خمس - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* فلسفه خمس */

2026-10-08T16:16:12Z

‏فلسفه خمس

Mohammadi: /* خمس در روایات */

2026-10-08T16:14:06Z

‏خمس در روایات

Mohammadi: /* خمس در قرآن */

2026-10-08T16:11:51Z

‏خمس در قرآن

Mohammadi در ‏۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۸

2026-10-08T16:08:19Z

مهدی موسوی در ‏۲۹ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۵

2026-08-29T11:15:28Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۰

2025-05-04T06:20:44Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۰

2023-10-17T13:00:02Z

مهدی موسوی در ‏۲۴ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۱۸

2021-08-24T12:18:37Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-24T12:16:39Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۱۸ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۰۵

2020-06-18T07:05:37Z

@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 [[احکام شرعی|احکام]] اسلامى بر اساس مصلحت ها و مفسده هایى است که در ذات موضوعات آنها نهفته است و هیچ گاه این احکام بى حساب مقرر نگردیده است. [[حکمت]] و فلسفه بخش قابل ملاحظه اى از احکام اسلامى در [[آیه|آیات]] و [[حدیث|روایات]] توضیح داده شده است؛ بخش دیگر آن را نیز [[عقل]] آدمى با کمک علم و تجربه در گذر زمان مى تواند دریابد. بنابراین وجوب خمس نیز بر اساس مصلحت یا مصلحت هایى است که در حقیقت آن موجود است. چنان که در برخى از روایات به آن اشاره شده است.
-به عنوان نمونه [[امام صادق]] علیه السلام درباره علت دریافت خمس از مردم مى فرمود: «انّى لَآخُذُ مِنْ احَدِکمُ الدِّرْهَمَ وَ انّى  لَمِنْ اکثَرِ اهْلِ الْمَدینَةِ مالاً، ما أریدُ بِذلِک الَّا انْ تُطَهَّرُوا؛<ref> علل الشرایع، شیخ صدوق، ص ۳۷۷-۳۷۸.</ref> من با این  که از بیشتر اهل [[مدینه]] داراترم، یک درهم (خمس) را هم از شما مى گیرم و از این کار قصدى جز پاک شدن شما ندارم».
+به عنوان نمونه [[امام صادق]] علیه السلام درباره علت دریافت خمس از مردم مى فرمود: «{{متن حدیث|انّى لَآخُذُ مِنْ احَدِکمُ الدِّرْهَمَ وَ انّى  لَمِنْ اکثَرِ اهْلِ الْمَدینَةِ مالاً، ما أریدُ بِذلِک الَّا انْ تُطَهَّرُوا}}<ref> علل الشرایع، شیخ صدوق، ص ۳۷۷-۳۷۸.</ref>؛ من با این  که از بیشتر اهل [[مدینه]] داراترم، یک درهم (خمس) را هم از شما مى گیرم و از این کار قصدى جز پاک شدن شما ندارم».
 چنان  که از [[حدیث]] شریف استفاده مى شود، [[اهل بیت]] علیهم‌السلام از نظر معیشت و گذران زندگى هیچ نیازى به کمک دیگران ندارند و فلسفه اصلى خمس، اداره حکومتى است که آن بزرگواران باید در رأس آن قرار گیرند و مردم را به  سوى پاکى رهنمون شوند. بر همین اساس است که در بعضى از روایات از خمس به عنوان «حق امارت و حکومت» یاد شده است.
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 با توجه به این حدیث شریف و [[آیه]] شریفه، خمس در درجه اول مال خداست<ref> مال خداست؛ یعنى حق خداوند است که خمس دهنده باید آن را در راه خداوند (فى سبیل  الله) به مصرف برساند، منتها خداوند همین سهم خود را براى پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و خاندانش قرار داده و شخص موظف است خمس مال خود را به پیغمبر، امام معصوم یا نایب او بپردازد.</ref> که در نظام حکومتى الهى در اختیار مقام [[رسالت]] و [[امامت]] قرار مى گیرد و در زمان [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] به [[ولایت فقیه|ولی فقیه]]، مجتهد جامع الشرایط، عالم بالله و امین بر [[حلال]] و [[حرام]] الهى سپرده مى شود تا در راه مصالح مسلمانان، توسعه و ترویج [[فرهنگ]] و معارف اسلامى، تبلیغات، ایجاد سازمان هاى دفاعى و غیره مصرف کند. از این رو، اداره شئون مقام [[ولایت]]، امامت و رهبرى، تقویت مراکز دینى و اسلامى، تقویت بنیه اقتصادى حکومت اسلامى، تضمین استقلال آن، رفع محرومیت ها و نیازمندى هاى جامعه (به  ویژه [[سادات]]) و... از آثار و برکات خمس خواهد بود.
-[[امام رضا]] علیه السلام فرمود: «انَّ الْخُمْسَ عَوْنُنا عَلى  دینِنا وَ عَلى  عَیالاتِنا وَ عَلى  مَوالینا؛<ref> جامع احادیث الشیعه، ج ۸، ص ۵۸۱.</ref> همانا خمس کمکى بر [[دین]] (و اهداف دینى)، خاندان و دوستان ماست».
+[[امام رضا]] علیه السلام فرمود: «{{متن حدیث|انَّ الْخُمْسَ عَوْنُنا عَلى  دینِنا وَ عَلى  عَیالاتِنا وَ عَلى  مَوالینا}}<ref> جامع احادیث الشیعه، ج ۸، ص ۵۸۱.</ref>؛ همانا خمس کمکى بر [[دین]] (و اهداف دینى)، خاندان و دوستان ماست».
 از همین رهگذر، مؤمنان نیز باید براى برپایى و نشر آیین خود مایه بگذارند و با پرداخت خمس اموال خود، حکومت اسلامى را در اداره کشور و استقلال آن در تمام زمینه هاى فرهنگى، اقتصادى، سیاسى و نظامى یارى نمایند.<ref> احکام اقتصادى، ج ۱، ص ۱۹.</ref>

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 *۱- [[امام رضا]] علیه السلام مى فرماید: هیچ مالى [[حلال]] نمى گردد مگر از طریقى که خداوند آن را حلال کرده است؛ خمس، پشتوانه ما براى تقویت [[دین|دین]] ما و اداره زندگى ما و کمک به دوستان ما است. با خمس، آبروى خود را از کسانى که از قدرتشان بیم داریم، حفظ مى کنیم. پس خمس را از ما دریغ ندارید و خود را از دعاى ما محروم نکنید.<ref> وسائل الشیعه، ج ۶، ص ۳۷۵.</ref>
-*۲- قال الباقر: «لایحلُّ لاَحدٍ أن یَشْتَرِیَ منَ الخُمسِ شَیْئاً حَتّی یَصِلَ الَینا حَقَّنا؛<ref> وسائل، ج ۶، ص ۳۳۷، ح ۴.</ref> [[ابو بصیر|ابوبصیر]] می‌گوید: [[امام باقر]] علیه السلام فرمود: برای هیچ کس حلال نیست که چیزی از خمس (مالی که خمس آن داده نشده) بخرد تا این که حق ما را به ما برساند.
+*۲- قال الباقر: «{{متن حدیث|لایحلُّ لاَحدٍ أن یَشْتَرِیَ منَ الخُمسِ شَیْئاً حَتّی یَصِلَ الَینا حَقَّنا}}<ref> وسائل، ج ۶، ص ۳۳۷، ح ۴.</ref>؛ [[ابو بصیر|ابوبصیر]] می‌گوید: [[امام باقر]] علیه السلام فرمود: برای هیچ کس حلال نیست که چیزی از خمس (مالی که خمس آن داده نشده) بخرد تا این که حق ما را به ما برساند.
 *۳- در [[الکافی (کتاب)|کافى]] به [[سند حدیث|سند]] خود از [[علی بن ابراهیم قمی|على بن ابراهیم]] از پدرش از [[محمد بن ابی عمیر|ابن ابى عمیر]] از حسین بن عثمان از سماعه روایت کرده که گفت: از ابى الحسن ([[امام موسی کاظم علیه السلام|امام کاظم]] علیه السلام) از مساله خمس سؤال کردم، حضرت فرمود: خمس در هر فائده اى که مردم مى برند چه کم و چه زیاد [[واجب]] است.<ref> کافى، ج ۱، ص ۵۴۵.</ref>
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 *۶- [[امام زمان]] علیه السلام در نامه‌ای که برای [[محمد بن عثمان عمرى|محمد بن عثمان]] (دومین نایب خاص خود) فرستاد در آن نوشته بود: به نام خداوند رحمان و رحیم، [[لعن|لعنت]] خدا و [[فرشتگان]] و تمام مردم بر کسی که یک درهم بدون مجوز مال ما را بخورد.<ref> وسائل، ج ۶، ص ۳۳۷، ح ۷.</ref>
-*۷- در نامه دیگری که آن حضرت در پاسخ محمد بن عثمان فرستاد نوشت: و اما آنچه پرسیده بودی از عمل کسی که مالی از (خمس) مال‌های ما در دست او است و آن را برای خود [[حلال]] دانسته و بدون دستور ما مانند مال خود در آن تصرف می‌کند؛ هر کس چنین کاری کند ملعون بوده و ما دشمن او هستیم چنان که پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود هر کس چیزی از حق [[اهل بیت]] مرا حلال شمرد به زبان من و به زبان هر پیغمبر مستجاب الدعوه ملعون خواهد بود. پس هر کس به ما (در ندادن حق) ستم کند از جمله ستمگران به ما خواهد بود و لعنت خداوند بر او است که خداوند می فرماید لعنت خدا بر ستمگران.<ref> وسائل، ج ۶، ص ۳۷۶، ح ۶.</ref>
+*۷- در نامه دیگری که آن حضرت در پاسخ محمد بن عثمان فرستاد نوشت: و اما آنچه پرسیده بودی از عمل کسی که مالی از (خمس) مال‌های ما در دست او است و آن را برای خود [[حلال]] دانسته و بدون دستور ما مانند مال خود در آن تصرف می‌کند؛ هر کس چنین کاری کند ملعون بوده و ما دشمن او هستیم چنان که پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس چیزی از حق [[اهل بیت]] علیهم السلام مرا حلال شمرد به زبان من و به زبان هر پیغمبر مستجاب الدعوه ملعون خواهد بود. پس هر کس به ما (در ندادن حق) ستم کند از جمله ستمگران به ما خواهد بود و لعنت خداوند بر او است که خداوند می فرماید لعنت خدا بر ستمگران.<ref> وسائل، ج ۶، ص ۳۷۶، ح ۶.</ref>
 *۸- محمد بن زید طبری می‌گوید: جمعی از مردم [[خراسان]] خدمت [[امام رضا]] علیه السلام رسیدند و از آن حضرت خواستند که خمس را برای آن‌ها حلال کند؛ آن حضرت فرمود: حلال نمی‌کنم، شما به زبان خود را دوست خالص ما معرفی می‌کنید ولی حقی که خدا برای ما قرار داده و ما را برای آن قرار داده که آن خمس است از ما باز می‌دارید و سه بار فرمود: نه برای هیچ یک از شما حلال نمی‌کنم.<ref> وسائل، ج ۶، ص ۳۷۶، ح ۳.</ref>

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 «{{متن قرآن|وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَىٰ عَبْدِنَا ...}}؛ (ای مؤمنان) بدانید که آنچه به شما غنیمت و فایده رسد (کم یا زیاد) خمس (یک پنجم) آن مخصوص خدا و رسول و خویشان او و یتیمان و فقیران و در راه ماندگان است اگر به خدا و آنچه بر بنده خود نازل کرده‌ایم دارید».
-اگر چه متعارف از غنیمت چیزی است که در جنگ از دشمن به دست می‌آید، ولی با توجه به گفتار اهل لغت که غنیمت را مطلق سود گرفته‌اند و بر حسب روایات فراوانی که از [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] و [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام رسیده «[[آیه خمس]]» شامل فوائد و سودهای دیگر نیز می‌گردد. چنان که پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «وَاخراجُ الخُمسِ مِنْ کلِّ ما یَملِکهُ اَحَدٌ مِنَ‌ النّاس؛<ref> جامع الاحادیث، ج ۸، ص ۵۴۶.</ref> خمس از هر چه انسان مالک شود اخراج می‌گردد».
+اگر چه متعارف از غنیمت چیزی است که در جنگ از دشمن به دست می‌آید، ولی با توجه به گفتار اهل لغت که غنیمت را مطلق سود گرفته‌اند و بر حسب روایات فراوانی که از [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] و [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام رسیده «[[آیه خمس]]» شامل فوائد و سودهای دیگر نیز می‌گردد. چنان که پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «{{متن حدیث|وَاخراجُ الخُمسِ مِنْ کلِّ ما یَملِکهُ اَحَدٌ مِنَ‌ النّاس}}<ref> جامع الاحادیث، ج ۸، ص ۵۴۶.</ref>؛ خمس از هر چه انسان مالک شود اخراج می‌گردد».
-و شخصی از [[امام موسی کاظم علیه السلام|موسی بن جعفر]] علیه السلام پرسید از چه چیز خمس باید داده شود؟ فرمود: «فی کلِّ ما اَفادَ النّاسُ مِنْ قَلیلٍ اَوْ کثیرٍ؛<ref> وسائل، ج ۶، باب ۸، ‌ص ۳۵۰، ح ۶.</ref> در هر چیزی که مردم فائده برند کم باشد یا زیاد (باید خمس آن داده شود)».
+و شخصی از [[امام موسی کاظم علیه السلام|موسی بن جعفر]] علیه السلام پرسید از چه چیز خمس باید داده شود؟ فرمود: «{{متن حدیث|فی کلِّ ما اَفادَ النّاسُ مِنْ قَلیلٍ اَوْ کثیرٍ}}<ref> وسائل، ج ۶، باب ۸، ‌ص ۳۵۰، ح ۶.</ref>؛ در هر چیزی که مردم فائده برند کم باشد یا زیاد (باید خمس آن داده شود)».
-با در نظر گرفتن روش رسول اکرم و امامان معصوم علیهم‌السلام که خمس را از امور دیگری غیر از غنیمت‌های جنگی نیز می‌گرفته‌اند و موارد فراوانی که نقل شده رسول اکرم صلی الله علیه و آله به دادن خمس امر می‌کرد، از جمله آن حضرت به طایفه بنی قیس نوشت: «فَاَنتُم اِنْ اَقَمْتُمُ الصَّلوهَ و آتَیتُم الزَّکوهَ و اَعطَیتُم سهمَ اللهِ و الصفِی فَاَنتُمْ آمِنونَ؛<ref> اسدالغابه، ج ۱، ص ۳۲۸.</ref> اگر شما [[نماز]] را به پا دارید و [[زکات]] و خمس بدهید در امانید»؛ و آن حضرت همچنان که افرادی را برای جمع‌آوری زکات می‌فرستاد، برای گرفتن خمس نیز مأمورینی را اعزام می‌فرمود، چنان که [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه السلام را به [[یمن]] اعزام داشت و دستور داد خمس را از آن‌ها بگیرد؛<ref> بحارالانوار، ج ۲۱، ص ۳۶۰.</ref> و مردی از [[قبیله بنی اسد|بنی‌اسد]] را نیز مأمور گرفتن خمس کرد؛<ref> تفسیر عیاشی، ج ۲، ص ۹۳.</ref> لذا جای تردید باقی نمی‌ماند که مقصود از [[آیه خمس]] لزوم خمس در موارد دیگری از سود علاوه بر غنائم جنگی نیز خواهد بود.
+با در نظر گرفتن روش رسول اکرم صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم‌السلام که خمس را از امور دیگری غیر از غنیمت‌های جنگی نیز می‌گرفته‌اند و موارد فراوانی که نقل شده رسول اکرم صلی الله علیه و آله به دادن خمس امر می‌کرد، از جمله آن حضرت به طایفه بنی قیس نوشت: «{{متن حدیث|فَاَنتُم اِنْ اَقَمْتُمُ الصَّلوهَ و آتَیتُم الزَّکوهَ و اَعطَیتُم سهمَ اللهِ و الصفِی فَاَنتُمْ آمِنونَ}}<ref> اسدالغابه، ج ۱، ص ۳۲۸.</ref>؛ اگر شما [[نماز]] را به پا دارید و [[زکات]] و خمس بدهید در امانید»؛ و آن حضرت همچنان که افرادی را برای جمع‌آوری زکات می‌فرستاد، برای گرفتن خمس نیز مأمورینی را اعزام می‌فرمود، چنان که [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه السلام را به [[یمن]] اعزام داشت و دستور داد خمس را از آن‌ها بگیرد؛<ref> بحارالانوار، ج ۲۱، ص ۳۶۰.</ref> و مردی از [[قبیله بنی اسد|بنی‌اسد]] را نیز مأمور گرفتن خمس کرد؛<ref> تفسیر عیاشی، ج ۲، ص ۹۳.</ref> لذا جای تردید باقی نمی‌ماند که مقصود از [[آیه خمس]] لزوم خمس در موارد دیگری از سود علاوه بر غنائم جنگی نیز خواهد بود.
 با توجه به آن چه ذکر شد و بسیاری از مدارک و روایات دیگر، علمای [[شیعه]] نیز [[فتوا]] داده‌اند که [[آیه]] مزبور شامل سودهای دیگری نیز می‌شود و علاوه بر لزوم دادن خمس غنیمت‌های جنگی، در شش مورد دیگر (که بعداً بیان می‌شود) نیز دادن خمس را [[واجب]] دانسته‌اند.

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 [[خداوند]] در [[آیه 41 سوره انفال|آیه ۴۱ سوره انفال]]، وجوب خمس و مصارف آن را به طور فشرده بیان نموده و اهمیت آن را گوش‌زد کرده است:
-{{متن قرآن|«وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبى وَالْیَتامی وَالْمَساکینِ وَابْنِ السَّبِیلِ إِنْ کنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا»}}؛ (ای مؤمنان) بدانید که آنچه به شما غنیمت و فایده رسد (کم یا زیاد) خمس (یک پنجم) آن مخصوص خدا و رسول و خویشان او و یتیمان و فقیران و در راه ماندگان است اگر به خدا و آنچه بر بنده خود نازل کرده‌ایم دارید.
+«{{متن قرآن|وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَىٰ عَبْدِنَا ...}}؛ (ای مؤمنان) بدانید که آنچه به شما غنیمت و فایده رسد (کم یا زیاد) خمس (یک پنجم) آن مخصوص خدا و رسول و خویشان او و یتیمان و فقیران و در راه ماندگان است اگر به خدا و آنچه بر بنده خود نازل کرده‌ایم دارید».
 اگر چه متعارف از غنیمت چیزی است که در جنگ از دشمن به دست می‌آید، ولی با توجه به گفتار اهل لغت که غنیمت را مطلق سود گرفته‌اند و بر حسب روایات فراوانی که از [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] و [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام رسیده «[[آیه خمس]]» شامل فوائد و سودهای دیگر نیز می‌گردد. چنان که پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «وَاخراجُ الخُمسِ مِنْ کلِّ ما یَملِکهُ اَحَدٌ مِنَ‌ النّاس؛<ref> جامع الاحادیث، ج ۸، ص ۵۴۶.</ref> خمس از هر چه انسان مالک شود اخراج می‌گردد».
@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 چنان  که از [[حدیث]] شریف استفاده مى شود، [[اهل بیت]] علیهم‌السلام از نظر معیشت و گذران زندگى هیچ نیازى به کمک دیگران ندارند و فلسفه اصلى خمس، اداره حکومتى است که آن بزرگواران باید در رأس آن قرار گیرند و مردم را به  سوى پاکى رهنمون شوند. بر همین اساس است که در بعضى از روایات از خمس به عنوان «حق امارت و حکومت» یاد شده است.
-[[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام مى فرماید: آن چه خداى عالم از اسباب و راه هاى معیشت و زندگى مخلوقات در [[قرآن]] بیان فرموده پنج چیز است که عبارتند از: جهت امارت و حکومت، عمران و آبادانى، [[اجاره]]، تجارت و [[صدقات]]؛ اما جهت امارت و حکومت همان خمس است که خداوند تعالى درباره اش  فرمود: {{متن قرآن|«وَاعْلَمُوا انَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَىْءٍ فَانَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى الْقُرْبى وَالْیتامى  وَالْمَساکینِ...»}}؛ ([[سوره انفال]]، ۴۱) بدانید هر چیزى را که به غنیمت گرفتید خمس آن از آنِ خداوند، پیامبر، خویشاوندان پیامبر، یتیمان و مسکینان است.<ref> وسائل الشیعه، ج ۶، ص ۳۴۱.</ref>
+[[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام مى فرماید: آن چه خداى عالم از اسباب و راه هاى معیشت و زندگى مخلوقات در [[قرآن]] بیان فرموده پنج چیز است که عبارتند از: جهت امارت و حکومت، عمران و آبادانى، [[اجاره]]، تجارت و [[صدقات]]؛ اما جهت امارت و حکومت همان خمس است که خداوند تعالى درباره اش  فرمود: «{{متن قرآن|وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ ...}}؛ ([[سوره انفال]]، ۴۱) بدانید هر چیزى را که به غنیمت گرفتید خمس آن از آنِ خداوند، پیامبر، خویشاوندان پیامبر، یتیمان و مسکینان است».<ref> وسائل الشیعه، ج ۶، ص ۳۴۱.</ref>
 با توجه به این حدیث شریف و [[آیه]] شریفه، خمس در درجه اول مال خداست<ref> مال خداست؛ یعنى حق خداوند است که خمس دهنده باید آن را در راه خداوند (فى سبیل  الله) به مصرف برساند، منتها خداوند همین سهم خود را براى پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و خاندانش قرار داده و شخص موظف است خمس مال خود را به پیغمبر، امام معصوم یا نایب او بپردازد.</ref> که در نظام حکومتى الهى در اختیار مقام [[رسالت]] و [[امامت]] قرار مى گیرد و در زمان [[غیبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)|غیبت]] به [[ولایت فقیه|ولی فقیه]]، مجتهد جامع الشرایط، عالم بالله و امین بر [[حلال]] و [[حرام]] الهى سپرده مى شود تا در راه مصالح مسلمانان، توسعه و ترویج [[فرهنگ]] و معارف اسلامى، تبلیغات، ایجاد سازمان هاى دفاعى و غیره مصرف کند. از این رو، اداره شئون مقام [[ولایت]]، امامت و رهبرى، تقویت مراکز دینى و اسلامى، تقویت بنیه اقتصادى حکومت اسلامى، تضمین استقلال آن، رفع محرومیت ها و نیازمندى هاى جامعه (به  ویژه [[سادات]]) و... از آثار و برکات خمس خواهد بود.

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 خداوند در [[آیه 41 سوره انفال|آیه ۴۱ سوره انفال]]، وجوب خمس و مصارف آن را به طور فشرده بیان نموده و اهمیت آن را گوش‌زد کرده است:
-«وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبى وَالْیَتامی وَالْمَساکینِ وَابْنِ السَّبِیلِ إِنْ کنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا؛ (ای مؤمنان) بدانید که آنچه به شما غنیمت و فایده رسد (کم یا زیاد) خمس (یک پنجم) آن مخصوص خدا و رسول و خویشان او و یتیمان و فقیران و در راه ماندگان است اگر یتیمان به خدا و آنچه بر بنده خود نازل کرده‌ایم دارید».
+«وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبى وَالْیَتامی وَالْمَساکینِ وَابْنِ السَّبِیلِ إِنْ کنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى عَبْدِنا؛ (ای مؤمنان) بدانید که آنچه به شما غنیمت و فایده رسد (کم یا زیاد) خمس (یک پنجم) آن مخصوص خدا و رسول و خویشان او و یتیمان و فقیران و در راه ماندگان است اگر به خدا و آنچه بر بنده خود نازل کرده‌ایم دارید».
 اگر چه متعارف از غنیمت چیزی است که در جنگ از دشمن به دست می‌آید، ولی با توجه به گفتار اهل لغت که غنیمت را مطلق سود گرفته‌اند و بر حسب روایات فراوانی که از [[پیامبر اسلام|پیغمبر اکرم]] و [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم‌السلام رسیده '''آیه خمس''' شامل فوائد و سودهای دیگر نیز می‌گردد. چنان که پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «وَاخراجُ الخُمسِ مِنْ کلِّ ما یَملِکهُ اَحَدٌ مِنَ‌ النّاس؛<ref> جامع الاحادیث، ج ۸، ص ۵۴۶.</ref> خمس از هر چه انسان مالک شود اخراج می‌گردد».

@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 ==منابع==
-* [[وسائل الشیعه (کتاب)|وسائل الشیعه]]، شیخ حر عاملی، قم: مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث، چاپ اول، ۱۴۰۹ هجری.
+*[[وسائل الشیعه (کتاب)|وسائل الشیعه]]، شیخ حر عاملی، قم: مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث، چاپ اول، ۱۴۰۹ هجری.
-* احکام مالى، سید مرتضى حسینى فاضل.
+*احکام مالى، سید مرتضى حسینى فاضل.
-* احکام اقتصادى، نعمت الله یوسفیان.
+*احکام اقتصادى، نعمت الله یوسفیان.
-* [[بحارالانوار]]، علامه مجلسى؛ تهران.
+*[[بحارالانوار]]، علامه مجلسى؛ تهران.
-* [[علل الشرائع]]، ترجمه ذهنى تهرانى، سید محمدجواد ذهنى تهرانى؛ قم، انتشارات مؤمنین، چاپ اول، ۱۳۸۰ ش.
+*[[علل الشرائع]]، ترجمه ذهنى تهرانى، سید محمدجواد ذهنى تهرانى؛ قم، انتشارات مؤمنین، چاپ اول، ۱۳۸۰ ش.
 ==برای مطالعه بیشتر==
-* [http://raz.ahlolbait.com/category/%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AE%D9%85%D8%B3 سایت راز ماندگاری، خمس]
+*[http://raz.ahlolbait.com/cat/76 سایت راز ماندگاری، خمس]
 {{فقه/احکام}}
 [[رده:احکام اقتصادی]]

@@ سطر ۷۱: / سطر ۷۱: @@
 ==منابع برای مطالعه بیشتر==
-[http://www.razemandegari.com/category/%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AE%D9%85%D8%B3 سایت راز ماندگاری، خمس].
+[http://raz.ahlolbait.com/category/%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AE%D9%85%D8%B3 سایت راز ماندگاری، خمس].
 {{فقه/احکام}}
 [[رده:احکام اقتصادی]]