خلافت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:22:13Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۲۳ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۱۱

2021-08-23T11:11:39Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-23T11:08:31Z

ویرایش

سید مهدی خدایی: 7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-11-27T07:47:44Z

7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

Zamani در ‏۹ سپتامبر ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۱۸

2014-09-09T11:18:16Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۷ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۱۲

2014-05-07T06:12:17Z

بهرامی در ‏۶ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۵۵

2014-05-06T06:55:07Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} خلافت : نظام حكومتى مسلمانان پس از وفات پيامبر اسلام ...' ایجاد کرد

2014-05-06T06:53:05Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} خلافت : نظام حكومتى مسلمانان پس از وفات پيامبر اسلام ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}

خلافت : نظام حكومتى مسلمانان پس از وفات پيامبر اسلام و در جايگاه جانشينى آن حضرت، كه در طول سيزده قرن اشخاص و خاندانهاى متعددى در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفى كرده‌اند.

== خلافت در لغت ==

خلافت [به كسر خاء] واژه‌اى عربى از ريشه خ ل ف، به معناى نيابت از غير است، به جهت غيبت منوب عنه يا به علّت مرگش يا به جهت عاجز بودنش و يا به سبب شرافت بخشيدن به نايب.<ref> مفردات، ص 294، «خلف». </ref> نیز به معناى جانشين ساختن آمده است.

واژه خليفه (جمع آن خلفاء و خلائف) به معناى جانشين، وكيل و قائم‌مقام است <ref> رجوع کنید بهابن‌منظور، ذيل «خَلَفَ»؛ زبيدى، ج 23، ص 263ـ265 </ref>.

== خلافت در قرآن ==

واژه خليفه در قرآن كريم به معناى '''جانشين خداوند بر روى زمين''' آمده است و اين خلافت تمام نمى شود، جز اينكه خليفه در همه شئون وجودى و آثار و احكام و تدابير، حاكى از مستخلف باشد.<ref> الميزان، ج 1، ص 115؛ ج 17، ص 194 ـ 195. </ref>

واژه‌هاى خليفه (رجوع کنید به بقره: 30؛ ص 26:)، خلفاء (اعراف: 69، 74؛ نمل: 62) و خلائف (انعام:165؛ يونس: 14، 73؛ فاطر: 39) در قرآن به كار رفته است.

== خلافت در اصطلاح ==

بيشترين كاربرد دو واژه خلافت و خليفه كاربرد اصطلاحى آنهاست كه در تحولات سياسى جامعه اسلامى پس از وفات پيامبر صلى‌اللّه‌عليه‌وآله وسلم به كار گرفته شد و به‌ترتيب، به معناى جانشينى در امر حكومت و در معناى مطلق امارت و حكومت پس از پيامبر، و شخص جانشين پيامبر در امر حكومت استفاده شد. كاربرد اصطلاحات مذكور، اين دو واژه را به كليدى‌ترين مفاهيم فرهنگ سياسى مسلمانان بدل ساخت و حتى بعدها، گروههايى از مسلمانان در تبيين مشروعيت نظام خلافت به كاربرد واژه خليفه در قرآن استناد كردند <ref> ماوردى، 1409، ص 4؛ قلقشندى، 1980، ج 1، ص 8ـ12، 14ـ16 </ref>. در همين معنا، دو واژه امامت و امام نيز بارها در آثار مؤلفان مسلمان نخستين به كار رفته‌است كه با مفهوم امامت از ديدگاه شيعى تفاوت بسيار دارد.

== شکل گیری خلافت در تاریخ تشیع ==

در رويكرد تاريخى، خلافت در اصطلاح عنوان ساختار حكومتى است كه اداره امور جامعه اسلامى پس از وفات پيامبر در قالب آن شكل گرفت و متصدى آن يعنى خليفه، جانشين پيامبر اكرم در امر حكومت اسلامى محسوب مى‌شد.

آغاز شكل‌گيرى خلافت به رويداد [[سقیفه بنی ساعده]] بازمى‌گردد، كه طى آن جمعى از صحابه بلافاصله پس از رحلت آن حضرت، اقدام به تعيين جانشينى براى وى كردند.

اما مخالفت اهل بيت پيامبر، عده‌اى از بنى‌هاشم و نيز برخى از صحابيان، با اصل واقعه شكل‌گرفته در سقيفه بود <ref> رجوع کنید به احمدبن‌حنبل، ج1، ص 90؛ ابن‌قتيبه، ج 1، ص 11ـ12؛ بلاذرى، 1417، ج 2، ص 267ـ274؛ طبرى، ج 3، ص 203 </ref>. دارندگان اين رويكرد در تعارضى آشكار با برپاكنندگان اجتماع سقيفه، نه‌تنها مسئله خلافت و نحوه انتخاب جانشين پيامبر با آن ماهيت و آن گونه كه اتفاق افتاد را به رسميت نشناختند، بلكه از پذيرفتن آنچه بعدها به صورت مرجعيت دينى و دنيوى خليفه در جايگاه جانشينى پيامبر تأكيد و ترويج شد نيز سر باز زدند و آن را مختص امام منصوص و منصوب از سوى خدا و پيامبر دانستند<ref> رجوع کنید به [[امامت]]. </ref>.

== پانویس ==

{{پانویس}}
== منابع ==
*دانشنامه جهان اسلام، جلد 15، ذیل مدخل ''خلافت(1)''از سيده‌رقيه ميرابوالقاسمى.
*فرهنگ قرآن، جلد 13، صفحه 51.
[[رده:ائمه اطهار]]
[[رده:واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۲
سطر ۴۹:		سطر ۴۹:
	\|رده= دارد		\|رده= دارد
	}}		}}
		+	{{قرآن}}

@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 {{پانویس}}
 ==منابع==
 *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، جلد۱۵، ذیل مدخل "خلافت''"،'' از سیده‌ رقیه میرابوالقاسمى.
 *[[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، جلد۱۳، صفحه۵۱.
 [[رده:تاریخ اسلام]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-خلافت: نظام حكومتى مسلمانان پس از وفات [[پيامبر اسلام]] صلی اله علیه و آله و در جايگاه جانشينى آن حضرت كه در طول سيزده قرن اشخاص و خاندانهاى متعددى در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفى كرده‌اند.
+«خلافت» نظام حکومتى مسلمانان پس از وفات [[پیامبر اسلام]] (صلی الله علیه و آله) و در جایگاه جانشینى آن حضرت است که در طول سیزده قرن، اشخاص و خاندانهاى متعددى در گستره جهان [[اسلام]] خود را مصداق آن معرفى کرده‌اند.
-==خلافت در لغت==
+==خلافت در لغت و اصطلاح==
-خلافت [به كسر خاء] واژه‌اى عربى از ريشه خ ل ف، به معناى نيابت از غير است به جهت غيبت منوب عنه يا به علت مرگش يا به جهت عاجز بودنش و يا به سبب شرافت بخشيدن به نايب.<ref>مفردات، ص294، «خلف».</ref> نیز به معناى جانشين ساختن آمده است.
+«خِلافت» واژه‌اى عربى از ریشه «خلف»، به معناى نیابت از غیر است به جهت غیبت منوب عنه یا به علت مرگش یا به جهت عاجز بودنش و یا به سبب شرافت بخشیدن به نایب.<ref>مفردات، ص۲۹۴، «خلف».</ref> نیز به معناى جانشین ساختن آمده است. واژه خلیفه (جمع آن خلفاء و خلائف) به معناى جانشین، وکیل و قائم‌مقام است.<ref>رجوع کنید به ابن‌ منظور، ذیل «خَلَفَ»؛ زبیدى، ج۲۳، ص۲۶۳ـ۲۶۵.</ref>
-واژه خليفه (جمع آن خلفاء و خلائف) به معناى جانشين، وكيل و قائم‌مقام است.<ref>رجوع کنید به ابن‌ منظور، ذيل «خَلَفَ»؛ زبيدى، ج23، ص263ـ265.</ref>
+واژه «خلیفه» در [[قرآن کریم]] به معناى جانشین خداوند بر روى زمین آمده است و این خلافت تمام نمى شود، جز این که خلیفه در همه شئون وجودى و آثار و احکام و تدابیر، حاکى از مستخلف باشد.<ref>المیزان، ج۱، ص۱۱۵؛ ج۱۷، ص۱۹۴ـ۱۹۵.</ref> واژه‌هاى خلیفه ([[سوره بقره]]: ۳۰)، خلفاء ([[سوره اعراف]]: ۶۹، ۷۴؛ [[سوره نمل]]: ۶۲) و خلائف ([[سوره انعام]]: ۱۶۵؛ [[سوره یونس]]: ۱۴، ۷۳؛ [[سوره فاطر]]: ۳۹) در قرآن بکار رفته است.
-==خلافت در قرآن==
+بیشترین کاربرد دو واژه خلافت و خلیفه، کاربرد اصطلاحى آنهاست که در تحولات سیاسى جامعه اسلامى پس از وفات [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلى‌ اللّه‌ علیه‌ و آله و سلم بکار گرفته شد و به‌ ترتیب، به معناى جانشینى در امر حکومت و در معناى مطلق امارت و حکومت پس از پیامبر و شخص جانشین پیامبر در امر حکومت استفاده شد.
-واژه خليفه در [[قرآن كريم]] به معناى '''جانشين خداوند بر روى زمين''' آمده است و اين خلافت تمام نمى شود، جز اين كه خليفه در همه شئون وجودى و آثار و احكام و تدابير، حاكى از مستخلف باشد.<ref>الميزان، ج1، ص115؛ ج17، ص194ـ195.</ref>
+کاربرد اصطلاحات مذکور، این دو واژه را به کلیدى‌ترین مفاهیم فرهنگ سیاسى مسلمانان بدل ساخت و حتى بعدها، گروههایى از مسلمانان در تبیین مشروعیت نظام خلافت به کاربرد واژه خلیفه در [[قرآن]] استناد کردند.<ref>ماوردى، ۱۴۰۹، ص۴؛ قلقشندى، ۱۹۸۰، ج۱، ص۸ـ۱۲، ۱۴ـ۱۶.</ref> در همین معنا، دو واژه «امامت» و «امام» نیز بارها در آثار مؤلفان مسلمان نخستین بکار رفته‌ است که با مفهوم [[امامت]] از دیدگاه [[شیعه|شیعى]] تفاوت بسیار دارد.
-واژه‌هاى خليفه (رجوع کنید به [[سوره بقره]]: 30؛ ص26)، خلفاء ([[سوره اعراف]]: 69، 74؛ [[سوره نمل]]: 62) و خلائف ([[سوره انعام]]: 165؛ [[سوره يونس]]: 14، 73؛ [[سوره فاطر]]: 39) در قرآن بكار رفته است.
+==شکل‌گیری خلافت در تاریخ اسلام==
-==خلافت در اصطلاح==
+در رویکرد تاریخى، خلافت در اصطلاح عنوان ساختار حکومتى است که اداره امور جامعه اسلامى پس از وفات [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلی الله علیه و آله در قالب آن شکل گرفت و متصدى آن یعنى خلیفه، جانشین پیامبر اکرم در امر حکومت اسلامى محسوب مى‌شد.
-بيشترين كاربرد دو واژه خلافت و خليفه كاربرد اصطلاحى آنهاست كه در تحولات سياسى جامعه اسلامى پس از وفات پيامبر صلى‌ اللّه‌ عليه‌ و آله و سلم بكار گرفته شد و به‌ ترتيب، به معناى جانشينى در امر حكومت و در معناى مطلق امارت و حكومت پس از پيامبر و شخص جانشين پيامبر در امر حكومت استفاده شد.
+آغاز شکل‌گیرى خلافت به رویداد [[سقیفه بنی ساعده]] بازمى‌گردد که طى آن جمعى از [[صحابه]] بلافاصله پس از رحلت آن حضرت، اقدام به تعیین جانشینى براى وى کردند. اما مخالفت [[اهل البیت|اهل بیت]] پیامبر و عده‌اى از [[بنی هاشم|بنى‌هاشم]] و نیز برخى از صحابیان با اصل واقعه شکل‌گرفته در سقیفه بود.<ref>رجوع کنید به احمد بن‌ حنبل، ج۱، ص۹۰؛ ابن‌قتیبه، ج۱، ص۱۱ـ۱۲؛ بلاذرى، ۱۴۱۷، ج۲، ص۲۶۷ـ۲۷۴؛ طبرى، ج۳، ص۲۰۳.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-* دانشنامه جهان اسلام، جلد15، ذیل مدخل ''خلافت(1)''از سيده‌ رقيه ميرابوالقاسمى.
+*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، جلد۱۵، ذیل مدخل "خلافت''"،'' از سیده‌ رقیه میرابوالقاسمى.
-* فرهنگ قرآن، جلد13، صفحه51.
+*[[فرهنگ قرآن (کتاب)|فرهنگ قرآن]]، جلد۱۳، صفحه۵۱.
 [[رده:تاریخ اسلام]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 خلافت: نظام حكومتى مسلمانان پس از وفات [[پيامبر اسلام]] صلی اله علیه و آله و در جايگاه جانشينى آن حضرت كه در طول سيزده قرن اشخاص و خاندانهاى متعددى در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفى كرده‌اند.
@@ سطر ۳۸: / سطر ۴۰: @@
 [[رده:تاریخ اسلام]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۳۶: / سطر ۳۶: @@
 * فرهنگ قرآن، جلد13، صفحه51.
-[[رده:ائمه اطهار]]
+[[رده:تاریخ اسلام]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}
+خلافت: نظام حكومتى مسلمانان پس از وفات [[پيامبر اسلام]] صلی اله علیه و آله و در جايگاه جانشينى آن حضرت كه در طول سيزده قرن اشخاص و خاندانهاى متعددى در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفى كرده‌اند.
-خلافت : نظام حكومتى مسلمانان پس از وفات پيامبر اسلام و در جايگاه جانشينى آن حضرت، كه در طول سيزده قرن اشخاص و خاندانهاى متعددى در گستره جهان اسلام خود را مصداق آن معرفى كرده‌اند.
+==خلافت در لغت==
-== خلافت در لغت ==
+خلافت [به كسر خاء] واژه‌اى عربى از ريشه خ ل ف، به معناى نيابت از غير است به جهت غيبت منوب عنه يا به علت مرگش يا به جهت عاجز بودنش و يا به سبب شرافت بخشيدن به نايب.<ref>مفردات، ص294، «خلف».</ref> نیز به معناى جانشين ساختن آمده است.
-خلافت [به كسر خاء] واژه‌اى عربى از ريشه خ ل ف، به معناى نيابت از غير است، به جهت غيبت منوب عنه يا به علّت مرگش يا به جهت عاجز بودنش و يا به سبب شرافت بخشيدن به نايب.<ref> مفردات، ص 294، «خلف». </ref> نیز  به معناى جانشين ساختن آمده است.
+واژه خليفه (جمع آن خلفاء و خلائف) به معناى جانشين، وكيل و قائم‌مقام است.<ref>رجوع کنید به ابن‌ منظور، ذيل «خَلَفَ»؛ زبيدى، ج23، ص263ـ265.</ref>
-واژه خليفه (جمع آن خلفاء و خلائف) به معناى جانشين، وكيل و قائم‌مقام است <ref> رجوع کنید بهابن‌منظور، ذيل «خَلَفَ»؛ زبيدى، ج 23، ص 263ـ265 </ref>.
+==خلافت در قرآن==
-== خلافت در قرآن ==
+واژه خليفه در [[قرآن كريم]] به معناى '''جانشين خداوند بر روى زمين''' آمده است و اين خلافت تمام نمى شود، جز اين كه خليفه در همه شئون وجودى و آثار و احكام و تدابير، حاكى از مستخلف باشد.<ref>الميزان، ج1، ص115؛ ج17، ص194ـ195.</ref>
-واژه خليفه در قرآن كريم به معناى '''جانشين خداوند بر روى زمين''' آمده است و اين خلافت تمام نمى شود، جز اينكه خليفه در همه شئون وجودى و آثار و احكام و تدابير، حاكى از مستخلف باشد.<ref> الميزان، ج 1، ص 115؛ ج 17، ص 194 ـ 195. </ref>
+واژه‌هاى خليفه (رجوع کنید به [[سوره بقره]]: 30؛ ص26)، خلفاء ([[سوره اعراف]]: 69، 74؛ [[سوره نمل]]: 62) و خلائف ([[سوره انعام]]: 165؛ [[سوره يونس]]: 14، 73؛ [[سوره فاطر]]: 39) در قرآن بكار رفته است.
-واژه‌هاى خليفه (رجوع کنید به بقره: 30؛ ص 26:)، خلفاء (اعراف: 69، 74؛ نمل: 62) و خلائف (انعام:165؛ يونس: 14، 73؛ فاطر: 39) در قرآن به كار رفته است.
+==خلافت در اصطلاح==
-== خلافت در اصطلاح ==
+بيشترين كاربرد دو واژه خلافت و خليفه كاربرد اصطلاحى آنهاست كه در تحولات سياسى جامعه اسلامى پس از وفات پيامبر صلى‌ اللّه‌ عليه‌ و آله و سلم بكار گرفته شد و به‌ ترتيب، به معناى جانشينى در امر حكومت و در معناى مطلق امارت و حكومت پس از پيامبر و شخص جانشين پيامبر در امر حكومت استفاده شد.
-بيشترين كاربرد دو واژه خلافت و خليفه كاربرد اصطلاحى آنهاست كه در تحولات سياسى جامعه اسلامى پس از وفات پيامبر صلى‌اللّه‌عليه‌وآله وسلم به كار گرفته شد و به‌ترتيب، به معناى جانشينى در امر حكومت و در معناى مطلق امارت و حكومت پس از پيامبر، و شخص جانشين پيامبر در امر حكومت استفاده شد. كاربرد اصطلاحات مذكور، اين دو واژه را به كليدى‌ترين مفاهيم فرهنگ سياسى مسلمانان بدل ساخت و حتى بعدها، گروههايى از مسلمانان در تبيين مشروعيت نظام خلافت به كاربرد واژه خليفه در قرآن استناد كردند <ref> ماوردى، 1409، ص 4؛ قلقشندى، 1980، ج 1، ص 8ـ12، 14ـ16 </ref>. در همين معنا، دو واژه امامت و امام نيز بارها در آثار مؤلفان مسلمان نخستين به كار رفته‌است كه با مفهوم امامت از ديدگاه شيعى تفاوت بسيار دارد.
+كاربرد اصطلاحات مذكور، اين دو واژه را به كليدى‌ترين مفاهيم فرهنگ سياسى مسلمانان بدل ساخت و حتى بعدها، گروههايى از مسلمانان در تبيين مشروعيت نظام خلافت به كاربرد واژه خليفه در قرآن استناد كردند.<ref>ماوردى، 1409، ص4؛ قلقشندى، 1980، ج1، ص8ـ12، 14ـ16.</ref> در همين معنا، دو واژه امامت و امام نيز بارها در آثار مؤلفان مسلمان نخستين بكار رفته‌ است كه با مفهوم امامت از ديدگاه شيعى تفاوت بسيار دارد.
-== شکل گیری خلافت در تاریخ اسلام ==
+==شکل گیری خلافت در تاریخ اسلام==
-در رويكرد تاريخى، خلافت در اصطلاح عنوان ساختار حكومتى است كه اداره امور جامعه اسلامى پس از وفات پيامبر در قالب آن شكل گرفت و متصدى آن يعنى خليفه، جانشين پيامبر اكرم در امر حكومت اسلامى محسوب مى‌شد.
+در رويكرد تاريخى، خلافت در اصطلاح عنوان ساختار حكومتى است كه اداره امور جامعه اسلامى پس از وفات پيامبر در قالب آن شكل گرفت و متصدى آن يعنى خليفه، جانشين پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله در امر حكومت اسلامى محسوب مى‌شد.
-آغاز شكل‌گيرى خلافت به رويداد [[سقیفه بنی ساعده]] بازمى‌گردد، كه طى آن جمعى از صحابه بلافاصله پس از رحلت آن حضرت، اقدام به تعيين جانشينى براى وى كردند.
+آغاز شكل‌گيرى خلافت به رويداد [[سقیفه بنی ساعده]] بازمى‌گردد كه طى آن جمعى از صحابه بلافاصله پس از رحلت آن حضرت، اقدام به تعيين جانشينى براى وى كردند.
-اما مخالفت اهل بيت پيامبر، عده‌اى از بنى‌هاشم و نيز برخى از صحابيان، با اصل واقعه شكل‌گرفته در سقيفه بود <ref> رجوع کنید به احمدبن‌حنبل، ج1، ص 90؛ ابن‌قتيبه، ج 1، ص 11ـ12؛ بلاذرى، 1417، ج 2، ص 267ـ274؛ طبرى، ج 3، ص 203 </ref>. دارندگان اين رويكرد در تعارضى آشكار با برپاكنندگان اجتماع سقيفه، نه‌تنها مسئله خلافت و نحوه انتخاب جانشين پيامبر با آن ماهيت و آن گونه كه اتفاق افتاد را به رسميت نشناختند، بلكه از پذيرفتن آنچه بعدها به صورت مرجعيت دينى و دنيوى خليفه در جايگاه جانشينى پيامبر تأكيد و ترويج شد نيز سر باز زدند و آن را مختص امام منصوص و منصوب از سوى خدا و پيامبر دانستند<ref> رجوع کنید به [[امامت]]. </ref>.
+اما مخالفت اهل بيت پيامبر، عده‌اى از بنى‌هاشم و نيز برخى از صحابيان با اصل واقعه شكل‌گرفته در سقيفه بود.<ref>رجوع کنید به احمد بن‌ حنبل، ج1، ص90؛ ابن‌قتيبه، ج1، ص11ـ12؛ بلاذرى، 1417، ج2، ص267ـ274؛ طبرى، ج3، ص203.</ref>
-== پانویس ==
+دارندگان اين رويكرد در تعارضى آشكار بابرپاكنندگان اجتماع سقيفه، نه‌ تنها مسئله خلافت و نحوه انتخاب جانشين پيامبر با آن ماهيت و آن گونه كه اتفاق افتاد را به رسميت نشناختند، بلكه از پذيرفتن آنچه بعدها به صورت مرجعيت دينى و دنيوى خليفه در جايگاه جانشينى پيامبر تأكيد و ترويج شد نيز سرباز زدند و آن را مختص امام منصوص و منصوب از سوى خدا و پيامبر دانستند.<ref>رجوع کنید به [[امامت]].</ref>
 {{پانویس}}
 == منابع ==
-*دانشنامه جهان اسلام، جلد 15، ذیل مدخل ''خلافت(1)''از سيده‌رقيه ميرابوالقاسمى.
+==منابع==
-*فرهنگ قرآن، جلد 13، صفحه 51.
+* دانشنامه جهان اسلام، جلد15، ذیل مدخل ''خلافت(1)''از سيده‌ رقيه ميرابوالقاسمى.
 [[رده:ائمه اطهار]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]