داعی کبیر - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۲۴

2021-07-03T11:24:53Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-07-03T10:13:38Z

ویرایش

Zamani در ‏۷ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۲۶

2021-04-07T10:26:46Z

Aghajani در ‏۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۴۰

2020-02-29T06:40:57Z

Zamani در ‏۲۶ نوامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۱۹

2016-11-26T10:19:31Z

بهرامی: ایجاد 1 لینک

2013-02-23T11:10:29Z

ایجاد 1 لینک

Saeed zamani در ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۴:۵۰

2013-02-11T04:50:36Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۹ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۴۳

2013-02-09T09:43:24Z

Saeed zamani: ایجاد

2013-02-09T06:39:08Z

ایجاد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}
داعی کبیر لقب حسن بن زيد بن محمد بن اسماعيل بن حسن بن علي بن ابيطالب معروف به "حالب الحجاره" است که در سال 250 هـ.ق، حكومت علويان طبرستان را بنيان نهاد. <ref> [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=32342 سعيده سلطاني مقدم، قیام حسن بن زید، سایت پژوهه]، بازیابی 21 بهمن 1391
</ref>

== ولادت و رشد و نمو ==
از دوران اولیه زندگانی او اطلاعات زیادی بدست نیامد و اکثر محققین و مورخین فقط به بررسی قیام او پرداخته اند.<ref> [http://amol-allameh.blogfa.com/post-16.aspx حسن بن زید معروف به داعی کبیر، وبلاگ "هزار سنگر، هزاران عالم"]، بازیابی:21 بهمن 1391 </ref> تنها این اندازه مشخص است که او در شهر مدینه به دنیا آمد و گویا در همین شهر رشد یافت و به «بلوغ سیاسی و معرفت دینی» رسید. و از آنجا که در سده‌های یکم و دوم هجری، عباسیان بسیاری از علویان را ناچار به ترک مدینه و کوچیدن نمودند. او نیز به شهر ری کوچ نمود.<ref>ویکی پدیا به نقل از واردی کولایی، تقی. تاریخ علویان طبرستان. قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۹، 50 و 51 </ref>

==قیام حسن بن زید==

پس از آنکه مردم طبرستان از بیداد جابربن هارون خادم محمدبن عبداﷲبن طاهر و سلیمان بن عبداﷲبن طاهر و پیشکار وی محمدبن اوس بلخی بجان آمدند دست توسل بدامن دعاة علوی که بدشمنی و خلاف با بنی عباس وعمال ایشان برخاسته بودند دراز کردند و بهمین عزم یکی از سادات مقیم رویان را که از اولاد زیدبن امام حسن مجتبی بود بقبول بیعت خواندند اما علوی مزبور که محمدبن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زیدبن حسن بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام نام داشت چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمیدانست تکلیف ایشانرا نپذیرفت و شوهر خواهر خویش را که در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را بدعوت او هدایت نمود. شورشیان بریاست عبداﷲبن وندا امیدنامه ای به آن علوی یعنی حسن بن زید که او نیز از فرزندان امام حسن بود به ری فرستادند و او را برویان دعوت کردند، حسن بن زید در 25 رمضان سال 250 بقصبه ٔ کلار ازآبادیهای سرحدی بین گیلان و طبرستان (در جلگه ٔ کلاردشت حالیه ) آمد و مردم با او بیعت کردند و حسن لقب داعی الخلق الی الحق یا داعی کبیر یافت و مؤسس سلسله ٔ علویان طبرستان شد. حسن بن زید پس از استیلا بر رویان وچالوس و ری جمعی از دعاة علوی را بعنوان دعوت باطراف دیلم و طبرستان فرستاد و مردم گروه گروه به او پیوستند، از جمله عده ای از بزرگان دیلم بخدمت او درآمدندو کار حسن سخت بالا گرفت . محمدبن اوس یکی از سران سپاهی خود را بدفع حسن فرستاد ولیکن داعی بسهولت او رامنهزم نمود و در 23 شوال 250 به آمل وارد شد و از آنجا حکامی بر کلار و رویان و چالوس تعیین نمود.
مدعی بزرگ حسن بن زید در مازندران امیری بود از خاندان اسپهبدان آل قارن بنام قارن بن شهریار اما در جنگی که بین داعی از یک طرف و قارن بن شهریار و سلیمان بن عبداﷲبن طاهر درگرفت فتح نصیب داعی شد و داعی لشکر دیگری را که محمدبن طاهر بیاری عم خود سلیمان فرستاده بود نیز بشکست و قارن به پناه داعی آمد. حسن در فاصله ٔ رمضان 250تا ذی الحجه ٔ 253 تمام طبرستان و قسمت مهم دیلم و ری را بتصرف آورد و عمال بنی عباس را از همه جا راند و علویان بر اثر پیچیدن صیت شوکت حسن بن زید از اطراف ، حتی از حجاز و شام و عراق بطبرستان آمدند و درین خطه مقیم شدند.

در فاصله ٔ سال 253 تا255 داعی که عزم تسخیر گرگان و خراسان داشت از دو سردار ترک معتز خلیفه موسی بن بغاالکبیر و مفلح شکست خورد و ری و قزوین و ساری و آمل را از دست داد، اما سرانجام در 22 رمضان سال 255 بآمل برگشت و طرفداران پراکنده ٔ خود را گرد ساخت و گرگان را نیز فتح کرد و بتصرفات خود افزود. در سال 259 یعقوب طاهریان را برانداخت و متصرفات او در خراسان با متصرفات داعی مجاورت یافت و چون یکی از معارضان یعقوب به پناه داعی رفته بود یعقوب در بهار سال 260 وارد گرگان شد و داعی که تاب مقاومت نداشت بگریخت و به دیلم رفت . یعقوب عمالی به آنجا گماشت و بازگشت اما پس از بازگشت وی داعی بار دیگر بیاری مردم دیلم بطبرستان رجعت نمود و در 263 گرگان را مجدداً بتصرف درآورد و این دفعه هیبت اودر دلها از سابق بیشتر شد و دولت او استحکام گرفت . در سال 266 پسر و جانشین اسپهبد قارن یعنی اسپهبد رستم با حکمران نیشابور احمدبن عبداﷲ خجستانی که پس ازمرگ یعقوب بر آنجا استیلا یافته بود همدست شدند تا داعی را از گرگان و طبرستان برانند. اما داعی بکمک برادر رشید خود محمدبن زید اسپهبد رستم را مغلوب کرد. خجستانی نیز پس از غارت آبادیهای گرگان بنیشابور برگشت . حسن بن زید در سال 269 بیمار شد و یکسال بیمار بود تا آنکه در روز دوشنبه سوم رجب سال 270 پس از 19 سال و هشت ماه امارت وفات یافت و برادرش محمدبن زید جای او را گرفت . <ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه داعی کبیر </ref>

==کتابهای حسن بن زید==
ابن ندیم این کتابها را برای او برشمرده است:

الجامع فی الفقه . کتاب البیان . کتاب الحجة فی الامة. <ref> لغت نامه دهخدا به نقل از الفهرست ابن الندیم </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

[[رده: دولتمردان]]
[[رده:قیام های علویان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''حسن بن زید'''، معروف به "داعی کبیر"، رهبر شورش کنندگان علیه [[حکومت بنی عباس|بنی عباس]] در منطقه طبرستان است که در سال ۲۵۰ هـ.ق، حکومت [[علویان طبرستان|علویان طبرستان]] را بنیان نهاد.<ref>
+'''حسن بن زید'''، معروف به "داعی کبیر"، رهبر شورش کنندگان علیه [[حکومت بنی عباس|بنی عباس]] در منطقه طبرستان بود. او با بهره گیری از نارضایتی مردم طبرستان گیل و دیلم توانست آنان را بر ضد عباسیان متحد کند و امیر طاهری را بیرون و دولت [[علویان طبرستان]] را در سال ۲۵۰ هـ.ق تأسیس کند و به «[[داعی کبیر]]» شهرت یابد. او از نوادگان [[امام حسن]] علیه السلام و [[فقیه|فقیهی]] دیندار و عالمی بزرگ در زمان خود بود.<ref>بهاءالدین محمد بن حسن بن اسفندیار کابت؛ تاریخ طبرستان، تصحیح: عباس اقبال.</ref> در چگونگی و زمان آمدن علویان به طبرستان محل اختلاف است، برخی این واقعه را مربوط به زمان [[متوکل]] می دانند.<ref>اصفهانی، همان، ص ۱۹۴.</ref>
 ==زندگی‌نامه==
-حسن بن زید بن محمد بن اسماعیل بن حسن بن [[امام علی علیه السلام|علی بن ابیطالب]]، از نوادگان [[امام حسن]] علیه السلام بود. از دوران اولیه زندگانی او اطلاعات زیادی بدست نیامد و اکثر محققین و مورخین فقط به بررسی «[[قیام حسن بن زید]]» پرداخته اند.
+حسن بن زید بن محمد بن اسماعیل بن حسن بن [[امام علی علیه السلام|علی بن ابیطالب]]، از نوادگان [[امام حسن]] علیه السلام بود. از دوران اولیه زندگانی او اطلاعات زیادی بدست نیامد و اکثر محققین و مورخین فقط به بررسی «قیام حسن بن زید» پرداخته اند.
-تنها این اندازه مشخص است که او در شهر [[مدینه]] به دنیا آمد و گویا در همین شهر رشد یافت و به «بلوغ سیاسی و معرفت دینی» رسید. و از آنجا که در سده‌های یکم و دوم هجری، [[حکومت بنی عباس|عباسیان]] بسیاری از [[علویان]] را ناچار به ترک مدینه و کوچیدن نمودند، او نیز به شهر ری کوچ نمود.<ref>ویکی پدیا به نقل از واردی کولایی، تقی. تاریخ علویان طبرستان. قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۹، ۵۰ و ۵۱.</ref>
+تنها این اندازه مشخص است که او در شهر [[مدینه]] به دنیا آمد و گویا در همین شهر رشد یافت و به «بلوغ سیاسی و معرفت دینی» رسید.<ref>مرعشی، ظهیرالدین؛ تاریخ طبرستان، رویان و مازندران به کوشش: محمدحسین تسیمی، تهران، مؤسسه مطبوعاتی شرق، ۱۳۴۵، ص ۱۳۰.</ref> و از آنجا که در سده‌های یکم و دوم هجری، [[حکومت بنی عباس|عباسیان]] بسیاری از [[علویان]] را ناچار به ترک مدینه و کوچیدن نمودند، او نیز به شهر ری کوچ نمود.<ref>ویکی پدیا به نقل از واردی کولایی، تقی. تاریخ علویان طبرستان. قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۹، ۵۰ و ۵۱.</ref>
-حسن بن زید سرانجام، در سال ۲۶۹ بیمار شد و یک سال بیمار بود تا آن که در روز دوشنبه سوم [[رجب]] سال ۲۷۰ پس از ۱۹ سال و هشت ماه امارت، وفات یافت و برادرش محمد بن زید جای او را گرفت.<ref>لغت نامه دهخدا، ذیل واژه داعی کبیر.</ref>
+==قیام و حکومت داعی کبیر==
-==قیام و حکومت داعی کبیر==
+در زمان "[[مستعین]]" خلیفه عباسی به دنبال سرکوب یحیی بن عمر در [[کوفه]]، [[سادات]] علوی و [[بنی هاشم]] از [[حجاز]] و [[سوریه]] و [[عراق]] گروه گروه به طبرستان گریختند. مستعین بعد از پیروزی محمد بن عبدالله طاهر بر یحیی بن عمر بخشهایی از زمینهای خود را در طبرستان به او داد، محمد بن اوس از طرف [[طاهریان]]، حکومت بر منطقه دیلم را بدست گرفت، امیر طاهری روستائیان آن منطقه را زیر فشار گذاشت و [[خراج]] و مالیات را سه برابر کرد<ref>ابن اثیر؛ تاریخ کامل ایران و اسلام، ترجمه: حمید آژیر، تهران، انتشارات اساطیر، چاپ اول، ۱۳۸۲، ج۱۰، ص۴۱۹۳.</ref> و این موضوع موجبات شورش یکپارچه مردم را فراهم ساخت.
-پس از آن که مردم طبرستان از بیداد جابر بن هارون خادم محمد بن عبداﷲ بن طاهر و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر و پیشکار وی محمد بن اوس بلخی بجان آمدند، دست توسل بدامن دعاة علوی که به دشمنی و خلاف با [[حکومت بنی عباس|بنی عباس]] و عمال ایشان برخاسته بودند، دراز کردند و به همین عزم یکی از [[سادات]] مقیم رویان را که از اولاد زید بن [[امام حسن]] علیه السلام بود به قبول [[بیعت]] خواندند، اما علوی مزبور که محمد بن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زید بن حسن بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام نام داشت، چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمی دانست تکلیف ایشان را نپذیرفت و شوهر خواهر خویش را که حسن بن زید بود و در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را به دعوت او هدایت نمود.
+پس از آن که مردم طبرستان از بیداد جابر بن هارون خادم محمد بن عبداﷲ بن طاهر و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر و پیشکار وی محمد بن اوس بلخی بجان آمدند، دست توسل بدامن دعاة علوی که به دشمنی و خلاف با [[حکومت بنی عباس|بنی عباس]] و عمال ایشان برخاسته بودند، دراز کردند و به همین عزم یکی از [[سادات]] مقیم رویان را که از اولاد زید بن [[امام حسن]] علیه السلام بود به قبول [[بیعت]] خواندند، اما علوی مزبور که محمد بن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زید بن حسن بن [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین علی]] علیه السلام نام داشت، چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمی دانست تکلیف ایشان را نپذیرفت و شوهر خواهر خویش را که حسن بن زید بود و در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را به دعوت او هدایت نمود.
 شورشیان به ریاست عبداﷲ بن وندا امیدنامه ای به حسن بن زید که او نیز از فرزندان [[امام حسن]] علیه السلام بود به ری فرستادند و او را به رویان دعوت کردند، حسن بن زید در ۲۵ [[رمضان]] سال ۲۵۰ بقصبه کلار از آبادی های سرحدی بین گیلان و طبرستان (در جلگه کلاردشت حالیه) آمد و مردم با او بیعت کردند و حسن لقب «داعی الخلق الی الحق» یا «داعی کبیر» یافت و مؤسس سلسله [[علویان طبرستان]] شد.
 حسن بن زید پس از استیلا بر رویان و چالوس و ری، جمعی از دعاة علوی را به عنوان دعوت به اطراف دیلم و طبرستان فرستاد و مردم گروه گروه به او پیوستند، از جمله عده ای از بزرگان دیلم بخدمت او درآمدند و کار حسن سخت بالا گرفت. محمد بن اوس یکی از سران سپاهی خود را به دفع حسن فرستاد و لیکن داعی به سهولت او را منهزم نمود و در ۲۳ [[شوال]] ۲۵۰ به آمل وارد شد و از آنجا حکامی بر کلار و رویان و چالوس تعیین نمود.
-مدعی بزرگ حسن بن زید در مازندران امیری بود از خاندان اسپهبدان آل قارن بنام قارن بن شهریار اما در جنگی که بین داعی از یک طرف و قارن بن شهریار و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر درگرفت فتح نصیب داعی شد و داعی لشکر دیگری را که محمد بن طاهر به یاری عموی خود سلیمان فرستاده بود نیز بشکست و قارن به پناه داعی آمد. حسن در فاصله [[رمضان]] ۲۵۰ تا [[ذی الحجه]] ۲۵۳ تمام طبرستان و قسمت مهم دیلم و ری را به تصرف آورد و عمال بنی عباس را از همه جا راند و علویان بر اثر پیچیدن صیت شوکت حسن بن زید از اطراف حتی از [[حجاز]] و [[شام]] و [[عراق]] به طبرستان آمدند و در این خطه مقیم شدند.
+مدعی بزرگ حسن بن زید در مازندران امیری بود از خاندان اسپهبدان آل قارن بنام قارن بن شهریار، اما در جنگی که بین داعی از یک طرف و قارن بن شهریار و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر درگرفت فتح نصیب داعی شد و داعی لشکر دیگری را که محمد بن طاهر به یاری عموی خود سلیمان فرستاده بود نیز بشکست و قارن به پناه داعی آمد. حسن در فاصله [[رمضان]] ۲۵۰ تا [[ذی الحجه]] ۲۵۳ تمام طبرستان و قسمت مهم دیلم و ری را به تصرف آورد و عمال بنی عباس را از همه جا راند و علویان بر اثر پیچیدن صیت شوکت حسن بن زید از اطراف حتی از [[حجاز]] و [[شام]] و [[عراق]] به طبرستان آمدند و در این خطه مقیم شدند.
 در فاصله سال ۲۵۳ تا ۲۵۵ داعی که عزم تسخیر گرگان و [[خراسان]] داشت از دو سردار ترک [[معتز]] خلیفه موسی بن بغاالکبیر و مفلح شکست خورد و ری و قزوین و ساری و آمل را از دست داد، اما سرانجام در ۲۲ [[رمضان]] سال ۲۵۵ به آمل برگشت و طرفداران پراکنده خود را گرد ساخت و گرگان را نیز فتح کرد و به تصرفات خود افزود.
-در سال ۲۵۹ یعقوب [[طاهریان]] را برانداخت و متصرفات او در خراسان با متصرفات داعی مجاورت یافت و چون یکی از معارضان یعقوب به پناه داعی رفته بود یعقوب در بهار سال ۲۶۰ وارد گرگان شد و داعی که تاب مقاومت نداشت، بگریخت و به دیلم رفت. یعقوب عمالی به آنجا گماشت و بازگشت اما پس از بازگشت وی، داعی بار دیگر بیاری مردم دیلم به طبرستان رجعت نمود و در ۲۶۳ گرگان را مجدداً به تصرف درآورد و این دفعه هیبت او در دلها از سابق بیشتر شد و دولت او استحکام گرفت.
+حسن بن زید از سال ۲۵۰ تا انقراض دولت [[طاهریان]] همواره با آنان درگیر بود، در خلال این درگیریها طبرستان بارها میان این دو رقیب دست به دست گشت تا آن که یعقوب لیث صفار بر محمد بن طاهر آخرین امیر طاهری غلبه یافت و دولت آنان را منقرض کرد. یعقوب که از گسترش نفوذ و سیطره علویان بیمناک بود، در سال ۲۶۰ سپاهی بزرگ به جنگ حسن بن زید فرستاد، حسن در این جنگ شکست خورد و آمل، ساری و گرگان بدست یعقوب افتاد اما چون سپاه یعقوب گرفتار باران سیل آسا و گِل و لای زمین شد، از ادامه تعقیب داعی کبیر دست برداشت. پس از بازگشت وی، داعی بار دیگر به یاری مردم دیلم به طبرستان رجعت نمود و در ۲۶۳ گرگان را مجدداً به تصرف درآورد و این دفعه هیبت او در دلها از سابق بیشتر شد و دولت او استحکام گرفت.
-در سال ۲۶۶ پسر و جانشین اسپهبد قارن یعنی اسپهبد رستم با حکمران نیشابور احمد بن عبداﷲ خجستانی که پس از [[مرگ]] یعقوب بر آنجا استیلا یافته بود همدست شدند تا داعی را از گرگان و طبرستان برانند. اما داعی به کمک برادر رشید خود محمد بن زید اسپهبد رستم را مغلوب کرد. خجستانی نیز پس از غارت آبادی های گرگان به نیشابور برگشت.
+وحشت و اضطرابی که از قیام حسن بن زید در طبرستان و [[بغداد]] به وجود آمده بود، باعث شد تا [[معتز]] خلیفه عباسی دو تن از سرداران ترک خود را با سپاهی گران به طبرستان بفرستد. آنها ری، قزوین، ساری و آمل را گرفتند و [[داعی کبیر]] چون عده کافی نداشت به چالوس گریخت و چون سپاهیان خلیفه بازگشتند،<ref>ترکمنی آذر، پروین؛ تاریخ تحولات سیاسی ایران در دوره صفاریان و علویان، تهران، انتشارات سمت، چاپ اول، ۱۳۸۱، ص ۱۳۳.</ref> حسن بن زید در سال ۲۵۵ درست پنج سال بعد از قیام نخست به آمل بازگشت و بار دیگر طرفداران خود را گرد آورد و رهبری آنان را بدست گرفت.<ref>رجبی، پرویز؛ سده های گم شده، تهران، انتشارات پژواک کیوان، چاپ اول، ۱۳۸۶، ص ۱۹.</ref> حسن بن زید سرانجام، در سال ۲۶۹ بیمار شد و یک سال بیمار بود تا آن که در روز دوشنبه سوم [[رجب]] سال ۲۷۰ پس از ۱۹ سال و هشت ماه امارت، وفات یافت و برادرش محمد بن زید جای او را گرفت.<ref>لغت نامه دهخدا، ذیل واژه داعی کبیر.</ref>
 ==آثار و تألیفات==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۳: @@
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-حسن بن زيد بن محمد بن اسماعيل بن حسن بن علي بن ابيطالب معروف به "داعی کبیر"، رهبر شورش کنندگان علیه بنی عباس در منطقه طبرستان است که در سال 250 هـ.ق، حكومت علويان طبرستان را بنيان نهاد. <ref>
+'''حسن بن زید'''، معروف به "داعی کبیر"، رهبر شورش کنندگان علیه [[حکومت بنی عباس|بنی عباس]] در منطقه طبرستان است که در سال ۲۵۰ هـ.ق، حکومت [[علویان طبرستان|علویان طبرستان]] را بنیان نهاد.<ref>
-سعيده سلطاني مقدم، حسن بن زید، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 21 بهمن 1391 .</ref>
+سعیده سلطانی مقدم، حسن بن زید، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، بازیابی: ۲۱ بهمن ۱۳۹۱ .</ref>
-==ولادت و رشد و نمو==
+==زندگی‌نامه==
-او از نوادگان [[امام حسن]] علیه السلام بود. از دوران اولیه زندگانی او اطلاعات زیادی بدست نیامد و اکثر محققین و مورخین فقط به بررسی قیام او پرداخته اند. تنها این اندازه مشخص است که او در شهر [[مدینه]] به دنیا آمد و گویا در همین شهر رشد یافت و به «بلوغ سیاسی و معرفت دینی» رسید.
+حسن بن زید بن محمد بن اسماعیل بن حسن بن [[امام علی علیه السلام|علی بن ابیطالب]]، از نوادگان [[امام حسن]] علیه السلام بود. از دوران اولیه زندگانی او اطلاعات زیادی بدست نیامد و اکثر محققین و مورخین فقط به بررسی «[[قیام حسن بن زید]]» پرداخته اند.
-و از آنجا که در سده‌های یکم و دوم هجری، عباسیان بسیاری از علویان را ناچار به ترک مدینه و کوچیدن نمودند. او نیز به شهر ری کوچ نمود.<ref>ویکی پدیا به نقل از واردی کولایی، تقی. تاریخ علویان طبرستان. قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۹، 50 و 51.</ref>
+تنها این اندازه مشخص است که او در شهر [[مدینه]] به دنیا آمد و گویا در همین شهر رشد یافت و به «بلوغ سیاسی و معرفت دینی» رسید. و از آنجا که در سده‌های یکم و دوم هجری، [[حکومت بنی عباس|عباسیان]] بسیاری از [[علویان]] را ناچار به ترک مدینه و کوچیدن نمودند، او نیز به شهر ری کوچ نمود.<ref>ویکی پدیا به نقل از واردی کولایی، تقی. تاریخ علویان طبرستان. قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۹، ۵۰ و ۵۱.</ref>
-==[[قیام حسن بن زید]]==
+حسن بن زید سرانجام، در سال ۲۶۹ بیمار شد و یک سال بیمار بود تا آن که در روز دوشنبه سوم [[رجب]] سال ۲۷۰ پس از ۱۹ سال و هشت ماه امارت، وفات یافت و برادرش محمد بن زید جای او را گرفت.<ref>لغت نامه دهخدا، ذیل واژه داعی کبیر.</ref>
-پس از آن که مردم طبرستان از بیداد جابر بن هارون خادم محمد بن عبداﷲ بن طاهر و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر و پیشکار وی محمد بن اوس بلخی بجان آمدند دست توسل بدامن دعاة علوی که به دشمنی و خلاف با بنی عباس و عمال ایشان برخاسته بودند، دراز کردند و به همین عزم یکی از سادات مقیم رویان را که از اولاد زید بن [[امام حسن]] مجتبی علیه السلام بود به قبول بیعت خواندند اما علوی مزبور که محمد بن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زید بن حسن بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام نام داشت چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمی دانست تکلیف ایشان را نپذیرفت و شوهر خواهر خویش را که حسن بن زید بود و در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را به دعوت او هدایت نمود.
+==قیام و حکومت داعی کبیر==
-شورشیان به ریاست عبداﷲ بن وندا امیدنامه ای به حسن بن زید که او نیز از فرزندان [[امام حسن]] علیه السلام بود به ری فرستادند و او را به رویان دعوت کردند، حسن بن زید در 25 [[رمضان]] سال 250 بقصبه کلار از آبادی های سرحدی بین گیلان و طبرستان (در جلگه کلاردشت حالیه) آمد و مردم با او بیعت کردند و حسن لقب داعی الخلق الی الحق یا داعی کبیر یافت و مؤسس سلسله علویان طبرستان شد.
+پس از آن که مردم طبرستان از بیداد جابر بن هارون خادم محمد بن عبداﷲ بن طاهر و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر و پیشکار وی محمد بن اوس بلخی بجان آمدند، دست توسل بدامن دعاة علوی که به دشمنی و خلاف با [[حکومت بنی عباس|بنی عباس]] و عمال ایشان برخاسته بودند، دراز کردند و به همین عزم یکی از [[سادات]] مقیم رویان را که از اولاد زید بن [[امام حسن]] علیه السلام بود به قبول [[بیعت]] خواندند، اما علوی مزبور که محمد بن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زید بن حسن بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام نام داشت، چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمی دانست تکلیف ایشان را نپذیرفت و شوهر خواهر خویش را که حسن بن زید بود و در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را به دعوت او هدایت نمود.
-حسن بن زید پس از استیلا بر رویان و چالوس و ری جمعی از دعاة علوی را به عنوان دعوت به اطراف دیلم و طبرستان فرستاد و مردم گروه گروه به او پیوستند، از جمله عده ای از بزرگان دیلم بخدمت او درآمدند و کار حسن سخت بالا گرفت. محمد بن اوس یکی از سران سپاهی خود را به دفع حسن فرستاد و لیکن داعی به سهولت او را منهزم نمود و در 23 [[شوال]] 250 به آمل وارد شد و از آنجا حکامی بر کلار و رویان و چالوس تعیین نمود.
+شورشیان به ریاست عبداﷲ بن وندا امیدنامه ای به حسن بن زید که او نیز از فرزندان [[امام حسن]] علیه السلام بود به ری فرستادند و او را به رویان دعوت کردند، حسن بن زید در ۲۵ [[رمضان]] سال ۲۵۰ بقصبه کلار از آبادی های سرحدی بین گیلان و طبرستان (در جلگه کلاردشت حالیه) آمد و مردم با او بیعت کردند و حسن لقب «داعی الخلق الی الحق» یا «داعی کبیر» یافت و مؤسس سلسله [[علویان طبرستان]] شد.
-مدعی بزرگ حسن بن زید در مازندران امیری بود از خاندان اسپهبدان آل قارن بنام قارن بن شهریار اما در جنگی که بین داعی از یک طرف و قارن بن شهریار و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر درگرفت فتح نصیب داعی شد و داعی لشکر دیگری را که محمد بن طاهر به یاری عموی خود سلیمان فرستاده بود نیز بشکست و قارن به پناه داعی آمد. حسن در فاصله [[رمضان]] 250 تا [[ذی الحجه]] 253 تمام طبرستان و قسمت مهم دیلم و ری را به تصرف آورد و عمال بنی عباس را از همه جا راند و علویان بر اثر پیچیدن صیت شوکت حسن بن زید از اطراف  حتی از [[حجاز]] و [[شام]] و [[عراق]] به طبرستان آمدند و در این خطه مقیم شدند.
+حسن بن زید پس از استیلا بر رویان و چالوس و ری، جمعی از دعاة علوی را به عنوان دعوت به اطراف دیلم و طبرستان فرستاد و مردم گروه گروه به او پیوستند، از جمله عده ای از بزرگان دیلم بخدمت او درآمدند و کار حسن سخت بالا گرفت. محمد بن اوس یکی از سران سپاهی خود را به دفع حسن فرستاد و لیکن داعی به سهولت او را منهزم نمود و در ۲۳ [[شوال]] ۲۵۰ به آمل وارد شد و از آنجا حکامی بر کلار و رویان و چالوس تعیین نمود.
-در فاصله سال 253 تا 255 داعی که عزم تسخیر گرگان و خراسان داشت از دو سردار ترک معتز خلیفه موسی بن بغاالکبیر و مفلح شکست خورد و ری و قزوین و ساری و آمل را از دست داد، اما سرانجام در 22 [[رمضان]] سال 255 به آمل برگشت و طرفداران پراکنده خود را گرد ساخت و گرگان را نیز فتح کرد و به تصرفات خود افزود.
+مدعی بزرگ حسن بن زید در مازندران امیری بود از خاندان اسپهبدان آل قارن بنام قارن بن شهریار اما در جنگی که بین داعی از یک طرف و قارن بن شهریار و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر درگرفت فتح نصیب داعی شد و داعی لشکر دیگری را که محمد بن طاهر به یاری عموی خود سلیمان فرستاده بود نیز بشکست و قارن به پناه داعی آمد. حسن در فاصله [[رمضان]] ۲۵۰ تا [[ذی الحجه]] ۲۵۳ تمام طبرستان و قسمت مهم دیلم و ری را به تصرف آورد و عمال بنی عباس را از همه جا راند و علویان بر اثر پیچیدن صیت شوکت حسن بن زید از اطراف حتی از [[حجاز]] و [[شام]] و [[عراق]] به طبرستان آمدند و در این خطه مقیم شدند.
-در سال 259 یعقوب طاهریان را برانداخت و متصرفات او در خراسان با متصرفات داعی مجاورت یافت و چون یکی از معارضان یعقوب به پناه داعی رفته بود یعقوب در بهار سال 260 وارد گرگان شد و داعی که تاب مقاومت نداشت، بگریخت و به دیلم رفت. یعقوب عمالی به آنجا گماشت و بازگشت اما پس از بازگشت وی داعی بار دیگر بیاری مردم دیلم به طبرستان رجعت نمود و در 263 گرگان را مجدداً به تصرف درآورد و این دفعه هیبت او در دلها از سابق بیشتر شد و دولت او استحکام گرفت.
+در فاصله سال ۲۵۳ تا ۲۵۵ داعی که عزم تسخیر گرگان و [[خراسان]] داشت از دو سردار ترک [[معتز]] خلیفه موسی بن بغاالکبیر و مفلح شکست خورد و ری و قزوین و ساری و آمل را از دست داد، اما سرانجام در ۲۲ [[رمضان]] سال ۲۵۵ به آمل برگشت و طرفداران پراکنده خود را گرد ساخت و گرگان را نیز فتح کرد و به تصرفات خود افزود.
-در سال 266 پسر و جانشین اسپهبد قارن یعنی اسپهبد رستم با حکمران نیشابور احمد بن عبداﷲ خجستانی که پس از [[مرگ]] یعقوب بر آنجا استیلا یافته بود همدست شدند تا داعی را از گرگان و طبرستان برانند. اما داعی به کمک برادر رشید خود محمد بن زید اسپهبد رستم را مغلوب کرد. خجستانی نیز پس از غارت آبادی های گرگان به نیشابور برگشت. حسن بن زید در سال 269 بیمار شد و یک سال بیمار بود تا آن که در روز دوشنبه سوم [[رجب]] سال 270 پس از 19 سال و هشت ماه امارت وفات یافت و برادرش محمد بن زید جای او را گرفت.<ref>لغت نامه دهخدا، ذیل واژه داعی کبیر.</ref>
+در سال ۲۵۹ یعقوب [[طاهریان]] را برانداخت و متصرفات او در خراسان با متصرفات داعی مجاورت یافت و چون یکی از معارضان یعقوب به پناه داعی رفته بود یعقوب در بهار سال ۲۶۰ وارد گرگان شد و داعی که تاب مقاومت نداشت، بگریخت و به دیلم رفت. یعقوب عمالی به آنجا گماشت و بازگشت اما پس از بازگشت وی، داعی بار دیگر بیاری مردم دیلم به طبرستان رجعت نمود و در ۲۶۳ گرگان را مجدداً به تصرف درآورد و این دفعه هیبت او در دلها از سابق بیشتر شد و دولت او استحکام گرفت.
-==کتاب های حسن بن زید==
+در سال ۲۶۶ پسر و جانشین اسپهبد قارن یعنی اسپهبد رستم با حکمران نیشابور احمد بن عبداﷲ خجستانی که پس از [[مرگ]] یعقوب بر آنجا استیلا یافته بود همدست شدند تا داعی را از گرگان و طبرستان برانند. اما داعی به کمک برادر رشید خود محمد بن زید اسپهبد رستم را مغلوب کرد. خجستانی نیز پس از غارت آبادی های گرگان به نیشابور برگشت.
-ابن ندیم این کتابها را برای او برشمرده است: الجامع فی الفقه، کتاب البیان، کتاب الحجة فی الامة.<ref>لغت نامه دهخدا به نقل از الفهرست ابن الندیم.</ref>
+==آثار و تألیفات==
 ==پانویس==
 {{پانویس}}

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==ولادت و رشد و نمو==
+او از نوادگان [[امام حسن]] علیه السلام بود. از دوران اولیه زندگانی او اطلاعات زیادی بدست نیامد و اکثر محققین و مورخین فقط به بررسی قیام او پرداخته اند. تنها این اندازه مشخص است که او در شهر [[مدینه]] به دنیا آمد و گویا در همین شهر رشد یافت و به «بلوغ سیاسی و معرفت دینی» رسید.
 و از آنجا که در سده‌های یکم و دوم هجری، عباسیان بسیاری از علویان را ناچار به ترک مدینه و کوچیدن نمودند. او نیز به شهر ری کوچ نمود.<ref>ویکی پدیا به نقل از واردی کولایی، تقی. تاریخ علویان طبرستان. قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۹، 50 و 51.</ref>
@@ سطر ۱۰: / سطر ۹: @@
 ==[[قیام حسن بن زید]]==
-پس از آن که مردم طبرستان از بیداد جابر بن هارون خادم محمد بن عبداﷲ بن طاهر و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر و پیشکار وی محمد بن اوس بلخی بجان آمدند دست توسل بدامن دعاة علوی که به دشمنی و خلاف با بنی عباس و عمال ایشان برخاسته بودند، دراز کردند و به همین عزم یکی از سادات مقیم رویان را که از اولاد زید بن [[امام حسن]] مجتبی علیه السلام بود به قبول بیعت خواندند اما علوی مزبور که محمد بن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زید بن حسن بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام نام داشت چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمی دانست تکلیف ایشان را نپذیرفت و شوهرخواهر خویش را که در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را به دعوت او هدایت نمود.
+پس از آن که مردم طبرستان از بیداد جابر بن هارون خادم محمد بن عبداﷲ بن طاهر و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر و پیشکار وی محمد بن اوس بلخی بجان آمدند دست توسل بدامن دعاة علوی که به دشمنی و خلاف با بنی عباس و عمال ایشان برخاسته بودند، دراز کردند و به همین عزم یکی از سادات مقیم رویان را که از اولاد زید بن [[امام حسن]] مجتبی علیه السلام بود به قبول بیعت خواندند اما علوی مزبور که محمد بن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زید بن حسن بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام نام داشت چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمی دانست تکلیف ایشان را نپذیرفت و شوهر خواهر خویش را که حسن بن زید بود و در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را به دعوت او هدایت نمود.
-شورشیان بریاست عبداﷲ بن وندا امیدنامه ای به آن علوی یعنی حسن بن زید که او نیز از فرزندان [[امام حسن]] علیه السلام بود به ری فرستادند و او را برویان دعوت کردند، حسن بن زید در 25 [[رمضان]] سال 250 بقصبه کلار از آبادی های سرحدی بین گیلان و طبرستان (در جلگه کلاردشت حالیه) آمد و مردم با او بیعت کردند و حسن لقب داعی الخلق الی الحق یا داعی کبیر یافت و مؤسس سلسله علویان طبرستان شد.
+شورشیان به ریاست عبداﷲ بن وندا امیدنامه ای به حسن بن زید که او نیز از فرزندان [[امام حسن]] علیه السلام بود به ری فرستادند و او را به رویان دعوت کردند، حسن بن زید در 25 [[رمضان]] سال 250 بقصبه کلار از آبادی های سرحدی بین گیلان و طبرستان (در جلگه کلاردشت حالیه) آمد و مردم با او بیعت کردند و حسن لقب داعی الخلق الی الحق یا داعی کبیر یافت و مؤسس سلسله علویان طبرستان شد.
-حسن بن زید پس از استیلا بر رویان و چالوس و ری جمعی از دعاة علوی را به عنوان دعوت به اطراف دیلم و طبرستان فرستاد و مردم گروه گروه به او پیوستند، از جمله عده ای از بزرگان دیلم بخدمت او درآمدند و کار حسن سخت بالا گرفت. محمد بن اوس یکی از سران سپاهی خود را به دفع حسن فرستاد ولیکن داعی به سهولت او را منهزم نمود و در 23 [[شوال]] 250 به آمل وارد شد و از آنجا حکامی بر کلار و رویان و چالوس تعیین نمود.
+حسن بن زید پس از استیلا بر رویان و چالوس و ری جمعی از دعاة علوی را به عنوان دعوت به اطراف دیلم و طبرستان فرستاد و مردم گروه گروه به او پیوستند، از جمله عده ای از بزرگان دیلم بخدمت او درآمدند و کار حسن سخت بالا گرفت. محمد بن اوس یکی از سران سپاهی خود را به دفع حسن فرستاد و لیکن داعی به سهولت او را منهزم نمود و در 23 [[شوال]] 250 به آمل وارد شد و از آنجا حکامی بر کلار و رویان و چالوس تعیین نمود.
-مدعی بزرگ حسن بن زید در مازندران امیری بود از خاندان اسپهبدان آل قارن بنام قارن بن شهریار اما در جنگی که بین داعی از یک طرف و قارن بن شهریار و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر درگرفت فتح نصیب داعی شد و داعی لشکر دیگری را که محمد بن طاهر به یاری عم خود سلیمان فرستاده بود نیز بشکست و قارن به پناه داعی آمد. حسن در فاصله [[رمضان]] 250 تا [[ذی الحجه]] 253 تمام طبرستان و قسمت مهم دیلم و ری را به تصرف آورد و عمال بنی عباس را از همه جا راند و علویان بر اثر پیچیدن صیت شوکت حسن بن زید از اطراف  حتی از [[حجاز]] و [[شام]] و [[عراق]] به طبرستان آمدند و درین خطه مقیم شدند.
+مدعی بزرگ حسن بن زید در مازندران امیری بود از خاندان اسپهبدان آل قارن بنام قارن بن شهریار اما در جنگی که بین داعی از یک طرف و قارن بن شهریار و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر درگرفت فتح نصیب داعی شد و داعی لشکر دیگری را که محمد بن طاهر به یاری عموی خود سلیمان فرستاده بود نیز بشکست و قارن به پناه داعی آمد. حسن در فاصله [[رمضان]] 250 تا [[ذی الحجه]] 253 تمام طبرستان و قسمت مهم دیلم و ری را به تصرف آورد و عمال بنی عباس را از همه جا راند و علویان بر اثر پیچیدن صیت شوکت حسن بن زید از اطراف  حتی از [[حجاز]] و [[شام]] و [[عراق]] به طبرستان آمدند و در این خطه مقیم شدند.
 در فاصله سال 253 تا 255 داعی که عزم تسخیر گرگان و خراسان داشت از دو سردار ترک معتز خلیفه موسی بن بغاالکبیر و مفلح شکست خورد و ری و قزوین و ساری و آمل را از دست داد، اما سرانجام در 22 [[رمضان]] سال 255 به آمل برگشت و طرفداران پراکنده خود را گرد ساخت و گرگان را نیز فتح کرد و به تصرفات خود افزود.
@@ سطر ۳۰: / سطر ۲۹: @@
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
+{{سنجش کیفی
 [[رده:دولتمردان]]
 [[رده:قیام های علویان]]
 [[رده:علویان طبرستان]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۴۰
سطر ۱:		سطر ۱:
−	حسن بن زيد بن محمد بن اسماعيل بن حسن بن علي بن ابيطالب معروف به "داعی کبیر"، رهبر شورش کنندگان علیه بنی عباس در منطقه طبرستان است که در سال 250 هـ.ق، حكومت علويان طبرستان را بنيان نهاد. <ref> [http://www.pajoohe.~~com/fa/index.php?Page=definition&UID=32342 سعيده سلطاني مقدم، قیام حسن بن زید، سایت~~ پژوهه]، بازیابی 21 بهمن 1391.</ref>	+	حسن بن زيد بن محمد بن اسماعيل بن حسن بن علي بن ابيطالب معروف به "داعی کبیر"، رهبر شورش کنندگان علیه بنی عباس در منطقه طبرستان است که در سال 250 هـ.ق، حكومت علويان طبرستان را بنيان نهاد. <ref>
		+	سعيده سلطاني مقدم، حسن بن زید، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 21 بهمن 1391 .</ref>

	==ولادت و رشد و نمو==		==ولادت و رشد و نمو==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ نوامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۱۹
سطر ۱:		سطر ۱:
−	~~داعی کبیر لقب~~ حسن بن زيد بن محمد بن اسماعيل بن حسن بن علي بن ابيطالب معروف به "~~حالب الحجاره~~" است که در سال 250 هـ.ق، حكومت علويان طبرستان را بنيان نهاد. <ref> [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=32342 سعيده سلطاني مقدم، قیام حسن بن زید، سایت پژوهه]، بازیابی 21 بهمن 1391.</ref>	+	حسن بن زيد بن محمد بن اسماعيل بن حسن بن علي بن ابيطالب معروف به "داعی کبیر"، رهبر شورش کنندگان علیه بنی عباس در منطقه طبرستان است که در سال 250 هـ.ق، حكومت علويان طبرستان را بنيان نهاد. <ref> [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=32342 سعيده سلطاني مقدم، قیام حسن بن زید، سایت پژوهه]، بازیابی 21 بهمن 1391.</ref>

	==ولادت و رشد و نمو==		==ولادت و رشد و نمو==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۴:۵۰
سطر ۳۲:		سطر ۳۲:
	[[رده:دولتمردان]]		[[رده:دولتمردان]]
	[[رده:قیام های علویان]]		[[رده:قیام های علویان]]
		+	[[رده:علویان طبرستان]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{نیازمند ویرایش فنی}}
+داعی کبیر لقب حسن بن زيد بن محمد بن اسماعيل بن حسن بن علي بن ابيطالب معروف به "حالب الحجاره" است که در سال 250 هـ.ق، حكومت علويان طبرستان را بنيان نهاد. <ref> [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=32342 سعيده سلطاني مقدم، قیام حسن بن زید، سایت پژوهه]، بازیابی 21 بهمن 1391.</ref>
-== ولادت و رشد و نمو ==
+==ولادت و رشد و نمو==
 از دوران اولیه زندگانی او اطلاعات زیادی بدست نیامد و اکثر محققین و مورخین فقط به بررسی قیام او پرداخته اند.<ref> [http://amol-allameh.blogfa.com/post-16.aspx حسن بن زید معروف به داعی کبیر، وبلاگ "هزار سنگر، هزاران عالم"]، بازیابی:21 بهمن 1391 </ref> تنها این اندازه مشخص است که او در شهر مدینه به دنیا آمد و گویا در همین شهر رشد یافت و به «بلوغ سیاسی و معرفت دینی» رسید. و از آنجا که در سده‌های یکم و دوم هجری، عباسیان بسیاری از علویان را ناچار به ترک مدینه و کوچیدن نمودند. او نیز به شهر ری کوچ نمود.<ref>ویکی پدیا به نقل از واردی کولایی، تقی. تاریخ علویان طبرستان. قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۹، 50 و 51 </ref>
 ==قیام حسن بن زید==
-پس از آنکه مردم طبرستان از بیداد جابربن هارون خادم محمدبن عبداﷲبن طاهر و سلیمان بن عبداﷲبن طاهر و پیشکار وی محمدبن اوس بلخی بجان آمدند دست توسل بدامن دعاة علوی که بدشمنی و خلاف با بنی عباس وعمال ایشان برخاسته بودند دراز کردند و بهمین عزم یکی از سادات مقیم رویان را که از اولاد زیدبن امام حسن مجتبی بود بقبول بیعت خواندند اما علوی مزبور که محمدبن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زیدبن حسن بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام نام داشت چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمیدانست تکلیف ایشانرا نپذیرفت و شوهر خواهر خویش را که در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را بدعوت او هدایت نمود. شورشیان بریاست عبداﷲبن وندا امیدنامه ای به آن علوی یعنی حسن بن زید که او نیز از فرزندان امام حسن بود به ری فرستادند و او را برویان دعوت کردند، حسن بن زید در 25 رمضان سال 250 بقصبه ٔ کلار ازآبادیهای سرحدی بین گیلان و طبرستان (در جلگه ٔ کلاردشت حالیه ) آمد و مردم با او بیعت کردند و حسن لقب داعی الخلق الی الحق یا داعی کبیر یافت و مؤسس سلسله ٔ علویان طبرستان شد. حسن بن زید پس از استیلا بر رویان وچالوس و ری جمعی از دعاة علوی را بعنوان دعوت باطراف دیلم و طبرستان فرستاد و مردم گروه گروه به او پیوستند، از جمله عده ای از بزرگان دیلم بخدمت او درآمدندو کار حسن سخت بالا گرفت . محمدبن اوس یکی از سران سپاهی خود را بدفع حسن فرستاد ولیکن داعی بسهولت او رامنهزم نمود و در 23 شوال 250 به آمل وارد شد و از آنجا حکامی بر کلار و رویان و چالوس تعیین نمود.
+پس از آن که مردم طبرستان از بیداد جابر بن هارون خادم محمد بن عبداﷲ بن طاهر و سلیمان بن عبداﷲ بن طاهر و پیشکار وی محمد بن اوس بلخی بجان آمدند دست توسل بدامن دعاة علوی که به دشمنی و خلاف با بنی عباس و عمال ایشان برخاسته بودند، دراز کردند و به همین عزم یکی از سادات مقیم رویان را که از اولاد زید بن [[امام حسن]] مجتبی علیه السلام بود به قبول بیعت خواندند اما علوی مزبور که محمد بن ابراهیم بن علی بن عبدالرحمن بن القاسم بن الحسن بن زید بن حسن بن امیرالمؤمنین علی علیه السلام نام داشت چون خود را برای این امر خطیر شایسته نمی دانست تکلیف ایشان را نپذیرفت و شوهرخواهر خویش را که در ری اقامت داشت لایق این مهم معرفی کرد و اهل رویان را به دعوت او هدایت نمود.
-مدعی بزرگ حسن بن زید در مازندران امیری بود از خاندان اسپهبدان آل قارن بنام قارن بن شهریار اما در جنگی که بین داعی از یک طرف و قارن بن شهریار و سلیمان بن عبداﷲبن طاهر درگرفت فتح نصیب داعی شد و داعی لشکر دیگری را که محمدبن طاهر بیاری عم خود سلیمان فرستاده بود نیز بشکست و قارن به پناه داعی آمد. حسن در فاصله ٔ رمضان 250تا ذی الحجه ٔ 253 تمام طبرستان و قسمت مهم دیلم و ری را بتصرف آورد و عمال بنی عباس را از همه جا راند و علویان بر اثر پیچیدن صیت شوکت حسن بن زید از اطراف ، حتی از حجاز و شام و عراق بطبرستان آمدند و درین خطه مقیم شدند.
-در فاصله ٔ سال 253 تا255 داعی که عزم تسخیر گرگان و خراسان داشت از دو سردار ترک معتز خلیفه موسی بن بغاالکبیر و مفلح شکست خورد و ری و قزوین و ساری و آمل را از دست داد، اما سرانجام در 22 رمضان سال 255 بآمل برگشت و طرفداران پراکنده ٔ خود را گرد ساخت و گرگان را نیز فتح کرد و بتصرفات خود افزود. در سال 259 یعقوب طاهریان را برانداخت و متصرفات او در خراسان با متصرفات داعی مجاورت یافت و چون یکی از معارضان یعقوب به پناه داعی رفته بود یعقوب در بهار سال 260 وارد گرگان شد و داعی که تاب مقاومت نداشت بگریخت و به دیلم رفت . یعقوب عمالی به آنجا گماشت و بازگشت اما پس از بازگشت وی داعی بار دیگر بیاری مردم دیلم بطبرستان رجعت نمود و در 263 گرگان را مجدداً بتصرف درآورد و این دفعه هیبت اودر دلها از سابق بیشتر شد و دولت او استحکام گرفت . در سال 266 پسر و جانشین اسپهبد قارن یعنی اسپهبد رستم با حکمران نیشابور احمدبن عبداﷲ خجستانی که پس ازمرگ یعقوب بر آنجا استیلا یافته بود همدست شدند تا داعی را از گرگان و طبرستان برانند. اما داعی بکمک برادر رشید خود محمدبن زید اسپهبد رستم را مغلوب کرد. خجستانی نیز پس از غارت آبادیهای گرگان بنیشابور برگشت . حسن بن زید در سال 269 بیمار شد و یکسال بیمار بود تا آنکه در روز دوشنبه سوم رجب سال 270 پس از 19 سال و هشت ماه امارت وفات یافت و برادرش محمدبن زید جای او را گرفت . <ref> لغت نامه دهخدا، ذیل واژه داعی کبیر </ref>
+در سال 266 پسر و جانشین اسپهبد قارن یعنی اسپهبد رستم با حکمران نیشابور احمد بن عبداﷲ خجستانی که پس از [[مرگ]] یعقوب بر آنجا استیلا یافته بود همدست شدند تا داعی را از گرگان و طبرستان برانند. اما داعی به کمک برادر رشید خود محمد بن زید اسپهبد رستم را مغلوب کرد. خجستانی نیز پس از غارت آبادی های گرگان به نیشابور برگشت. حسن بن زید در سال 269 بیمار شد و یک سال بیمار بود تا آن که در روز دوشنبه سوم [[رجب]] سال 270 پس از 19 سال و هشت ماه امارت وفات یافت و برادرش محمد بن زید جای او را گرفت.<ref>لغت نامه دهخدا، ذیل واژه داعی کبیر.</ref>
-==کتابهای حسن بن زید==
+==کتاب های حسن بن زید==
-الجامع فی الفقه . کتاب البیان . کتاب الحجة فی الامة. <ref> لغت نامه دهخدا به نقل از الفهرست ابن الندیم </ref>
+ابن ندیم این کتابها را برای او برشمرده است: الجامع فی الفقه، کتاب البیان، کتاب الحجة فی الامة.<ref>لغت نامه دهخدا به نقل از الفهرست ابن الندیم.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
-[[رده: دولتمردان]]
+[[رده:دولتمردان]]
 [[رده:قیام های علویان]]