خودستایی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* آیات و روایات درباره خودستایی */

2025-05-29T07:13:50Z

‏آیات و روایات درباره خودستایی

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-28T05:52:36Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۸

2020-03-01T10:28:19Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۳۰

2019-11-10T10:30:57Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۲۸

2019-11-10T07:28:33Z

سید مهدی خدایی در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۳۸

2016-02-08T11:38:20Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۴۲

2014-03-01T07:42:52Z

نمایش تغییرات

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} بسیاری از انسانها، ب...' ایجاد کرد

2014-02-24T10:51:27Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} بسیاری از انسانها، ب...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
{{نیازمند ویرایش فنی}}
بسیاری از انسانها، بی‌توجه به مقام و منزلتی که در نزد پروردگار دارند و نیز غافل از وسوسه شیطان، همواره تمام افعال و اعمال خود را صحیح و درست می‌انگارند.
غرور و خودستایی این عده موجب گمراهی آنان شده و هرگز خود را مورد عتاب و خطاب قرار نمی‌دهند و بدین خاطر نمی‌توانند نواقص و معایب خویش را ترمیم و جبران کنند. چرا که خود را مبّرا از خطا و گناه می‌دانند و اگر اعتراف اندکی هم به اشتباه خود کنند، آن را کوچک شمرده و خود را بی‌نیاز از محاسبه نفس و مبارزه با این آفت بزرگ اخلاقی می‌دانند.
باید دانست که خودستایی با واژه‌های مدح و تزکیه شناخته می‌شود. مدح در لغت به معنای ستایش است<ref> فراهیدی، خلیل بن احمد؛ العین، مصحح دکتر مهدی فخرومی ابراهیم سامرایی، قم، انتشارات هجرت، چ دوم، 1410 ه، ج‌3، ص 189</ref>و ستایش، نسبت دادن صفات و رفتار نیک به خود یا دیگران، جهت بزرگداشت است<ref>. تهرانی،مجتبی؛ اخلاق الهی،تهران،مؤسسه فرهنگی دانش واندیشه معاصر،1381هش،اول،ج5، ص129</ref> و تزکیه، پاکیزه نشان دادن خود است. گاهی تزکیه عملی است و آن تهذیب نفس است که کار مطلوبی می‌باشد و گاهی تزکیه زبانی است و آن خودستایی و تکبر است که نامطلوب می‌باشد<ref> جعفری،یعقوب؛‌کوثر، ج‌2، ص 454</ref>. در اصطلاح، خودستایی عبارت است از اینکه:آدمی در مقام اثبات کمال و نفی نقص از خود برآید؛که آن از نتایج عجب است.<ref> نراقی،ملا احمد؛معراج السعاده،قم،زهیر،1386ه.ش،اول،ص247</ref>روشن است که خودستایی و تفاخر به حکم شرع و عقل ناپسند است.<ref> فیض کاشانی،ملا محسن؛المحجة البیضاء،قم،دفتر انتشارات اسلامی،دوم، جلد1، ص 201</ref>زیرا هر که حقیقت‌ خود را بشناسد و به ناتوانی خود آگاه باشد، دیگر زبان به مدح‌ خود نمی‌گشاید.

== آیات و روایات در باب خودستایی ==

خودستایی و خود را برگزیده و ممتاز دانستن، مورد نکوهش قرآن است. قرآن در مقام مذمت اشخاصی که خود را می ستایند چنین می‌فرماید:
«آیا ندیدی کسانی را که خودستایی می‌کنند؟!(این خودستاییها، بی‌ارزش است) بلکه خدا هر کس را بخواهد، ستایش می‌کند و کمترین ستمی به آنها نخواهد شد.»<ref>سوره نساء،آیه49 أَ لَمْ تَرَ إِلیَ الَّذِینَ یُزَکُّونَ أَنفُسَهُم بَلِ اللَّهُ یُزَکیّ‌ِ مَن یَشَاءُ وَ لَا یُظْلَمُونَ فَتِیلاً</ref>

یعنی خودستائی نکنید. زیرا خدا بهتر می‌داند که افراد پرهیزکار چه کسانی هستند. در اخبار وارد شده است که تزکیه المرء نفسه قبیح. یعنی قبیح است که مرد خویشتن ستائی کند (بَلِ اللَّهُ یُزَکِّی مَنْ یَشاءُ) یعنی بلکه خدای علیم هر کسی را که بخواهد مورد ستایش قرار می‌دهد.<ref>تفسیر آسان ج‌3 ص:259</ref>
ونیز در آیه دیگر می خوانیم:
«او نسبت به شما از همه آگاهتر است از آن هنگام که شما را از زمین آفرید و در آن موقع که بصورت جنین هایی در شکم مادرانتان بودید پس خودستایی نکنید، او پرهیزگاران را بهتر می‌شناسد!» <ref> سوره نجم،آیه32 هُوَ أَعْلَمُ بِکُمْ إِذْ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ إِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فی‌ بُطُونِ أُمَّهاتِکُمْ فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقی‌</ref>

در تفسیر این آیه آمده است:این قسم از تزکیه در باره خویشتن و این که کسی خود را بستاید مذموم است و خدای تعالی از آن نهی کرده می‌فرماید:" فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ"، و نهی خدای تعالی از این قسم تزکیه، خود نوعی ادب کردن بندگان است؛ چون مدح کردن انسان از خود، هم از نظر عقل و هم از نظر شرع قبیح است.<ref> ترجمه المیزان ج‌4 ص:588</ref>
این رذیله اخلاقی، مورد نهی روایات قرار گرفته و به دوری از آن تأکید شده است که می‌توان به روایات ذیل اشاره کرد:
§ از معنی آیه (فلا تزکوا انفسکم) از امام صادق(ع) سؤال شد. پس آن حضرت فرمود:
«گفتار انسانی که (در مقام تزکیه و خودستایی ) گوید دیشب نماز خواندم، دیروز روزه گرفتم و مانند این.»<ref> شیخ صدوق‌؛معانی الأخبار،عبد العلی محمدی شاهرودی، تهران،دار الکتب الاسلامیه، 1377 ش،دوم‌، ج‌2، ص 95</ref>
§ امام علی(ع) می‌فرمایند:
«زشت‌ترین راستی، ستایش کردن مرد است بر نفس خود.»<ref> خوانساری، جمال الدین؛ شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غرر الحکم، دانشگاه تهران، 1366 ش، 7 جلد، ج‌2، ص 389 اقبح الصّدق ثناء الرّجل علی نفسه.</ref>
و نیز می فرمایند:
«هر که نفس خود را ستایش کند، آن را بکشد.»<ref> همان، ج‌5، ص 446.من مدح نفسه ذبحها.</ref>
پس مبادا نفس خود را با خودستایی به گرداب هلاکت بیاندازیم و از مقام انسانیّت دور شویم.

== اقسام خودستایی ==

اگر خودستایی به صورت بیماریی واگیردار درآید و به گروه ستایی و جامعه ستایی تبدیل گردد، بلای عظیمی خواهد شد. برای مدح و خودستایی اقسامی ذکر کرده اند:

1)گاهی انسان در ستایش خود دروغ می‌گوید.

2)گاهی سخن و ستایش او کذب نیست؛ یعنی حقیقتاً درجه‌ای علمی یا کمالی علمی دارد اما همین عجب و غرور، زشت است. خودستایی به این معنا که من این کمال را دارم، مذموم است.
دراین باب باید گفت که گاهی کسی کمال علمی یا عملی را دارد و ضرورت هم اقتضا می‌کند که خود را به داشتن آن معرفی کند و این مورد از باب خودستایی وخودپسندی نیست؛بلکه از باب اتمام حجت است.چنانکه ائمه خود را اینگونه بر می شمردند.<ref> جوادي آملي،عبدالله؛مراحل اخلاق در قرآن كريم (تفسير موضوعي قرآن كريم)،قم،مركز نشر اسراءاول،1377، ص97 </ref>

از طرف دیگر باید دانست که گاهی تزکیه نفس به علم است مثل این که به مردم یادآوری کند که صاحب علوم کثیره است واستادان نامداری دیده است. گاهی تزکیه نفس در عبادت است مثل اینکه از نمازها و روزه‌های خود یاد کند. گاهی تزکیه نفس به طور کنایی مطرح می‌شود نه صریحا؛ مثل این که بگوید فلان حاجت را از خدا خواستم و فورا به اجابت رسید که غرضش این است که بگوید مستجاب الدعوة است. <ref> دستغیب،عبدالحسین؛گناهان کبیره،قم،دارالکتاب جزایری،1388ه ش،سیزدهم، ج2،ص128</ref>

== پیامدهای خودستایی ==

هر عملی در آثاری را به دنبال دارد که زندگی را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد، برای رذیله خودستایی نیز آثاری را برشمردند که ما به بعضی از این موارد اشاره می‌کنیم:

1- خودستایی خشم و غضب خداوند را به همراه دارد.<ref> فیض کاشانی،ملا محسن؛راه نجات(ترجمه کتاب منهاج النجات)،رضا رجب زاده،تهران،پیام آزادی،1382ه.ش،نهم،ص142</ref>

2- خودستایی موجب، تکبر می شود.<ref> گناهان کبیره،ج2،ص128</ref>

3- رذیله عجب، از خودستایی و حب نفس پیدا می شود و سر منشأ تمام خطاهای انسانی و رذایل اخلاقی حب نفس است.<ref> موسوی خمینی، روح‌الله؛شرح چهل حدیث، تهران،موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1385ه.ش، سی و ششم، ص 71</ref>

4- خودستایی موجب ضایع شدن علم و مخرّب دین است.

5- صاحب صفت خودستایی از شایبه‌ ریا خالی نیست.<ref> مصباح الشریعة،حسن مصطفوی‌ تهران‌انجمن اسلامی حکمت و فلسف ایران‌ اول‌1360 ش‌ ص 406</ref>

6- بیماریهای روحی در أثر دو چیز بوجود آید که یکی از آنها خودستایی است.<ref> مصطفوی، حسن؛ تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب،1380 ش، اول، ج‌1، ص 81</ref>
7- خودستایی موجب آزار دیگران است. <ref> همان،ج‌3، ص 358</ref>

8- هر کس ‌خودستائی نماید در نظرها پست می‌گردد و از این جهت امیرالمؤمنین(ع) فرمود:«ستایش مرد از خودش، قبیح است‌».<ref> معراج السعاده،ص247«تزکیه المرء لنفسه قبیحة‌»</ref>

9- بزرگترین عصیان و خلاف، خودستایی است.<ref> تفسیر روشن، ج‌4، ص 355</ref>

10- خودستایی از آنجا که بیانگر اعتقاد انسان به کمال خویشتن است مایه عقب‌ماندگی او است. چرا که رمز تکامل" اعتراف به تقصیر" و قبول وجود نقصها و ضعفها است.<ref> مکارم شیرازی، ناصر؛تفسیر نمونه، تهران‌،‌ دار الکتب الإسلامیة،1374 ش، اول،، ج‌22، ص 543</ref>

11- صاحب صفت خودستایی، خدا را از یاد می‌برد و نعمتی را که در اختیار دارد حاصل هوش و تلاش خود می‌داند و به این فکر نمی‌افتد که خدا این نعمت را به او داده است.<ref> کوثر،ج‌5،ص 186</ref>

12- از اندرزهای حضرت مسیح(ع) در انجیل آمده است:خودستائی در دین، در رأس بدیهای معروف و مشهور است. <ref> حرّانی،حسن بن شعبه؛ تحف العقول، ترجمه بهراد جعفری،‌ تهران‌،اسلامیه،‌ اول،‌1380 ش‌،ص484</ref>

13- حضرت صادق(ع) فرمود:خودستایی، سبب قساوت و تیره بودن قلب است.<ref> مصباح الشریعة-ترجمه مصطفوی، ص 30</ref>

14- محروم و رانده شدن از مقام قرب خداوند و از اعدا و مخالفین محسوب شدن به واسطه خودستایی است.<ref> همان، ص 431</ref>

== علل خودستایی ==

آدمی برای اینکه بتواند راه را برای خودستایی برخود ببند باید عللی که او را به سوی آن عمل می‌کشاند شناسایی کند.از جمله این عوامل در خودستایی عبارتند از:

#عجب یکی از اصول رذائل می‌باشد و نقش مؤثری در پدید آوردن رذیله خودستایی دارد.<ref> طباطبایی،محمد حسین؛ ترجمه تفسیر المیزان‌، موسوی همدانی سید محمد باقر، قم‌، دفتر انتشارات اسلامی جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه قم‌،1374 ش‌، پنجم‌،ج‌4،ص 593</ref>
#جهل به اینکه اگر انسان خود را به خوبی بشناسد و کوچکی خود را در برابر عظمت پروردگار و ناچیز بودن اعمالش را در برابر مسئولیتهای سنگینی که بر عهده دارد و نعمتهای عظیمی را که خدا به او بخشیده بداند هرگز گام در جاده خودستایی نخواهد گذاشت.
#غرور و غفلت و خود برتربینی و تفکرات جاهلی نیز انگیزه‌هایی برای این کار زشت است.<ref> تفسیر نمونه، ج‌22، ص 543</ref>
#طمع به دنیا و مال
#ترس ازجان
#حفظ موقعیت<ref> اخلاق الهی،ج5،ص142</ref>

== علاج خودستایی ==

برای درمان خودستایی راه هایی را ذکر کرده‌اند که عبارتند از:

1) پیامبر(ص) فرموده است:اگر شخصی در نفس خود، نسبت به عملی خودستایی دید، بیاندیشد و با خود بگوید:عمل من بوسیله دست و عضوی از اعضایم و با قدرت و اراده‌ام انجام گرفته که همه اینها آفریده خدایند. اوست که مرا آفریده و اعضا و جوارح، قدرت و اراده را به من داده است، پس چگونه من خودستایی کنم، پس در تمام اینها منّت از آن خداست.<ref> عطائی،محمد رضا؛‌مجموعه ورام، آداب و اخلاق در اسلام، آستان قدس‌مشهد، 1369 ش،اول‌،ص 456</ref>
2) هر سخنی می‌خواهد بگوید در آن تامل کند، که متضمن خودستائی نباشد.<ref> معراج السعاده، ص247</ref>
3) به کسانی که مدح خود می‌کنند نگاه کند و ببیند که چگونه از کار آنها متنفر می‌شود و بداند اگر خود این کار را انجام دهد به عاقبت آنها دچار می‌شود.<ref> راه نجات، ص142</ref>
4) سرآغاز راه مقابله با خودستایی که آفتی بزرگ در راه سیر و سلوک و تکامل انسان است انتقاد از خود (معاتبه) و آگاهی یافتن بر عیوب و نواقص اخلاقی خویش است.
این نکته در سخنی از امام علی(ع) مورد توجه قرار گرفته است:
هر کس خود را در زیر ذره بین حساب قرار دهد بر عیبهای خویش آگاه و از گناهان خود مطلع می‌شود. چنین فردی سرانجام در زدودن گناه و اصلاح عیوب خود موفق خواهد شد.<ref> فلسفی، محمد تقی؛ الحدیت- روایات تربیتی، تهران،دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ‌1368 ش،‌، ج‌2، ص297 مَنْ حاسَبَ نَفْسَهُ وَقَفَ عَلی عُیُوبِهِ وَ اَحاطَ بِذُنُوبِهِ، وَ اسْتَقالَ الذُّنُوبِ وَ اَصْلَحَ الْعُیُوبَ.</ref>
پس درصدد اقرار به آنها و اثبات نقایص برای خود است که اگرانسان خود را به آن مکلف سازد و پی در پی چنین کند، این کار برای او عادت می‌شود و عادت خودستایی از او زایل می‌شود.<ref> مولامهدی،نراقی؛علم اخلاق اسلامی(ترجمه کتاب جامع السعادات)،ترجمه سید جلال الدین مجتبوی،انتشارات حکمت،1366ه.ش،اول،ص446</ref>
5) اینکه حقیقت دنیا را بفهمد که از این راه باب خودستایی را به روی خود بسته و از معصیت و گناه پرهیز می‌کند و ابواب تواضع و ندامت و توبه و حیا را به روی خود باز می کند و در انجام تکالیف خود و اجتناب از نواهی نهایت کوشش را خرج می‌کند.<ref> مصباح الشریعة-ترجمه مصطفوی، ص41</ref>
6) نابود کردن علت های خودستایی
7) یادآوری پیامد های آن <ref> اخلاق الهی،ج5،ص146-148</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
== منابع ==
[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=38972#_ftnref12 خودستایی، زینب طاهری، سایت پژوهه] بازیابی: 5 اسفند 1392.
[[رده:صفات ناپسند]]
[[رده:اخلاق فردی]]

@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 ==آیات و روایات درباره خودستایی==
-خودستایی و خود را برگزیده و ممتاز دانستن، مورد نکوهش [[قرآن|قرآن کریم]] است. قرآن در مقام مذمت اشخاصی که خود را می ستایند چنین می‌فرماید: {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ إِلیَ الَّذِینَ یُزَکُّونَ أَنفُسَهُم بَلِ اللَّهُ یُزَکیّ‌ِ مَن یَشَاءُ وَلَا یُظْلَمُونَ فَتِیلاً»}}؛ «آیا ندیدی کسانی را که خودستایی می‌کنند؟! (این خودستایی ها، بی‌ارزش است) بلکه خدا هر کس را بخواهد، ستایش می‌کند و کمترین ستمی به آنها نخواهد شد».<ref>[[سوره نساء]]، آیه ۴۹.</ref>
+خودستایی و خود را برگزیده و ممتاز دانستن، مورد نکوهش [[قرآن|قرآن کریم]] است. قرآن در مقام مذمت اشخاصی که خود را می ستایند چنین می‌فرماید: {{متن قرآن|«{{آیه|4|49}}»}}<ref name=":۰">[[آیه 49 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۴۹.]]</ref>؛ «آیا ندیدی کسانی را که خودستایی می‌کنند؟! (این خودستایی ها، بی‌ارزش است) بلکه خدا هر کس را بخواهد، ستایش می‌کند و کمترین ستمی به آنها نخواهد شد».
-یعنی خودستائی نکنید زیرا خدا بهتر می‌داند که افراد پرهیزکار چه کسانی هستند. در اخبار وارد شده است که «تزکیة المرء نفسَه قبیح». یعنی قبیح است که مرد خویشتن ستائی کند؛ {{متن قرآن|«بَلِ اللَّهُ یُزَکِّی مَنْ یَشاءُ»}}، یعنی بلکه خدای علیم هر کسی را که بخواهد مورد ستایش قرار می‌دهد.<ref>تفسیر آسان، ج‌۳، ص۲۵۹.</ref>
+یعنی خودستائی نکنید زیرا خدا بهتر می‌داند که افراد پرهیزکار چه کسانی هستند. در اخبار وارد شده است که {{متن حدیث|«تزکیة المرء نفسَه قبیح»}}. یعنی قبیح است که مرد خویشتن ستائی کند؛ {{متن قرآن|«... بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ ...»}}<ref name=":۰" />؛ یعنی بلکه خدای علیم هر کسی را که بخواهد مورد ستایش قرار می‌دهد.<ref>تفسیر آسان، ج‌۳، ص۲۵۹.</ref>
-و نیز در [[آیه]] دیگر می خوانیم: {{متن قرآن|«هُوَ أَعْلَمُ بِکمْ إِذْ أَنْشَأَکمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِی بُطُونِ أُمَّهَاتِکمْ فَلَا تُزَکوا أَنْفُسَکمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ»}}؛ «او نسبت به شما از همه آگاهتر است از آن هنگام که شما را از زمین آفرید و در آن موقع که به صورت جنین هایی در شکم مادرانتان بودید، پس خودستایی نکنید، او پرهیزگاران را بهتر می‌شناسد!».<ref>[[سوره نجم]]، آیه ۳۲.</ref>
+و نیز در [[آیه]] دیگر می خوانیم: {{متن قرآن|«{{آیه|53|32}}»}}<ref name=":۰۰">[[آیه 32 سوره نجم|سوره نجم، آیه ۳۲.]]</ref>؛ «او نسبت به شما از همه آگاهتر است از آن هنگام که شما را از زمین آفرید و در آن موقع که به صورت جنین هایی در شکم مادرانتان بودید، پس خودستایی نکنید، او پرهیزگاران را بهتر می‌شناسد!».<ref>[[سوره نجم]]، آیه ۳۲.</ref>
-در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] این آیه آمده است: این قسم از تزکیه درباره خویشتن و این که کسی خود را بستاید مذموم است و خدای تعالی از آن نهی کرده و می‌فرماید: {{متن قرآن|«فَلَا تُزَکوا أَنْفُسَکمْ»}} و نهی خدای تعالی از این قسم تزکیه، خود نوعی ادب کردن بندگان است؛ چون مدح کردن انسان از خود، هم از نظر عقل و هم از نظر شرع قبیح است.<ref>ترجمه المیزان، ج‌۴، ص۵۸۸.</ref>
+در [[تفسیر قرآن|تفسیر]] این آیه آمده است: این قسم از تزکیه درباره خویشتن و این که کسی خود را بستاید مذموم است و خدای تعالی از آن نهی کرده و می‌فرماید: {{متن قرآن|«... فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ ...»}}<ref name=":۰۰" />؛ و نهی خدای تعالی از این قسم تزکیه، خود نوعی ادب کردن بندگان است؛ چون مدح کردن انسان از خود، هم از نظر عقل و هم از نظر شرع قبیح است.<ref>ترجمه المیزان، ج‌۴، ص۵۸۸.</ref>
 این رذیله اخلاقی، مورد نهی [[حدیث|روایات]] نیز قرار گرفته و به دوری از آن تأکید شده است، از جمله:
-*از معنی آیه {{متن قرآن|«فَلَا تُزَکوا أَنْفُسَکمْ»}} از [[امام صادق]] علیه السلام سؤال شد. پس آن حضرت فرمود: «گفتار انسانی که (در مقام تزکیه و خودستایی) گوید: دیشب نماز خواندم، دیروز روزه گرفتم و مانند این».<ref>شیخ صدوق‌؛ معانی الأخبار، عبدالعلی محمدی شاهرودی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۷ ش، دوم‌، ج‌۲، ص۹۵.</ref>
+*از معنی آیه {{متن قرآن|«... فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ ...»}}<ref name=":۰۰" />؛ از [[امام صادق]] علیه السلام سؤال شد. پس آن حضرت فرمود: «گفتار انسانی که (در مقام تزکیه و خودستایی) گوید: دیشب نماز خواندم، دیروز روزه گرفتم و مانند این».<ref>شیخ صدوق‌؛ معانی الأخبار، عبدالعلی محمدی شاهرودی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۷ ش، دوم‌، ج‌۲، ص۹۵.</ref>
 *[[امام علی]] علیه السلام می‌فرمایند: «زشت‌ترین راستی، ستایش کردن مرد است بر نفس خود».<ref>خوانساری، جمال الدین؛ شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم، دانشگاه تهران، ۱۳۶۶ش، ۷جلد، ج‌۲، ص۳۸۹؛ اقبح الصّدق ثناء الرّجل علی نفسه.</ref>
-*و نیز می فرمایند: «مَن مدحَ نفسَه ذبحَها»؛ هر که نفس خود را ستایش کند، آن را کشته است.<ref>همان، ج‌۵، ص۴۴۶.</ref> پس مبادا نفس خود را با خودستایی به گرداب هلاکت بیاندازیم و از مقام انسانیت دور شویم.
+*و نیز می فرمایند: {{متن حدیث|«مَن مدحَ نفسَه ذبحَها»}}؛ هر که نفس خود را ستایش کند، آن را کشته است.<ref>همان، ج‌۵، ص۴۴۶.</ref> پس مبادا نفس خود را با خودستایی به گرداب هلاکت بیاندازیم و از مقام انسانیت دور شویم.
 ==پیامدهای خودستایی==

@@ سطر ۱۰۸: / سطر ۱۰۸: @@
 ==منابع==
-* [http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=38972#_ftnref12 خودستایی، زینب طاهری، سایت پژوهه]، بازیابی: 5 اسفند 1392.
 [[رده:صفات ناپسند]]
 [[رده:اخلاق فردی]]

@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 و نیز در آیه دیگر می خوانیم: «او نسبت به شما از همه آگاهتر است از آن هنگام که شما را از زمین آفرید و در آن موقع که به صورت جنین هایی در شکم مادرانتان بودید پس خودستایی نکنید، او پرهیزگاران را بهتر می‌شناسد!».<ref>([[سوره نجم]]، آیه 32) «هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ».</ref>
-در تفسیر این آیه آمده است: این قسم از تزکیه درباره خویشتن و این که کسی خود را بستاید مذموم است و خدای تعالی از آن نهی کرده می‌فرماید: "فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ" و نهی خدای تعالی از این قسم تزکیه، خود نوعی ادب کردن بندگان است؛ چون مدح کردن انسان از خود، هم از نظر عقل و هم از نظر شرع قبیح است.<ref>ترجمه المیزان، ج‌4، ص588.</ref>
+در تفسیر این آیه آمده است: این قسم از تزکیه درباره خویشتن و این که کسی خود را بستاید مذموم است و خدای تعالی از آن نهی کرده می‌فرماید: {{متن قرآن|«فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ»}} و نهی خدای تعالی از این قسم تزکیه، خود نوعی ادب کردن بندگان است؛ چون مدح کردن انسان از خود، هم از نظر عقل و هم از نظر شرع قبیح است.<ref>ترجمه المیزان، ج‌4، ص588.</ref>
 این رذیله اخلاقی، مورد نهی روایات قرار گرفته و به دوری از آن تأکید شده است که می‌توان به روایات ذیل اشاره کرد:

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 یعنی خودستائی نکنید زیرا خدا بهتر می‌داند که افراد پرهیزکار چه کسانی هستند. در اخبار وارد شده است که تزکیه المرء نفسه قبیح. یعنی قبیح است که مرد خویشتن ستائی کند (بَلِ اللَّهُ یُزَکِّی مَنْ یَشاءُ) یعنی بلکه خدای علیم هر کسی را که بخواهد مورد ستایش قرار می‌دهد.<ref>تفسیر آسان، ج‌3، ص259.</ref>
-و نیز در آیه دیگر می خوانیم: «او نسبت به شما از همه آگاهتر است از آن هنگام که شما را از زمین آفرید و در آن موقع که به صورت جنین هایی در شکم مادرانتان بودید پس خودستایی نکنید، او پرهیزگاران را بهتر می‌شناسد!».<ref>([[سوره نجم]]، آیه 32) «هُوَ أَعْلَمُ بِکُمْ إِذْ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ إِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فی‌ بُطُونِ أُمَّهاتِکُمْ فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقی‌».</ref>
+و نیز در آیه دیگر می خوانیم: «او نسبت به شما از همه آگاهتر است از آن هنگام که شما را از زمین آفرید و در آن موقع که به صورت جنین هایی در شکم مادرانتان بودید پس خودستایی نکنید، او پرهیزگاران را بهتر می‌شناسد!».<ref>([[سوره نجم]]، آیه 32) «هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ إِذْ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَإِذْ أَنْتُمْ أَجِنَّةٌ فِي بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ».</ref>
-در تفسیر این آیه آمده است: این قسم از تزکیه درباره خویشتن و این که کسی خود را بستاید مذموم است و خدای تعالی از آن نهی کرده می‌فرماید: "فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ" و نهی خدای تعالی از این قسم تزکیه، خود نوعی ادب کردن بندگان است؛ چون مدح کردن انسان از خود، هم از نظر عقل و هم از نظر شرع قبیح است.<ref>ترجمه المیزان، ج‌4، ص588.</ref>
+در تفسیر این آیه آمده است: این قسم از تزکیه درباره خویشتن و این که کسی خود را بستاید مذموم است و خدای تعالی از آن نهی کرده می‌فرماید: "فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ" و نهی خدای تعالی از این قسم تزکیه، خود نوعی ادب کردن بندگان است؛ چون مدح کردن انسان از خود، هم از نظر عقل و هم از نظر شرع قبیح است.<ref>ترجمه المیزان، ج‌4، ص588.</ref>
 این رذیله اخلاقی، مورد نهی روایات قرار گرفته و به دوری از آن تأکید شده است که می‌توان به روایات ذیل اشاره کرد:
-* از معنی آیه {{متن قرآن|«فلا تزکوا انفسکم»}} از [[امام صادق]] علیه السلام سؤال شد. پس آن حضرت فرمود: «گفتار انسانی که (در مقام تزکیه و خودستایی) گوید: دیشب نماز خواندم، دیروز روزه گرفتم و مانند این».<ref>[[شیخ صدوق‌]]؛ معانی الأخبار، عبدالعلی محمدی شاهرودی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1377 ش، دوم‌، ج‌2، ص95.</ref>
+* از معنی آیه {{متن قرآن|«فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ»}} از [[امام صادق]] علیه السلام سؤال شد. پس آن حضرت فرمود: «گفتار انسانی که (در مقام تزکیه و خودستایی) گوید: دیشب نماز خواندم، دیروز روزه گرفتم و مانند این».<ref>[[شیخ صدوق‌]]؛ معانی الأخبار، عبدالعلی محمدی شاهرودی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1377 ش، دوم‌، ج‌2، ص95.</ref>
 * [[امام علی]] علیه السلام می‌فرمایند: «زشت‌ترین راستی، ستایش کردن مرد است بر نفس خود».<ref>خوانساری، جمال الدین؛ شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم، دانشگاه تهران، 1366ش، 7جلد، ج‌2، ص389؛ اقبح الصّدق ثناء الرّجل علی نفسه.</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۳۸
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	{{منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}		{{منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}