خليفه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۳۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۱

2026-03-30T08:11:23Z

Mohammadi در ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۱

2026-01-16T13:11:26Z

Mohammadi در ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۹

2025-11-24T11:19:31Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:02:37Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۷

2022-05-28T10:57:13Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-24T05:56:28Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۲۸

2020-02-13T08:28:44Z

Zamani: Zamani صفحهٔ خلیفة را به خليفه منتقل کرد

2016-10-31T08:02:33Z

Zamani صفحهٔ خلیفة را به خليفه منتقل کرد

Heidariyan47 در ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۱:۱۸

2015-05-30T11:18:49Z

Heidariyan47 در ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۹:۰۲

2015-05-30T09:02:11Z

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==خلیفه در قرآن==
-واژه «خلف» با مشتقات آن در [[قرآن|قرآن کریم]] بتکرار ذکر شده است، از جمله: {{متن قرآن|«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»}}<ref>[[آیه 30 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۳۰ .]]</ref>. و دیگر: {{متن قرآن|«یا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاک خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ فَاحْکمْ بَینَ النَّاسِ بِالْحَقِّ»}}.<ref> ص: ۲۶ </ref>
+واژه «خلف» با مشتقات آن در [[قرآن|قرآن کریم]] بتکرار ذکر شده است، از جمله: {{متن قرآن|«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»}}<ref name=":۰">[[آیه 30 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۳۰.]]</ref>؛ و دیگر: {{متن قرآن|«يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَىٰ فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ...»}}<ref>[[آیه 26 سوره ص|سوره صاد، آیه ۲۶.]]</ref>.
-در این دو [[آیه|آیه]] و همچنین آیات دیگرى از این قبیل مانند: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ ...»}}<ref>[[آیه 165 سوره انعام|سوره انعام،آیه ۱۶۵.]]</ref> مستخلف عنه (کسى که جاى او گرفته شده است) ذکر نشده، آنچه بنظر قاصر می رسد و با معنى خلافت سازگار است اینکه در مورد آیه نخست، مستخلف عنه سکنه پیشین زمین، نسل آدم پیش از این [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] یا جنس دیگرى از مخلوقین مانند [[جن]] یا نسناس ـ حسب اختلاف اقوال ـ باشد، زیرا مراد از خلیفه در این آیه شخص آدم نیست بلکه نسل او است، چنانکه از، آیه {{متن قرآن|«...أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ...»}}<ref>[[آیه 30 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۳۰.]]</ref> برمى آید.
+در این دو [[آیه|آیه]] و همچنین آیات دیگرى از این قبیل مانند: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ ...»}}<ref name=":1">[[آیه 165 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۱۶۵.]]</ref> مستخلف عنه (کسى که جاى او گرفته شده است) ذکر نشده، آنچه بنظر قاصر می رسد و با معنى خلافت سازگار است اینکه در مورد آیه نخست، مستخلف عنه سکنه پیشین زمین، نسل آدم پیش از این [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] یا جنس دیگرى از مخلوقین مانند [[جن]] یا نسناس ـ حسب اختلاف اقوال ـ باشد، زیرا مراد از خلیفه در این آیه شخص آدم نیست بلکه نسل او است، چنانکه از، آیه {{متن قرآن|«... أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ ...»}}<ref name=":۰" /> برمى آید.
 و در مورد آیه دوم، مستخلف عنه، پیغمبران قبل از [[حضرت داوود علیه السلام|حضرت داود]] باشد که در میان مردم [[قضاوت]] و حکومت مى کرده اند.
-اما برخى از مفسرین خواسته اند بگویند: مستخلف عنه در هر دو مورد [[الله|خداوند]] است، هر چند در مورد آیه دوم این معنى با وضوح بیشترى استفاده می شود، زیرا مستخلف فیه (کارى که مورد خلافت قرار گرفته) قضاوت است و قضاوت و حکومت از آن خداوند است که {{متن قرآن|«إن الحکم الّا لله»}}.
+اما برخى از مفسرین خواسته اند بگویند: مستخلف عنه در هر دو مورد [[الله|خداوند]] است، هر چند در مورد آیه دوم این معنى با وضوح بیشترى استفاده می شود، زیرا مستخلف فیه (کارى که مورد خلافت قرار گرفته) قضاوت است و قضاوت و حکومت از آن خداوند است که {{متن قرآن|«... إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ...»}}<ref>[[آیه 40 سوره یوسف|سوره یوسف، آیه ۴۰.]]</ref>.
-حتى برخى پا فراتر نهاده مى گویند: نه تنها [[حضرت آدم]] و [[حضرت داود]] بلکه عموم افراد بشر خلیفة الله می باشند، بدلیل این دو آیه و آیه: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ...»}}<ref>[[آیه 165 سوره انعام|سوره انعام،آیه ۱۶۵.]]</ref> و {{متن قرآن|«مَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ...»}}<ref>[[آیه 14  سوره یونس| سوره یونس،آیه ۱۴.]]</ref>.
+حتى برخى پا فراتر نهاده مى گویند: نه تنها [[حضرت آدم]] و [[حضرت داود]] بلکه عموم افراد بشر خلیفة الله می باشند، بدلیل این دو آیه و آیه: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ ...»}}<ref name=":1" />؛ و {{متن قرآن|«ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ ...»}}<ref>[[آیه 14  سوره یونس| سوره یونس، آیه ۱۴.]]</ref>.
 و در مقام توضیح این مدعى گاه می گویند: مراد از تعلیم اسماء در آیه {{متن قرآن|«و علّم آدمَ الاسماء»}} ودیعه نهادن این علم در [[انسان]] است. چنانکه آثارش تدریجا و دائما از انسان، نسلا بعد نسل بروز و ظهور کند. و گاه می گویند: انسان هر چند ضعیف و ناتوان آفریده شده ولى داراى حسّ و شعور است و با آن دو در کائنات تصرف مى کند و آنها را زیر سلطه خویش مى کشد، لذا وى داراى این همه اختراعات عجیبه شده، و در آینده بجائى خواهد رسید که نمی توان حساب کرد.
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 ==خلیفه در روایات==
-خلیفه در [[اسلام]] (بمعنى جانشینى از [[پیامبر اسلام|پیغمبر]]) از طرف خود حضرت ختمى مرتبت، دو امر معین شده که در [[حدیث|حدیث]] معروف میان [[شیعه|شیعه]] و [[اهل سنت|سنى]] آمده: «إنى مخلِّف فیکم الثقلین کتاب الله و عترتى» دو چیز را در میان شما خلیفه (و جایگزین) خویش می سازم: کتاب خدا و [[عترت|عترتم]]... .
+خلیفه در [[اسلام]] (بمعنى جانشینى از [[پیامبر اسلام|پیغمبر]]) از طرف خود حضرت ختمى مرتبت، دو امر معین شده که در [[حدیث|حدیث]] معروف میان [[شیعه|شیعه]] و [[اهل سنت|سنى]] آمده: «{{متن حدیث|إنى مخلِّف فیکم الثقلین کتاب الله و عترتى}}؛  دو چیز را در میان شما خلیفه (و جایگزین) خویش می سازم: کتاب خدا و [[عترت|عترتم]]...».
-[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام از پدرانش از [[امام مجتبى]] علیه السلام نقل می کند که از [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین على]] علیه السلام سؤال شد: اینکه پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: «انى مخلّف فیکم...» مراد از عترت کیست؟ فرمود: من و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهماالسلام و نه امام از فرزندان حسین علیه السلام که نهمین آنها [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدى]] و قائم (عج) آنها است، اینان از [[قرآن]] جدا نشوند و قرآن از آنان جدا نگردد تا بر پیغمبر صلی الله علیه و آله کنار حوض [[کوثر]] وارد شوند.<ref>فخر الدین طریحی، مجمع البحرین </ref>
+[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام از پدرانش از [[امام مجتبى]] علیه السلام نقل می کند که از [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین على]] علیه السلام سؤال شد: اینکه پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: {{متن حدیث|«انى مخلّف فیکم ...»}} مراد از عترت کیست؟ فرمود: من و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهماالسلام و نه امام از فرزندان حسین علیه السلام که نهمین آنها [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدى]] و قائم (عج) آنها است، اینان از [[قرآن]] جدا نشوند و قرآن از آنان جدا نگردد تا بر پیغمبر صلی الله علیه و آله کنار حوض [[کوثر]] وارد شوند.<ref>فخر الدین طریحی، مجمع البحرین </ref>
 [[زید بن ثابت|زید بن ثابت]] از پیغمبر صلی الله علیه و آله روایت کند که فرمود: من دو خلیفه در میان شما بجاى نهاده ام: کتاب خدا و اهل بیتم که این دو با هم در کنار حوض (کوثر) بر من وارد شوند.<ref> متقی هندی، کنز العمال، ج۱ ص۳۸۴ </ref>
-اکثر مورخین، از جمله [[محمد بن جریر طبری|طبرى]] در [[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ کبیر]] خود آورده که چون آیه {{متن قرآن|«و أنذر عشیرتک الأقربین»}} نازل شد، پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله [[امام علی علیه السلام|على]] علیه السلام را بخواند و او را فرمود طعامى فراهم سازد و آل [[عبدالمطلب]] را بر آن دعوت کند که مطلبى را با آنها در میان نهد. على علیه السلام طعام را که از صاعى گندم و ذبیحه گوسفندى و قدحى شیر تشکیل شده بود آماده نمود و افراد فامیل را که آن روز چهل مرد بودند بر سفره طعام دعوت کرد، از جمله مدعوین، [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] و [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه]] و [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] و [[ابو لهب|ابولهب]] بودند، پس از صرف طعام هنگامى که پیغمبر صلی الله علیه و آله خواست آغاز سخن کند ابولهب پیش دستى کرد و گفت: یاران، مراقب باشید که این جادوگر باز هم می خواهد شما را جادو کند.
+اکثر مورخین، از جمله [[محمد بن جریر طبری|طبرى]] در [[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ کبیر]] خود آورده که چون آیه {{متن قرآن|«وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ»}}<ref>[[آیه 214 سوره شعراء|سوره شعراء، آیه ۲۱۴.]]</ref> نازل شد، پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله [[امام علی علیه السلام|على]] علیه السلام را بخواند و او را فرمود طعامى فراهم سازد و آل [[عبدالمطلب]] را بر آن دعوت کند که مطلبى را با آنها در میان نهد. على علیه السلام طعام را که از صاعى گندم و ذبیحه گوسفندى و قدحى شیر تشکیل شده بود آماده نمود و افراد فامیل را که آن روز چهل مرد بودند بر سفره طعام دعوت کرد، از جمله مدعوین، [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] و [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه]] و [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] و [[ابو لهب|ابولهب]] بودند، پس از صرف طعام هنگامى که پیغمبر صلی الله علیه و آله خواست آغاز سخن کند ابولهب پیش دستى کرد و گفت: یاران، مراقب باشید که این جادوگر باز هم می خواهد شما را جادو کند.
-انجمن به شنیدن این سخن پراکنده شدند و پیغمبر صلی الله علیه و آله آن روز چیزى نفرمود. اما على علیه السلام را فرمود: مجدداً در روز بعد همان برنامه را تکرار کند، روز دوم پس از آنکه حاضرین صرف طعام نمودند رسول خدا صلی الله علیه و آله رو به حضار نمود و فرمود: اى فرزندان عبدالمطلب! به خدا سوگند من سراغ ندارم که در نژاد عرب جوانى مانند من این چنین رهاوردى براى قوم و قبیله خویش آورده باشد، من اینک خیر دنیا و آخرت را برایتان آورده ام، که خدایم فرمان داده شما را به آن بخوانم، اکنون کدامیک از شما آماده است که مرا در این مأموریتم یارى دهد، تا او برادر و وصى و خلیفه من در میان شما باشد؟
+انجمن به شنیدن این سخن پراکنده شدند و پیغمبر صلی الله علیه و آله آن روز چیزى نفرمود. اما على علیه السلام را فرمود: مجدداً در روز بعد همان برنامه را تکرار کند، روز دوم پس از آنکه حاضرین صرف طعام نمودند رسول خدا صلی الله علیه و آله رو به حضار نمود و فرمود: '''اى فرزندان عبدالمطلب! به خدا سوگند من سراغ ندارم که در نژاد عرب جوانى مانند من این چنین رهاوردى براى قوم و قبیله خویش آورده باشد، من اینک خیر دنیا و آخرت را برایتان آورده ام، که خدایم فرمان داده شما را به آن بخوانم، اکنون کدامیک از شما آماده است که مرا در این مأموریتم یارى دهد، تا او برادر و وصى و خلیفه من در میان شما باشد؟'''
-همه ساکت ماندند و پاسخى ندادند، على علیه السلام عرض کرد: من اى پیغمبر خدا ترا در این امر مدد می کنم و پشتیبان تو خواهم بود. على علیه السلام گوید: پیغمبر صلی الله علیه و آله گردن مرا بگرفت و فرمود: این است برادر و وصى و جانشین من در میان شما، سخنش را بگوش جان بشنوید و از او اطاعت نمائید. حاضرین با شنیدن این سخن همه از جاى برخاسته بخندیدند و به ابوطالب می گفتند: وى بتو امر می کند که از فرزندت اطاعت کنى!
+همه ساکت ماندند و پاسخى ندادند، على علیه السلام عرض کرد: من اى پیغمبر خدا ترا در این امر مدد می کنم و پشتیبان تو خواهم بود. على علیه السلام گوید: پیغمبر صلی الله علیه و آله گردن مرا بگرفت و فرمود: '''این است برادر و وصى و جانشین من در میان شما، سخنش را بگوش جان بشنوید و از او اطاعت نمائید.''' حاضرین با شنیدن این سخن همه از جاى برخاسته بخندیدند و به ابوطالب می گفتند: وى بتو امر می کند که از فرزندت اطاعت کنى!
 و به نقلى: هنگامى که على علیه السلام برخاست و آن پاسخ مثبت را بداد پیغمبر صلی الله علیه و آله او را امر به نشستن کرد و سخن خویش را مجدداً تکرار نمود، باز هم تنها على علیه السلام پاسخ داد، تا اینکه در بار سوم رسول خدا صلی الله علیه و آله على علیه السلام را به جانشینى خویش معرفى نمود. و مطابق نقل [[اسکافی|اسکافى]] (مورخ معروف) چون حاضرین، آن سخن را از حضرت ختمى مرتبت شنیدند به ابوطالب گفتند: از فرزندت اطاعت کن که ترا بدین امر فرمان داد.

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==خلیفه در قرآن==
-واژه «خلف» با مشتقات آن در [[قرآن|قرآن کریم]] بتکرار ذکر شده است، از جمله: {{متن قرآن|«وَإِذْ قَالَ رَبُّک لِلْمَلَائِکةِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً»}}<ref> بقره: ۳۰ </ref> و دیگر: {{متن قرآن|«یا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاک خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ فَاحْکمْ بَینَ النَّاسِ بِالْحَقِّ»}}.<ref> ص: ۲۶ </ref>
+واژه «خلف» با مشتقات آن در [[قرآن|قرآن کریم]] بتکرار ذکر شده است، از جمله: {{متن قرآن|«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»}}<ref>[[آیه 30 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۳۰ .]]</ref>. و دیگر: {{متن قرآن|«یا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاک خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ فَاحْکمْ بَینَ النَّاسِ بِالْحَقِّ»}}.<ref> ص: ۲۶ </ref>
-در این دو [[آیه|آیه]] و همچنین آیات دیگرى از این قبیل مانند: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِی جَعَلَکمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ»}}<ref> انعام: ۱۶۵ </ref> مستخلف عنه (کسى که جاى او گرفته شده است) ذکر نشده، آنچه بنظر قاصر می رسد و با معنى خلافت سازگار است اینکه در مورد آیه نخست، مستخلف عنه سکنه پیشین زمین، نسل آدم پیش از این [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] یا جنس دیگرى از مخلوقین مانند [[جن]] یا نسناس ـ حسب اختلاف اقوال ـ باشد، زیرا مراد از خلیفه در این آیه شخص آدم نیست بلکه نسل او است، چنانکه از، آیه {{متن قرآن|«أتجعل فیها مَن یفسدُ فیها و یسفک الدماء»}}<ref>بقره: ۳۰</ref> برمى آید.
+در این دو [[آیه|آیه]] و همچنین آیات دیگرى از این قبیل مانند: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ ...»}}<ref>[[آیه 165 سوره انعام|سوره انعام،آیه ۱۶۵.]]</ref> مستخلف عنه (کسى که جاى او گرفته شده است) ذکر نشده، آنچه بنظر قاصر می رسد و با معنى خلافت سازگار است اینکه در مورد آیه نخست، مستخلف عنه سکنه پیشین زمین، نسل آدم پیش از این [[حضرت آدم علیه السلام|آدم]] یا جنس دیگرى از مخلوقین مانند [[جن]] یا نسناس ـ حسب اختلاف اقوال ـ باشد، زیرا مراد از خلیفه در این آیه شخص آدم نیست بلکه نسل او است، چنانکه از، آیه {{متن قرآن|«...أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ...»}}<ref>[[آیه 30 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۳۰.]]</ref> برمى آید.
 و در مورد آیه دوم، مستخلف عنه، پیغمبران قبل از [[حضرت داوود علیه السلام|حضرت داود]] باشد که در میان مردم [[قضاوت]] و حکومت مى کرده اند.
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 اما برخى از مفسرین خواسته اند بگویند: مستخلف عنه در هر دو مورد [[الله|خداوند]] است، هر چند در مورد آیه دوم این معنى با وضوح بیشترى استفاده می شود، زیرا مستخلف فیه (کارى که مورد خلافت قرار گرفته) قضاوت است و قضاوت و حکومت از آن خداوند است که {{متن قرآن|«إن الحکم الّا لله»}}.
-حتى برخى پا فراتر نهاده مى گویند: نه تنها [[حضرت آدم]] و [[حضرت داود]] بلکه عموم افراد بشر خلیفة الله می باشند، بدلیل این دو آیه و آیه: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِی جَعَلَکمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ»}}<ref> انعام: ۱۶۵ </ref> و {{متن قرآن|«ثُمَّ جَعَلْنَاکمْ خَلَائِفَ فِی الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ....»}}.<ref> یونس: ۱۴ </ref>
+حتى برخى پا فراتر نهاده مى گویند: نه تنها [[حضرت آدم]] و [[حضرت داود]] بلکه عموم افراد بشر خلیفة الله می باشند، بدلیل این دو آیه و آیه: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ...»}}<ref>[[آیه 165 سوره انعام|سوره انعام،آیه ۱۶۵.]]</ref> و {{متن قرآن|«مَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ...»}}<ref>[[آیه 14  سوره یونس| سوره یونس،آیه ۱۴.]]</ref>.
 و در مقام توضیح این مدعى گاه می گویند: مراد از تعلیم اسماء در آیه {{متن قرآن|«و علّم آدمَ الاسماء»}} ودیعه نهادن این علم در [[انسان]] است. چنانکه آثارش تدریجا و دائما از انسان، نسلا بعد نسل بروز و ظهور کند. و گاه می گویند: انسان هر چند ضعیف و ناتوان آفریده شده ولى داراى حسّ و شعور است و با آن دو در کائنات تصرف مى کند و آنها را زیر سلطه خویش مى کشد، لذا وى داراى این همه اختراعات عجیبه شده، و در آینده بجائى خواهد رسید که نمی توان حساب کرد.

@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 خلیفه در [[اسلام]] (بمعنى جانشینى از [[پیامبر اسلام|پیغمبر]]) از طرف خود حضرت ختمى مرتبت، دو امر معین شده که در [[حدیث|حدیث]] معروف میان [[شیعه|شیعه]] و [[اهل سنت|سنى]] آمده: «إنى مخلِّف فیکم الثقلین کتاب الله و عترتى» دو چیز را در میان شما خلیفه (و جایگزین) خویش می سازم: کتاب خدا و [[عترت|عترتم]]... .
-[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] (ع) از پدرانش از [[امام مجتبى]] (ع) نقل می کند که از [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین على]] (ع) سؤال شد: اینکه پیغمبر (ص) فرمود: «انى مخلّف فیکم...» مراد از عترت کیست؟ فرمود: من و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهماالسلام و نه امام از فرزندان حسین (ع) که نهمین آنها [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدى]] و قائم (عج) آنها است، اینان از [[قرآن]] جدا نشوند و قرآن از آنان جدا نگردد تا بر پیغمبر (ص) کنار حوض [[کوثر]] وارد شوند.<ref>فخر الدین طریحی، مجمع البحرین </ref>
+[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه السلام از پدرانش از [[امام مجتبى]] علیه السلام نقل می کند که از [[امام علی علیه السلام|امیرالمؤمنین على]] علیه السلام سؤال شد: اینکه پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: «انى مخلّف فیکم...» مراد از عترت کیست؟ فرمود: من و [[امام حسن علیه السلام|حسن]] و [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیهماالسلام و نه امام از فرزندان حسین علیه السلام که نهمین آنها [[امام زمان عجل الله فرجه الشریف|مهدى]] و قائم (عج) آنها است، اینان از [[قرآن]] جدا نشوند و قرآن از آنان جدا نگردد تا بر پیغمبر صلی الله علیه و آله کنار حوض [[کوثر]] وارد شوند.<ref>فخر الدین طریحی، مجمع البحرین </ref>
-[[زید بن ثابت|زید بن ثابت]] از پیغمبر (ص) روایت کند که فرمود: من دو خلیفه در میان شما بجاى نهاده ام: کتاب خدا و اهل بیتم که این دو با هم در کنار حوض (کوثر) بر من وارد شوند.<ref> متقی هندی، کنز العمال، ج۱ ص۳۸۴ </ref>
+[[زید بن ثابت|زید بن ثابت]] از پیغمبر صلی الله علیه و آله روایت کند که فرمود: من دو خلیفه در میان شما بجاى نهاده ام: کتاب خدا و اهل بیتم که این دو با هم در کنار حوض (کوثر) بر من وارد شوند.<ref> متقی هندی، کنز العمال، ج۱ ص۳۸۴ </ref>
-اکثر مورخین، از جمله [[محمد بن جریر طبری|طبرى]] در [[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ کبیر]] خود آورده که چون آیه {{متن قرآن|«و أنذر عشیرتک الأقربین»}} نازل شد، پیغمبر اکرم (ص) [[امام علی علیه السلام|على]] (ع) را بخواند و او را فرمود طعامى فراهم سازد و آل [[عبدالمطلب]] را بر آن دعوت کند که مطلبى را با آنها در میان نهد. على (ع) طعام را که از صاعى گندم و ذبیحه گوسفندى و قدحى شیر تشکیل شده بود آماده نمود و افراد فامیل را که آن روز چهل مرد بودند بر سفره طعام دعوت کرد، از جمله مدعوین، [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] و [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه]] و [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] و [[ابو لهب|ابولهب]] بودند، پس از صرف طعام هنگامى که پیغمبر (ص) خواست آغاز سخن کند ابولهب پیش دستى کرد و گفت: یاران، مراقب باشید که این جادوگر باز هم می خواهد شما را جادو کند.
+اکثر مورخین، از جمله [[محمد بن جریر طبری|طبرى]] در [[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ کبیر]] خود آورده که چون آیه {{متن قرآن|«و أنذر عشیرتک الأقربین»}} نازل شد، پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله [[امام علی علیه السلام|على]] علیه السلام را بخواند و او را فرمود طعامى فراهم سازد و آل [[عبدالمطلب]] را بر آن دعوت کند که مطلبى را با آنها در میان نهد. على علیه السلام طعام را که از صاعى گندم و ذبیحه گوسفندى و قدحى شیر تشکیل شده بود آماده نمود و افراد فامیل را که آن روز چهل مرد بودند بر سفره طعام دعوت کرد، از جمله مدعوین، [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] و [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه]] و [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] و [[ابو لهب|ابولهب]] بودند، پس از صرف طعام هنگامى که پیغمبر صلی الله علیه و آله خواست آغاز سخن کند ابولهب پیش دستى کرد و گفت: یاران، مراقب باشید که این جادوگر باز هم می خواهد شما را جادو کند.
-انجمن به شنیدن این سخن پراکنده شدند و پیغمبر (ص) آن روز چیزى نفرمود. اما على (ع) را فرمود: مجدداً در روز بعد همان برنامه را تکرار کند، روز دوم پس از آنکه حاضرین صرف طعام نمودند رسول خدا (ص) رو به حضار نمود و فرمود: اى فرزندان عبدالمطلب! به خدا سوگند من سراغ ندارم که در نژاد عرب جوانى مانند من این چنین رهاوردى براى قوم و قبیله خویش آورده باشد، من اینک خیر دنیا و آخرت را برایتان آورده ام، که خدایم فرمان داده شما را به آن بخوانم، اکنون کدامیک از شما آماده است که مرا در این مأموریتم یارى دهد، تا او برادر و وصى و خلیفه من در میان شما باشد؟
+انجمن به شنیدن این سخن پراکنده شدند و پیغمبر صلی الله علیه و آله آن روز چیزى نفرمود. اما على علیه السلام را فرمود: مجدداً در روز بعد همان برنامه را تکرار کند، روز دوم پس از آنکه حاضرین صرف طعام نمودند رسول خدا صلی الله علیه و آله رو به حضار نمود و فرمود: اى فرزندان عبدالمطلب! به خدا سوگند من سراغ ندارم که در نژاد عرب جوانى مانند من این چنین رهاوردى براى قوم و قبیله خویش آورده باشد، من اینک خیر دنیا و آخرت را برایتان آورده ام، که خدایم فرمان داده شما را به آن بخوانم، اکنون کدامیک از شما آماده است که مرا در این مأموریتم یارى دهد، تا او برادر و وصى و خلیفه من در میان شما باشد؟
-همه ساکت ماندند و پاسخى ندادند، على (ع) عرض کرد: من اى پیغمبر خدا ترا در این امر مدد می کنم و پشتیبان تو خواهم بود. على (ع) گوید: پیغمبر (ص) گردن مرا بگرفت و فرمود: این است برادر و وصى و جانشین من در میان شما، سخنش را بگوش جان بشنوید و از او اطاعت نمائید. حاضرین با شنیدن این سخن همه از جاى برخاسته بخندیدند و به ابوطالب می گفتند: وى بتو امر می کند که از فرزندت اطاعت کنى!
+همه ساکت ماندند و پاسخى ندادند، على علیه السلام عرض کرد: من اى پیغمبر خدا ترا در این امر مدد می کنم و پشتیبان تو خواهم بود. على علیه السلام گوید: پیغمبر صلی الله علیه و آله گردن مرا بگرفت و فرمود: این است برادر و وصى و جانشین من در میان شما، سخنش را بگوش جان بشنوید و از او اطاعت نمائید. حاضرین با شنیدن این سخن همه از جاى برخاسته بخندیدند و به ابوطالب می گفتند: وى بتو امر می کند که از فرزندت اطاعت کنى!
-و به نقلى: هنگامى که على (ع) برخاست و آن پاسخ مثبت را بداد پیغمبر (ص) او را امر به نشستن کرد و سخن خویش را مجدداً تکرار نمود، باز هم تنها على (ع) پاسخ داد، تا اینکه در بار سوم رسول خدا (ص) على (ع) را به جانشینى خویش معرفى نمود. و مطابق نقل [[اسکافی|اسکافى]] (مورخ معروف) چون حاضرین، آن سخن را از حضرت ختمى مرتبت شنیدند به ابوطالب گفتند: از فرزندت اطاعت کن که ترا بدین امر فرمان داد.
+و به نقلى: هنگامى که على علیه السلام برخاست و آن پاسخ مثبت را بداد پیغمبر صلی الله علیه و آله او را امر به نشستن کرد و سخن خویش را مجدداً تکرار نمود، باز هم تنها على علیه السلام پاسخ داد، تا اینکه در بار سوم رسول خدا صلی الله علیه و آله على علیه السلام را به جانشینى خویش معرفى نمود. و مطابق نقل [[اسکافی|اسکافى]] (مورخ معروف) چون حاضرین، آن سخن را از حضرت ختمى مرتبت شنیدند به ابوطالب گفتند: از فرزندت اطاعت کن که ترا بدین امر فرمان داد.
 ==پانویس==

@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 *سید مصطفی حسینی دشتی، [[فرهنگ معارف و معاریف (کتاب)|معارف و معاریف]].
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 [[زید بن ثابت|زید بن ثابت]] از پیغمبر (ص) روایت کند که فرمود: من دو خلیفه در میان شما بجاى نهاده ام: کتاب خدا و اهل بیتم که این دو با هم در کنار حوض (کوثر) بر من وارد شوند.<ref> متقی هندی، کنز العمال، ج۱ ص۳۸۴ </ref>
-اکثر مورخین، از جمله [[محمد طبری|طبرى]] در [[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ کبیر]] خود آورده که چون آیه {{متن قرآن|«و أنذر عشیرتک الأقربین»}} نازل شد، پیغمبر اکرم (ص) [[امام علی علیه السلام|على]] (ع) را بخواند و او را فرمود طعامى فراهم سازد و آل [[عبدالمطلب]] را بر آن دعوت کند که مطلبى را با آنها در میان نهد. على (ع) طعام را که از صاعى گندم و ذبیحه گوسفندى و قدحى شیر تشکیل شده بود آماده نمود و افراد فامیل را که آن روز چهل مرد بودند بر سفره طعام دعوت کرد، از جمله مدعوین، [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] و [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه]] و [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] و [[ابو لهب|ابولهب]] بودند، پس از صرف طعام هنگامى که پیغمبر (ص) خواست آغاز سخن کند ابولهب پیش دستى کرد و گفت: یاران، مراقب باشید که این جادوگر باز هم می خواهد شما را جادو کند.
+اکثر مورخین، از جمله [[محمد بن جریر طبری|طبرى]] در [[تاریخ طبری (کتاب)|تاریخ کبیر]] خود آورده که چون آیه {{متن قرآن|«و أنذر عشیرتک الأقربین»}} نازل شد، پیغمبر اکرم (ص) [[امام علی علیه السلام|على]] (ع) را بخواند و او را فرمود طعامى فراهم سازد و آل [[عبدالمطلب]] را بر آن دعوت کند که مطلبى را با آنها در میان نهد. على (ع) طعام را که از صاعى گندم و ذبیحه گوسفندى و قدحى شیر تشکیل شده بود آماده نمود و افراد فامیل را که آن روز چهل مرد بودند بر سفره طعام دعوت کرد، از جمله مدعوین، [[ابوطالب علیه السلام|ابوطالب]] و [[حضرت حمزه علیه السلام|حمزه]] و [[عباس بن عبدالمطلب|عباس]] و [[ابو لهب|ابولهب]] بودند، پس از صرف طعام هنگامى که پیغمبر (ص) خواست آغاز سخن کند ابولهب پیش دستى کرد و گفت: یاران، مراقب باشید که این جادوگر باز هم می خواهد شما را جادو کند.
 انجمن به شنیدن این سخن پراکنده شدند و پیغمبر (ص) آن روز چیزى نفرمود. اما على (ع) را فرمود: مجدداً در روز بعد همان برنامه را تکرار کند، روز دوم پس از آنکه حاضرین صرف طعام نمودند رسول خدا (ص) رو به حضار نمود و فرمود: اى فرزندان عبدالمطلب! به خدا سوگند من سراغ ندارم که در نژاد عرب جوانى مانند من این چنین رهاوردى براى قوم و قبیله خویش آورده باشد، من اینک خیر دنیا و آخرت را برایتان آورده ام، که خدایم فرمان داده شما را به آن بخوانم، اکنون کدامیک از شما آماده است که مرا در این مأموریتم یارى دهد، تا او برادر و وصى و خلیفه من در میان شما باشد؟
@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۸: @@
 ==منابع==
-* سید مصطفی حسینی دشتی، [[فرهنگ معارف و معاریف (کتاب)|معارف و معاریف]].
+*سید مصطفی حسینی دشتی، [[فرهنگ معارف و معاریف (کتاب)|معارف و معاریف]].
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 == خلیفه در قرآن ==
-واژه «خلف» با مشتقات آن در قرآن كريم بتكرار ذكر شده است، از جمله: و اذ قال ربك للملائكة انى جاعل فى الارض خليفة<ref> بقره: 30 </ref>. و ديگر: يا داود انا جعلناك خليفة فى الارض فاحكم بين الناس بالحق . <ref> ص: 26 </ref>
+واژه «خلف» با مشتقات آن در قرآن كريم بتكرار ذكر شده است، از جمله: {{متن قرآن|«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»}}<ref> بقره: 30 </ref>. و ديگر: {{متن قرآن|«يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ»}} . <ref> ص: 26 </ref>
 ==خلیفه کیست ؟ ==
-در اين دو آيه و همچنين آيات ديگرى از اين قبيل مانند: و هو الذى جعلكم خلائف الارض<ref> انعام: 165 </ref> مستخلف عنه: كسى كه جاى او گرفته شده است ذكر نشده، آنچه بنظر قاصر ميرسد و با معنى خلافت سازگار است اينكه در مورد آيه نخست، مستخلف عنه سكنه پيشين زمين، نسل آدم پيش از اين آدم يا جنس ديگرى از مخلوقين مانند جن يا نسناس ـ حسب اختلاف اقوال ـ باشد، زيرا مراد از خليفه در اين آيه شخص آدم نيست بلكه نسل او است، چنانكه از، اتجعل فيها من يفسد فيها و يسفك الدماء برمى آيد.
+در اين دو آيه و همچنين آيات ديگرى از اين قبيل مانند: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ»}}<ref> انعام: 165 </ref> مستخلف عنه: كسى كه جاى او گرفته شده است ذكر نشده، آنچه بنظر قاصر ميرسد و با معنى خلافت سازگار است اينكه در مورد آيه نخست، مستخلف عنه سكنه پيشين زمين، نسل آدم پيش از اين آدم يا جنس ديگرى از مخلوقين مانند جن يا نسناس ـ حسب اختلاف اقوال ـ باشد، زيرا مراد از خليفه در اين آيه شخص آدم نيست بلكه نسل او است، چنانكه از، اتجعل فيها من يفسد فيها و يسفك الدماء برمى آيد.
 و در مورد آيه دوم، مستخلف عنه پيغمبران قبل از داود باشد كه در ميان مردم قضاوت و حكومت مى كرده اند.
@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 حتى برخى پا فراتر نهاده مى گويند:
-نه تنها [[حضرت آدم]] و [[حضرت داود]] بلكه عموم افراد بشر خليفة الله مي باشند، بدليل اين دو آيه و آيه: و هو الذى جعلكم خلائف الارض <ref> انعام: 165 </ref> و ثم جعلناكم خلائف فى الارض من بعدهم.... <ref> يونس:14 </ref>
+نه تنها [[حضرت آدم]] و [[حضرت داود]] بلكه عموم افراد بشر خليفة الله مي باشند، بدليل اين دو آيه و آيه: {{متن قرآن|«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ»}}  <ref> انعام: 165 </ref> و{{متن قرآن|« ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ....»}}  <ref> يونس:14 </ref>
 و در مقام توضيح اين مدعى گاه ميگويند:

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۳۱ اکتبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۸:۰۲
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 امام [[صادق]] (ع) از پدرانش از [[امام مجتبى]] نقل كند كه از اميرالمؤمنين [[على]] (ع) سؤال شد: اينكه پيغمبر (ص) فرمود: «انى مخلف فيكم...» مراد از عترت كيست؟ فرمود: من و حسن و حسين عليهماالسلام و نه امام از فرزندان حسين (ع) كه نهمين آنها مهدى و قائم (عج) آنها است، اينان از قرآن جدا نشوند و قرآن از آنان جدا نگردد تا بر پيغمبر (ص) كنار حوضش وارد شوند. <ref>فخر الدین بن محمد طریحی [[مجمع البحرين]] </ref>
-[[زيد بن ثابت]] از پيغمبر (ص) روايت كند كه فرمود: من دو خليفه در ميان شما بجاى نهاده ام: كتاب خدا و اهل بيتم كه اين دو با هم در كنار حوض (كوثر) بر من وارد شوند.<ref>  كنز العمال: 1 / 384 </ref>
+[[زيد بن ثابت]] از پيغمبر (ص) روايت كند كه فرمود: من دو خليفه در ميان شما بجاى نهاده ام: كتاب خدا و اهل بيتم كه اين دو با هم در كنار حوض (كوثر) بر من وارد شوند.<ref> علاءالدین علی بن حسام معروف به متقی هندی، كنز العمال: 1 / 384 </ref>
 اكثر مورخين، از جمله [[طبرى]] در [[تاريخ كبير]] آورده كه چون آيه (و انذر عشيرتك الاقربين)نازل شد پيغمبر اكرم (ص) على(ع) را بخواند و او را فرمود طعامى فراهم سازد و آل عبد المطلب را بر آن دعوت كند كه مطلبى را با آنها در ميان نهد.

@@ سطر ۵۸: / سطر ۵۸: @@
 - سید مصطفی حسینی دشتی، معارف و معاریف.
-- سید محمد حسین طبا طبائی، تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن
 [[رده:واژگان قرآنی]]