ذوالرحمة - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۶

2026-03-29T09:16:46Z

Mohammadi در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۵

2026-03-29T09:15:47Z

Mohammadi در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۳

2026-03-29T09:13:34Z

Mohammadi در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳

2026-03-29T08:13:35Z

Mohammadi در ‏۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۱

2026-01-13T12:01:50Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-20T11:16:16Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2021-06-28T10:44:34Z

ویرایش

Aghajani در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۹

2020-02-15T10:49:31Z

Aghajani در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۸

2020-02-15T10:48:53Z

Aghajani در ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۴۲

2020-02-15T10:42:36Z

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ۱. «{{متن قرآن|وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ ...}}<ref name=":۰">[[آیه 58 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۸.]]</ref>؛ پروردگار تو آمرزنده رحیم است ...».
-۲. «{{متن قرآن|وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ...»}}<ref>[[آیه 133 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۳۳.]]</ref>؛ پروردگار تو بى نیاز و رحیم است ...».
+۲. «{{متن قرآن|وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ...»}}<ref>[[آیه 133 سوره انعام| سوره انعام، آیه ۱۳۳.]]</ref>؛ پروردگار تو بى نیاز و رحیم است ...».
-۳. «{{متن قرآن|فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ ...»}}<ref>[[آیه 147 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۴۷.]]</ref>؛ اگر تو را تکذیب کردند بگو پروردگار شما صاحب رحمت گسترده است ...».
+۳. «{{متن قرآن|فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ ...»}}<ref>[[آیه 147 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۴۷.]]</ref>؛ اگر تو را تکذیب کردند بگو پروردگار شما صاحب رحمت گسترده است ...».
 و با توجه به بحثى که در باره رحمت در اسم «[[رحیم (اسم الله)|رحیم]]» خواهیم کرد، مفاد این وصف نیز روشن مى شود.<ref> [http://tohid.ir/fa/index/book?bookID=167&page=10#id240_p240 منشور جاوید، جعفر سبحانی، صفحه۲۴۰ و ۲۴۱،  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 این وصف در [[قرآن]] سه بار وارد شده و در هر سه مورد وصف [[خدا]] قرار گرفته است:
-۱. «{{متن قرآن|وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ ...}}<ref>[[آیه 58 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۵۸.]]</ref>؛ پروردگار تو آمرزنده رحیم است ...».
+۱. «{{متن قرآن|وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ ...}}<ref name=":۰">[[آیه 58 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۸.]]</ref>؛ پروردگار تو آمرزنده رحیم است ...».
 ۲. «{{متن قرآن|وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ...»}}<ref>[[آیه 133 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۳۳.]]</ref>؛ پروردگار تو بى نیاز و رحیم است ...».
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 به تعبیر [[علامه طباطبایى|مرحوم علامه]] این «ذوالرحمه» از دوتا اسم [[رحمان (اسم الله)|رحمان]] و [[رحیم (اسم الله)|رحیم]] کامل‌تر است. خدای سبحان در اثر [[غفور (اسم الله)|غفور]] بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اینها مهلت می‌دهد راه برای [[توبه]] باز است، راه برای انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار یابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ»}} یک، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون این‌چنین است {{متن قرآن|«لَوْ یؤَاخِذُهُم»}} اگر می‌خواست فعلاً اینها را مؤاخذه کند در اثر اینکه اینها اظلم‌اند از اینکه اعراض کردند، از اینکه {{متن قرآن|«... فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ ...»}}<ref>[[آیه 57 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۷.]]</ref>.
-همه علل و عوامل کیفر کردن اینها فراهم است ولی چون خدای سبحان غفور است و ذوالرحمه، به اینها مهلت می‌دهد؛ [[عذاب]] می‌کند، لکن تأخیر می‌اندازد که راه برای توبه اینها باز باشد. {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ ۖ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ ...»}}<ref>[[آیه 58 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۸.]]</ref> بالفعل {{متن قرآن|«... بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ ...»}}<ref>همان</ref> تأخیر نمی‌انداخت فوراً اینها را عذاب می‌کرد {{متن قرآن|«... بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ ...»}}<ref>همان</ref> نه اینکه خدا برای اینها موعدی مقرّر کرده که فرمود: {{متن قرآن|«... بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ ...»}} این‌چنین نیست الآن دارد داوری می‌کند.
+همه علل و عوامل کیفر کردن اینها فراهم است ولی چون خدای سبحان غفور است و ذوالرحمه، به اینها مهلت می‌دهد؛ [[عذاب]] می‌کند، لکن تأخیر می‌اندازد که راه برای توبه اینها باز باشد. {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ ۖ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ ...»}}<ref name=":۰" /> بالفعل {{متن قرآن|«... بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ ...»}}<ref name=":۰" /> تأخیر نمی‌انداخت فوراً اینها را عذاب می‌کرد {{متن قرآن|«... بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ ...»}}<ref name=":۰" /> نه اینکه خدا برای اینها موعدی مقرّر کرده که فرمود: {{متن قرآن|«... بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ ...»}} این‌چنین نیست الآن دارد داوری می‌کند.
 این نکته را عنایت کنید که در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان]] آمده؛ یک وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشریح می‌کند می‌فرماید خدا این‌چنین کرد، خدا این‌چنین قرار داد، خدا این‌چنین جعل کرد، خدا این‌چنین اراده می‌کند، اینها از سنّت الهی حکم می‌کند. یک وقت سخن از «جعل» و امثال ذلک نیست حرف نهایی را الآن دارد می‌زند، این معلوم می‌شود که در کرسی قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«... بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ ...»}} یعنی الآن ایجاد کردیم این مسئله را اینها یک قرار مشخّص دارند یک روز معینی دارند یعنی الآن من این‌چنین حکم می‌کنم چون عذاب قیامت که خب حسابش مشخص است که مربوط به آینده است اما عذاب دنیا هر لحظه است دیگر ممکن است ذات اقدس الهی در همین لحظه تعذیبشان کند در برابر اینکه عذاب اینها تعجیل نیست بلکه مؤجّل است یعنی اَجل‌دار و مدّت‌دار است این را به عنوان سرنوشت یا سرشت یا قضایای گذشته ذکر نکرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلکه فرمود: {{متن قرآن|«... بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ ...»}} یعنی الآن که دارد پرونده را تنظیم می‌کند فرمود الآن عجله‌ای نیست ما برای اینها یک موعد مشخص اینها را خواهیم گرفت این الآن در کرسی قضاست بنابراین نسبت به مسئله [[قیامت]] «جَعَل» است. خب الآن که [[بهشت]] و [[جهنم|جهنّمی]] مستقر نیست نسبت به عذاب دنیا که هر لحظه ممکن است خود ذات اقدس الهی الآن که در مقام قضا و داوری است فرمود فعلاً ما اینها را نمی‌گیریم این حکم است مثل اینکه قاضی یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این شخص بعد از دو ماه باید به زندان برود این از قانون خبر می‌دهد. یک وقت است نه، قاضی آنجایی که به وسیله علمِ او جرم ثابت شد آنجا که دست قاضی باز است می‌تواند تخفیف بدهد می‌تواند عذاب را بالفعل صادر کند می‌گوید این دو ماه بعد بیاید. این دو ماه بعد بیاید را قانون نگفته قانون دستِ قاضی را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بیاید ما داریم، یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این بعد از دو ماه باید به زندان برود چون در قانون نوشته؛ یک وقت است نه، در قانون دست قاضی را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولی قاضی هم‌اکنون حکم می‌کند که این بعد از دو ماه باید بیاید. این فرق بین «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«... بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ ...»}} است که این «بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلی خبر نمی‌دهد، از حکم فعلی سخن می‌گوید.<ref> [http://eshia.ir/feqh/archive/text/javadi/tafsir/87/880202 درس تفسير حضرت آيت الله جوادی ۸۸/۰۲/۰۲] </ref>

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 و با توجه به بحثى که در باره رحمت در اسم «[[رحیم (اسم الله)|رحیم]]» خواهیم کرد، مفاد این وصف نیز روشن مى شود.<ref> [http://tohid.ir/fa/index/book?bookID=167&page=10#id240_p240 منشور جاوید، جعفر سبحانی، صفحه۲۴۰ و ۲۴۱،  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>
-به تعبیر [[علامه طباطبایى|مرحوم علامه]] این «ذوالرحمه» از دوتا اسم [[رحمان (اسم الله)|رحمان]] و [[رحیم (اسم الله)|رحیم]] کامل‌تر است. خدای سبحان در اثر [[غفور (اسم الله)|غفور]] بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اینها مهلت می‌دهد راه برای [[توبه]] باز است، راه برای انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار یابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ»}} یک، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون این‌چنین است {{متن قرآن|«لَوْ یؤَاخِذُهُم»}} اگر می‌خواست فعلاً اینها را مؤاخذه کند در اثر اینکه اینها اظلم‌اند از اینکه اعراض کردند، از اینکه {{متن قرآن|«... فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ ...»}}<ref>[[آیه 57 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۷.]]</ref> همه علل و عوامل کیفر کردن اینها فراهم است ولی چون خدای سبحان غفور است و ذوالرحمه، به اینها مهلت می‌دهد [[عذاب]] می‌کند لکن تأخیر می‌اندازد که راه برای توبه اینها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّک الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ یؤَاخِذُهُمْ»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا کسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخیر نمی‌انداخت فوراً اینها را عذاب می‌کرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اینکه خدا برای اینها موعدی مقرّر کرده که فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} این‌چنین نیست الآن دارد داوری می‌کند؛ این نکته را عنایت کنید که در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان]] آمده؛ یک وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشریح می‌کند می‌فرماید خدا این‌چنین کرد، خدا این‌چنین قرار داد، خدا این‌چنین جعل کرد، خدا این‌چنین اراده می‌کند، اینها از سنّت الهی حکم می‌کند. یک وقت سخن از «جعل» و امثال ذلک نیست حرف نهایی را الآن دارد می‌زند، این معلوم می‌شود که در کرسی قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن ایجاد کردیم این مسئله را اینها یک قرار مشخّص دارند یک روز معینی دارند یعنی الآن من این‌چنین حکم می‌کنم چون عذاب قیامت که خب حسابش مشخص است که مربوط به آینده است اما عذاب دنیا هر لحظه است دیگر ممکن است ذات اقدس الهی در همین لحظه تعذیبشان کند در برابر اینکه عذاب اینها تعجیل نیست بلکه مؤجّل است یعنی اَجل‌دار و مدّت‌دار است این را به عنوان سرنوشت یا سرشت یا قضایای گذشته ذکر نکرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلکه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن که دارد پرونده را تنظیم می‌کند فرمود الآن عجله‌ای نیست ما برای اینها یک موعد مشخص اینها را خواهیم گرفت این الآن در کرسی قضاست بنابراین نسبت به مسئله [[قیامت]] «جَعَل» است. خب الآن که [[بهشت]] و [[جهنم|جهنّمی]] مستقر نیست نسبت به عذاب دنیا که هر لحظه ممکن است خود ذات اقدس الهی الآن که در مقام قضا و داوری است فرمود فعلاً ما اینها را نمی‌گیریم این حکم است مثل اینکه قاضی یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این شخص بعد از دو ماه باید به زندان برود این از قانون خبر می‌دهد. یک وقت است نه، قاضی آنجایی که به وسیله علمِ او جرم ثابت شد آنجا که دست قاضی باز است می‌تواند تخفیف بدهد می‌تواند عذاب را بالفعل صادر کند می‌گوید این دو ماه بعد بیاید. این دو ماه بعد بیاید را قانون نگفته قانون دستِ قاضی را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بیاید ما داریم، یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این بعد از دو ماه باید به زندان برود چون در قانون نوشته؛ یک وقت است نه، در قانون دست قاضی را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولی قاضی هم‌اکنون حکم می‌کند که این بعد از دو ماه باید بیاید. این فرق بین «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است که این «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلی خبر نمی‌دهد، از حکم فعلی سخن می‌گوید.<ref> [http://eshia.ir/feqh/archive/text/javadi/tafsir/87/880202 درس تفسير حضرت آيت الله جوادی ۸۸/۰۲/۰۲] </ref>
+به تعبیر [[علامه طباطبایى|مرحوم علامه]] این «ذوالرحمه» از دوتا اسم [[رحمان (اسم الله)|رحمان]] و [[رحیم (اسم الله)|رحیم]] کامل‌تر است. خدای سبحان در اثر [[غفور (اسم الله)|غفور]] بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اینها مهلت می‌دهد راه برای [[توبه]] باز است، راه برای انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار یابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ»}} یک، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون این‌چنین است {{متن قرآن|«لَوْ یؤَاخِذُهُم»}} اگر می‌خواست فعلاً اینها را مؤاخذه کند در اثر اینکه اینها اظلم‌اند از اینکه اعراض کردند، از اینکه {{متن قرآن|«... فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ ...»}}<ref>[[آیه 57 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۷.]]</ref>.
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 این وصف در [[قرآن]] سه بار وارد شده و در هر سه مورد وصف [[خدا]] قرار گرفته است:
-۱. {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ...}}<ref>[[آیه 58 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۵۸.]]</ref>؛پروردگار تو آمرزنده رحیم است ...».
+۱. «{{متن قرآن|وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ ...}}<ref>[[آیه 58 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۵۸.]]</ref>؛ پروردگار تو آمرزنده رحیم است ...».
-۲. {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ...»}}<ref>[[آیه 133 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۳۳.]]</ref>؛ پروردگار تو بى نیاز و رحیم است...».
+۲. «{{متن قرآن|وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ...»}}<ref>[[آیه 133 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۳۳.]]</ref>؛ پروردگار تو بى نیاز و رحیم است ...».
-۳. {{متن قرآن|«فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ...»}}<ref>[[آیه 147 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۴۷.]]</ref>؛اگر تو را تکذیب کردند بگو پروردگار شما صاحب رحمت گسترده است...».
+۳. «{{متن قرآن|فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ ...»}}<ref>[[آیه 147 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۴۷.]]</ref>؛ اگر تو را تکذیب کردند بگو پروردگار شما صاحب رحمت گسترده است ...».
 و با توجه به بحثى که در باره رحمت در اسم «[[رحیم (اسم الله)|رحیم]]» خواهیم کرد، مفاد این وصف نیز روشن مى شود.<ref> [http://tohid.ir/fa/index/book?bookID=167&page=10#id240_p240 منشور جاوید، جعفر سبحانی، صفحه۲۴۰ و ۲۴۱،  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>
-به تعبیر [[علامه طباطبایى|مرحوم علامه]] این «ذوالرحمه» از دوتا اسم [[رحمان (اسم الله)|رحمان]] و [[رحیم (اسم الله)|رحیم]] کامل‌تر است. خدای سبحان در اثر [[غفور (اسم الله)|غفور]] بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اینها مهلت می‌دهد راه برای [[توبه]] باز است، راه برای انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار یابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ »}} یک، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون این‌چنین است {{متن قرآن|«لَوْ یؤَاخِذُهُم»}} اگر می‌خواست فعلاً اینها را مؤاخذه کند در اثر اینکه اینها اظلم‌اند از اینکه اعراض کردند، از اینکه {{متن قرآن|«نَسِی مَا قَدَّمَتْ یدَاهُ»}} همه علل و عوامل کیفر کردن اینها فراهم است ولی چون خدای سبحان غفور است و ذوالرحمه، به اینها مهلت می‌دهد [[عذاب]] می‌کند لکن تأخیر می‌اندازد که راه برای توبه اینها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّک الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ یؤَاخِذُهُمْ»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا کسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخیر نمی‌انداخت فوراً اینها را عذاب می‌کرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اینکه خدا برای اینها موعدی مقرّر کرده که فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} این‌چنین نیست الآن دارد داوری می‌کند؛ این نکته را عنایت کنید که در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان]] آمده؛ یک وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشریح می‌کند می‌فرماید خدا این‌چنین کرد، خدا این‌چنین قرار داد، خدا این‌چنین جعل کرد، خدا این‌چنین اراده می‌کند، اینها از سنّت الهی حکم می‌کند. یک وقت سخن از «جعل» و امثال ذلک نیست حرف نهایی را الآن دارد می‌زند، این معلوم می‌شود که در کرسی قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن ایجاد کردیم این مسئله را اینها یک قرار مشخّص دارند یک روز معینی دارند یعنی الآن من این‌چنین حکم می‌کنم چون عذاب قیامت که خب حسابش مشخص است که مربوط به آینده است اما عذاب دنیا هر لحظه است دیگر ممکن است ذات اقدس الهی در همین لحظه تعذیبشان کند در برابر اینکه عذاب اینها تعجیل نیست بلکه مؤجّل است یعنی اَجل‌دار و مدّت‌دار است این را به عنوان سرنوشت یا سرشت یا قضایای گذشته ذکر نکرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلکه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن که دارد پرونده را تنظیم می‌کند فرمود الآن عجله‌ای نیست ما برای اینها یک موعد مشخص اینها را خواهیم گرفت این الآن در کرسی قضاست بنابراین نسبت به مسئله [[قیامت]] «جَعَل» است. خب الآن که [[بهشت]] و [[جهنم|جهنّمی]] مستقر نیست نسبت به عذاب دنیا که هر لحظه ممکن است خود ذات اقدس الهی الآن که در مقام قضا و داوری است فرمود فعلاً ما اینها را نمی‌گیریم این حکم است مثل اینکه قاضی یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این شخص بعد از دو ماه باید به زندان برود این از قانون خبر می‌دهد. یک وقت است نه، قاضی آنجایی که به وسیله علمِ او جرم ثابت شد آنجا که دست قاضی باز است می‌تواند تخفیف بدهد می‌تواند عذاب را بالفعل صادر کند می‌گوید این دو ماه بعد بیاید. این دو ماه بعد بیاید را قانون نگفته قانون دستِ قاضی را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بیاید ما داریم، یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این بعد از دو ماه باید به زندان برود چون در قانون نوشته؛ یک وقت است نه، در قانون دست قاضی را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولی قاضی هم‌اکنون حکم می‌کند که این بعد از دو ماه باید بیاید. این فرق بین «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است که این «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلی خبر نمی‌دهد، از حکم فعلی سخن می‌گوید.<ref> [http://eshia.ir/feqh/archive/text/javadi/tafsir/87/880202 درس تفسير حضرت آيت الله جوادی ۸۸/۰۲/۰۲] </ref>
+به تعبیر [[علامه طباطبایى|مرحوم علامه]] این «ذوالرحمه» از دوتا اسم [[رحمان (اسم الله)|رحمان]] و [[رحیم (اسم الله)|رحیم]] کامل‌تر است. خدای سبحان در اثر [[غفور (اسم الله)|غفور]] بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اینها مهلت می‌دهد راه برای [[توبه]] باز است، راه برای انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار یابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ»}} یک، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون این‌چنین است {{متن قرآن|«لَوْ یؤَاخِذُهُم»}} اگر می‌خواست فعلاً اینها را مؤاخذه کند در اثر اینکه اینها اظلم‌اند از اینکه اعراض کردند، از اینکه {{متن قرآن|«... فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ ...»}}<ref>[[آیه 57 سوره کهف|سوره کهف، آیه ۵۷.]]</ref> همه علل و عوامل کیفر کردن اینها فراهم است ولی چون خدای سبحان غفور است و ذوالرحمه، به اینها مهلت می‌دهد [[عذاب]] می‌کند لکن تأخیر می‌اندازد که راه برای توبه اینها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّک الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ یؤَاخِذُهُمْ»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا کسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخیر نمی‌انداخت فوراً اینها را عذاب می‌کرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اینکه خدا برای اینها موعدی مقرّر کرده که فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} این‌چنین نیست الآن دارد داوری می‌کند؛ این نکته را عنایت کنید که در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان]] آمده؛ یک وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشریح می‌کند می‌فرماید خدا این‌چنین کرد، خدا این‌چنین قرار داد، خدا این‌چنین جعل کرد، خدا این‌چنین اراده می‌کند، اینها از سنّت الهی حکم می‌کند. یک وقت سخن از «جعل» و امثال ذلک نیست حرف نهایی را الآن دارد می‌زند، این معلوم می‌شود که در کرسی قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن ایجاد کردیم این مسئله را اینها یک قرار مشخّص دارند یک روز معینی دارند یعنی الآن من این‌چنین حکم می‌کنم چون عذاب قیامت که خب حسابش مشخص است که مربوط به آینده است اما عذاب دنیا هر لحظه است دیگر ممکن است ذات اقدس الهی در همین لحظه تعذیبشان کند در برابر اینکه عذاب اینها تعجیل نیست بلکه مؤجّل است یعنی اَجل‌دار و مدّت‌دار است این را به عنوان سرنوشت یا سرشت یا قضایای گذشته ذکر نکرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلکه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن که دارد پرونده را تنظیم می‌کند فرمود الآن عجله‌ای نیست ما برای اینها یک موعد مشخص اینها را خواهیم گرفت این الآن در کرسی قضاست بنابراین نسبت به مسئله [[قیامت]] «جَعَل» است. خب الآن که [[بهشت]] و [[جهنم|جهنّمی]] مستقر نیست نسبت به عذاب دنیا که هر لحظه ممکن است خود ذات اقدس الهی الآن که در مقام قضا و داوری است فرمود فعلاً ما اینها را نمی‌گیریم این حکم است مثل اینکه قاضی یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این شخص بعد از دو ماه باید به زندان برود این از قانون خبر می‌دهد. یک وقت است نه، قاضی آنجایی که به وسیله علمِ او جرم ثابت شد آنجا که دست قاضی باز است می‌تواند تخفیف بدهد می‌تواند عذاب را بالفعل صادر کند می‌گوید این دو ماه بعد بیاید. این دو ماه بعد بیاید را قانون نگفته قانون دستِ قاضی را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بیاید ما داریم، یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این بعد از دو ماه باید به زندان برود چون در قانون نوشته؛ یک وقت است نه، در قانون دست قاضی را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولی قاضی هم‌اکنون حکم می‌کند که این بعد از دو ماه باید بیاید. این فرق بین «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است که این «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلی خبر نمی‌دهد، از حکم فعلی سخن می‌گوید.<ref> [http://eshia.ir/feqh/archive/text/javadi/tafsir/87/880202 درس تفسير حضرت آيت الله جوادی ۸۸/۰۲/۰۲] </ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 این وصف در [[قرآن]] سه بار وارد شده و در هر سه مورد وصف [[خدا]] قرار گرفته است:
-۱. {{متن قرآن|«وَ رَبّک الغَفُور ذُو الرَّحْمَة»}}. ([[سوره کهف]]/۵۸)
+۱. {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ...}}<ref>[[آیه 58 سوره کهف|سوره کهف،آیه ۵۸.]]</ref>؛پروردگار تو آمرزنده رحیم است ...».
-«پروردگار تو آمرزنده رحیم است».
+۲. {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ...»}}<ref>[[آیه 133 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۳۳.]]</ref>؛ پروردگار تو بى نیاز و رحیم است...».
-۲. {{متن قرآن|«ورَبّک الغَنىُّ ذُو الرّحْمَةِ...»}}.(انعام/۱۳۳)
+۳. {{متن قرآن|«فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ...»}}<ref>[[آیه 147 سوره انعام| سوره انعام،آیه ۱۴۷.]]</ref>؛اگر تو را تکذیب کردند بگو پروردگار شما صاحب رحمت گسترده است...».
 و با توجه به بحثى که در باره رحمت در اسم «[[رحیم (اسم الله)|رحیم]]» خواهیم کرد، مفاد این وصف نیز روشن مى شود.<ref> [http://tohid.ir/fa/index/book?bookID=167&page=10#id240_p240 منشور جاوید، جعفر سبحانی، صفحه۲۴۰ و ۲۴۱،  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>
-به تعبیر [[علامه طباطبایى|مرحوم علامه]] این «ذوالرحمه» از دوتا اسم [[رحمان (اسم الله)|رحمان]] و [[رحیم (اسم الله)|رحیم]] کامل‌تر است. خدای سبحان در اثر [[غفور (اسم الله)|غفور]] بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اینها مهلت می‌دهد راه برای [[توبه]] باز است، راه برای انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار یابند {{متن قرآن|«وَرَبُّک الْغَفُورُ»}} یک، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون این‌چنین است {{متن قرآن|«لَوْ یؤَاخِذُهُم»}} اگر می‌خواست فعلاً اینها را مؤاخذه کند در اثر اینکه اینها اظلم‌اند از اینکه اعراض کردند، از اینکه {{متن قرآن|«نَسِی مَا قَدَّمَتْ یدَاهُ»}} همه علل و عوامل کیفر کردن اینها فراهم است ولی چون خدای سبحان غفور است و ذوالرحمه، به اینها مهلت می‌دهد [[عذاب]] می‌کند لکن تأخیر می‌اندازد که راه برای توبه اینها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّک الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ یؤَاخِذُهُمْ»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا کسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخیر نمی‌انداخت فوراً اینها را عذاب می‌کرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اینکه خدا برای اینها موعدی مقرّر کرده که فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} این‌چنین نیست الآن دارد داوری می‌کند؛ این نکته را عنایت کنید که در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان]] آمده؛ یک وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشریح می‌کند می‌فرماید خدا این‌چنین کرد، خدا این‌چنین قرار داد، خدا این‌چنین جعل کرد، خدا این‌چنین اراده می‌کند، اینها از سنّت الهی حکم می‌کند. یک وقت سخن از «جعل» و امثال ذلک نیست حرف نهایی را الآن دارد می‌زند، این معلوم می‌شود که در کرسی قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن ایجاد کردیم این مسئله را اینها یک قرار مشخّص دارند یک روز معینی دارند یعنی الآن من این‌چنین حکم می‌کنم چون عذاب قیامت که خب حسابش مشخص است که مربوط به آینده است اما عذاب دنیا هر لحظه است دیگر ممکن است ذات اقدس الهی در همین لحظه تعذیبشان کند در برابر اینکه عذاب اینها تعجیل نیست بلکه مؤجّل است یعنی اَجل‌دار و مدّت‌دار است این را به عنوان سرنوشت یا سرشت یا قضایای گذشته ذکر نکرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلکه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن که دارد پرونده را تنظیم می‌کند فرمود الآن عجله‌ای نیست ما برای اینها یک موعد مشخص اینها را خواهیم گرفت این الآن در کرسی قضاست بنابراین نسبت به مسئله [[قیامت]] «جَعَل» است. خب الآن که [[بهشت]] و [[جهنم|جهنّمی]] مستقر نیست نسبت به عذاب دنیا که هر لحظه ممکن است خود ذات اقدس الهی الآن که در مقام قضا و داوری است فرمود فعلاً ما اینها را نمی‌گیریم این حکم است مثل اینکه قاضی یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این شخص بعد از دو ماه باید به زندان برود این از قانون خبر می‌دهد. یک وقت است نه، قاضی آنجایی که به وسیله علمِ او جرم ثابت شد آنجا که دست قاضی باز است می‌تواند تخفیف بدهد می‌تواند عذاب را بالفعل صادر کند می‌گوید این دو ماه بعد بیاید. این دو ماه بعد بیاید را قانون نگفته قانون دستِ قاضی را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بیاید ما داریم، یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این بعد از دو ماه باید به زندان برود چون در قانون نوشته؛ یک وقت است نه، در قانون دست قاضی را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولی قاضی هم‌اکنون حکم می‌کند که این بعد از دو ماه باید بیاید. این فرق بین «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است که این «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلی خبر نمی‌دهد، از حکم فعلی سخن می‌گوید.<ref> [http://eshia.ir/feqh/archive/text/javadi/tafsir/87/880202 درس تفسير حضرت آيت الله جوادی ۸۸/۰۲/۰۲] </ref>
+به تعبیر [[علامه طباطبایى|مرحوم علامه]] این «ذوالرحمه» از دوتا اسم [[رحمان (اسم الله)|رحمان]] و [[رحیم (اسم الله)|رحیم]] کامل‌تر است. خدای سبحان در اثر [[غفور (اسم الله)|غفور]] بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اینها مهلت می‌دهد راه برای [[توبه]] باز است، راه برای انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار یابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ »}} یک، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون این‌چنین است {{متن قرآن|«لَوْ یؤَاخِذُهُم»}} اگر می‌خواست فعلاً اینها را مؤاخذه کند در اثر اینکه اینها اظلم‌اند از اینکه اعراض کردند، از اینکه {{متن قرآن|«نَسِی مَا قَدَّمَتْ یدَاهُ»}} همه علل و عوامل کیفر کردن اینها فراهم است ولی چون خدای سبحان غفور است و ذوالرحمه، به اینها مهلت می‌دهد [[عذاب]] می‌کند لکن تأخیر می‌اندازد که راه برای توبه اینها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّک الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ یؤَاخِذُهُمْ»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا کسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخیر نمی‌انداخت فوراً اینها را عذاب می‌کرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اینکه خدا برای اینها موعدی مقرّر کرده که فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} این‌چنین نیست الآن دارد داوری می‌کند؛ این نکته را عنایت کنید که در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان]] آمده؛ یک وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشریح می‌کند می‌فرماید خدا این‌چنین کرد، خدا این‌چنین قرار داد، خدا این‌چنین جعل کرد، خدا این‌چنین اراده می‌کند، اینها از سنّت الهی حکم می‌کند. یک وقت سخن از «جعل» و امثال ذلک نیست حرف نهایی را الآن دارد می‌زند، این معلوم می‌شود که در کرسی قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن ایجاد کردیم این مسئله را اینها یک قرار مشخّص دارند یک روز معینی دارند یعنی الآن من این‌چنین حکم می‌کنم چون عذاب قیامت که خب حسابش مشخص است که مربوط به آینده است اما عذاب دنیا هر لحظه است دیگر ممکن است ذات اقدس الهی در همین لحظه تعذیبشان کند در برابر اینکه عذاب اینها تعجیل نیست بلکه مؤجّل است یعنی اَجل‌دار و مدّت‌دار است این را به عنوان سرنوشت یا سرشت یا قضایای گذشته ذکر نکرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلکه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن که دارد پرونده را تنظیم می‌کند فرمود الآن عجله‌ای نیست ما برای اینها یک موعد مشخص اینها را خواهیم گرفت این الآن در کرسی قضاست بنابراین نسبت به مسئله [[قیامت]] «جَعَل» است. خب الآن که [[بهشت]] و [[جهنم|جهنّمی]] مستقر نیست نسبت به عذاب دنیا که هر لحظه ممکن است خود ذات اقدس الهی الآن که در مقام قضا و داوری است فرمود فعلاً ما اینها را نمی‌گیریم این حکم است مثل اینکه قاضی یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این شخص بعد از دو ماه باید به زندان برود این از قانون خبر می‌دهد. یک وقت است نه، قاضی آنجایی که به وسیله علمِ او جرم ثابت شد آنجا که دست قاضی باز است می‌تواند تخفیف بدهد می‌تواند عذاب را بالفعل صادر کند می‌گوید این دو ماه بعد بیاید. این دو ماه بعد بیاید را قانون نگفته قانون دستِ قاضی را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بیاید ما داریم، یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این بعد از دو ماه باید به زندان برود چون در قانون نوشته؛ یک وقت است نه، در قانون دست قاضی را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولی قاضی هم‌اکنون حکم می‌کند که این بعد از دو ماه باید بیاید. این فرق بین «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است که این «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلی خبر نمی‌دهد، از حکم فعلی سخن می‌گوید.<ref> [http://eshia.ir/feqh/archive/text/javadi/tafsir/87/880202 درس تفسير حضرت آيت الله جوادی ۸۸/۰۲/۰۲] </ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 {{اسماء الله}}
+{{قرآن}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-اين وصف در [[قرآن]] سه بار وارد شده و در هر سه مورد وصف [[خدا]] قرار گرفته است:
+این وصف در [[قرآن]] سه بار وارد شده و در هر سه مورد وصف [[خدا]] قرار گرفته است:
-. {{متن قرآن|«وَ رَبّكَ الغَفُور ذُو الرَّحْمَة»}}. ([[سوره كهف]]/58)
+۱. {{متن قرآن|«وَ رَبّک الغَفُور ذُو الرَّحْمَة»}}. ([[سوره کهف]]/۵۸)
-«پروردگار تو آمرزنده رحيم است».
+«پروردگار تو آمرزنده رحیم است».
-. {{متن قرآن|«ورَبّكَ الغَنىُّ ذُو الرّحْمَةِ...»}}.(انعام/133)
+۲. {{متن قرآن|«ورَبّک الغَنىُّ ذُو الرّحْمَةِ...»}}.(انعام/۱۳۳)
-«پروردگار تو بى نياز و رحيم است».
+«پروردگار تو بى نیاز و رحیم است».
-. {{متن قرآن|«فإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبّكُمْ ذُو رَحْمَة واسِعَة»}}.(انعام/147)
+۳. {{متن قرآن|«فإِنْ کذَّبُوک فَقُلْ رَبّکمْ ذُو رَحْمَة واسِعَة»}}.(انعام/۱۴۷)
-«اگر تو را تكذيب كردند بگو پروردگار شما صاحب رحمت گسترده است».
+«اگر تو را تکذیب کردند بگو پروردگار شما صاحب رحمت گسترده است».
-به تعبير مرحوم علامه اين ذوالرحمه از دوتا اسم رحمان و رحيم كامل‌تر است خداي سبحان در اثر غفور بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اينها مهلت مي‌دهد راه براي [[توبه]] باز است، راه براي انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار يابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ»}} يك، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون اين‌چنين است {{متن قرآن|«لَوْ يُؤَاخِذُهُم»}} اگر مي‌خواست فعلاً اينها را مؤاخذه كند در اثر اينكه اينها اظلم‌اند از اينكه اعراض كردند، از اينكه {{متن قرآن|«نَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ»}} همه ي علل و عوامل كيفر كردن اينها فراهم است ولي چون خداي سبحان غفور است و ذوالرحمه به اينها مهلت مي‌دهد [[عذاب]] مي‌كند لكن تأخير مي‌اندازد كه راه براي توبه ي اينها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ»»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخير نمي‌انداخت فوراً اينها را عذاب مي‌كرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اينكه خدا براي اينها موعدي مقرّر كرده كه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} اين‌چنين نيست الآن دارد داوري مي‌كند اين نكته را عنايت كنيد كه در الميزان آمده يك وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشريح مي‌كند مي‌فرمايد خدا اين‌چنين كرد، خدا اين‌چنين قرار داد، خدا اين‌چنين جعل كرد، خدا اين‌چنين اراده مي‌كند اينها از سنّت الهي حكم مي‌كند يك وقت سخن از «جعل» و امثال ذلك نيست حرف نهايي را الآن دارد مي‌زند اين معلوم مي‌شود كه در كرسي قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} يعني الآن ايجاد كرديم اين مسئله را اينها يك قرار مشخّص دارند يك روز معيّني دارند يعني الآن من اين‌چنين حكم مي‌كنم چون عذاب قيامت كه خب حسابش مشخص است كه مربوط به آينده است اما عذاب دنيا هر لحظه است ديگر ممكن است ذات اقدس الهي در همين لحظه تعذيبشان كند در برابر اينكه عذاب اينها تعجيل نيست بلكه مؤجّل است يعني اَجل‌دار و مدّت‌دار است اين را به عنوان سرنوشت يا سرشت يا قضاياي گذشته ذكر نكرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلكه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} يعني الآن كه دارد پرونده را تنظيم مي‌كند فرمود الآن عجله‌اي نيست ما براي اينها يك موعد مشخص اينها را خواهيم گرفت اين الآن در كرسي قضاست بنابراين نسبت به مسئله [[قيامت]] «جَعَل» است خب الآن كه [[بهشت]] و جهنّمي مستقر نيست نسبت به عذاب دنيا كه هر لحظه ممكن است خود ذات اقدس الهي الآن كه در مقام قضا و داوري است فرمود فعلاً ما اينها را نمي‌گيريم اين حكم است مثل اينكه قاضي يك وقت است كه قاضي برابر قانون مي‌گويد اين شخص بعد از دو ماه بايد به زندان برود اين از قانون خبر مي‌دهد يك وقت است نه، قاضي آنجايي كه به وسيله ي علمِ او جرم ثابت شد آنجا كه دست قاضي باز است مي‌تواند تخفيف بدهد مي‌تواند عذاب را بالفعل صادر كند مي‌گويد اين دو ماه بعد بيايد اين دو ماه بعد بيايد را قانون نگفته قانون دستِ قاضي را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بيايد ما داريم يك وقت است كه قاضي برابر قانون مي‌گويد اين بعد از دو ماه بايد به زندان برود چون در قانون نوشته يك وقت است نه، در قانون دست قاضي را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولي قاضي هم‌اكنون حكم مي‌كند كه اين بعد از دو ماه بايد بيايد اين فرق بين «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است كه اين «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلي خبر نمي‌دهد از حكم فعلي سخن مي‌گويد، خب. {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} كه {{متن قرآن|«لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلًا»}} «لَنْ» را همان طوري كه مستحضريد براي نفي ابد نيست نفي تأكيد است چون در چند جاي قرآن اين «لن» مُغيّا شده است به غايتي {{متن قرآن|«فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّي يَأْذَنَ لِي أَبِي»}}([[سوره یوسف]]/80)
+و با توجه به بحثى که در باره رحمت در اسم «[[رحیم (اسم الله)|رحیم]]» خواهیم کرد، مفاد این وصف نیز روشن مى شود.<ref> [http://tohid.ir/fa/index/book?bookID=167&page=10#id240_p240 منشور جاوید، جعفر سبحانی، صفحه۲۴۰ و ۲۴۱،  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>
-== پانویس ==
+به تعبیر [[علامه طباطبایى|مرحوم علامه]] این «ذوالرحمه» از دوتا اسم [[رحمان (اسم الله)|رحمان]] و [[رحیم (اسم الله)|رحیم]] کامل‌تر است. خدای سبحان در اثر [[غفور (اسم الله)|غفور]] بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اینها مهلت می‌دهد راه برای [[توبه]] باز است، راه برای انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار یابند {{متن قرآن|«وَرَبُّک الْغَفُورُ»}} یک، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون این‌چنین است {{متن قرآن|«لَوْ یؤَاخِذُهُم»}} اگر می‌خواست فعلاً اینها را مؤاخذه کند در اثر اینکه اینها اظلم‌اند از اینکه اعراض کردند، از اینکه {{متن قرآن|«نَسِی مَا قَدَّمَتْ یدَاهُ»}} همه علل و عوامل کیفر کردن اینها فراهم است ولی چون خدای سبحان غفور است و ذوالرحمه، به اینها مهلت می‌دهد [[عذاب]] می‌کند لکن تأخیر می‌اندازد که راه برای توبه اینها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّک الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ یؤَاخِذُهُمْ»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا کسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخیر نمی‌انداخت فوراً اینها را عذاب می‌کرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اینکه خدا برای اینها موعدی مقرّر کرده که فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} این‌چنین نیست الآن دارد داوری می‌کند؛ این نکته را عنایت کنید که در [[المیزان فی تفسیر القرآن (کتاب)|المیزان]] آمده؛ یک وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشریح می‌کند می‌فرماید خدا این‌چنین کرد، خدا این‌چنین قرار داد، خدا این‌چنین جعل کرد، خدا این‌چنین اراده می‌کند، اینها از سنّت الهی حکم می‌کند. یک وقت سخن از «جعل» و امثال ذلک نیست حرف نهایی را الآن دارد می‌زند، این معلوم می‌شود که در کرسی قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن ایجاد کردیم این مسئله را اینها یک قرار مشخّص دارند یک روز معینی دارند یعنی الآن من این‌چنین حکم می‌کنم چون عذاب قیامت که خب حسابش مشخص است که مربوط به آینده است اما عذاب دنیا هر لحظه است دیگر ممکن است ذات اقدس الهی در همین لحظه تعذیبشان کند در برابر اینکه عذاب اینها تعجیل نیست بلکه مؤجّل است یعنی اَجل‌دار و مدّت‌دار است این را به عنوان سرنوشت یا سرشت یا قضایای گذشته ذکر نکرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلکه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} یعنی الآن که دارد پرونده را تنظیم می‌کند فرمود الآن عجله‌ای نیست ما برای اینها یک موعد مشخص اینها را خواهیم گرفت این الآن در کرسی قضاست بنابراین نسبت به مسئله [[قیامت]] «جَعَل» است. خب الآن که [[بهشت]] و [[جهنم|جهنّمی]] مستقر نیست نسبت به عذاب دنیا که هر لحظه ممکن است خود ذات اقدس الهی الآن که در مقام قضا و داوری است فرمود فعلاً ما اینها را نمی‌گیریم این حکم است مثل اینکه قاضی یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این شخص بعد از دو ماه باید به زندان برود این از قانون خبر می‌دهد. یک وقت است نه، قاضی آنجایی که به وسیله علمِ او جرم ثابت شد آنجا که دست قاضی باز است می‌تواند تخفیف بدهد می‌تواند عذاب را بالفعل صادر کند می‌گوید این دو ماه بعد بیاید. این دو ماه بعد بیاید را قانون نگفته قانون دستِ قاضی را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بیاید ما داریم، یک وقت است که قاضی برابر قانون می‌گوید این بعد از دو ماه باید به زندان برود چون در قانون نوشته؛ یک وقت است نه، در قانون دست قاضی را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولی قاضی هم‌اکنون حکم می‌کند که این بعد از دو ماه باید بیاید. این فرق بین «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است که این «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلی خبر نمی‌دهد، از حکم فعلی سخن می‌گوید.<ref> [http://eshia.ir/feqh/archive/text/javadi/tafsir/87/880202 درس تفسير حضرت آيت الله جوادی ۸۸/۰۲/۰۲] </ref>
-<references/>
+==پانویس==
 {{اسماء الله}}

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 <ref> [http://shia.ir/fa/persian/book?bookID=167&page=10  منشور جاوید، جعفر سبحانی، صفحه۲۴۰ و ۲۴۱،  پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سبحانی] </ref>
-به تعبير مرحوم علامه اين ذوالرحمه از دوتا اسم رحمان و رحيم كامل‌تر است خداي سبحان در اثر غفور بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اينها مهلت مي‌دهد راه براي [[توبه]] باز است، راه براي انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار يابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ»}} يك، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون اين‌چنين است {{متن قرآن|«لَوْ يُؤَاخِذُهُم»}} اگر مي‌خواست فعلاً اينها را مؤاخذه كند در اثر اينكه اينها اظلم‌اند از اينكه اعراض كردند، از اينكه {{متن قرآن|«نَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ»}} همه ي علل و عوامل كيفر كردن اينها فراهم است ولي چون خداي سبحان غفور است و ذوالرحمه به اينها مهلت مي‌دهد [[عذاب]] مي‌كند لكن تأخير مي‌اندازد كه راه براي توبه ي اينها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ»»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخير نمي‌انداخت فوراً اينها را عذاب مي‌كرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اينكه خدا براي اينها موعدي مقرّر كرده كه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} اين‌چنين نيست الآن دارد داوري مي‌كند اين نكته را عنايت كنيد كه در الميزان آمده يك وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشريح مي‌كند مي‌فرمايد خدا اين‌چنين كرد، خدا اين‌چنين قرار داد، خدا اين‌چنين جعل كرد، خدا اين‌چنين اراده مي‌كند اينها از سنّت الهي حكم مي‌كند يك وقت سخن از «جعل» و امثال ذلك نيست حرف نهايي را الآن دارد مي‌زند اين معلوم مي‌شود كه در كرسي قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} يعني الآن ايجاد كرديم اين مسئله را اينها يك قرار مشخّص دارند يك روز معيّني دارند يعني الآن من اين‌چنين حكم مي‌كنم چون عذاب قيامت كه خب حسابش مشخص است كه مربوط به آينده است اما عذاب دنيا هر لحظه است ديگر ممكن است ذات اقدس الهي در همين لحظه تعذيبشان كند در برابر اينكه عذاب اينها تعجيل نيست بلكه مؤجّل است يعني اَجل‌دار و مدّت‌دار است اين را به عنوان سرنوشت يا سرشت يا قضاياي گذشته ذكر نكرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلكه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} يعني الآن كه دارد پرونده را تنظيم مي‌كند فرمود الآن عجله‌اي نيست ما براي اينها يك موعد مشخص اينها را خواهيم گرفت اين الآن در كرسي قضاست بنابراين نسبت به مسئله [[قيامت]] «جَعَل» است خب الآن كه [[بهشت]] و جهنّمي مستقر نيست نسبت به عذاب دنيا كه هر لحظه ممكن است خود ذات اقدس الهي الآن كه در مقام قضا و داوري است فرمود فعلاً ما اينها را نمي‌گيريم اين حكم است مثل اينكه قاضي يك وقت است كه قاضي برابر قانون مي‌گويد اين شخص بعد از دو ماه بايد به زندان برود اين از قانون خبر مي‌دهد يك وقت است نه، قاضي آنجايي كه به وسيله ي علمِ او جرم ثابت شد آنجا كه دست قاضي باز است مي‌تواند تخفيف بدهد مي‌تواند عذاب را بالفعل صادر كند مي‌گويد اين دو ماه بعد بيايد اين دو ماه بعد بيايد را قانون نگفته قانون دستِ قاضي را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بيايد ما داريم يك وقت است كه قاضي برابر قانون مي‌گويد اين بعد از دو ماه بايد به زندان برود چون در قانون نوشته يك وقت است نه، در قانون دست قاضي را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولي قاضي هم‌اكنون حكم مي‌كند كه اين بعد از دو ماه بايد بيايد اين فرق بين «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است كه اين «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلي خبر نمي‌دهد از حكم فعلي سخن مي‌گويد، خب. {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} كه {{متن قرآن|«لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلًا»}} «لَنْ» را همان طوري كه مستحضريد براي نفي ابد نيست نفي تأكيد است چون در چند جاي قرآن اين «لن» مُغيّا شده است به غايتي {{متن قرآن|«فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّي يَأْذَنَ لِي أَبِي»}}([[سوره یوسف]] آیه80)
+به تعبير مرحوم علامه اين ذوالرحمه از دوتا اسم رحمان و رحيم كامل‌تر است خداي سبحان در اثر غفور بودن، در اثر ذوالرحمه بودن به اينها مهلت مي‌دهد راه براي [[توبه]] باز است، راه براي انابه باز است تا به حُسن عاقبت بار يابند {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ»}} يك، {{متن قرآن|«ذُو الرَّحْمَةِ»}} دو، چون اين‌چنين است {{متن قرآن|«لَوْ يُؤَاخِذُهُم»}} اگر مي‌خواست فعلاً اينها را مؤاخذه كند در اثر اينكه اينها اظلم‌اند از اينكه اعراض كردند، از اينكه {{متن قرآن|«نَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ»}} همه ي علل و عوامل كيفر كردن اينها فراهم است ولي چون خداي سبحان غفور است و ذوالرحمه به اينها مهلت مي‌دهد [[عذاب]] مي‌كند لكن تأخير مي‌اندازد كه راه براي توبه ي اينها باز باشد {{متن قرآن|«وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ»»}} بالفعل {{متن قرآن|«بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ»}} تأخير نمي‌انداخت فوراً اينها را عذاب مي‌كرد {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} نه اينكه خدا براي اينها موعدي مقرّر كرده كه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} اين‌چنين نيست الآن دارد داوري مي‌كند اين نكته را عنايت كنيد كه در الميزان آمده يك وقت است خدا سرشت و سرنوشت گذشته را تشريح مي‌كند مي‌فرمايد خدا اين‌چنين كرد، خدا اين‌چنين قرار داد، خدا اين‌چنين جعل كرد، خدا اين‌چنين اراده مي‌كند اينها از سنّت الهي حكم مي‌كند يك وقت سخن از «جعل» و امثال ذلك نيست حرف نهايي را الآن دارد مي‌زند اين معلوم مي‌شود كه در كرسي قضا قرار گرفته فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} يعني الآن ايجاد كرديم اين مسئله را اينها يك قرار مشخّص دارند يك روز معيّني دارند يعني الآن من اين‌چنين حكم مي‌كنم چون عذاب قيامت كه خب حسابش مشخص است كه مربوط به آينده است اما عذاب دنيا هر لحظه است ديگر ممكن است ذات اقدس الهي در همين لحظه تعذيبشان كند در برابر اينكه عذاب اينها تعجيل نيست بلكه مؤجّل است يعني اَجل‌دار و مدّت‌دار است اين را به عنوان سرنوشت يا سرشت يا قضاياي گذشته ذكر نكرد نفرمود «جعل الله لهم أجلا» بلكه فرمود: {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} يعني الآن كه دارد پرونده را تنظيم مي‌كند فرمود الآن عجله‌اي نيست ما براي اينها يك موعد مشخص اينها را خواهيم گرفت اين الآن در كرسي قضاست بنابراين نسبت به مسئله [[قيامت]] «جَعَل» است خب الآن كه [[بهشت]] و جهنّمي مستقر نيست نسبت به عذاب دنيا كه هر لحظه ممكن است خود ذات اقدس الهي الآن كه در مقام قضا و داوري است فرمود فعلاً ما اينها را نمي‌گيريم اين حكم است مثل اينكه قاضي يك وقت است كه قاضي برابر قانون مي‌گويد اين شخص بعد از دو ماه بايد به زندان برود اين از قانون خبر مي‌دهد يك وقت است نه، قاضي آنجايي كه به وسيله ي علمِ او جرم ثابت شد آنجا كه دست قاضي باز است مي‌تواند تخفيف بدهد مي‌تواند عذاب را بالفعل صادر كند مي‌گويد اين دو ماه بعد بيايد اين دو ماه بعد بيايد را قانون نگفته قانون دستِ قاضي را باز گذاشته پس دو گونه دو ماه بعد بيايد ما داريم يك وقت است كه قاضي برابر قانون مي‌گويد اين بعد از دو ماه بايد به زندان برود چون در قانون نوشته يك وقت است نه، در قانون دست قاضي را باز گذاشته چه عذاب نقد، چه عذاب مؤخّر ولي قاضي هم‌اكنون حكم مي‌كند كه اين بعد از دو ماه بايد بيايد اين فرق بين «جعل لهم موعدا» با {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} است كه اين «بَل لَهُم مَوْعِدٌ» از سرشت و سرنوشت و قانون قبلي خبر نمي‌دهد از حكم فعلي سخن مي‌گويد، خب. {{متن قرآن|«بَل لَهُم مَوْعِدٌ»}} كه {{متن قرآن|«لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلًا»}} «لَنْ» را همان طوري كه مستحضريد براي نفي ابد نيست نفي تأكيد است چون در چند جاي قرآن اين «لن» مُغيّا شده است به غايتي {{متن قرآن|«فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّي يَأْذَنَ لِي أَبِي»}}([[سوره یوسف]]/80)
 <ref> [http://eshia.ir/feqh/archive/text/javadi/tafsir/87/880202 درس تفسير حضرت آيت الله جوادي 88/02/02] </ref>