https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8Cدادگاههای انقلاب اسلامی - تاریخچهٔ ویرایشها2026-09-03T01:38:19Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=169036&oldid=prevمهدی موسوی در ۱۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۳2026-08-13T06:03:32Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1" >سطر ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دادگاههای انقلاب به انضمام دادسرای <del class="diffchange diffchange-inline">انقلاب، </del>تشکیلات قضایی انقلابی بودند که تحت شرایط و مقتضیات انقلاب ایجاد شدند. دادگاه انقلاب وظیفهی رسیدگی ماهوی و صدور حکم قضایی برای جرایمی را بر عهده داشت که طبق قوانین مربوطه در صلاحیت این دادگاه قرار داشت.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دادگاههای انقلاب به انضمام <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>دادسرای <ins class="diffchange diffchange-inline">انقلاب اسلامی]]، </ins>تشکیلات قضایی انقلابی بودند که تحت شرایط و مقتضیات انقلاب ایجاد شدند. دادگاه انقلاب وظیفهی رسیدگی ماهوی و صدور حکم قضایی برای جرایمی را بر عهده داشت که طبق قوانین مربوطه در صلاحیت این دادگاه قرار داشت.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنها یک روز پس از پیروزی انقلاب، روزنامهها از تشکیل «دادگاه انقلابی خلق» خبر دادند. (روزنامهی کیهان، دوشنبه، ۲۳ بهمن ۱۳۵۷) دو روز بعد معاون نخستوزیر وقت اعلام کرد که «دادگاههای انقلابی مسئولان دولتهای <del class="diffchange diffchange-inline">گذشته» </del>را محاکمه <del class="diffchange diffchange-inline">میکنند</del>. (روزنامهی کیهان، ۲۵ بهمن ۱۳۵۷) در نخستین روزهای پس از پیروزی، محاکمات دادگاه انقلاب به صورت فوقالعاده توسط هیئتی متشکل از یکی از اعضای شورای انقلاب، نمایندهی <del class="diffchange diffchange-inline">حضرت </del>امام و نمایندهای از طرف روحانیون صورت میگرفت. (روزنامهی کیهان، ۲۸ بهمن ۱۳۵۷)</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنها یک روز پس از پیروزی انقلاب، روزنامهها از تشکیل «دادگاه انقلابی خلق» خبر دادند. (روزنامهی کیهان، دوشنبه، ۲۳ بهمن ۱۳۵۷) دو روز بعد معاون نخستوزیر وقت اعلام کرد که «دادگاههای انقلابی مسئولان دولتهای <ins class="diffchange diffchange-inline">گذشته </ins>را محاکمه <ins class="diffchange diffchange-inline">میکنند»</ins>. (روزنامهی کیهان، ۲۵ بهمن ۱۳۵۷) در نخستین روزهای پس از پیروزی، محاکمات دادگاه انقلاب به صورت فوقالعاده توسط هیئتی متشکل از یکی از اعضای شورای انقلاب، نمایندهی <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>امام <ins class="diffchange diffchange-inline">خمینی]] </ins>و نمایندهای از طرف روحانیون صورت میگرفت. (روزنامهی کیهان، ۲۸ بهمن ۱۳۵۷)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سوم اسفند ۱۳۵۷ معاون نخستوزیر وقت اعلام کرد که دادگاههای انقلابی در مراکز استانها ایجاد میشود. (همان، سوم اسفند ۱۳۵۷) در طول چند ماه بعد از انقلاب، تشکیل دادگاه انقلاب و نحوهی عملکرد آنها در یک فضای انقلابی، از هماهنگی و انسجام برخوردار نبود. به منظور جلوگیری از این نابسامانی و برای به نظم درآوردن دادگاههای انقلاب در تاریخ ۲۷ خرداد ۱۳۵۸ آییننامهی دادگاهها و دادسراهای انقلاب به تصویب رسید (مجموعه قوانین سال ۱۳۵۸، ۸۸) و از این تاریخ به بعد محاکمات دادگاههای انقلاب، زیر نظر شورای انقلاب و دولت موقت قرار گرفت.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سوم اسفند ۱۳۵۷ معاون نخستوزیر وقت اعلام کرد که دادگاههای انقلابی در مراکز استانها ایجاد میشود. (همان، سوم اسفند ۱۳۵۷) در طول چند ماه بعد از انقلاب، تشکیل دادگاه انقلاب و نحوهی عملکرد آنها در یک فضای انقلابی، از هماهنگی و انسجام برخوردار نبود. به منظور جلوگیری از این نابسامانی و برای به نظم درآوردن دادگاههای انقلاب در تاریخ ۲۷ خرداد ۱۳۵۸ آییننامهی دادگاهها و دادسراهای انقلاب به تصویب رسید (مجموعه قوانین سال ۱۳۵۸، ۸۸) و از این تاریخ به بعد محاکمات دادگاههای انقلاب، زیر نظر <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شورای انقلاب <ins class="diffchange diffchange-inline">اسلامی|شورای انقلاب]] </ins>و دولت موقت قرار گرفت.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر آییننامهی مزبور، در ۱۳ تیرماه ۱۳۵۸ یعنی هفده روز بعد از تصویب آییننامه، لایحهی قانونی تشکیل «دادگاه فوقالعادهی رسیدگی به جرایم ضدانقلاب» به تصویب رسید. (مجموعه قوانین سال ۱۳۵۹، ۹۲) این لایحه به نظر میرسد به مرحلهی عمل و اجرا نرسید و با آییننامهی مذکور تفاوتهای اساسی داشت و رنگ و بوی انقلابی نداشت.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر آییننامهی مزبور، در ۱۳ تیرماه ۱۳۵۸ یعنی هفده روز بعد از تصویب آییننامه، لایحهی قانونی تشکیل «دادگاه فوقالعادهی رسیدگی به جرایم ضدانقلاب» به تصویب رسید. (مجموعه قوانین سال ۱۳۵۹، ۹۲) این لایحه به نظر میرسد به مرحلهی عمل و اجرا نرسید و با آییننامهی مذکور تفاوتهای اساسی داشت و رنگ و بوی انقلابی نداشت.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13" >سطر ۱۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۳:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوم آنکه در این لایحه برخلاف آییننامهی قبلی، از دادسرای انقلاب صبحتی نشده بود و ضابطین قضایی در این دادگاه، ضابطین دادگستری و پاسداران انقلاب معرفی شده بودند و وظایف بازپرس و دادستان انقلاب، برعهدهی دادستان استان یا شهرستان قرار گرفته بود.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوم آنکه در این لایحه برخلاف آییننامهی قبلی، از دادسرای انقلاب صبحتی نشده بود و ضابطین قضایی در این دادگاه، ضابطین دادگستری و پاسداران انقلاب معرفی شده بودند و وظایف بازپرس و دادستان انقلاب، برعهدهی دادستان استان یا شهرستان قرار گرفته بود.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سوم آنکه برخلاف آییننامه که تعیین مجازاتها را طبق حدود شرع قرار داده بود، در موارد مختلف آن تعیین مجازات شده بود. چهارم آنکه دادگاههای انقلاب موقتی بودند و ادامهی کار آنها در اختیار هیئت دولت قرار گرفته بود. ولی به موجب آییننامه، پایان کار دادگاه انقلاب به پیشنهاد دولت و تصویب شورای انقلاب پس از کسب اجازه از امام امکانپذیر بود و آنچه مبنای عمل قرار گرفت، آییننامهی مصوب ۲۷ خرداد بود و لایحهی اخیر در حد تصویب باقی ماند و هیچگاه لباس عمل به خود نپوشید، به همین دلیل برای شناخت باید به مواد آییننامه استناد جست.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سوم آنکه برخلاف آییننامه که تعیین مجازاتها را طبق حدود <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>شرع<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>قرار داده بود، در موارد مختلف آن تعیین مجازات شده بود. چهارم آنکه دادگاههای انقلاب موقتی بودند و ادامهی کار آنها در اختیار هیئت دولت قرار گرفته بود. ولی به موجب آییننامه، پایان کار دادگاه انقلاب به پیشنهاد دولت و تصویب شورای انقلاب پس از کسب اجازه از امام امکانپذیر بود و آنچه مبنای عمل قرار گرفت، آییننامهی مصوب ۲۷ خرداد بود و لایحهی اخیر در حد تصویب باقی ماند و هیچگاه لباس عمل به خود نپوشید، به همین دلیل برای شناخت باید به مواد آییننامه استناد جست.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان بررسی و تصویب قانون اساسی، با این که دادسرا و دادگاه انقلاب در معرض توجه فراوان مقامات و محافل بود و عملکرد آن توجه همگان را به خود معطوف کرده بود، در قانون اساسی هیچ نامی از آن برده نشد ولی در جریان مذاکرات این مجلس به موقتی بودن و ضرورت انحلال دادگاههای انقلاب پس از رفع نیاز، اشاره شده است. (مشروح مذاکرات مجلس، بررسی نهایی قانون اساسی، ج۳، ص۱۵۸۹ـ۱۵۸۸)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در زمان بررسی و تصویب قانون اساسی، با این که دادسرا و دادگاه انقلاب در معرض توجه فراوان مقامات و محافل بود و عملکرد آن توجه همگان را به خود معطوف کرده بود، در قانون اساسی هیچ نامی از آن برده نشد ولی در جریان مذاکرات این مجلس به موقتی بودن و ضرورت انحلال دادگاههای انقلاب پس از رفع نیاز، اشاره شده است. (مشروح مذاکرات مجلس، بررسی نهایی قانون اساسی، ج۳، ص۱۵۸۹ـ۱۵۸۸)</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19" >سطر ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۱۹:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به این ترتیب آییننامهی مصوب ۲۷ خرداد ۱۳۵۸ همچنان مبنای قانونی ایجاد و استمرار دادگاههای انقلاب بود و در چارچوب این آییننامه ابعاد مختلف دادگاه انقلاب قابل بررسی است. طبق مادهی ۱ آییننامه، هدف از تشکیل دادگاه انقلاب «رسیدگی به جرایمی است که قبل از پیروزی انقلاب برای تحکیم رژیم پهلوی و ایجاد و حفظ نفوذ بیگانگان صورت گرفته است یا پس از پیروزی انقلاب، ضد انقلاب اسلامی ملت ایران روی داده یا میدهد».</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به این ترتیب آییننامهی مصوب ۲۷ خرداد ۱۳۵۸ همچنان مبنای قانونی ایجاد و استمرار دادگاههای انقلاب بود و در چارچوب این آییننامه ابعاد مختلف دادگاه انقلاب قابل بررسی است. طبق مادهی ۱ آییننامه، هدف از تشکیل دادگاه انقلاب «رسیدگی به جرایمی است که قبل از پیروزی انقلاب برای تحکیم رژیم پهلوی و ایجاد و حفظ نفوذ بیگانگان صورت گرفته است یا پس از پیروزی انقلاب، ضد انقلاب اسلامی ملت ایران روی داده یا میدهد».</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دادگاه انقلاب به دستور امام در مرکز هر استان تشکیل و به پیشنهاد دولت و تصویب شورای انقلاب و پس از کسب اجازه از امام منحل خواهد شد (مادهی ۳)، دادگاه انقلاب مرکب از سه عضو اصلی و دو عضو علیالبدل است، اعضای اصلی عبارتند از:</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دادگاه انقلاب به دستور <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>امام <ins class="diffchange diffchange-inline">خمینی]] </ins>در مرکز هر استان تشکیل و به پیشنهاد دولت و تصویب شورای انقلاب و پس از کسب اجازه از امام منحل خواهد شد (مادهی ۳)، دادگاه انقلاب مرکب از سه عضو اصلی و دو عضو علیالبدل است، اعضای اصلی عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* الف) یک قاضی شرع به پیشنهاد شورای انقلاب و تصویب امام</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*الف) یک قاضی شرع به پیشنهاد شورای انقلاب و تصویب امام</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ب) یک قاضی دادگستری به انتخاب قاضی شرع</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*ب) یک قاضی دادگستری به انتخاب قاضی شرع</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ج) یک نفر مورد اعتماد مردم و آگاه به مقتضیات انقلاب اسلامی با تعیین شورای انقلاب یا کسی که شورا برای این منظور تعیین میکند.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*ج) یک نفر مورد اعتماد مردم و آگاه به مقتضیات انقلاب اسلامی با تعیین شورای انقلاب یا کسی که شورا برای این منظور تعیین میکند.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ریاست دادگاه برعهدهی قاضی شرع خواهد بود (ماده ۵)، به موجب تبصرهی ۲ مادهی ۱۱، احکام دادگاه انقلاب، قطعی و بدون تجدیدنظر است و مجازاتها طبق حدود شرع اسلام شامل اعدام، حبس، تبعید و ضبط غیرمشروع میباشد.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ریاست دادگاه برعهدهی قاضی شرع خواهد بود (ماده ۵)، به موجب تبصرهی ۲ مادهی ۱۱، احکام دادگاه انقلاب، قطعی و بدون تجدیدنظر است و مجازاتها طبق حدود شرع <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>اسلام<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>شامل اعدام، حبس، تبعید و ضبط غیرمشروع میباشد.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صلاحیت دادگاه انقلاب در مادهی ۲ رسیدگی به جرایم زیر تعیین شده بود:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صلاحیت دادگاه انقلاب در مادهی ۲ رسیدگی به جرایم زیر تعیین شده بود:</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># قتل و کشتار به منظور تحکیم رژیم پهلوی و سرکوب مبارزات مردم ایران به آمریت و مباشرت</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#قتل و کشتار به منظور تحکیم رژیم پهلوی و سرکوب مبارزات مردم <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ایران<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>به آمریت و مباشرت</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># حبس و شکنجهی مردم مبارز به آمریت و مباشرت</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#حبس و شکنجهی مردم مبارز به آمریت و مباشرت</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جنایات بزرگ اقتصادی یعنی غارت بیتالمال و یا اتلاف ثروت سودآور به نفع بیگانگان</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#جنایات بزرگ اقتصادی یعنی غارت <ins class="diffchange diffchange-inline">[[بیت المال|</ins>بیتالمال<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و یا اتلاف ثروت سودآور به نفع بیگانگان</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># توطئه علیه جمهوری اسلامی ایران با اقدام مسلحانه و ترور و تخریب مؤسسات و جاسوسی به نفع اجانب</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#توطئه علیه جمهوری اسلامی ایران با اقدام مسلحانه و ترور و تخریب مؤسسات و جاسوسی به نفع اجانب</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف، ساختن، وارد کردن یا پخش مواد مخدر</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف، ساختن، وارد کردن یا پخش مواد مخدر</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر موارد مذکور، صلاحیتهای فراوان دیگری به موجب قوانین خاصی برای دادگاههای انقلاب مقرر شد، بهرهگیری بدون مجوز از آب و برق و تأسیسات وزارت نیرو، جرایم مذکور در لایحهی قانونی راجع به جلوگیری از تصرف و تملک اراضی متعلق به دولت، جرایم مذکور در لایحهی قانونی راجع به متجاوزین به اموال عمومی و مردم، رسیدگی به جرایم شرب <del class="diffchange diffchange-inline">خمر، </del>گرانفروشی، <del class="diffchange diffchange-inline">احتکار، شایعهپراکنی </del>در جهت تضعیف انقلاب از جملهی این موارد بود (محمد زرنگ، ج۲، ۲۵۴)</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر موارد مذکور، صلاحیتهای فراوان دیگری به موجب قوانین خاصی برای دادگاههای انقلاب مقرر شد، بهرهگیری بدون مجوز از آب و برق و تأسیسات وزارت نیرو، جرایم مذکور در لایحهی قانونی راجع به جلوگیری از تصرف و تملک اراضی متعلق به دولت، جرایم مذکور در لایحهی قانونی راجع به متجاوزین به اموال عمومی و مردم، رسیدگی به جرایم <ins class="diffchange diffchange-inline">[[شراب خواری|</ins>شرب <ins class="diffchange diffchange-inline">خمر]]، </ins>گرانفروشی، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[احتکار]]، [[شایعه]] پراکنی </ins>در جهت تضعیف انقلاب از جملهی این موارد بود (محمد زرنگ، ج۲، ۲۵۴)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قانون حدود صلاحیت دادسرا و دادگاههای انقلاب مصوب یازدهم اردیبهشت ۱۳۶۲، صلاحیت دادگاه انقلاب را رسیدگی به جرایم زیر تعیین کرد:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قانون حدود صلاحیت دادسرا و دادگاههای انقلاب مصوب یازدهم اردیبهشت ۱۳۶۲، صلاحیت دادگاه انقلاب را رسیدگی به جرایم زیر تعیین کرد:</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># کلیهی جرایم علیه امنیت خارجی و داخلی و محاربه یا فساد فیالارض</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#کلیهی جرایم علیه امنیت خارجی و داخلی و محاربه یا فساد فیالارض</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># سوء قصد به مقامات رسمی</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#سوء قصد به مقامات رسمی</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># کلیهی جرایم مربوط به مواد مخدر و قاچاق</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#کلیهی جرایم مربوط به مواد مخدر و قاچاق</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># قتل و کشتار و حبس و شکنجه به منظور تحکیم رژیم پهلوی و سرکوب مبارزات مردم ایران به آمریت و مباشرت</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#قتل و کشتار و حبس و شکنجه به منظور تحکیم رژیم پهلوی و سرکوب مبارزات مردم ایران به آمریت و مباشرت</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># غارت بیتالمال</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#غارت بیتالمال</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># گرانفروشی و احتکار ارزاق عمومی</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#گرانفروشی و احتکار ارزاق عمومی</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب نیز موارد صلاحیت دادگاه انقلاب در مادهی ۵ آن آمده است و در نهایت در قانون احیای دادسراها، موارد صلاحیت دادگاه انقلاب در رسیدگی به جرایم درمان نیز آمده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب نیز موارد صلاحیت دادگاه انقلاب در مادهی ۵ آن آمده است و در نهایت در قانون احیای دادسراها، موارد صلاحیت دادگاه انقلاب در رسیدگی به جرایم درمان نیز آمده است.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "دادگاههای انقلاب اسلامی" از شاهین رضایی، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1748 پایگاه دانشنامه های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: <del class="diffchange diffchange-inline">18 </del>مهرماه <del class="diffchange diffchange-inline">1392</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*[[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "دادگاههای انقلاب اسلامی" از شاهین رضایی، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1748 پایگاه دانشنامه های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۸ </ins>مهرماه <ins class="diffchange diffchange-inline">۱۳۹۲</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مراکز و موسسات]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مراکز و موسسات]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نهادهای انقلاب اسلامی]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نهادهای انقلاب اسلامی]]</div></td></tr>
</table>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=33584&oldid=prevZamani در ۳ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۳۲2013-11-03T10:32:51Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۳ نوامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۳۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l52" >سطر ۵۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۵۲:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مراکز و موسسات]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مراکز و موسسات]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:نهادهای انقلاب اسلامی]]</ins></div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=32890&oldid=prevمرضیه الله وکیل جزی در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۳۳2013-10-27T08:33:07Z<p></p>
<a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=32890&oldid=31776">نمایش تغییرات</a>مرضیه الله وکیل جزیhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=31776&oldid=prevمرضیه الله وکیل جزی: صفحهای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی}} ...' ایجاد کرد2013-10-10T08:16:47Z<p>صفحهای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|<a href="/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C" class="mw-redirect" title="فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی">فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی</a>}} ...' ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{نیازمند ویرایش فنی}}<br />
{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]}}<br />
<br />
دادگاههای انقلاب به انضمام دادسرای انقلاب، تشکیلات قضایی انقلابی بودند که تحت شرایط و مقتضیات انقلاب ایجاد شدند. دادگاه انقلاب وظیفهی رسیدگی ماهوی و صدور حکم قضایی برای جرایمی را برعهده داشت که طبق قوانین مربوطه در صلاحیت این دادگاه قرار داشت. تنها یک روز پس از پیروزی انقلاب، روزنامهها از تشکیل «دادگاه انقلابی خلق» خبر دادند (روزنامهی کیهان، دوشنبه، ۲۳ بهمن ۱۳۵۷). دو روز بعد معاون نخستوزیر وقت اعلام کرد که «دادگاههای انقلابی مسئولان دولتهای گذشته را محاکمه میکنند. (روزنامهی کیهان، ۲۵ بهمن ۱۳۵۷). در نخستین روزهای پس از پیروزی، محاکمات دادگاه انقلاب به صورت فوقالعاده توسط هیئتی متشکل از یکی از اعضای شورای انقلاب، نمایندهی حضرت امام (ره) و نمایندهای از طرف روحانیون صورت میگرفت (روزنامهی کیهان، ۲۸ بهمن ۱۳۵۷). در سوم اسفند ۱۳۵۷ معاون نخستوزیر وقت اعلام کرد که دادگاههای انقلابی در مراکز استانها ایجاد میشود (همان، سوم اسفند ۱۳۵۷). در طول چند ماه بعد از انقلاب، تشکیل دادگاه انقلاب و نحوهی عملکرد آنها در یک فضای انقلابی، از هماهنگی و انسجام برخوردار نبود. به منظور جلوگیری از این نابسامانی و برای به نظم درآوردن دادگاههای انقلاب در تاریخ ۲۷ خرداد ۱۳۵۸ آییننامهی دادگاهها و دادسراهای انقلاب به تصویب رسید (مجموعه قوانین سال ۱۳۵۸، ۸۸) و از این تاریخ به بعد محاکمات دادگاههای انقلاب، زیر نظر شورای انقلاب و دولت موقت قرار گرفت.<br />
<br />
علاوه بر آییننامهی مزبور، در ۱۳ تیرماه ۱۳۵۸ یعنی هفده روز بعد از تصویب آییننامه، لایحهی قانونی تشکیل «دادگاه فوقالعادهی رسیدگی به جرایم ضدانقلاب» به تصویب رسید (مجموعه قوانین سال ۱۳۵۹، ۹۲). این لایحه به نظر میرسد به مرحلهی عمل و اجرا نرسید و با آییننامهی مذکور تفاوتهای اساسی داشت و رنگ و بوی انقلابی نداشت. اول آنکه در بیان صلاحیت دادگاه در مادهی دوم، صحبتی از محاکمهی مقامات و سران رژیم سابق نشده بود و جرایم تحت صلاحیت دادگاه همان جرایم موصوف در قانون مجازات عمومی سابق و دیگر قوانین کیفری بود که حتی بعضی درگذشته توسط دادگاه نظامی مورد رسیدگی قرار میگرفت (مواد ۲ الی ۱۱). دوم آنکه در این لایحه برخلاف آییننامهی قبلی، از دادسرای انقلاب صبحتی نشده بود و ضابطین قضایی در این دادگاه، ضابطین دادگستری و پاسداران انقلاب معرفی شده بودند و وظایف بازپرس و دادستان انقلاب، برعهدهی دادستان استان یا شهرستان قرار گرفته بود. سوم آنکه برخلاف آییننامه که تعیین مجازاتها را طبق حدود شرع قرار داده بود، در موارد مختلف آن تعیین مجازات شده بود. چهارم آنکه دادگاههای انقلاب موقتی بودند و ادامهی کار آنها در اختیار هیئت دولت قرار گرفته بود. ولی به موجب آییننامه، پایان کار دادگاه انقلاب به پیشنهاد دولت و تصویب شورای انقلاب پس از کسب اجازه از امام امکانپذیر بود و آنچه مبنای عمل قرار گرفت، آییننامهی مصوب ۲۷ خرداد بود و لایحهی اخیر در حد تصویب باقی ماند و هیچگاه لباس عمل به خود نپوشید، به همین دلیل برای شناخت باید به مواد آییننامه استناد جست.<br />
<br />
در زمان بررسی و تصویب قانون اساسی، با اینکه دادسرا و دادگاه انقلاب در معرض توجه فراوان مقامات و محافل بود و عملکرد آن توجه همگان را به خود معطوف کرده بود، در قانون اساسی هیچ نامی از آن برده نشد، ولی در جریان مذاکرات این مجلس به موقتی بودن و ضرورت انحلال دادگاههای انقلاب پس از رفع نیاز، اشاره شده است (مشروح مذاکرات مجلس، بررسی نهایی قانون اساسی، ج ۳، ص ۱۵۸۹ ـ ۱۵۸۸) به این ترتیب آییننامهی مصوب ۲۷ خرداد ۱۳۵۸ همچنان مبنای قانونی ایجاد و استمرار دادگاههای انقلاب بود و در چارچوب این آییننامه ابعاد مختلف دادگاه انقلاب قابل بررسی است. طبق مادهی ۱ آییننامه، هدف از تشکیل دادگاه انقلاب «رسیدگی به جرایمی است که قبل از پیروزی انقلاب برای تحکیم رژیم پهلوی و ایجاد و حفظ نفوذ بیگانگان صورت گرفته است یا پس از پیروزی انقلاب، ضد انقلاب اسلامی ملت ایران روی داده یا میدهد». دادگاه انقلاب به دستور امام (ره) در مرکز هر استان تشکیل و به پیشنهاد دولت و تصویب شورای انقلاب و پس از کسب اجازه از امام منحل خواهد شد (مادهی ۳)، دادگاه انقلاب مرکب از سه عضو اصلی و دو عضو علیالبدل است، اعضای اصلی عبارتند از:<br />
<br />
الف) یک قاضی شرع به پیشنهاد شورای انقلاب و تصویب امام؛<br />
<br />
ب) یک قاضی دادگستری به انتخاب قاضی شرع؛<br />
<br />
ج) یک نفر مورد اعتماد مردم و آگاه به مقتضیات انقلاب اسلامی با تعیین شورای انقلاب یا کسی که شورا برای این منظور تعیین میکند.<br />
<br />
ریاست دادگاه برعهدهی قاضی شرع خواهد بود (ماده ۵)، به موجب تبصرهی ۲ مادهی ۱۱، احکام دادگاه انقلاب، قطعی و بدون تجدیدنظر است و مجازاتها طبق حدود شرع اسلام، شامل اعدام، حبس، تبعید و ضبط غیرمشروع میباشد.<br />
<br />
صلاحیت دادگاه انقلاب در مادهی ۲ رسیدگی به جرایم زیر تعیین شده بود:<br />
<br />
۱ـ قتل و کشتار به منظور تحکیم رژیم پهلوی و سرکوب مبارزات مردم ایران به آمریت و مباشرت؛<br />
<br />
۲ـ حبس و شکنجهی مردم مبارز به آمریت و مباشرت؛<br />
<br />
۳ـ جنایات بزرگ اقتصادی یعنی غارت بیتالمال و یا اتلاف ثروت سودآور به نفع بیگانگان؛<br />
<br />
۴ـ توطئه علیه جمهوری اسلامی ایران با اقدام مسلحانه و ترور و تخریب مؤسسات و جاسوسی به نفع اجانب؛<br />
<br />
۵ـ سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف، ساختن، وارد کردن یا پخش مواد مخدر.<br />
<br />
علاوه بر موارد مذکور، صلاحیتهای فراوان دیگری به موجب قوانین خاصی برای دادگاههای انقلاب مقرر شد، بهرهگیری بدون مجوز از آب و برق و تأسیسات وزارت نیرو، جرایم مذکور در لایحهی قانونی راجع به جلوگیری از تصرف و تملک اراضی متعلق به دولت، جرایم مذکور در لایحهی قانونی راجع به متجاوزین به اموال عمومی و مردم، رسیدگی به جرایم شرب خمر، گرانفروشی، احتکار، شایعهپراکنی در جهت تضعیف انقلاب از جملهی این موارد بود (محمد زرنگ، ج ۲، ۲۵۴).<br />
<br />
قانون حدود صلاحیت دادسرا و دادگاههای انقلاب مصوب یازدهم اردیبهشت ۱۳۶۲، صلاحیت دادگاه انقلاب را رسیدگی به جرایم زیر تعیین کرد:<br />
<br />
۱ـ کلیهی جرایم علیه امنیت خارجی و داخلی و محاربه یا فساد فیالارض؛<br />
<br />
۲ـ سوء قصد به مقامات رسمی؛<br />
<br />
۳ـ کلیهی جرایم مربوط به مواد مخدر و قاچاق؛<br />
<br />
۴ـ قتل و کشتار و حبس و شکنجه به منظور تحکیم رژیم پهلوی و سرکوب مبارزات مردم ایران به آمریت و مباشرت؛<br />
<br />
۵ـ غارت بیتالمال؛<br />
<br />
۶ـ گرانفروشی و احتکار ارزاق عمومی.<br />
<br />
در قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب نیز موارد صلاحیت دادگاه انقلاب در مادهی ۵ آن آمده است و در نهایت در قانون احیای دادسراها، موارد صلاحیت دادگاه انقلاب در رسیدگی به جرایم درمان نیز آمده است.<br />
<br />
==منابع==<br />
[[مرکز اسناد انقلاب اسلامی]]، [[فرهنگنامه نهادهای انقلاب اسلامی]]، مدخل "دادگاههای انقلاب اسلامی" از شاهین رضایی، در دسترس در [http://daneshnameh.irdc.ir/?p=1748 پایگاه دانشنامه های انقلاب اسلامی و تاریخ ایران]، بازیابی: 18 مهرماه 1392.<br />
<br />
[[رده:مراکز و موسسات]]</div>مرضیه الله وکیل جزی