ذبح - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۲ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۵۹

2026-08-12T06:59:53Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-06-26T07:48:28Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Akbari در ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۴۱

2020-04-25T09:41:16Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۱۴

2013-07-07T08:14:39Z

نمایش تغییرات

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام}} {{الگو:نیازم...' ایجاد کرد

2013-06-15T08:31:56Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام}} {{الگو:نیازم...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}

{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}

'''ذَبْح: بريدن رگهاى چهارگانه گردن.'''

به حيوان ذبح شده «ذبيحه» و به ذبح كننده «ذابح» گفته مى‌شود. از آن در باب صيد و ذباحه سخن گفته‌اند.

ذبح، يكى از راههاى تذكيه حيوانات خشكى تذكيه پذير جز شتر و ملخ است. حيوانات دريايى نيز كه خون جهنده دارند جز ماهى با ذبح تذكيه مى‌شوند.

== شرايط ذابح ==

ذابح بايد مسلمان يا در حكم مسلمان باشد؛ بنابر اين، ذبيحه كافر غير كتابى حلال نيست. <ref> جواهر الكلام 36/ 79 ـ 80 </ref>در اينكه ذبيحه اهل كتاب مطلقا حرام است يا در صورت بردن نام خداوند هنگام ذبح، حلال مى‌باشد، اختلاف است. مشهور قائل به قول اوّل اند.<ref> 80 ـ 87 ؛ فقه الصادق 24/ 10 </ref>

ايمان (دوازده امامى بودن) بنابر مشهور در ذابح شرط نيست؛ از اين رو، ذبيحه تمامى فرقه‌هاى مسلمان، جز آنان كه محكوم به كفرند، مانند ناصبى حلال است. <ref> جواهر الكلام 36/ 93 ـ 95 </ref>

ذبيحه كودك مميّز آشنا به چگونگى ذبح حلال است.<ref> 90 </ref>
از ديگر شرايط ذابح قصد تذكيه است. بنابر اين، ذبيحه فرد مست، ديوانه يا كودك غير مميّز حلال نيست.<ref> مسالك الافهام 11/ 466 ؛ جواهر الكلام 36/ 97 ؛ منهاج الصالحين (خويى) 2/ 335 </ref>

== آلت ذبح ==

آلت ذبح بايد از جنس آهن برنده، مانند كارد باشد؛ بنابر اين، ذبح با آلتى ديگر صحيح نيست، مگر در صورت دسترسى نداشتن به آن و بيم تلف شدن حيوان كه در اين صورت، ذبح با شى‌ء تيز ديگرى مانند سنگ، صحيح است.<ref> جواهر الكلام 36/ 99 ـ 100 </ref>.

كيفيّت:بنابر مشهور، ذبح با بريدن تمامى رگهاى چهارگانه (معروف به اوداج اربعه) يعنى مرى، حلقوم و دو شاه رگ گردن كه بنابر مشهور به حلقوم و بنابر قول برخى به مرى احاطه دارد، محقق مى‌شود و بريدن بعض رگها در صورت امكان بريدن همه آنها، كفايت نمى‌كند.<ref> 105 </ref>

== شرايط ذبح ==

1. روبه قبله بودن ذبيحه هنگام ذبح در صورت امكان.<ref> 110 ـ 111 </ref>در اينكه همه قسمت جلوى بدن، يعنى صورت، سينه، گلو و شكم حيوان بايد روبه قبله باشد يا روبه قبله بودن محلّ ذبح (گلو) كفايت مى‌كند، اختلاف است. <ref> مسالك الافهام 11/ 476 ؛ مجمع الفائدة 11/ 114 ؛ كشف اللثام 9/ 228 ؛ مستند الشيعة 15/ 411 </ref>چنانچه از روى فراموشى يا جهل و يا ندانستن قبله، حيوان به طرف قبله ذبح نشود، اشكال ندارد. <ref> جواهر الكلام 36/ 111 ـ 112 </ref>روبه قبله بودن ذابح شرط نيست. <ref> جواهر الكلام 36/ 111 ـ 112 </ref>

2. بردن نام خدا توسط ذابح، هنگام ذبح، مانند گفتن «بسم اللّه‌»، «الحمد للّه‌» يا «سبحان اللّه‌». در كفايت گفتن «اللّه‌» به تنهايى اختلاف است.<ref> مسالك الافهام 11/ 477 ـ 478 ؛ جواهر الكلام 36/ 113 </ref>

3. زنده بودن ذبيحه هنگام ذبح. در صورت مشتبه بودن حال حيوان بين مرگ و حيات، چنانچه پس از ذبح حركتى كه گوياى حيات باشد ـ مانند برهم زدن چشمها، دست و پا زدن يا تكان دادن دم ـ از آن سربزند يا از بدنش خون متعارف بيرون آيد و يا بنابر قولى، هر دو نشانه تحقق يابد، حكم به زنده بودن و حلّيت حيوان مى‌شود.<ref> جواهر الكلام 36/ 141 ـ 153 ؛ تحرير الوسيلة 2/ 149 ـ 150 ؛ مهذّب الاحكام 23/ 73 ـ 77 </ref>البته بسيارى از فقها استقرار حيات، به معناى قابليت زنده ماندن حيوان به مدّت يك روز يا بيشتر قبل از ذبح را شرط دانسته‌اند و برخى در حكم به حلّيت ذبيحه، تكان خوردن آن پس از ذبح يا بيرون آمدن خون متعارف يا تحقق هر دو نشانه را كافى دانسته‌اند.

قائلان به استقرار حیات نیز در فرض مشتبه بودن حال حیوان، حرکت گویای حیات، یا خروج خون متعارف و یا هر دو را نشانه استقرار حیات دانسته‌اند. بنابر این، در فرض اشتباه، بدون هیچ اختلافی، حرکت یا خروج خون و یا هر دو بنابر اختلاف اقوال در حکم به حلّیت ذبیحه کفایت می‌کند. از این رو، برخی گفته‌اند:بین علامت یاد شده و استقرار حیات ملازمه وجود دارد و در نتیجه، اکتفا به آن مطلقا جایز است؛ زیرا شرط استقرار حیات در صورتی فایده خواهد داشت که با وجود علامت یاد شده علم به عدم استقرار حیات حاصل شود؛ در حالی که با وجود ملازمه بین آن دو، چنین چیزی امکان پذیر نیست. در نتیجه، ثمره‌ای بر این شرط مترتّب نخواهد بود.<ref>جواهر الکلام 36/ 141 148</ref>

4. ذبح کردن حیوان از طرف گلو و نه پشت سر، بنابر قول گروهی از فقها.<ref>وسیلة النجاة/ 606؛ منهاج الصالحین (سیدمحسن حکیم) 2/ 361؛ منهاج الصالحین (خویی) 2/ 339؛ تحریر الوسیلة 2/ 147</ref>در مقابل، گروهی دیگر، ذبح از قفا را نیز در صورتی که حیوان قبل از بریدن اوداج اربعه‌اش و بعد از آن زنده باشد، صحیح دانسته‌اند؛ البته با اختلاف در لزوم حیات مستقر یا کفایت صرف حیات، هرچند غیر مستقر، چنان که گذشت.<ref>المبسوط 1/ 390؛ قواعد الاحکام 3/ 323؛ مجمع الفائدة 11/ 100؛ جواهر الکلام 36/ 141؛ منهاج الصالحین (سیستانی) 3/ 280</ref>

5. بنابر مشهور پی در پی بریدن اوداج اربعه، به گونه‌ای که همه رگهای چهارگانه قبل از جان دادن حیوان بریده شوند.<ref>مهذّب الاحکام 23/ 68</ref>

در اینکه جدا کردن سر حیوان قبل از جان دادن حرام است یا مکروه، اختلاف است؛ چنان که بنابر قول به حرمت، در اینکه گوشت ذبیحه نیز حرام می‌شود یا نه، اختلاف است. بسیاری قائل به عدم حرمت آن هستند.<ref>جواهر الکلام 36/ 120 123</ref>

بنابر قول مشهور، کندن پوست ذبیحه یا جدا کردن عضوی از آن قبل از سرد شدن مکروه است. برخی، آن را حرام و موجب حرمت گوشت ذبیحه دانسته‌اند.<ref>123 125</ref>

مستحبات:بستن دو دست و یک پا و باز گذاشتن پای دیگر در ذبح گوسفند و بستن هر چهار دست و پا و رها کردن دم در ذبح گاو؛ رها کردن مرغ پس از سر بریدن؛ تیز کردن آلت ذبح و سریع بریدن رگها؛ عرضه آب بر حیوان قبل از ذبح؛ رو به قبله بودن ذابح هنگام ذبح و بردن و خواباندن حیوان برای ذبح به ملایمت و نرمی.<ref>131 134</ref>

== مكروهات ==

فروبردن آلت ذبح در زير حلقوم و كشاندن آن به سمت جلو، برخى آن را حرام دانسته‌اند؛ <ref> 136 ـ 137 </ref>ذبح كردن حيوان در منظر ديگر حيوانات؛ <ref> 137 </ref>ذبح كردن در شب، <ref> 134 </ref>و پيش از زوال روز جمعه؛ <ref> 135 </ref>كشتن حيوان دست پرورده <ref> 138 </ref>و بريدن نخاع پيش از جان دادن حيوان، برخى آن را حرام دانسته‌اند. <ref> 135 ـ 136 </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمى شاهرودى، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جلد ‌4، صص 704-701.

[[رده:احکام اطعمه و اشربه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
+'''«ذَبْح»''' به معنای بریدن رگ‌هاى چهارگانه گردن حیوانات است و به حیوان ذبح شده «ذبیحه» و به ذبح کننده «ذابح» گفته مى‌شود. در [[فقه]]، از آن در باب «صید و ذباحه» سخن گفته‌اند. ذبح، یکى از راه‌هاى [[تذکیه]] حیوانات خشکى -جز شتر و ملخ- است. حیوانات دریایى نیز که خون جهنده دارند -جز ماهى- با ذبح تذکیه مى‌شوند.
-«ذَبْح» به معنای بریدن رگهاى چهارگانه گردن و به حیوان ذبح شده «ذبیحه» و به ذبح کننده «ذابح» گفته مى‌شود. از آن در باب صید و ذباحه سخن گفته‌اند. ذبح، یکى از راههاى تذکیه حیوانات خشکى تذکیه پذیر جز شتر و ملخ است. حیوانات دریایى نیز که خون جهنده دارند -جز ماهى- با ذبح تذکیه مى‌شوند.
 ==شرایط ذابح==
-* ذابح باید مسلمان یا در حکم مسلمان باشد؛ بنابراین، ذبیحه کافر غیرکتابى [[حلال]] نیست.<ref>جواهرالکلام ۳۶/ ۷۹ـ۸۰.</ref> در این که ذبیحه [[اهل کتاب|اهل کتاب]] مطلقاً [[حرام]] است یا در صورت بردن نام خداوند هنگام ذبح حلال مى‌باشد، اختلاف است. مشهور قائل به قول اول اند.<ref> ۸۰ـ۸۷؛ فقه الصادق ۲۴/۱۰.</ref>
+*ذابح باید مسلمان یا در حکم مسلمان باشد؛ بنابراین، ذبیحه کافر غیرکتابى [[حلال]] نیست.<ref>جواهرالکلام ۳۶/ ۷۹ـ۸۰.</ref> در این که ذبیحه [[اهل کتاب|اهل کتاب]] مطلقاً [[حرام]] است یا در صورت بردن نام خداوند هنگام ذبح حلال مى‌باشد، اختلاف است. مشهور قائل به قول اول اند.<ref> ۸۰ـ۸۷؛ فقه الصادق ۲۴/۱۰.</ref>
-* ایمان ([[اثنى عشریه|دوازده امامى]] بودن) -بنابر مشهور- در ذابح شرط نیست؛ از این رو، ذبیحه تمامى فرقه‌هاى مسلمان، جز آنان که محکوم به کفرند، مانند [[ناصبی]] حلال است.<ref>جواهرالکلام، ۳۶/ ۹۳ـ۹۵.</ref>
+*ایمان ([[اثنى عشریه|دوازده امامى]] بودن) -بنابر مشهور- در ذابح شرط نیست؛ از این رو، ذبیحه تمامى فرقه‌هاى مسلمان، جز آنان که محکوم به کفرند -مانند [[ناصبی|نواصب]]- حلال است.<ref>جواهرالکلام، ۳۶/ ۹۳ـ۹۵.</ref>
-* ذبیحه کودک ممیز آشنا به چگونگى ذبح حلال است.<ref> ۹۰. </ref>
+*ذبیحه کودک ممیّز آشنا به چگونگى ذبح، حلال است.<ref> ۹۰. </ref>
-* از دیگر شرایط ذابح، قصد تذکیه است. بنابراین ذبیحه فرد مست، دیوانه یا کودک غیرممیز حلال نیست.<ref>مسالک الافهام ۱۱/۴۶۶ ؛ جواهرالکلام ۳۶/۹۷ ؛ منهاج الصالحین (خویى) ۲/۳۳۵.</ref>
+*از دیگر شرایط ذابح، قصد [[تذکیه]] است. بنابراین ذبیحۀ فرد مست، دیوانه یا کودک غیرممیّز حلال نیست.<ref>مسالک الافهام ۱۱/۴۶۶ ؛ جواهرالکلام ۳۶/۹۷ ؛ منهاج الصالحین (خویى) ۲/۳۳۵.</ref>
 ==کیفیت ذبح==
@@ سطر ۱۷: / سطر ۲۵: @@
 ==احکام و شرایط ذبح==
-* رو به [[قبله]] بودن ذبیحه هنگام ذبح.<ref> ۱۱۰ـ۱۱۱ </ref> در این که همه قسمت جلوى بدن، یعنى صورت، سینه، گلو و شکم حیوان باید رو به قبله باشد یا رو به قبله بودن محلّ ذبح (گلو) کفایت مى‌کند، اختلاف است.<ref>مسالک الافهام ۱۱/۴۷۶ ؛ مجمع الفائدة ۱۱/۱۱۴ ؛ کشف اللثام ۹/۲۲۸ ؛ مستند الشیعة ۱۵/۴۱۱.</ref> چنانچه از روى فراموشى یا جهل و یا ندانستن قبله، حیوان به طرف قبله ذبح نشود، اشکال ندارد.<ref>جواهرالکلام ۳۶/ ۱۱۱ـ۱۱۲.</ref> رو به قبله بودن ذابح شرط نیست.<ref>جواهرالکلام ۳۶/۱۱۱ ـ۱۱۲.</ref>
+*رو به [[قبله]] بودن ذبیحه هنگام ذبح.<ref> ۱۱۰ـ۱۱۱ </ref> در این که همه قسمت جلوى بدن، یعنى صورت، سینه، گلو و شکم حیوان باید رو به قبله باشد یا رو به قبله بودن محلّ ذبح (گلو) کفایت مى‌کند، اختلاف است.<ref>مسالک الافهام ۱۱/۴۷۶؛ مجمع الفائدة ۱۱/۱۱۴؛ کشف اللثام ۹/۲۲۸؛ مستند الشیعة ۱۵/۴۱۱.</ref> چنانچه از روى فراموشى یا جهل و یا ندانستن قبله، حیوان به طرف قبله ذبح نشود، اشکال ندارد.<ref>جواهرالکلام ۳۶/ ۱۱۱ـ۱۱۲.</ref> رو به قبله بودن ذابح شرط نیست.<ref>جواهرالکلام ۳۶/۱۱۱ ـ۱۱۲.</ref>
-* بردن نام [[الله|خدا]] توسط ذابح هنگام ذبح، مانند گفتن «بسم اللّه‌»، «الحمد للّه‌» یا «سبحان اللّه‌». در کفایت گفتن «اللّه‌» به تنهایى اختلاف است؛<ref>مسالک الافهام ۱۱/ ۴۷۷ـ۴۷۸؛ جواهرالکلام ۳۶/۱۱۳.</ref> [البته اگر از روی فراموشی نام خداوند برده نشود، اشکالی ندارد].
+*بردن نام [[الله|خدا]] توسط ذابح هنگام ذبح، مانند گفتن «بسم اللّه‌»، «الحمد للّه‌» یا «سبحان اللّه‌». در کفایت گفتن «اللّه‌» به تنهایى اختلاف است؛<ref>مسالک الافهام ۱۱/ ۴۷۷ـ۴۷۸؛ جواهرالکلام ۳۶/۱۱۳.</ref> [البته اگر از روی فراموشی نام خداوند برده نشود، اشکالی ندارد].
-* زنده بودن ذبیحه هنگام ذبح. در صورت مشتبه بودن حال حیوان بین مرگ و حیات، چنانچه پس از ذبح حرکتى که گویاى حیات باشد ـ مانند بر هم زدن چشمها، دست و پا زدن یا تکان دادن دم ـ از آن سر بزند یا از بدنش خون متعارف بیرون آید و یا بنابر قولى، هر دو نشانه تحقق یابد، حکم به زنده بودن و حلّیت حیوان مى‌شود.<ref>جواهرالکلام ۳۶/ ۱۴۱ـ۱۵۳ ؛ تحریر الوسیلة ۲/ ۱۴۹ـ۱۵۰؛ مهذّب الاحکام ۲۳/ ۷۳ـ۷۷.</ref> البته بسیارى از [[فقیه|فقها]] استقرار حیات به معناى قابلیت زنده ماندن حیوان به مدت یک روز یا بیشتر قبل از ذبح را شرط دانسته‌اند و برخى در حکم به حلّیت ذبیحه، تکان خوردن آن پس از ذبح یا بیرون آمدن خون متعارف یا تحقق هر دو نشانه را کافى دانسته‌اند. قائلان به استقرار حیات نیز در فرض مشتبه بودن حال حیوان، حرکت گویای حیات یا خروج خون متعارف و یا هر دو را نشانه استقرار حیات دانسته‌اند. بنابراین در فرض اشتباه، بدون هیچ اختلافی حرکت یا خروج خون و یا هر دو بنابر اختلاف اقوال در حکم به حلّیت ذبیحه کفایت می‌کند. از این رو، برخی گفته‌اند: بین علامت یاد شده و استقرار حیات ملازمه وجود دارد و در نتیجه، اکتفا به آن مطلقاً جایز است؛ زیرا شرط استقرار حیات در صورتی فایده خواهد داشت که با وجود علامت یاد شده علم به عدم استقرار حیات حاصل شود؛ در حالی که با وجود ملازمه بین آن دو، چنین چیزی امکان پذیر نیست. در نتیجه ثمره‌ای بر این شرط مترتب نخواهد بود.<ref>جواهر الکلام، ۳۶/ ۱۴۱-۱۴۸.</ref>
+*زنده بودن ذبیحه هنگام ذبح؛ در صورت مشتبه بودن حال حیوان بین مرگ و حیات، چنانچه پس از ذبح حرکتى که گویاى حیات باشد ـ مانند بر هم زدن چشمها، دست و پا زدن یا تکان دادن دم ـ از آن سر بزند یا از بدنش خون متعارف بیرون آید و یا بنابر قولى، هر دو نشانه تحقق یابد، حکم به زنده بودن و حلّیت حیوان مى‌شود.<ref>جواهرالکلام ۳۶/ ۱۴۱ـ۱۵۳ ؛ تحریر الوسیلة ۲/ ۱۴۹ـ۱۵۰؛ مهذّب الاحکام ۲۳/ ۷۳ـ۷۷.</ref> البته بسیارى از [[فقیه|فقها]] استقرار حیات به معناى قابلیت زنده ماندن حیوان به مدت یک روز یا بیشتر قبل از ذبح را شرط دانسته‌اند و برخى در حکم به حلّیت ذبیحه، تکان خوردن آن پس از ذبح یا بیرون آمدن خون متعارف یا تحقق هر دو نشانه را کافى دانسته‌اند. قائلان به استقرار حیات نیز در فرض مشتبه بودن حال حیوان، حرکت گویای حیات یا خروج خون متعارف و یا هر دو را نشانه استقرار حیات دانسته‌اند. بنابراین در فرض اشتباه، بدون هیچ اختلافی حرکت یا خروج خون و یا هر دو بنابر اختلاف اقوال در حکم به حلّیت ذبیحه کفایت می‌کند. از این رو، برخی گفته‌اند: بین علامت یاد شده و استقرار حیات ملازمه وجود دارد و در نتیجه، اکتفا به آن مطلقاً جایز است؛ زیرا شرط استقرار حیات در صورتی فایده خواهد داشت که با وجود علامت یاد شده علم به عدم استقرار حیات حاصل شود؛ در حالی که با وجود ملازمه بین آن دو، چنین چیزی امکان پذیر نیست. در نتیجه ثمره‌ای بر این شرط مترتب نخواهد بود.<ref>جواهر الکلام، ۳۶/ ۱۴۱-۱۴۸.</ref>
-* ذبح کردن حیوان از طرف گلو و نه پشت سر، بنابر قول گروهی از فقها.<ref>وسیلة النجاة/ ۶۰۶؛ منهاج الصالحین (سید محسن حکیم) ۲/۳۶۱؛ منهاج الصالحین (خویی) ۲/۳۳۹؛ تحریر الوسیلة ۲/۱۴۷.</ref> در مقابل، گروهی دیگر ذبح از قفا را نیز در صورتی که حیوان قبل از بریدن اوداج اربعه‌اش و بعد از آن زنده باشد، صحیح دانسته‌اند؛ البته با اختلاف در لزوم حیات مستقر یا کفایت صرف حیات، هر چند غیرمستقر، چنان که گذشت.<ref>المبسوط ۱/۳۹۰؛ قواعد الاحکام ۳/۳۲۳؛ مجمع الفائدة ۱۱/۱۰۰؛ جواهرالکلام ۳۶/۱۴۱؛ منهاج الصالحین (سیستانی) ۳/۲۸۰.</ref>
+*ذبح کردن حیوان از طرف گلو و نه پشت سر، بنابر قول گروهی از فقها.<ref>وسیلة النجاة/ ۶۰۶؛ منهاج الصالحین (سید محسن حکیم) ۲/۳۶۱؛ منهاج الصالحین (خویی) ۲/۳۳۹؛ تحریر الوسیلة ۲/۱۴۷.</ref> در مقابل، گروهی دیگر ذبح از قفا را نیز در صورتی که حیوان قبل از بریدن اوداج اربعه‌اش و بعد از آن زنده باشد، صحیح دانسته‌اند؛ البته با اختلاف در لزوم حیات مستقر یا کفایت صرف حیات، هر چند غیرمستقر، چنان که گذشت.<ref>المبسوط ۱/۳۹۰؛ قواعد الاحکام ۳/۳۲۳؛ مجمع الفائدة ۱۱/۱۰۰؛ جواهرالکلام ۳۶/۱۴۱؛ منهاج الصالحین (سیستانی) ۳/۲۸۰.</ref>
-* بنابر مشهور، پی در پی بریدن اوداج اربعه، به گونه‌ای که همه رگهای چهارگانه قبل از جان دادن حیوان بریده شوند.<ref>مهذّب الاحکام، ۲۳/۶۸.</ref>
+*بنابر مشهور، پی در پی بریدن اوداج اربعه، به گونه‌ای که همه رگهای چهارگانه قبل از جان دادن حیوان بریده شوند.<ref>مهذّب الاحکام، ۲۳/۶۸.</ref>
-* در این که جدا کردن سر حیوان قبل از جان دادن حرام است یا [[مکروه]]، اختلاف است؛ چنان که بنابر قول به حرمت، در این که گوشت ذبیحه نیز حرام می‌شود یا نه، اختلاف است. بسیاری قائل به عدم حرمت آن هستند.<ref>جواهرالکلام، ۳۶/ ۱۲۰-۱۲۳.</ref>
+*در این که جدا کردن سر حیوان قبل از جان دادن حرام است یا [[مکروه]]، اختلاف است؛ چنان که بنابر قول به حرمت، در این که گوشت ذبیحه نیز حرام می‌شود یا نه، اختلاف است. بسیاری قائل به عدم حرمت آن هستند.<ref>جواهرالکلام، ۳۶/ ۱۲۰-۱۲۳.</ref>
-== مستحبات و مکروهات ذبح ==
+==مستحبات و مکروهات ذبح==
-'''مستحبات:'''
+'''[[مستحب|مستحبات]]:'''
-* بستن دو دست و یک پا و بازگذاشتن پای دیگر در ذبح گوسفند و بستن هر چهار دست و پا و رهاکردن دم در ذبح گاو؛
+*بستن دو دست و یک پا و بازگذاشتن پای دیگر در ذبح گوسفند و بستن هر چهار دست و پا و رهاکردن دم در ذبح گاو؛
-* رهاکردن مرغ پس از سر بریدن؛
+*رهاکردن مرغ پس از سر بریدن؛
-* تیزکردن آلت ذبح و سریع بریدن رگها؛
+*تیزکردن آلت ذبح و سریع بریدن رگها؛
-* عرضه آب بر حیوان قبل از ذبح؛
+*عرضه آب بر حیوان قبل از ذبح؛
-* رو به [[قبله]] بودن ذابح هنگام ذبح؛
+*رو به [[قبله]] بودن ذابح هنگام ذبح؛
-* بردن و خواباندن حیوان برای ذبح به ملایمت و نرمی.<ref>.۱۳۱-۱۳۴</ref>
+*بردن و خواباندن حیوان برای ذبح به ملایمت و نرمی.<ref>.۱۳۱-۱۳۴</ref>
-'''مکروهات:'''
+'''[[مکروه|مکروهات]]:'''
-* فروبردن آلت ذبح در زیر حلقوم و کشاندن آن به سمت جلو [[مکروه]] است، برخى آن را حرام دانسته‌اند؛<ref> ۱۳۶ـ۱۳۷.</ref>
+*فروبردن آلت ذبح در زیر حلقوم و کشاندن آن به سمت جلو [[مکروه]] است؛ برخى آن را حرام دانسته‌اند؛<ref> ۱۳۶ـ۱۳۷.</ref>
-* ذبح کردن حیوان در منظر دیگر حیوانات؛ <ref>.۱۳۷</ref>
+*ذبح کردن حیوان در منظر دیگر حیوانات؛ <ref>.۱۳۷</ref>
-* ذبح کردن در شب،<ref> ۱۳۴. </ref> و پیش از زوال روز [[جمعه‌‌‌‌|جمعه]]؛<ref> ۱۳۵. </ref>
+*ذبح کردن در شب،<ref> .۱۳۴ </ref> و پیش از زوال روز [[جمعه‌‌‌‌|جمعه]]؛<ref>.۱۳۵ </ref>
-* کشتن حیوان دست پرورده؛<ref> ۱۳۸.</ref>
+*کشتن حیوان دست پرورده؛<ref> .۱۳۸</ref>
-* بریدن نخاع پیش از جان دادن حیوان، برخى آن را حرام دانسته‌اند.<ref> ۱۳۵ـ۱۳۶.</ref>
+*بریدن نخاع پیش از جان دادن حیوان؛ برخى آن را حرام دانسته‌اند.<ref> ۱۳۵ـ۱۳۶.</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۴۷: / سطر ۵۵: @@
 ==منابع==
-*جمعى از پژوهشگران زیر نظر [[سید محمود هاشمی شاهرودی|سید محمود هاشمى شاهرودى]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، جلد ‌۴، صص ۷۰۴-۷۰۱.
+*[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]، جمعى از پژوهشگران زیر نظر سید محمود شاهرودى، ج۴، ص۷۰۴-۷۰۱.
 {{فقه/احکام}}
 [[رده:احکام اطعمه و اشربه]]