خطبه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۵ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۰۵:۴۰

2021-08-15T05:40:42Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-15T05:28:10Z

ویرایش

Zamani در ‏۹ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۴:۴۴

2015-05-09T04:44:48Z

Zamani در ‏۹ مهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۰۴:۴۴

2015-05-09T04:44:22Z

بهرامی در ‏۳ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۵۱

2014-05-03T08:51:59Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۳ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۰۴

2014-05-03T06:04:39Z

بهرامی در ‏۲۹ آوریل ۲۰۱۴، ساعت ۱۱:۳۹

2014-04-29T11:39:11Z

بهرامی در ‏۲۹ آوریل ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۱۸

2014-04-29T08:18:29Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام}} {{الگو:نیازمن...' ایجاد کرد

2014-04-29T08:17:26Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام}} {{الگو:نیازمن...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}
'''خُطبه<ref> این اصطلاح در موضوعات صلات، حج و نكاح به کار میرود. </ref>: كلام مخصوص، مشتمل بر ستايش خداوند و صلوات بر محمّد و آل محمّد.'''

بنابر آنچه در منابع حديثى و تاريخى آمده است پيامبر اكرم صلّى اللّه‌ عليه و آله و ديگر معصومان عليهم السّلام به مناسبتهاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند.

مهم‌ترين مواردى كه خواندن خطبه به نحو واجب يا مستحب در فقه مطرح است، عبارت است از: نماز جمعه، نماز عيدين (فطر و قربان)، نماز باران، موسم حج، هنگام خواستگارى و عقد نكاح.

*نماز جمعه:خواندن دو خطبه قبل از نماز جمعه كه به جاى دو ركعت از نماز ظهر جمعه محسوب مى‌شود، شرط صحّت نماز جمعه است.<ref> جواهر الكلام 11/ 207 </ref>

خطبه‌هاى نماز جمعه بايد مشتمل بر حمد و ثناى خداى متعال و صلوات بر محمّد و آل محمّد عليهم السّلام و موعظه باشد. هرچند برخى، صلوات را در خطبه اوّل و موعظه را در خطبه دوم واجب ندانسته‌اند.<ref> 208 ـ 214 ؛ مستند الشيعة 6/ 65 ـ 67 </ref> بنابر مشهور، قرائت سوره‌اى كوتاه در هر دو خطبه واجب است.<ref> جواهر الكلام 11/ 211 </ref> برخى، تلاوت يك آيه كه به حسب معنا تمام باشد و به آيه قبل و بعدش بستگى نداشته باشد را نيز مجزى دانسته‌اند<ref> 214 </ref>.

*نماز عيدين:نماز عيد فطر و قربان در صورتى كه به جماعت خوانده شود، داراى خطبه است كه امام پس از نماز آن را مى‌خواند و بهتر است از خطبه‌هاى مأثور باشد. در وجوب يا استحباب خطبه ـ در فرض وجوب نماز ـ اختلاف است.<ref> الحدائق الناضرة 10/ 210 ـ 211 ؛ جواهر الكلام 11/ 336 ـ 339 </ref>.

نماز باران:خطبه نماز باران پس از نماز خوانده مى‌شود؛ ليكن در اينكه قبل از ذكرهاى وارد شده خوانده مى‌شود يا بعد از آن، اختلاف است.<ref> تحرير الاحكام 1/ 292 ؛ البيان/ 219 ـ 220 </ref> برخى، خواندن آن را قبل و بعد از نماز جايز دانسته‌اند.<ref> تذكرة الفقهاء 4 / 214 </ref>در اينكه در نماز باران يك خطبه مستحب است يا دو خطبه، اختلاف است.<ref> 215 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 246 </ref>

در نماز باران خواندن خطبه‌هاى مأثور افضل است. در غير اين صورت، خطبه‌اى خوانده شود كه مشتمل بر حمد و ستايش خداوند و دعا و تضرّع به درگاه الـهى جهت آمدن باران باشد.<ref> جواهر الكلام 12/ 148 </ref> برخى، خطبه نماز باران را صرف دعا و تضرّع دانسته و ايراد خطبه بدين گونه يا به نحو مشهور را مجزى دانسته‌اند<ref> الحدائق الناضرة 10/ 491 ؛ جواهر الكلام 12/ 150 </ref>.

*موسم حج:مستحب است امام (امير الحاج) در موسم حج، بويژه هفتم ذيحجه، نهم ذيحجه (روز عرفه) و روز قربانى در منى، همچنين روز نَفْر اوّل (دومين روز از ايّام تشريق) در اجتماع حاجيان خطبه بخواند و آنان را با وظايف خود و مناسك حج آشنا كند.<ref> )قواعد الاحكام 1/ 436 ؛ المبسوط 1/ 365 </ref>

*هنگام خواستگارى و عقد:خواندن خطبه قبل از عقد نكاح مستحب است. در خطبه عقد كيفيّت خاصى شرط نيست؛ ليكن بهتر است پس از حمد و ستايش خداوند متعال، شهادتين و درود بر پيامبر و خاندان پاك آن حضرت، به تقوا توصيه و براى زوجين دعا شود. افضل در خطبه عقد، خواندن خطبه‌هاى مأثور از ائمّه عليهم السّلام است.

همچنين بنابر تصريح برخى، خواندن خطبه قبل از خواستگارى و براى ولىّ دختر هنگام پاسخ مثبت دادن به خواستگار مستحب است. در اين خطبه صِرف حمد خداوند متعال و صلوات بر محمّد و آل محمّد كفايت مى‌كند.<ref> جواهر الكلام 29/ 40 ـ 41 ؛ العروة الوثقى 5/ 485 . </ref>

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج 3، صص 473-471.

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 ==خطبه‌های اهل‌البیت==
-[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلى اللّه‌ علیه و آله و دیگر [[معصوم|معصومان]] علیهم السلام، به مناسبت هاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند. چنانچه بزرگترین بخش از کتاب [[نهج البلاغه]] که به سخنان [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام اختصاص دارد، بخش خطبه های آن حضرت است.
+[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلى اللّه‌ علیه و آله و دیگر [[معصوم|معصومان]] علیهم السلام، به مناسبت هاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند. چنانچه بزرگترین بخش از کتاب [[نهج البلاغه]] که به سخنان [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام اختصاص دارد، بخش خطبه های آن حضرت است؛ و یا سخنان [[حضرت فاطمه]] علیهاالسلام در مسجد [[مدینه]] که با عنوان [[خطبه فدکیه]] مشهور می باشد.
-===خطبه‌های عاشورایی===
+'''خطبه‌های عاشورایی:'''
 در نهضت [[عاشورا]]، یک سرى خطابه‌ها و سخنرانی ها توسط [[سیدالشهدا]]، [[امام سجاد]]، [[حضرت زینب]] علیهم السلام و یاران امام انجام گرفته که در کتب تاریخى و روایى ثبت است و اغلب تعیین‌کننده بوده است، چه آنها که پیش از عاشورا و در طول راه و در خود [[مکه]] بوده، چه خطبه‌هایى که روز عاشورا ایراد شده و چه آنچه از زبان [[اسرای اهل بیت علیهم السلام|اسیران]] آزاده در [[کوفه]] و [[شام]] صادر شده است.
-[[خطبه فدکیه]]، خطبه‌هاى [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام و نیز [[خطبه امام سجاد علیه السلام در مجلس یزید|خطبه امام سجاد در مجلس یزید]]، همچنین [[سخنرانی حضرت زینب(س) در میان کوفیان|خطابه زینب کبرى در کوفه]] و [[دمشق]]، معروفترین آنهاست.<ref> جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص۱۶۱. </ref>
+خطبه‌هاى [[امام حسین علیه السلام|امام حسین]] علیه السلام و نیز [[خطبه امام سجاد علیه السلام در مجلس یزید|خطبه امام سجاد در مجلس یزید]]، همچنین [[سخنرانی حضرت زینب(س) در میان کوفیان|خطابه زینب کبرى در کوفه]] و [[مناظره حضرت زينب با يزيد|مناظره آن حضرت با يزيد]] در [[شام]]، از معروفترین آنهاست.<ref> جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص۱۶۱. </ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 *[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام]]، ج۳، صص۴۷۳-۴۷۱.
 *جواد محدثی، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص۱۶۱.
 [[رده:اهل البیت]]
 [[رده:احکام]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-خُطبه كلام مخصوص و سخنانى است آشكار كه خطيب در برابر ديگران ايراد مى‌كند که مشتمل بر ستايش خداوند و صلوات بر محمد و آل محمد و توصيه به تقوا و مواعظ ديگر است.
+«خُطبه» کلام مخصوص و سخنانى است آشکار که خطیب در برابر دیگران ایراد مى‌کند که مشتمل بر ستایش [[الله|خداوند]] و [[صلوات]] بر [[پیامبر اسلام|محمد]] و [[اهل البیت|آل محمد]] و توصیه به [[تقوا]] و مواعظ دیگر است. بنابر آنچه در منابع [[حدیث|حدیثى]] و تاریخى آمده است، [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلى اللّه‌ علیه و آله و دیگر [[معصوم|معصومان]] علیهم السلام به مناسبت هاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند.
 ==خطبه در فقه==
-مهم‌ترين مواردى كه خواندن خطبه به نحو واجب يا مستحب در فقه مطرح است، عبارت است از: [[نماز جمعه]]، نماز عيدين (فطر و قربان)، نماز باران، موسم حج، هنگام خواستگارى و عقد نكاح و خطبه هنگام كسوف.
+مهم‌ترین مواردى که خواندن خطبه به نحو [[واجب]] یا [[مستحب]] در [[فقه]] مطرح است، عبارت است از: [[نماز جمعه]]، [[نماز عید فطر|نماز عید فطر]] و نماز [[عید قربان]]، [[نماز باران]]، موسم [[حج]]، هنگام خواستگارى و عقد [[ازدواج|نکاح]] و خطبه هنگام کسوف.
-* نماز باران: خطبه نماز باران پس از نماز خوانده مى‌شود؛ ليكن در اين كه قبل از ذكرهاى وارد شده خوانده مى‌شود يا بعد از آن، اختلاف است.<ref>تحريرالاحكام 1/ 292؛ البيان/ 219ـ220.</ref> برخى خواندن آن را قبل و بعد از نماز جايز دانسته‌اند.<ref>تذكرة الفقهاء 4/214.</ref> در اين كه در نماز باران يك خطبه مستحب است يا دو خطبه اختلاف است.<ref>تحرير الوسيلة 1 /215-246</ref>
+*نماز جمعه: خواندن دو خطبه قبل از نماز جمعه که به جاى دو [[رکعت|رکعت]] از نماز ظهر جمعه محسوب مى‌شود، شرط صحت نماز جمعه است.<ref>جواهرالکلام، ۱۱/۲۰۷.</ref> خطبه‌هاى نماز جمعه باید مشتمل بر [[حمد]] و ثناى [[الله|خداى متعال]] و [[صلوات]] بر [[پیامبر اسلام|محمد]] و آل محمد علیهم السلام و موعظه باشد. هر چند برخى صلوات را در خطبه اول و موعظه را در خطبه دوم واجب ندانسته‌اند.<ref>۲۰۸ـ۲۱۴؛ مستند الشیعة، ۶/ ۶۵ـ۶۷.</ref> بنابر مشهور، قرائت [[سوره|سوره‌اى]] کوتاه در هر دو خطبه واجب است.<ref>جواهرالکلام، ۱۱/۲۱۱.</ref> برخى [[تلاوت قرآن|تلاوت]] یک [[آیه|آیه]] که به حسب معنا تمام باشد و به آیه قبل و بعدش بستگى نداشته باشد را نیز مجزى دانسته‌اند.
-در نماز باران خواندن خطبه‌هاى مأثور افضل است. در غير اين صورت، خطبه‌اى خوانده شود كه مشتمل بر حمد و ستايش خداوند و [[دعا]] و تضرّع به درگاه الهى جهت آمدن باران باشد.<ref>جواهرالكلام، 12/148.</ref> برخى خطبه نماز باران را صرف دعا و تضرّع دانسته و ايراد خطبه بدين گونه يا به نحو مشهور را مجزى دانسته‌اند.<ref>الحدائق الناضرة 10/491؛ جواهرالكلام 12/150.</ref>
+*نماز عیدین: نماز [[عید فطر|عید فطر]] و [[عید قربان|قربان]] در صورتى که به جماعت خوانده شود، داراى خطبه است که امام پس از نماز آن را مى‌خواند و بهتر است از خطبه‌هاى مأثور باشد. در وجوب یا [[استحباب]] خطبه ـ در فرض وجوب نماز ـ اختلاف است.<ref>الحدائق الناضرة ۱۰/ ۲۱۰ـ۲۱۱؛ جواهرالکلام ۱۱/ ۳۳۶ـ۳۳۹.</ref>
-* موسم حج: مستحب است امام (امير الحاج) در موسم حج به ويژه هفتم [[ذی الحجه]]، نهم ذی الحجه ([[روز عرفه]]) و روز قربانى در منى، همچنين روز نَفْر اوّل (دومين روز از ايام تشريق) در اجتماع حاجيان خطبه بخواند و آنان را با وظايف خود و مناسك حج آشنا كند.<ref>قواعدالاحكام، 1/436؛ المبسوط، 1/365.</ref>
+*نماز باران: خطبه نماز باران پس از نماز خوانده مى‌شود؛ لیکن در این که قبل از ذکرهاى وارد شده خوانده مى‌شود یا بعد از آن، اختلاف است.<ref>تحریرالاحکام ۱/ ۲۹۲؛ البیان/ ۲۱۹ـ۲۲۰.</ref> برخى خواندن آن را قبل و بعد از نماز جایز دانسته‌اند.<ref>تذکرة الفقهاء ۴/۲۱۴.</ref> در این که در نماز باران یک خطبه مستحب است یا دو خطبه اختلاف است.<ref>تحریر الوسیلة ۱ /۲۱۵-۲۴۶</ref> در نماز باران خواندن خطبه‌هاى مأثور افضل است؛ در غیر این صورت، خطبه‌اى خوانده شود که مشتمل بر حمد و ستایش خداوند و [[دعا]] و تضرّع به درگاه الهى جهت آمدن باران باشد.<ref>جواهرالکلام، ۱۲/۱۴۸.</ref> برخى خطبه نماز باران را صرف دعا و تضرّع دانسته و ایراد خطبه بدین گونه یا به نحو مشهور را مجزى دانسته‌اند.<ref>الحدائق الناضرة ۱۰/۴۹۱؛ جواهرالکلام ۱۲/۱۵۰.</ref>
-* هنگام خواستگارى و عقد: خواندن خطبه قبل از عقد نكاح مستحب است. در خطبه عقد كيفيت خاصى شرط نيست؛ ليكن بهتر است پس از حمد و ستايش خداوند متعال، شهادتين و درود بر پيامبر و خاندان پاك آن حضرت، به [[تقوا]] توصيه و براى زوجين دعا شود. افضل در خطبه عقد، خواندن خطبه‌هاى مأثور از ائمه عليهم السلام است.
+*موسم حج: مستحب است امام ([[امیر الحاج|امیر الحاج]]) در موسم [[حج]] به ویژه هفتم [[ذی الحجه]]، نهم ذی الحجه ([[روز عرفه]]) و روز قربانى در [[منا|منی]]، همچنین روز نَفْر اوّل (دومین روز از [[ایام تشریق|ایام تشریق]]) در اجتماع حاجیان خطبه بخواند و آنان را با وظایف خود و مناسک حج آشنا کند.<ref>قواعدالاحکام، ۱/۴۳۶؛ المبسوط، ۱/۳۶۵.</ref>
-همچنين بنابر تصريح برخى، خواندن خطبه قبل از خواستگارى و براى ولى دختر هنگام پاسخ مثبت دادن به خواستگار مستحب است. در اين خطبه صِرف حمد خداوند متعال و صلوات بر محمد و آل محمد كفايت مى‌كند.<ref>جواهرالكلام 29/ 40ـ41؛ العروة الوثقى 5/485.</ref>
+*هنگام خواستگارى و عقد: خواندن خطبه قبل از عقد نکاح مستحب است. در خطبه عقد کیفیت خاصى شرط نیست؛ لیکن بهتر است پس از حمد و ستایش خداوند متعال، شهادتین و درود بر [[پیامبر اسلام|پیامبر]] و خاندان پاک آن حضرت، به [[تقوا]] توصیه و براى زوجین دعا شود. افضل در خطبه عقد، خواندن خطبه‌هاى مأثور از [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السلام است. همچنین بنابر تصریح برخى، خواندن خطبه قبل از خواستگارى و براى ولى دختر هنگام پاسخ مثبت دادن به خواستگار مستحب است. در این خطبه صِرف حمد خداوند متعال و صلوات بر محمد و آل محمد کفایت مى‌کند.<ref>جواهرالکلام ۲۹/ ۴۰ـ۴۱؛ العروة الوثقى ۵/۴۸۵.</ref>
-==خطبه های ائمه علیهم السلام==
+==خطبه‌های اهل‌البیت==
-پيامبر اكرم صلى اللّه‌ عليه و آله و ديگر معصومان عليهم السلام به مناسبت هاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند. چنانچه بزرگترین بخش از کتاب [[نهج البلاغه]] که به سخنان [[امام علی علیه السلام]] اختصاص دارد بخش خطبه های آن حضرت است.
+[[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] صلى اللّه‌ علیه و آله و دیگر [[معصوم|معصومان]] علیهم السلام، به مناسبت هاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند. چنانچه بزرگترین بخش از کتاب [[نهج البلاغه]] که به سخنان [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام اختصاص دارد، بخش خطبه های آن حضرت است.
-===خطبه های عاشورایی===
+===خطبه‌های عاشورایی===
-در نهضت عاشورا يكسرى خطابه‌ها و سخنراني ها توسط [[سيدالشهدا]]، [[امام سجاد]]، [[حضرت زينب]] علیهم السلام و ياران امام انجام گرفته كه در كتب تاريخى و روايى ثبت است و اغلب تعيين‌كننده بوده است، چه آنها كه پيش از [[عاشورا]] و در طول راه و در خود [[مكه]] بوده، چه خطبه‌هايى كه روز عاشورا ايراد شده و چه آنچه از زبان اسيران آزاده در [[كوفه]] و [[شام]] صادر شده است.
+در نهضت [[عاشورا]]، یک سرى خطابه‌ها و سخنرانی ها توسط [[سیدالشهدا]]، [[امام سجاد]]، [[حضرت زینب]] علیهم السلام و یاران امام انجام گرفته که در کتب تاریخى و روایى ثبت است و اغلب تعیین‌کننده بوده است، چه آنها که پیش از عاشورا و در طول راه و در خود [[مکه]] بوده، چه خطبه‌هایى که روز عاشورا ایراد شده و چه آنچه از زبان [[اسرای اهل بیت علیهم السلام|اسیران]] آزاده در [[کوفه]] و [[شام]] صادر شده است.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
 [[رده:احکام]]

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 پيامبر اكرم صلى اللّه‌ عليه و آله و ديگر معصومان عليهم السلام به مناسبت هاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند. چنانچه بزرگترین بخش از کتاب [[نهج البلاغه]] که به سخنان [[امام علی علیه السلام]] اختصاص دارد بخش خطبه های آن حضرت است.
-==خطبه های عاشورایی==
+===خطبه های عاشورایی===
 در نهضت عاشورا يكسرى خطابه‌ها و سخنراني ها توسط [[سيدالشهدا]]، [[امام سجاد]]، [[حضرت زينب]] علیهم السلام و ياران امام انجام گرفته كه در كتب تاريخى و روايى ثبت است و اغلب تعيين‌كننده بوده است، چه آنها كه پيش از [[عاشورا]] و در طول راه و در خود [[مكه]] بوده، چه خطبه‌هايى كه روز عاشورا ايراد شده و چه آنچه از زبان اسيران آزاده در [[كوفه]] و [[شام]] صادر شده است.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-'''خُطبه:'''<ref>این اصطلاح در موضوعات صلات، حج و نكاح بکار میرود.</ref> كلام مخصوص و سخنانى است آشكار كه خطيب در برابر ديگران ايراد مى‌كند که مشتمل بر ستايش خداوند و صلوات بر محمد و آل محمد و توصيه به تقوا و مواعظ ديگر است.
+خُطبه كلام مخصوص و سخنانى است آشكار كه خطيب در برابر ديگران ايراد مى‌كند که مشتمل بر ستايش خداوند و صلوات بر محمد و آل محمد و توصيه به تقوا و مواعظ ديگر است.
 بنابر آنچه در منابع حديثى و تاريخى آمده است پيامبر اكرم صلى اللّه‌ عليه و آله و ديگر معصومان عليهم السلام به مناسبت هاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند.
 مهم‌ترين مواردى كه خواندن خطبه به نحو واجب يا مستحب در فقه مطرح است، عبارت است از: [[نماز جمعه]]، نماز عيدين (فطر و قربان)، نماز باران، موسم حج، هنگام خواستگارى و عقد نكاح و خطبه هنگام كسوف.
@@ سطر ۲۰: / سطر ۲۱: @@
 همچنين بنابر تصريح برخى، خواندن خطبه قبل از خواستگارى و براى ولى دختر هنگام پاسخ مثبت دادن به خواستگار مستحب است. در اين خطبه صِرف حمد خداوند متعال و صلوات بر محمد و آل محمد كفايت مى‌كند.<ref>جواهرالكلام 29/ 40ـ41؛ العروة الوثقى 5/485.</ref>
 ==خطبه های عاشورایی==
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۹: @@
 در نهضت عاشورا يكسرى خطابه‌ها و سخنراني ها توسط [[سيدالشهدا]]، [[امام سجاد]]، [[حضرت زينب]] علیهم السلام و ياران امام انجام گرفته كه در كتب تاريخى و روايى ثبت است و اغلب تعيين‌كننده بوده است، چه آنها كه پيش از [[عاشورا]] و در طول راه و در خود [[مكه]] بوده، چه خطبه‌هايى كه روز عاشورا ايراد شده و چه آنچه از زبان اسيران آزاده در [[كوفه]] و [[شام]] صادر شده است.
-خطبه‌هاى سيدالشهدا و نيز [[خطبه امام سجاد علیه السلام در مجلس یزید]]، همچنين خطابه زينب كبرى سلام الله علیها در كوفه و [[دمشق]]، معروفترين آنهاست.
+خطبه‌هاى سيدالشهدا و نيز [[خطبه امام سجاد علیه السلام در مجلس یزید]]، همچنين خطابه زينب كبرى سلام الله علیها در كوفه و [[دمشق]]، معروفترين آنهاست.<ref> جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص161. </ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۷: @@
 * فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج3، صص473-471.
 * جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص161.
-[[رده:فقه]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۵۱
سطر ۳۳:		سطر ۳۳:
	* فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج3، صص473-471.		* فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج3، صص473-471.
	* جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص161.		* جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص161.
		+	[[رده:فقه]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}
+'''خُطبه:'''<ref>این اصطلاح در موضوعات صلات، حج و نكاح بکار میرود.</ref> كلام مخصوص و سخنانى است آشكار كه خطيب در برابر ديگران ايراد مى‌كند که مشتمل بر ستايش خداوند و صلوات بر محمد و آل محمد و توصيه به تقوا و مواعظ ديگر است.
-بنابر آنچه در منابع حديثى و تاريخى آمده است پيامبر اكرم صلّى اللّه‌ عليه و آله و ديگر معصومان عليهم السّلام به مناسبتهاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند.
+بنابر آنچه در منابع حديثى و تاريخى آمده است پيامبر اكرم صلى اللّه‌ عليه و آله و ديگر معصومان عليهم السلام به مناسبت هاى مختلف در اجتماع مردم خطبه مى‌خواندند.
-مهم‌ترين مواردى كه خواندن خطبه به نحو واجب يا مستحب در فقه مطرح است، عبارت است از: نماز جمعه، نماز عيدين (فطر و قربان)، نماز باران، موسم حج، هنگام خواستگارى و عقد نكاح و خطبه هنگام كسوف.
+مهم‌ترين مواردى كه خواندن خطبه به نحو واجب يا مستحب در فقه مطرح است، عبارت است از: [[نماز جمعه]]، نماز عيدين (فطر و قربان)، نماز باران، موسم حج، هنگام خواستگارى و عقد نكاح و خطبه هنگام كسوف.
-*نماز جمعه:خواندن دو خطبه قبل از نماز جمعه كه به جاى دو ركعت از نماز ظهر جمعه محسوب مى‌شود، شرط صحّت نماز جمعه است.<ref> جواهر الكلام 11/ 207 </ref>
+* نماز جمعه: خواندن دو خطبه قبل از نماز جمعه كه به جاى دو ركعت از نماز ظهر جمعه محسوب مى‌شود، شرط صحت نماز جمعه است.<ref>جواهرالكلام، 11/207.</ref>
-خطبه‌هاى نماز جمعه بايد مشتمل بر حمد و ثناى خداى متعال و صلوات بر محمّد و آل محمّد عليهم السّلام و موعظه باشد. هرچند برخى، صلوات را در خطبه اوّل و موعظه را در خطبه دوم واجب ندانسته‌اند.<ref> 208 ـ 214 ؛ مستند الشيعة 6/ 65 ـ 67 </ref> بنابر مشهور، قرائت سوره‌اى كوتاه در هر دو خطبه واجب است.<ref> جواهر الكلام 11/ 211 </ref> برخى، تلاوت يك آيه كه به حسب معنا تمام باشد و به آيه قبل و بعدش بستگى نداشته باشد را نيز مجزى دانسته‌اند<ref> 214 </ref>.
+خطبه‌هاى نماز جمعه بايد مشتمل بر حمد و ثناى خداى متعال و صلوات بر محمد و آل محمد عليهم السلام و موعظه باشد. هر چند برخى صلوات را در خطبه اول و موعظه را در خطبه دوم واجب ندانسته‌اند.<ref>208ـ214؛ مستند الشيعة، 6/ 65ـ67.</ref> بنابر مشهور، قرائت سوره‌اى كوتاه در هر دو خطبه واجب است.<ref>جواهرالكلام، 11/211.</ref> برخى تلاوت يك آيه كه به حسب معنا تمام باشد و به آيه قبل و بعدش بستگى نداشته باشد را نيز مجزى دانسته‌اند.<ref>214.</ref>
-*نماز عيدين:نماز عيد فطر و قربان در صورتى كه به جماعت خوانده شود، داراى خطبه است كه امام پس از نماز آن را مى‌خواند و بهتر است از خطبه‌هاى مأثور باشد. در وجوب يا استحباب خطبه ـ در فرض وجوب نماز ـ اختلاف است.<ref> الحدائق الناضرة 10/ 210 ـ 211 ؛ جواهر الكلام 11/ 336 ـ 339 </ref>.
+* نماز عيدين: نماز عيد فطر و قربان در صورتى كه به جماعت خوانده شود، داراى خطبه است كه امام پس از نماز آن را مى‌خواند و بهتر است از خطبه‌هاى مأثور باشد. در وجوب يا استحباب خطبه ـ در فرض وجوب نماز ـ اختلاف است.<ref>الحدائق الناضرة 10/ 210ـ211؛ جواهرالكلام 11/ 336ـ339.</ref>
-*نماز باران:خطبه نماز باران پس از نماز خوانده مى‌شود؛ ليكن در اينكه قبل از ذكرهاى وارد شده خوانده مى‌شود يا بعد از آن، اختلاف است.<ref> تحرير الاحكام 1/ 292 ؛ البيان/ 219 ـ 220 </ref> برخى، خواندن آن را قبل و بعد از نماز جايز دانسته‌اند.<ref> تذكرة الفقهاء 4 / 214 </ref>در اينكه در نماز باران يك خطبه مستحب است يا دو خطبه، اختلاف است.<ref> 215 ؛ تحرير الوسيلة 1 / 246 </ref>
+* نماز باران: خطبه نماز باران پس از نماز خوانده مى‌شود؛ ليكن در اين كه قبل از ذكرهاى وارد شده خوانده مى‌شود يا بعد از آن، اختلاف است.<ref>تحريرالاحكام 1/ 292؛ البيان/ 219ـ220.</ref> برخى خواندن آن را قبل و بعد از نماز جايز دانسته‌اند.<ref>تذكرة الفقهاء 4/214.</ref> در اين كه در نماز باران يك خطبه مستحب است يا دو خطبه اختلاف است.<ref>تحرير الوسيلة 1 /215-246</ref>
-در نماز باران خواندن خطبه‌هاى مأثور افضل است. در غير اين صورت، خطبه‌اى خوانده شود كه مشتمل بر حمد و ستايش خداوند و دعا و تضرّع به درگاه الـهى جهت آمدن باران باشد.<ref> جواهر الكلام 12/ 148 </ref> برخى، خطبه نماز باران را صرف دعا و تضرّع دانسته و ايراد خطبه بدين گونه يا به نحو مشهور را مجزى دانسته‌اند<ref> الحدائق الناضرة 10/ 491 ؛ جواهر الكلام 12/ 150 </ref>.
+در نماز باران خواندن خطبه‌هاى مأثور افضل است. در غير اين صورت، خطبه‌اى خوانده شود كه مشتمل بر حمد و ستايش خداوند و [[دعا]] و تضرّع به درگاه الهى جهت آمدن باران باشد.<ref>جواهرالكلام، 12/148.</ref> برخى خطبه نماز باران را صرف دعا و تضرّع دانسته و ايراد خطبه بدين گونه يا به نحو مشهور را مجزى دانسته‌اند.<ref>الحدائق الناضرة 10/491؛ جواهرالكلام 12/150.</ref>
-*موسم حج:مستحب است امام (امير الحاج) در موسم حج، بويژه هفتم ذيحجه، نهم ذيحجه (روز عرفه) و روز قربانى در منى، همچنين روز نَفْر اوّل (دومين روز از ايّام تشريق) در اجتماع حاجيان خطبه بخواند و آنان را با وظايف خود و مناسك حج آشنا كند.<ref> )قواعد الاحكام 1/ 436 ؛ المبسوط 1/ 365 </ref>
+* موسم حج: مستحب است امام (امير الحاج) در موسم حج به ويژه هفتم [[ذی الحجه]]، نهم ذی الحجه ([[روز عرفه]]) و روز قربانى در منى، همچنين روز نَفْر اوّل (دومين روز از ايام تشريق) در اجتماع حاجيان خطبه بخواند و آنان را با وظايف خود و مناسك حج آشنا كند.<ref>قواعدالاحكام، 1/436؛ المبسوط، 1/365.</ref>
-*هنگام خواستگارى و عقد:خواندن خطبه قبل از عقد نكاح مستحب است. در خطبه عقد كيفيّت خاصى شرط نيست؛ ليكن بهتر است پس از حمد و ستايش خداوند متعال، شهادتين و درود بر پيامبر و خاندان پاك آن حضرت، به تقوا توصيه و براى زوجين دعا شود. افضل در خطبه عقد، خواندن خطبه‌هاى مأثور از ائمّه عليهم السّلام است.
+* هنگام خواستگارى و عقد: خواندن خطبه قبل از عقد نكاح مستحب است. در خطبه عقد كيفيت خاصى شرط نيست؛ ليكن بهتر است پس از حمد و ستايش خداوند متعال، شهادتين و درود بر پيامبر و خاندان پاك آن حضرت، به [[تقوا]] توصيه و براى زوجين دعا شود. افضل در خطبه عقد، خواندن خطبه‌هاى مأثور از ائمه عليهم السلام است.
-همچنين بنابر تصريح برخى، خواندن خطبه قبل از خواستگارى و براى ولىّ دختر هنگام پاسخ مثبت دادن به خواستگار مستحب است. در اين خطبه صِرف حمد خداوند متعال و صلوات بر محمّد و آل محمّد كفايت مى‌كند.<ref> جواهر الكلام 29/ 40 ـ 41 ؛ العروة الوثقى 5/ 485 . </ref>
+همچنين بنابر تصريح برخى، خواندن خطبه قبل از خواستگارى و براى ولى دختر هنگام پاسخ مثبت دادن به خواستگار مستحب است. در اين خطبه صِرف حمد خداوند متعال و صلوات بر محمد و آل محمد كفايت مى‌كند.<ref>جواهرالكلام 29/ 40ـ41؛ العروة الوثقى 5/485.</ref>
-== خطبه های عاشورایی ==
+==خطبه های عاشورایی==
-در نهضت عاشورا، يك سرى خطابه‌ها و سخنرانيها توسّط سيد الشهدا، امام سجاد، حضرت زينب و ياران امام انجام گرفته كه در كتب تاريخى و روايى ثبت است و اغلب تعيين‌كننده بوده است، چه آنها كه پيش از عاشورا و در طول راه و در خود مكّه بوده، چه خطبه‌هايى كه روز عاشورا ايراد شده و چه آنچه از زبان اسيران آزاده در كوفه و شام صادر شده است.
+در نهضت عاشورا يكسرى خطابه‌ها و سخنراني ها توسط [[سيدالشهدا]]، [[امام سجاد]]، [[حضرت زينب]] علیهم السلام و ياران امام انجام گرفته كه در كتب تاريخى و روايى ثبت است و اغلب تعيين‌كننده بوده است، چه آنها كه پيش از [[عاشورا]] و در طول راه و در خود [[مكه]] بوده، چه خطبه‌هايى كه روز عاشورا ايراد شده و چه آنچه از زبان اسيران آزاده در [[كوفه]] و [[شام]] صادر شده است.
-خطبه‌هاى سيد الشهدا و نيز [[خطبه امام سجاد علیه السلام در مجلس یزید]]، همچنين خطابۀ زينب كبرى در كوفه و دمشق، معروفترين آنهاست.
+خطبه‌هاى سيدالشهدا و نيز [[خطبه امام سجاد علیه السلام در مجلس یزید]]، همچنين خطابه زينب كبرى سلام الله علیها در كوفه و [[دمشق]]، معروفترين آنهاست.
-== پانویس ==
+==پانویس==
 {{پانویس}}
-== منابع ==
+==منابع==
-* فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج 3، صص 473-471.
+* فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج3، صص473-471.
-*جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص 161.
+* جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص161.