دروغ - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* محرومیت از هدایت الهی */

2025-03-25T09:53:23Z

‏محرومیت از هدایت الهی

Mohammadi: /* نفاق و دورویی */

2025-03-25T09:51:56Z

‏نفاق و دورویی

مهدی موسوی: ویرایش

2021-07-11T05:19:11Z

ویرایش

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی در ‏۱۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۴۶

2021-06-12T06:46:22Z

سید مهدی خدایی: ویرایش سنجش

2021-06-12T06:45:24Z

ویرایش سنجش

سید مهدی خدایی: ویرایش سنجش

2021-06-12T06:45:17Z

ویرایش سنجش

سید مهدی خدایی: /* انواع دروغ */

2021-06-12T06:43:54Z

‏انواع دروغ

سید مهدی خدایی: /* اصلاح ذات البين */

2021-06-12T06:11:50Z

‏اصلاح ذات البين

سید مهدی خدایی: /* دفع ضرر جانی یا مالی */

2021-06-12T05:58:28Z

‏دفع ضرر جانی یا مالی

سید مهدی خدایی: /* موارد جواز دروغ گفتن */

2021-06-12T05:28:26Z

‏موارد جواز دروغ گفتن

@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 ===محرومیت از هدایت الهی===
-چنانکه بیان شد، اهل ایمان با دروغ گویی میانه ای ندارند و کسی که عادت به دورغ گویی پیدا کند، قلبش از نور ایمان تهی و در نتیجه از هدایت الهی محروم خواهد شد. قرآن کریم می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لا یهْدی مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ کذَّاب‏»}}؛<ref>سوره غافر  آیه ۲۸</ref> خداوند کسى را که اسرافکار و بسیار دروغگوست هدایت نمى ‏کند.
+چنانکه بیان شد، اهل ایمان با دروغ گویی میانه ای ندارند و کسی که عادت به دورغ گویی پیدا کند، قلبش از نور ایمان تهی و در نتیجه از هدایت الهی محروم خواهد شد. قرآن کریم می فرماید: {{متن قرآن|«... إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ‏»}}؛<ref>[[آیه 28 سوره غافر|سوره غافر، آیه ۲۸.]]</ref> خداوند کسى را که اسرافکار و بسیار دروغگوست هدایت نمى ‏کند.
 ==موارد جواز دروغ گفتن==

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 ===نفاق و دورویی===
-میان دروغ و [[نفاق]] رابطه ای تنگاتنگ وجود دارد. نفاق دروغی بزرگ است و ثمره دروغ، تثبیت نفاق و دورویی در قلب و جان انسان است. [[قرآن|قرآن کریم]] در مذمت گروهی از پیمان شکنان می فرماید: {{متن قرآن|«فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فی‏ قُلُوبِهِمْ إِلى‏ یوْمِ یلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما کانُوا یکذِبُون‏»}}؛<ref>سوره توبه آیه ۷۷ </ref> «این عمل، (روح) نفاق را تا روزی که خدا را ملاقات کنند، در دلهایشان برقرار ساخت. این بخاطر آن است که از پیمان الهی تخلّف جستند و بخاطر آن است که دروغ می‌گفتند.» و این مفهوم روایتی از امام علی است که می فرمایند: {{متن حدیث|«الکِذبُ یُؤَدِی الی النِفَاق»}}؛<ref>تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۲۲۱</ref> دروغ، به نفاق مى انجامد.
+میان دروغ و [[نفاق]] رابطه ای تنگاتنگ وجود دارد. نفاق دروغی بزرگ است و ثمره دروغ، تثبیت نفاق و دورویی در قلب و جان انسان است. [[قرآن|قرآن کریم]] در مذمت گروهی از پیمان شکنان می فرماید: {{متن قرآن|«فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ»}}؛<ref>[[آیه 77 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۷۷.]]</ref> «این عمل، (روح) نفاق را تا روزی که خدا را ملاقات کنند، در دلهایشان برقرار ساخت. این بخاطر آن است که از پیمان الهی تخلّف جستند و بخاطر آن است که دروغ می‌گفتند.» و این مفهوم روایتی از امام علی است که می فرمایند: {{متن حدیث|«الکِذبُ یُؤَدِی الی النِفَاق»}}؛<ref>تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۲۲۱</ref> دروغ، به نفاق مى انجامد.
 دروغ آرایش منافقان برای مخفی کردن زشتی باطن خود است. امام علی علیه السلام  می فرمایند: {{متن حدیث|«بالکذبِ یتَزینُ أهلُ النِّفاقِ»}}.<ref>تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۲۲۰</ref> منافقان با دروغ، خود را آراسته جلوه مى دهند. همچنین در روایتی دیگر دروغ دروازه نفاق دانسته شده است. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: {{متن حدیث|«إنّ الکذبَ بابٌ مِن أبوابِ النِّفاقِ»}}؛<ref>مجموعة ورام، ج‏۱، ص: ۱۱۴</ref> دروغ، درى از درهاى نفاق است.
 ===محرومیت از هدایت الهی===

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
-{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}}'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
+'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
 ==سرچشمه ی گناهان==
@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= ضعیف
+|شناسه= خوب
-|عنوان بندی مناسب= متوسط
+|عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= متوسط
+|جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= خوب
 |رده= دارد
 }}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{خوب}}
+{{متوسط}}
-'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
+{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}}'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
 ==سرچشمه ی گناهان==
@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= خوب
+|شناسه= ضعیف
-|عنوان بندی مناسب= خوب
+|عنوان بندی مناسب= متوسط
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= خوب
+|جامعیت= متوسط
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= خوب
+|کیفیت پژوهش= متوسط
 |رده= دارد
 }}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
-{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}}'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
+'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
 ==سرچشمه ی گناهان==
@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= ضعیف
+|شناسه= خوب
-|عنوان بندی مناسب= متوسط
+|عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= متوسط
+|جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= خوب
 |رده= دارد
 }}

@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 ===محرومیت از هدایت الهی===
 چنانکه بیان شد اهل ایمان با دروغ گویی میانه ای ندارند و کسی که عادت به دورغ گویی پیدا کند قلبش از نور ایمان تهی و در نتیجه از هدایت الهی محروم خواهد شد. قرآن کریم می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّاب‏»}}؛ <ref>سوره غافر  آیه 28</ref>خداوند كسى را كه اسرافكار و بسيار دروغگوست هدايت نمى ‏كند.
 ==موارد جواز دروغ گفتن==
@@ سطر ۶۰: / سطر ۵۵: @@
 ایشان در توضیح اصلاح فرمودند: «از كسى سخنى در باره ديگرى مي شنوى كه اگر آن سخن به او برسد بد دل مى ‏شود، پس تو او را ديدار كنى و باو بگوئى: از فلانى شنيدم كه در باره خوبى تو چنين و چنان مي گفت، بر خلاف آنچه شنيده ‏اى‏» <ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 342</ref>
-=== دروغ در جنگ‏ ===
+===دروغ در جنگ‏===
 در پاره‏ اى از روايات <ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 359</ref>دروغ را در مورد جنگ با كفار كه بسبب دروغ گفتن غلبه بر دشمن حاصل مى ‏شود تجويز نموده است.<ref>                        گناهان كبيره، ج‏1، ص: 294</ref>

@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 در اين مقام دو نكته را بايد متذكر بود يكى آنكه هر چند براى دفع ضرر مطلقا دروغ جايز است ليكن اگر ضرر مالى و قابل تحمل باشد مستحب است آن ضرر را قبول كند و دروغ نگويد چنانچه از امير المؤمنين (ع) است كه از نشانه ايمان راست گفتن در موردى است كه راستى ضرر داشته باشد و ترك كردن دروغ است. نكته ديگر اينست كه چون مشهور فقهاء در اين مقام [[توريه]] را لازم دانسته ‏اند احتياط آنست كه اگر بتواند و حرجى نباشد ضرر را بتوريه دفع نمايد نه به دروغ صريح.<ref>گناهان كبيره، ج‏1، ص: 292</ref>
-=== اصلاح ذات البين ===
+===اصلاح ذات البين===
 یکی دیگر از مواردی که دروغ گفتن اشکال ندارد اصلاح بین مسلمانان و برطرف کردن کینه ها و دشمنی هاست.بلکه این گونه سخنان اصلاً  دروغ به حساب نمی آید. چنانکه امام صادق علیه السلام  فرمودند: {{متن حدیث|«المصلح ليس بكذاب»}} <ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 210</ref>؛ اصلاح كننده كذّاب نيست.
 ایشان در توضیح اصلاح فرمودند: «از كسى سخنى در باره ديگرى مي شنوى كه اگر آن سخن به او برسد بد دل مى ‏شود، پس تو او را ديدار كنى و باو بگوئى: از فلانى شنيدم كه در باره خوبى تو چنين و چنان مي گفت، بر خلاف آنچه شنيده ‏اى‏» <ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 342</ref>
-==احادیثی درباره دروغ==
+=== دروغ در جنگ‏ ===
+در پاره‏ اى از روايات <ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 359</ref>دروغ را در مورد جنگ با كفار كه بسبب دروغ گفتن غلبه بر دشمن حاصل مى ‏شود تجويز نموده است.<ref>                        گناهان كبيره، ج‏1، ص: 294</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۸: @@
 در آموزه های اسلامی در بعضی از موقعیت ها دروغ گفتن جایز شمرده شده است از جمله:
-=== دفع ضرر جانی یا مالی ===
+===دفع ضرر جانی یا مالی===
 برای دفع  ضرر جانی یا ضرر مالى فاحش(نه کسب منفعت) يا  برای حفظ آبروی مسلمان دروغ گفتن جايز است.  رسول خدا  صلی الله علیه و آله می فرمایند: {{متن حدیث|«احْلِفْ بِاللَّهِ كَاذِباً وَ نَجِّ أَخَاكَ مِنَ الْقَتْلِ»}}. <ref>تهذيب الأحكام (تحقيق خرسان)، ج‏8، ص: 301</ref>؛ قسم دروغ به خداوند ياد كن و برادر مسلمانت را از مرگ نجات ده.
 همچنین امام  صادق (ع) فرمود: {{متن حدیث|«فَأَمَّا الَّتِي يُؤْجَرُ عَلَيْهَا الرَّجُلُ إِذَا حَلَفَ‏كَاذِباً وَ لَا تَلْزَمُهُ الْكَفَّارَةُ فَهُوَ أَنْ يَحْلِفَ الرَّجُلُ فِي خَلَاصِ امْرِئٍ مُسْلِمٍ أَوْ خَلَاصِ مَالِهِ مِنْ مُتَعَدٍّ يَتَعَدَّى عَلَيْهِ مِنْ لِصٍّ أَوْ غَيْرِه‏»}}؛ <ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص: 367</ref> قسم دروغى كه كفاره ندارد بلكه براى صاحبش اجر و ثواب ثبت مى ‏شود، قسمى است كه براى خلاصى جان يا مال مسلمانى از شر ظالمى مانند دزد و غيره ياد شود.
 در اين مقام دو نكته را بايد متذكر بود يكى آنكه هر چند براى دفع ضرر مطلقا دروغ جايز است ليكن اگر ضرر مالى و قابل تحمل باشد مستحب است آن ضرر را قبول كند و دروغ نگويد چنانچه از امير المؤمنين (ع) است كه از نشانه ايمان راست گفتن در موردى است كه راستى ضرر داشته باشد و ترك كردن دروغ است. نكته ديگر اينست كه چون مشهور فقهاء در اين مقام [[توريه]] را لازم دانسته ‏اند احتياط آنست كه اگر بتواند و حرجى نباشد ضرر را بتوريه دفع نمايد نه به دروغ صريح.<ref>گناهان كبيره، ج‏1، ص: 292</ref>
-#وعده دروغ برای دلخوشی و خوشحال كردن همسر بعد از [[نکاح|ازدواج]]؛ اما قبل از عقد ازدواج و در موقع عقد، بايد به آنچه وعده داده شده، عمل شود. نكته قابل توجه: حديثی كه نقل شده بر جواز دروغ گفتن به همسر، شامل هر دروغی نيست، فقط مورد جواز، وعده دروغ است؛ آن هم در مواقع حساس، چون كه روح احساساتی زن بگونه ای است كه در زمان خلوت و انس، جز اظهار محبت، گذشت و گشاده رويی چيز ديگری را طلب نمی كند و در آن موقع هر چه خواست بايد بگويد بچشم، والا اگر نه بگويد همان لحظه فورا شعله گرم برافروخته خانمش خاموش خواهد شد و مجلس گرم انس و خلوت به سردی تبديل خواهد گشت كه ديگر برای آن مجلس، كاری نمی شود انجام داد و بايد زمان بگذرد تا فرصت مناسب. اين مطلب را با كمی دقت در حديث جواز وعده دروغ به همسر كه مثل موارد قبل و بعد آن به صورت عام نيامده بلكه به صورت خطابی آمده است، شايد بشود فهميد.
+=== اصلاح ذات البين ===
-#نقل حكايات و امثال و حِكَم برای تفهيم مطلبی.
+یکی دیگر از مواردی که دروغ گفتن اشکال ندارد اصلاح بین مسلمانان و برطرف کردن کینه ها و دشمنی هاست.بلکه این گونه سخنان اصلاً  دروغ به حساب نمی آید. چنانکه امام صادق علیه السلام  فرمودند: {{متن حدیث|«المصلح ليس بكذاب»}} <ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 210</ref>؛ اصلاح كننده كذّاب نيست.
-'''<I>چند نكته:</I>'''
+ایشان در توضیح اصلاح فرمودند: «از كسى سخنى در باره ديگرى مي شنوى كه اگر آن سخن به او برسد بد دل مى ‏شود، پس تو او را ديدار كنى و باو بگوئى: از فلانى شنيدم كه در باره خوبى تو چنين و چنان مي گفت، بر خلاف آنچه شنيده ‏اى‏» <ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 342</ref>
 ==احادیثی درباره دروغ==

@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 دروغ آرایش منافقان برای مخفی کردن زشتی باطن خود است. امام علی علیه السلام  می فرمایند:{{متن حدیث|«بالكِذبِ يَتَزيَّنُ أهلُ النِّفاقِ»}} <ref>تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 220</ref>.منافقان با دروغ، خود را آراسته جلوه مى دهند.همچنین در روایتی دیگر دروغ دروزاه نفاق دانسته شده است. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: {{متن حدیث|«إنّ الكذبَ بابٌ مِن أبوابِ النِّفاقِ»}}<ref>مجموعة ورام، ج‏1، ص: 114</ref>؛ دروغ، درى از درهاى نفاق است.
-=== محرومیت از هدایت الهی ===
+===محرومیت از هدایت الهی===
 چنانکه بیان شد اهل ایمان با دروغ گویی میانه ای ندارند و کسی که عادت به دورغ گویی پیدا کند قلبش از نور ایمان تهی و در نتیجه از هدایت الهی محروم خواهد شد. قرآن کریم می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّاب‏»}}؛ <ref>سوره غافر  آیه 28</ref>خداوند كسى را كه اسرافكار و بسيار دروغگوست هدايت نمى ‏كند.
@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 ==موارد جواز دروغ گفتن==
 #وعده دروغ برای دلخوشی و خوشحال كردن همسر بعد از [[نکاح|ازدواج]]؛ اما قبل از عقد ازدواج و در موقع عقد، بايد به آنچه وعده داده شده، عمل شود. نكته قابل توجه: حديثی كه نقل شده بر جواز دروغ گفتن به همسر، شامل هر دروغی نيست، فقط مورد جواز، وعده دروغ است؛ آن هم در مواقع حساس، چون كه روح احساساتی زن بگونه ای است كه در زمان خلوت و انس، جز اظهار محبت، گذشت و گشاده رويی چيز ديگری را طلب نمی كند و در آن موقع هر چه خواست بايد بگويد بچشم، والا اگر نه بگويد همان لحظه فورا شعله گرم برافروخته خانمش خاموش خواهد شد و مجلس گرم انس و خلوت به سردی تبديل خواهد گشت كه ديگر برای آن مجلس، كاری نمی شود انجام داد و بايد زمان بگذرد تا فرصت مناسب. اين مطلب را با كمی دقت در حديث جواز وعده دروغ به همسر كه مثل موارد قبل و بعد آن به صورت عام نيامده بلكه به صورت خطابی آمده است، شايد بشود فهميد.
 #نقل حكايات و امثال و حِكَم برای تفهيم مطلبی.
@@ سطر ۹۴: / سطر ۱۰۰: @@
 *ابن بابويه، محمد بن على، الخصال، 2جلد، جامعه مدرسين - قم، چاپ: اول، 1362ش.
 *ورام بن أبي فراس، مسعود بن عيسى، تنبيه الخواطر و نزهة النواظر المعروف بمجموعة ورّام، 2جلد، مكتبه فقيه - قم، چاپ: اول، 1410 ق.
 [[رده:اخلاق فردی]]