دروغ - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* دفع ضرر جانی یا مالی */

2026-09-28T16:39:15Z

‏دفع ضرر جانی یا مالی

مهدی موسوی در ‏۱۷ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۳

2026-08-17T05:03:35Z

نمایش تغییرات

Mohammadi: /* محرومیت از هدایت الهی */

2025-03-25T09:53:23Z

‏محرومیت از هدایت الهی

Mohammadi: /* نفاق و دورویی */

2025-03-25T09:51:56Z

‏نفاق و دورویی

مهدی موسوی: ویرایش

2021-07-11T05:19:11Z

ویرایش

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی در ‏۱۲ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۴۶

2021-06-12T06:46:22Z

سید مهدی خدایی: ویرایش سنجش

2021-06-12T06:45:24Z

ویرایش سنجش

سید مهدی خدایی: ویرایش سنجش

2021-06-12T06:45:17Z

ویرایش سنجش

سید مهدی خدایی: /* انواع دروغ */

2021-06-12T06:43:54Z

‏انواع دروغ

سید مهدی خدایی: /* اصلاح ذات البين */

2021-06-12T06:11:50Z

‏اصلاح ذات البين

@@ سطر ۴۴: / سطر ۴۴: @@
 ===دفع ضرر جانی یا مالی===
-برای دفع ضرر جانی یا ضرر مالى بسیار (نه کسب منفعت) یا  برای حفظ [[آبرو|آبروی]] مسلمان، دروغ گفتن جایز است. [[پیامبر اسلام|رسول خدا]]  صلی الله علیه و آله می فرمایند: {{متن حدیث|«احْلِفْ بِاللَّهِ کاذِباً وَ نَجِّ أَخَاک مِنَ الْقَتْلِ»}}؛<ref>تهذیب الأحکام (تحقیق خرسان)، ج‏۸، ص: ۳۰۱</ref> [[قسم خوردن|قسم]] دروغ به خداوند یاد کن و برادر مسلمانت را از مرگ نجات ده.
+برای دفع ضرر جانی یا ضرر مالى بسیار (نه کسب منفعت) یا  برای حفظ [[آبرو|آبروی]] مسلمان، دروغ گفتن جایز است. [[پیامبر اسلام|رسول خدا]]  صلی الله علیه و آله می فرمایند: «{{متن حدیث|احْلِفْ بِاللَّهِ کاذِباً وَ نَجِّ أَخَاک مِنَ الْقَتْلِ}}<ref>تهذیب الأحکام (تحقیق خرسان)، ج‏۸، ص: ۳۰۱</ref>؛ [[قسم خوردن|قسم]] دروغ به خداوند یاد کن و برادر مسلمانت را از مرگ نجات ده».
-همچنین [[امام صادق علیه السلام|امام  صادق]] (ع) فرمود: {{متن حدیث|«فَأَمَّا الَّتِی یؤْجَرُ عَلَیهَا الرَّجُلُ إِذَا حَلَفَ‏ کاذِباً وَ لَا تَلْزَمُهُ الْکفَّارَةُ فَهُوَ أَنْ یحْلِفَ الرَّجُلُ فِی خَلَاصِ امْرِئٍ مُسْلِمٍ أَوْ خَلَاصِ مَالِهِ مِنْ مُتَعَدٍّ یتَعَدَّى عَلَیهِ مِنْ لِصٍّ أَوْ غَیرِه‏»}}؛<ref>من لا یحضره الفقیه، ج‏۳، ص: ۳۶۷</ref> قسم دروغى که [[کفاره]] ندارد، بلکه براى صاحبش اجر و ثواب ثبت مى ‏شود، قسمى است که براى خلاصى جان یا مال مسلمانى از شر ظالمى مانند دزد و غیره یاد شود.
+همچنین [[امام صادق علیه السلام|امام  صادق]] (علیه السلام) فرمود: «{{متن حدیث|فَأَمَّا الَّتِی یؤْجَرُ عَلَیهَا الرَّجُلُ إِذَا حَلَفَ‏ کاذِباً وَ لَا تَلْزَمُهُ الْکفَّارَةُ فَهُوَ أَنْ یحْلِفَ الرَّجُلُ فِی خَلَاصِ امْرِئٍ مُسْلِمٍ أَوْ خَلَاصِ مَالِهِ مِنْ مُتَعَدٍّ یتَعَدَّى عَلَیهِ مِنْ لِصٍّ أَوْ غَیرِه‏}}<ref>من لا یحضره الفقیه، ج‏۳، ص: ۳۶۷</ref>؛ قسم دروغى که [[کفاره]] ندارد، بلکه براى صاحبش اجر و ثواب ثبت مى ‏شود، قسمى است که براى خلاصى جان یا مال مسلمانى از شر ظالمى مانند دزد و غیره یاد شود».
-در این مقام، دو نکته را باید متذکر بود؛ یکى آنکه هر چند براى دفع ضرر، مطلقا دروغ جایز است، اما اگر ضرر مالى و قابل تحمل باشد، [[مستحب]] است آن ضرر را قبول کند و دروغ نگوید؛ چنانچه از [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (ع) است که از نشانه ایمان، راست گفتن در موردى است که راستى ضرر داشته باشد و ترک کردن دروغ است. نکته دیگر اینست که چون مشهور [[فقها]]، در این مقام [[توریه‌‌‌‌|توریه]] را لازم دانسته ‏اند، احتیاط آنست که اگر بتواند و حرجى نباشد ضرر را به توریه دفع نماید، نه به دروغ صریح.<ref>گناهان کبیره، ج‏۱، ص: ۲۹۲</ref>
+در این مقام، دو نکته را باید متذکر بود؛ یکى آنکه هر چند براى دفع ضرر، مطلقا دروغ جایز است، اما اگر ضرر مالى و قابل تحمل باشد، [[مستحب]] است آن ضرر را قبول کند و دروغ نگوید؛ چنانچه از [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه السلام) است که از نشانه ایمان، راست گفتن در موردى است که راستى ضرر داشته باشد و ترک کردن دروغ است. نکته دیگر اینست که چون مشهور [[فقها]]، در این مقام [[توریه‌‌‌‌|توریه]] را لازم دانسته ‏اند، احتیاط آنست که اگر بتواند و حرجى نباشد ضرر را به توریه دفع نماید، نه به دروغ صریح.<ref>گناهان کبیره، ج‏۱، ص: ۲۹۲</ref>
 ===اصلاح ذات البین===

@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 ===محرومیت از هدایت الهی===
-چنانکه بیان شد، اهل ایمان با دروغ گویی میانه ای ندارند و کسی که عادت به دورغ گویی پیدا کند، قلبش از نور ایمان تهی و در نتیجه از هدایت الهی محروم خواهد شد. قرآن کریم می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لا یهْدی مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ کذَّاب‏»}}؛<ref>سوره غافر  آیه ۲۸</ref> خداوند کسى را که اسرافکار و بسیار دروغگوست هدایت نمى ‏کند.
+چنانکه بیان شد، اهل ایمان با دروغ گویی میانه ای ندارند و کسی که عادت به دورغ گویی پیدا کند، قلبش از نور ایمان تهی و در نتیجه از هدایت الهی محروم خواهد شد. قرآن کریم می فرماید: {{متن قرآن|«... إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ‏»}}؛<ref>[[آیه 28 سوره غافر|سوره غافر، آیه ۲۸.]]</ref> خداوند کسى را که اسرافکار و بسیار دروغگوست هدایت نمى ‏کند.
 ==موارد جواز دروغ گفتن==

@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 ===نفاق و دورویی===
-میان دروغ و [[نفاق]] رابطه ای تنگاتنگ وجود دارد. نفاق دروغی بزرگ است و ثمره دروغ، تثبیت نفاق و دورویی در قلب و جان انسان است. [[قرآن|قرآن کریم]] در مذمت گروهی از پیمان شکنان می فرماید: {{متن قرآن|«فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فی‏ قُلُوبِهِمْ إِلى‏ یوْمِ یلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما کانُوا یکذِبُون‏»}}؛<ref>سوره توبه آیه ۷۷ </ref> «این عمل، (روح) نفاق را تا روزی که خدا را ملاقات کنند، در دلهایشان برقرار ساخت. این بخاطر آن است که از پیمان الهی تخلّف جستند و بخاطر آن است که دروغ می‌گفتند.» و این مفهوم روایتی از امام علی است که می فرمایند: {{متن حدیث|«الکِذبُ یُؤَدِی الی النِفَاق»}}؛<ref>تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۲۲۱</ref> دروغ، به نفاق مى انجامد.
+میان دروغ و [[نفاق]] رابطه ای تنگاتنگ وجود دارد. نفاق دروغی بزرگ است و ثمره دروغ، تثبیت نفاق و دورویی در قلب و جان انسان است. [[قرآن|قرآن کریم]] در مذمت گروهی از پیمان شکنان می فرماید: {{متن قرآن|«فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ»}}؛<ref>[[آیه 77 سوره توبه|سوره توبه، آیه ۷۷.]]</ref> «این عمل، (روح) نفاق را تا روزی که خدا را ملاقات کنند، در دلهایشان برقرار ساخت. این بخاطر آن است که از پیمان الهی تخلّف جستند و بخاطر آن است که دروغ می‌گفتند.» و این مفهوم روایتی از امام علی است که می فرمایند: {{متن حدیث|«الکِذبُ یُؤَدِی الی النِفَاق»}}؛<ref>تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۲۲۱</ref> دروغ، به نفاق مى انجامد.
 دروغ آرایش منافقان برای مخفی کردن زشتی باطن خود است. امام علی علیه السلام  می فرمایند: {{متن حدیث|«بالکذبِ یتَزینُ أهلُ النِّفاقِ»}}.<ref>تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۲۲۰</ref> منافقان با دروغ، خود را آراسته جلوه مى دهند. همچنین در روایتی دیگر دروغ دروازه نفاق دانسته شده است. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله: {{متن حدیث|«إنّ الکذبَ بابٌ مِن أبوابِ النِّفاقِ»}}؛<ref>مجموعة ورام، ج‏۱، ص: ۱۱۴</ref> دروغ، درى از درهاى نفاق است.
 ===محرومیت از هدایت الهی===

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
-{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}}'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
+'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
 ==سرچشمه ی گناهان==
@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= ضعیف
+|شناسه= خوب
-|عنوان بندی مناسب= متوسط
+|عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= متوسط
+|جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= خوب
 |رده= دارد
 }}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{خوب}}
+{{متوسط}}
-'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
+{{الگو:منبع الکترونیکی پایگاه معتبر}}'''دُروغ'''(کذب) مخالف راستی و به معنای بیان چیزی خلاف واقع و با علم به نادرست بودن آنها است. در دین اسلام دروغ یکی از گناهان کبیره  به شمار می رود  و جز در مواردی خاص  به شدت از آن نهی شده است.
 ==سرچشمه ی گناهان==
@@ سطر ۸۳: / سطر ۸۳: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= خوب
+|شناسه= ضعیف
-|عنوان بندی مناسب= خوب
+|عنوان بندی مناسب= متوسط
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= خوب
+|جامعیت= متوسط
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= خوب
+|کیفیت پژوهش= متوسط
 |رده= دارد
 }}

@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 ===محرومیت از هدایت الهی===
 چنانکه بیان شد اهل ایمان با دروغ گویی میانه ای ندارند و کسی که عادت به دورغ گویی پیدا کند قلبش از نور ایمان تهی و در نتیجه از هدایت الهی محروم خواهد شد. قرآن کریم می فرماید: {{متن قرآن|«إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّاب‏»}}؛ <ref>سوره غافر  آیه 28</ref>خداوند كسى را كه اسرافكار و بسيار دروغگوست هدايت نمى ‏كند.
 ==موارد جواز دروغ گفتن==
@@ سطر ۶۰: / سطر ۵۵: @@
 ایشان در توضیح اصلاح فرمودند: «از كسى سخنى در باره ديگرى مي شنوى كه اگر آن سخن به او برسد بد دل مى ‏شود، پس تو او را ديدار كنى و باو بگوئى: از فلانى شنيدم كه در باره خوبى تو چنين و چنان مي گفت، بر خلاف آنچه شنيده ‏اى‏» <ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 342</ref>
-=== دروغ در جنگ‏ ===
+===دروغ در جنگ‏===
 در پاره‏ اى از روايات <ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 359</ref>دروغ را در مورد جنگ با كفار كه بسبب دروغ گفتن غلبه بر دشمن حاصل مى ‏شود تجويز نموده است.<ref>                        گناهان كبيره، ج‏1، ص: 294</ref>

@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 در اين مقام دو نكته را بايد متذكر بود يكى آنكه هر چند براى دفع ضرر مطلقا دروغ جايز است ليكن اگر ضرر مالى و قابل تحمل باشد مستحب است آن ضرر را قبول كند و دروغ نگويد چنانچه از امير المؤمنين (ع) است كه از نشانه ايمان راست گفتن در موردى است كه راستى ضرر داشته باشد و ترك كردن دروغ است. نكته ديگر اينست كه چون مشهور فقهاء در اين مقام [[توريه]] را لازم دانسته ‏اند احتياط آنست كه اگر بتواند و حرجى نباشد ضرر را بتوريه دفع نمايد نه به دروغ صريح.<ref>گناهان كبيره، ج‏1، ص: 292</ref>
-=== اصلاح ذات البين ===
+===اصلاح ذات البين===
 یکی دیگر از مواردی که دروغ گفتن اشکال ندارد اصلاح بین مسلمانان و برطرف کردن کینه ها و دشمنی هاست.بلکه این گونه سخنان اصلاً  دروغ به حساب نمی آید. چنانکه امام صادق علیه السلام  فرمودند: {{متن حدیث|«المصلح ليس بكذاب»}} <ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 210</ref>؛ اصلاح كننده كذّاب نيست.
 ایشان در توضیح اصلاح فرمودند: «از كسى سخنى در باره ديگرى مي شنوى كه اگر آن سخن به او برسد بد دل مى ‏شود، پس تو او را ديدار كنى و باو بگوئى: از فلانى شنيدم كه در باره خوبى تو چنين و چنان مي گفت، بر خلاف آنچه شنيده ‏اى‏» <ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 342</ref>
-==احادیثی درباره دروغ==
+=== دروغ در جنگ‏ ===
+در پاره‏ اى از روايات <ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 359</ref>دروغ را در مورد جنگ با كفار كه بسبب دروغ گفتن غلبه بر دشمن حاصل مى ‏شود تجويز نموده است.<ref>                        گناهان كبيره، ج‏1، ص: 294</ref>
 ==پانویس==