بوده، خانه مذکور به مسلم بن مسیب تعلق داشته و بنابر روایت [[محمد بن جریر طبری|طبری]]، مسلم تا سال ۱۲۸ هجری قمری زنده بوده است. از این رو، می توان با ظن قریب به یقین گفت که کتاب مقتل الحسین در سالهای پایانی دهه سوم سده دوم هجری، یعنی بین سالهای ۱۲۷ تا ۱۳۰ که دوره ضعف [[بنی امیه|امویان]] و مقارن با آغاز دعوت [[حکومت بنی عباس|عباسیان]] است، تدوین شده است و به گفته برخی از محققان هیچ استبعادی ندارد که این تألیف از سوی امام یا داعیان عباسی به ابومخنف پیشنهاد شده باشد تا از این گزارشهای هولناک تاریخی که لکه ننگی بر دامان خاندان اموی بوده، در تبلیغ و پیشبرد نهضت خود بر ضد امویان و سقوط آنان بهره گیرند، چنان که عملاً نیز چنین کردند و به نوشته مورخان یکی از دلایل سقوط امویان، نهضت [[سیدالشهداء|سیدالشهدا]] علیه السلام و فاجعه دردناک کربلا بود، هر چند که عباسیان پس از پیروزی و جلوس بر مسند [[خلافت]]، به رغم آن که نهایت بهره برداری را از حقانیت و مظلومیت [[اهل بیت]] علیهم السلام کرده بودند، خود از همان آغاز در برابر [[علویان|علویان]] ایستادند و در سرکوب آنان فجایعی مرتکب شدند که ده چندان آن بود که امویان کرده بودند.
 کتاب مقتل الحسین علیه السلام ابومخنف که بر پایه منابع شفاهی محکمی نظیر آنچه گفتیم، تدوین یافته بود از طریق راویان ثقه ای نظیر [[هشام بن محمد سائب کلبی|هشام بن محمد بن السائب کلبی]]، نسب شناس معروف کوفی (ه.م ۲۰۶) بدست مورخان بعدی چون واقدی (ه.م۲۰۷)، طبری (ه.م۳۱۰)، ابن قتیبه (ه.م۳۲۲ )، [[مسعودی|مسعودی]] (م، ۳۴۵ ق)، [[شیخ مفید]] (م، ۴۱۳ ق) و دیگران رسیده است.
@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 اگر کتاب ابومخنف بر جای مانده و بدست ما رسیده بود، با اطمینان خاطر بسیاری می توانستیم آن را معتبرترین تاریخ واقعه [[کربلا]] بخوانیم، اما متأسفانه این کتاب در دسترس نیست، حتی کتاب مقتل الحسین کلبی نیز که بر اساس کتاب و روایات ابومخنف و عوانه بن الحکم تدوین شده بود بر جای نمانده است.
-بنابراین قدیمی ترین و شاید معتبرترین تاریخی که حاوی گزارشهای مربوط به این واقعه است «[[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ الرسل والملوک]]» تألیف [[محمد طبری|محمد بن جریر طبری]] (ه.م ۳۱۰) است. هر چند طبری کتابی مستقل در باب این واقعه تألیف نکرده، ولی اخبار و گزارشهای هشام کلبی را در ذیل حوادث سالهای ۶۰ و ۶۱ آورده است. با دقت در عبارات طبری آشکار می شود که وی این اخبار را از کتابی که در اختیار داشته، نقل کرده است و بر پایه قرائنی می توان دریافت که کتابهای هشام کلبی تا سده های بعد، مثلاً تا سده هفتم هجری موجود بوده است.
+بنابراین قدیمی ترین و شاید معتبرترین تاریخی که حاوی گزارشهای مربوط به این واقعه است «[[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ الرسل والملوک]]» تألیف [[محمد بن جریر طبری]] (ه.م ۳۱۰) است. هر چند طبری کتابی مستقل در باب این واقعه تألیف نکرده، ولی اخبار و گزارشهای هشام کلبی را در ذیل حوادث سالهای ۶۰ و ۶۱ آورده است. با دقت در عبارات طبری آشکار می شود که وی این اخبار را از کتابی که در اختیار داشته، نقل کرده است و بر پایه قرائنی می توان دریافت که کتابهای هشام کلبی تا سده های بعد، مثلاً تا سده هفتم هجری موجود بوده است.
 قدیمی ترین متن تاریخی که پس از طبری گزارشهای حادثه عاشورا را بی واسطه از کتاب هشام کلبی نقل کرده است، کتاب «[[الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد (کتاب)|الارشاد]]» [[شیخ مفید]] (ه.م ۴۱۳) است. شیخ مفید خود در این کتاب تصریح می کند که اخبار مربوط به این واقعه را از روایات کلبی نقل کرده است.
@@ سطر ۱۰۴: / سطر ۱۰۴: @@
 ==منابع==
 *سید علی حسین پور، راویان جریان عاشورا، [http://ahlebayt.porsemani.ir/content/%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7 پرسمان دانشجویی]، تاریخ بازیابی ۲۸ آبان ۱۳۹۲.
 {{واقعه عاشورا}}
 [[رده:واقعه عاشورا]]