خطبه شقشقیه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-22T05:48:16Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۱۵

2020-04-22T08:15:07Z

سید مهدی خدایی: 7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-11-27T07:51:43Z

7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

History of islam در ‏۳۰ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۰۳:۵۱

2018-04-30T03:51:20Z

Taleghani در ‏۲۳ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۴۷

2018-04-23T06:47:08Z

Zamani در ‏۷ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۵۲

2018-04-07T12:52:57Z

Zamani در ‏۷ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۱۲:۳۲

2018-04-07T12:32:34Z

Zamani در ‏۱۹ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۰۸:۴۸

2018-03-19T08:48:29Z

History of islam در ‏۳ دسامبر ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۰۷

2016-12-03T05:07:19Z

سید مهدی خدایی در ‏۴ آوریل ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۰۳

2016-04-04T11:03:54Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}
 خطبه شقشقيه، از خطبه هاى مشهور [[نهج البلاغه]] و متضمن نقد دوران سه خليفه اول است
@@ سطر ۶۵: / سطر ۶۴: @@
 ==منابع==
-* خطبه شقشقیه، محمد محمودپور، در دسترس در [http://rch.ac.ir/article/Details?id=8649#tab2 دانشنامه جهان اسلام]، تاریخ بازیابی: 18 فروردین 1397.
+* محمد محمودپور، خطبه شقشقیه،  در [http://rch.ac.ir/article/Details?id=8649#tab2 دانشنامه جهان اسلام]، تاریخ بازیابی: 18 فروردین 1397.
 ==پیوند==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۵۱
سطر ۷۸:		سطر ۷۸:
	[[رده:امام علی علیه السلام]]		[[رده:امام علی علیه السلام]]
	[[رده:خطبه های امام علی علیه السلام]]		[[رده:خطبه های امام علی علیه السلام]]
		+	[[رده: مقاله های مهم]]
		+
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= خوب
		+	\|عنوان بندی مناسب= خوب
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= متوسط
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= خوب
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= خوب
		+	\|کیفیت پژوهش= خوب
		+	\|رده= دارد
		+	}}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}
-{{شناختنامه امام علی (ع)}}
 خطبه شقشقيه، از خطبه هاى مشهور [[نهج البلاغه]] و متضمن نقد دوران سه خليفه اول است
@@ سطر ۷۱: / سطر ۷۱: @@
 {{نهج البلاغه}}
 [[رده:نهج البلاغه]]

@@ سطر ۶۹: / سطر ۶۹: @@
 ==پیوند==
 '''[http://ahlolbait.com/article/13940 متن خطبه شقشقیه]'''
 [[رده:نهج البلاغه]]

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}
 {{شناختنامه امام علی (ع)}}
-خطبه شقشقيه، از خطبه هاى مشهور [[نهج البلاغه]] و متضمن نقد دوران سه خليفه اول. نام اين خطبه برگرفته از جمله امام على عليه السلام در پاسخ به [[ابن عباس]] پس از ايراد خطبه است<ref>بيهقى، ج1، ص227.</ref> كه در آن امام سخن گفتن خود را در اين مقام به صداى شقشقه شتر تشبيه كرده است.<ref>رجوع کنید به نواب لاهيجانى، ص145.</ref> شقشقه در لغت چيزى مانند شش گوسفند است كه شتر، مخصوصاً به هنگام هيجان و شدت تنفس، از دهان خود خارج مى كند و در آن باد مى اندازد و زير گلويش صدا مى كند.<ref>ابن منظور، ذيل «شقق».</ref> اين خطبه بر اساس نخستين جمله آن («واللّهِ لَقَدْ تَقَمَّصَها ابنُ اَبى قُحافَة») مقمِّصه نيز خوانده شده است.<ref>بيهقى، همانجا.</ref> تَقَمَّصَ (از مادّه قميص به معناى پيراهن) يعنى پيراهن بر تن كرد.<ref>ابن منظور، ذيل «قمص».</ref>
+خطبه شقشقيه، از خطبه هاى مشهور [[نهج البلاغه]] و متضمن نقد دوران سه خليفه اول است
 با توجه به نكات تاريخى مطرح شده در خطبه، مانند ذكر [[ناكثين]]، [[قاسطين]] و [[مارقين]] پيداست كه اين خطبه پس از واقعه [[جَمَل]]، [[صِفّين]] و [[نهروان]] و احتمالاً در سالهاى واپسين حيات [[حضرت على عليه السلام]] ايراد شده است، يعنى در زمانى كه مردم براى رويارويى با [[معاويه]] بهانه جويى مى كردند. اكثر راويان درباره مكان ايراد خطبه سكوت كرده اند.<ref>[[طبرسى]]، ج1، ص281؛ [[شيخ مفيد]]، ج1، ص287؛ [[قطب راوندى]]، ج1، ص133.</ref> مكان خطبه را محله رَحْبَه در نزديكى [[كوفه]] ذكر كرده اند. امام اين خطبه را در پاسخ به مردى ايراد كرد كه از او درباره سبب به تأخير انداختن تصدى خلافت پرسش كرد.<ref>سبط ابن جوزى، ص117.</ref> اكثر منابع اين خطبه را به نقل از [[ابن عباس]] آورده اند و به حضور وى در هنگام ايراد اين خطبه اشاره كرده اند.<ref>براى نمونه رجوع کنید به ابن بابويه، 1385ـ1386، ج1، ص150؛ مفيد؛ طبرسى، همانجاها.</ref>
-با وجود همه كوشش ها براى ناديده انگاشتن اين خطبه و نظاير آن و نيز مصادر و منابع آن، بسيارى از علماى [[اهل سنّت]] و [[شيعه]] آن را روايت كرده اند.<ref>رجوع کنید به محمودى، ج2، ص512.</ref> اين خطبه به متون ادبى نيز راه يافته و دانشمند و اديبى چون ابن ابى اِصبَع مصرى (متوفى 654) در كتاب تحريرالتحبير كه در فن نثر است در باب استعانت از آن به عنوان خطبهاى مشهور ياد و بدان استناد كرده است.<ref>رجوع کنید به كتاب 2، ص383.</ref>
+==اعتبار خطبه شقشقیه==
 اين خطبه از بسيارى از علما و محدّثان قبل از [[سيدرضى]] با تفاوت هاى اندكى در نقل روايت شده است؛ كسانى چون حافظ يحيى بن عبدالحميد حِمّانى (متوفى 228)، ابوجعفر احمد بن محمد برقى (متوفى 274 يا 280)، ابواحمد عبدالعزيز جَلوُدى بصرى، ابواحمد حسنبن عبداللّه عسكرى (متوفى 382) <ref>رجوع کنید به امينى، ج7، ص110ـ111.</ref> ابوجعفر ابن بابويه قمى (متوفى 381) <ref>ابن بابويه، 1361ش، ص360ـ364، همو، 1385ـ1386، ج1، ص150ـ151.</ref> ابوالقاسم بلخى (متوفى 317)، ابوجعفربن قِبَه شاگرد ابوالقاسم بلخى،<ref>رجوع کنید به ابن ابى الحديد، ج1، ص205ـ206؛ ابن ميثم، ج1، ص252.</ref> ابوجعفر دِعبِل خُزاعى،<ref>متوفى 246؛ رجوع کنید به طوسى، ص372.</ref> ابوالحسن على بن محمد بن فرات <ref>متوفى 312؛ رجوع کنید به ابن ميثم، ج1، ص253.</ref> ابوعلى جُبّائى <ref>متوفى 303؛ رجوع کنید به مجلسى، ج29، ص506.</ref> و حافظ سليمان بن احمد طبرانى <ref>متوفى 360؛ رجوع کنید به قطب راوندى، همانجا؛ محمودى، ج2، ص512.</ref> اين خطبه را نقل كرده اند. وجود اين خطبه در آثارى كه قبل يا همزمان با سيدرضى تدوين شده،<ref>رجوع کنید به ابن بابويه، همانجاها؛ مفيد، ج1، ص287ـ290.</ref> حاكى از صحت انتساب آن به امام على عليهاالسلام است.
@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۷: @@
 افزون بر اين اسناد و مدارك، فصاحت و نكات بلاغى <ref>رجوع کنید به ابن ابى الحديد، ج1، ص152ـ153.</ref> و حسن اسلوب و نظم اين خطبه نشان از كلام امام دارد <ref>خوئى، ج2، ص273.</ref> از لحن و شيوه انتقادآميز و تند خطبه نسبت به خلفا، از جمله عبارت «اِلى اَنْ قامَ ثالِثُ القوم...» ــ كه ابى ابن الحديد<ref>ج1، ص197.</ref> آن را از شعر معروف و هجوآميز خُطَيئه تندتر و تلختر دانسته است ــ و با توجه به تعبير ابن عباس از حضورش نزد اميرالمؤمنين <ref>رجوع کنید به ابن بابويه، 1385ـ1386، ج1، ص150؛ مفيد، ج1، ص287. </ref> و تأسف او از ناتمام ماندن سخنان حضرت، برمى آيد كه لحن معمول و عمومى حضرت چنين نبوده، بلكه اين خطبه را در جمع ياران خاص و به طور ناخواسته ايراد كرده است.<ref>جعفرى، ج1، ص128؛ واعظ زاده خراسانى، ص24.</ref>
 خطبه شقشقيه به مثابه رنجنامه امام على عليه السلام و از مهمترين خطبه هاى [[نهج البلاغه]] است. اين خطبه در عين كوتاهى، دوره كامل تاريخ خلفاى سه گانه نخستين از نگاه حضرت است. محور اصلى اين خطبه مسئله خلافت، اوضاع سياسى عصر خلفاى نخستين، علل سكوت 25 ساله حضرت و انگيزه هاى پذيرش خلافت، گروههاى سياسى عصر امام و علل انحراف آنها از محور دين است.
@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۶: @@
 در بخش پايانى خطبه حضرت مهمترين علت پذيرش خلافت را حضور مردم در صحنه، اتمام حجت به واسطه وجود ياران و اداى پيمان الهى ذكر كرده و خاطرنشان ساخته است كه «اگر اين دلايل نبود حكومت را نمی پذيرفتم زيرا دنياى شما نزد من بى ارجتر از آبى است كه از بينى بُز به هنگام عطسه پراكنده می شود».
-هنگامى كه سخن حضرت به اينجا می رسد، مردى از اهل سواد، نامهاى به حضرت می دهد و به اين ترتيب رشته گفتار حضرت از هم گسيخته مىگردد. عبدالزهرا حسينى <ref>ج1، ص317.</ref> آن فرد را منافقى مكار يا شخصى جاهل دانسته كه با طرح ده سؤال بى مورد<ref>رجوع کنید به ابن ميثم، ج1، ص269ـ270.</ref> از ادامه سخنرانى حضرت جلوگيرى كرده است.
+هنگامى كه سخن حضرت به اينجا می رسد، مردى از اهل سواد، نامه اى به حضرت می دهد و به اين ترتيب رشته گفتار حضرت از هم گسيخته مىگردد. عبدالزهرا حسينى <ref>ج1، ص317.</ref> آن فرد را منافقى مكار يا شخصى جاهل دانسته كه با طرح ده سؤال بى مورد<ref>رجوع کنید به ابن ميثم، ج1، ص269ـ270.</ref> از ادامه سخنرانى حضرت جلوگيرى كرده است.
 يكى از دلايل مخالفان صحت انتساب نهج البلاغه به امام على عليه السلام، وجود همين خطبه در آن است. اين گروه انتقاد آن حضرت را از خلفا و [[صحابه]] پيامبر برخلاف سيره وى و جعلى دانسته اند،<ref>رجوع کنید به همان، ج1، ص252.</ref> حتى برخى با اين قياس، كل نهج البلاغه را برساخته سيد مرتضى علم الهدى دانسته اند.<ref>رجوع کنید به ذهبى، ج3، ص124؛ ابن حجر عسقلانى، ج4، ص223.</ref>
@@ سطر ۲۶: / سطر ۳۲: @@
 ابن ابى الحديد، از بزرگان اهل سنّت در صحت انتساب اين خطبه به امام عليهالسلام ترديد نكرده ولى برداشت هاى شيعه از آن را نقد كرده است.<ref>رجوع کنید به ج1، ص156ـ159.</ref> آنچه باعث تشكيك درباره اين خطبه شده محتواى آن يعنى نقد دوران خلافت سه خليفه اول است. از همين رو برخى از محدّثان شيعه آن را در ذيل ديگر مناقشات و تظلم خواهي هاى حضرت آورده اند.<ref>رجوع کنید به طبرسى، ج1، ص281؛ ابن ميثم، ج1، ص251ـ252.</ref>
 از خطبه شقشقيه به جهت شهرتش، شرح هاى مستقل بسيارى در دست است كه از آن جمله اند: شرح الخطبة الشقشقية از [[سيد مرتضى علم الهدى]] (قم 1405)؛ شرح خطبه شقشقيه از [[علامه مجلسى]]<ref>رجوع کنید به مجلسى، ج29، ص497ـ548.</ref> اثبات الوصية فى شرح الخطبة الشقشقية اثر حريرى عاملى (بيروت 1424/2003)؛ شرح الخطبةالشقشقية اثر محمدرضا حكيمى (بيروت 1402/1982)؛ الشذرات العلوية فى شرح الخطبةالشقشقية اثر ابوذر غفارى (قم 1416/1995). همچنين شرح خطبه شقشقيه اثر مرتضى كاشانى (تهران 1378) و شرح خطبه شقشقيه اثر سيد محمدعلى موسوى خلخالى (تبريز 1358ش/1399)، شرح هاى مستقل فارسى اين خطبه اند.<ref>براى اطلاع از ديگر شروح اين خطبه رجوع کنید به آقا بزرگ طهرانى، ج13، ص222؛ حسينى، ج1، ص324.</ref>
@@ سطر ۵۸: / سطر ۶۵: @@
 ==منابع==
-* خطبه شقشقیه، محمد محمودپور، دسترس در [http://www.encyclopaediaislamica.com/ دانشنامه جهان اسلام] تاریخ بازیابی: 16 آذرماه 1392.
+* خطبه شقشقیه، محمد محمودپور، در دسترس در [http://rch.ac.ir/article/Details?id=8649#tab2 دانشنامه جهان اسلام]، تاریخ بازیابی: 18 فروردین 1397.
 ==پیوند==

@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 از خطبه شقشقيه به جهت شهرتش، شرح هاى مستقل بسيارى در دست است كه از آن جمله اند: شرح الخطبة الشقشقية از [[سيد مرتضى علم الهدى]] (قم 1405)؛ شرح خطبه شقشقيه از [[علامه مجلسى]]<ref>رجوع کنید به مجلسى، ج29، ص497ـ548.</ref> اثبات الوصية فى شرح الخطبة الشقشقية اثر حريرى عاملى (بيروت 1424/2003)؛ شرح الخطبةالشقشقية اثر محمدرضا حكيمى (بيروت 1402/1982)؛ الشذرات العلوية فى شرح الخطبةالشقشقية اثر ابوذر غفارى (قم 1416/1995). همچنين شرح خطبه شقشقيه اثر مرتضى كاشانى (تهران 1378) و شرح خطبه شقشقيه اثر سيد محمدعلى موسوى خلخالى (تبريز 1358ش/1399)، شرح هاى مستقل فارسى اين خطبه اند.<ref>براى اطلاع از ديگر شروح اين خطبه رجوع کنید به آقا بزرگ طهرانى، ج13، ص222؛ حسينى، ج1، ص324.</ref>
 ==منابع مقاله==
@@ سطر ۵۳: / سطر ۵۶: @@
 * محمدباقر بن محمد نواب لاهيجانى، شرح نهج البلاغه، چاپ محمدمهدى جعفرى و محمديوسف نيرى، تهران 1379ش
 * محمد واعظزاده خراسانى، «امام على علیه السلام و وحدت»، كتاب نقد، سال 5، ش 3 (تابستان 1380)
 ==منابع==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ آوریل ۲۰۱۶، ساعت ۱۱:۰۳
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	{{مدخل دائرة المعارف\|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}		{{مدخل دائرة المعارف\|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}