خشوع - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* انواع خشوع در قرآن */

2025-05-05T08:11:58Z

‏انواع خشوع در قرآن

Mohammadi: /* انواع خشوع در قرآن */

2025-05-05T08:07:43Z

‏انواع خشوع در قرآن

Mohammadi: /* خشوع در نزد اهل عرفان */

2025-05-05T08:07:28Z

‏خشوع در نزد اهل عرفان

Mohammadi: /* انواع خشوع در قرآن */

2025-05-05T06:49:38Z

‏انواع خشوع در قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۸

2021-08-10T10:58:12Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-10T09:52:23Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۴ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۳۲

2020-03-04T06:32:33Z

سید مهدی خدایی: 7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-11-27T07:11:51Z

7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

سید مهدی خدایی در ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۱۲

2016-01-23T10:12:07Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۳۸

2013-02-02T09:38:08Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 '''۲- نسبت خشوع به مؤمنان:'''
-{{متن قرآن|«{{آیه|23|1}} 💠<ref>[[آیه 1 سوره مومنون|سوره مومنون، آیه ۱.]]</ref> {{آیه|23|2}}<ref>[[آیه 2 سوره مومنون|همان، آیه ۲.]]</ref>»}}؛ مؤمنان رستگار شدند، آنها که در نمازشان خشوع دارند.
+{{متن قرآن|«{{آیه|23|1}} 💠<ref>[[آیه 1 سوره مؤمنون|سوره مومنون، آیه ۱.]]</ref> {{آیه|23|2}}<ref>[[آیه 2 سوره مؤمنون|همان، آیه ۲.]]</ref>»}}؛ مؤمنان رستگار شدند، آنها که در نمازشان خشوع دارند.
 یکی از صفات برجسته مؤمنان خشوع در [[نماز]] است. این [[آیه]] اقامه نماز را نشانه مؤمنان نمی‌شمارد بلکه خشوع در نماز را ویژگی آنان برمی‌شمرد.<ref>جعفر شریعتمداری، شرح و تفسیر لغات بر اساس تفسیر نمونه، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس، ۱۳۷۲، ج۱، ص۶۸۲.</ref> خشوع در نماز هم به قلب است هم به اعضا؛ خشوع به قلب این است که از همه چیز روی برگرداند و تنها متوجه پرستش و نیایش خدا باشد و خشوع اعضا این است که چشم را فرو نهد و توجه به کسی و چیزی نکند و از کارهای بیهوده خودداری کند.<ref>طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه علی کرمی، تهران، فراهانی، ۱۳۶۰، اول، ج۱۷، ص۳۱.</ref> بی‌حرکت شدن اعضا از ترس، مقام طرف را بزرگ داشتن و اهتمام بر بزرگداشت او و تذلل و... از معانی دیگر خشوع اعضا می‌باشد.<ref>طباطبائی، محمد حسینی، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی ۱۳۷۴، پنجم، ج۱۵، ص۶.</ref> خشوع و حضور قلب از شروط باطنى [[نماز]] بوده<ref>غزالى، ج۱، ص۳۵۳.</ref> و نشانه خشوعِ دل در نماز آن است که اولاً اندامها نیز به تبعِ دل خاشع شوند و ثانیاً نمازگزار آن‌قدر در معناى نماز غرق شود که نداند در سمت راست و چپش چه کسانى ایستاده‌اند. [[سعید بن جبیر|سعید بن جُبَیر]] گفته است: «از چهل سال پیش که شنیدم [[ابن عباس|ابن‌ عباس]] مى‌گفت: "خشوع در نماز به این است که نمازگزار نداند در طرف راست و چپش کیست"، هیچگاه در نماز ندانسته‌ام که در دو طرفم چه کسانى ایستاده‌اند».<ref>رجوع کنید به ابوطالب ملکى، ج۲، ص۹۷.</ref> از [[اویس قرنی|اویس قرنى]] نیز پرسیدند خشوع در نماز چیست؟ گفت: «آن که اگر تیر به پهلوى وى زنند خبردار نشود».<ref>رجوع کنید به عطار، ج۱، ص۲۲.</ref>

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 '''۱- نسبت خشوع به قلب:'''
-{{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ ۖ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ»}}<ref>[[آیه 16 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۱۶.]]</ref>؛ آیا وقت آن نرسیده است که دلهای مؤمنان در برابر ذکر خدا و آنچه از حق نازل شده است، خاشع گردد و مانند کسانی نباشند که در گذشته به آنها کتاب آسمانی داده شد سپس زمانی طولانی بر آنها گذشت و قلبهایشان قساوت پیدا کرده و بسیاری از آنها گنهکارند.
+{{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ ۖ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ»}}<ref name=":۰">[[آیه 16 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۱۶.]]</ref>؛ آیا وقت آن نرسیده است که دلهای مؤمنان در برابر ذکر خدا و آنچه از حق نازل شده است، خاشع گردد و مانند کسانی نباشند که در گذشته به آنها کتاب آسمانی داده شد سپس زمانی طولانی بر آنها گذشت و قلبهایشان قساوت پیدا کرده و بسیاری از آنها گنهکارند.
 قرآن در اینجا گروهی از مؤمنان را ملامت می‌کند که چرا همچون بسیاری از امت‌های پیشین گرفتار [[غفلت]] و بی‌خبری شده‌اند، همان غفلتی که باعث [[قساوت قلب|قساوت]] و [[فسق]] و [[گناه]] است. یاد خدا اگر در عمق جان قرار گیرد و اگر در آیات الهی درست تدبیر شود باید مایه خشوع گردد.<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴، اول، ج۲۳، ص۳۴۱.</ref>

@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 «[[خشوع]]» در [[عرفان]] به معناى [[تواضع]] در برابر [[الله|خدا]] به قلب و جوارح است و به بیانى تحلیلى، تألم قلب به‌ سبب انتظار امر ناخوشایندى که ممکن است در آینده پیش بیاید؛ این حالت گاه به جهت خطاى بنده است گاه به جهت درک جلال خدا و خشیت انبیا از قسم اخیر است.<ref>رجوع کنید به جرجانى، ص۱۰۱، ۱۰۳؛ نیز رجوع کنید به خوف و رجا.</ref>
-عرفا اصطلاح «خشوع» را برگرفته از آیه ۱۶ [[سوره حدید]] مى‌دانند: {{متن قرآن|«اَلْمْ یأنِ لِلَّذینَ آمَنُوا اَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِکرِ اللّهِ»}}؛ آیا زمان آن نرسیده است کسانى که ایمان آورده‌اند دلهاشان از یاد خدا خاشع شود.
+عرفا اصطلاح «خشوع» را برگرفته از آیه ۱۶ [[سوره حدید]] مى‌دانند: {{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ ...»}}<ref name=":۰" />؛ آیا زمان آن نرسیده است کسانى که ایمان آورده‌اند دلهاشان از یاد خدا خاشع شود.
 در کتب [[تصوف|صوفیه]]، کامل‌ترین بحث درباره خشوع در «صد میدان» و کتاب «منازل‌السائرین»، هر دو اثر از [[خواجه عبدالله انصاری|خواجه‌ عبداللّه انصارى]] و شرحهاى آن<ref>رجوع کنید به لخمى اسکندرى، ص۴۵ـ۴۷؛ تلمسانى، ج۱، ص۱۳۱ـ۱۳۴؛ ابن‌قیم جوزیه، ج۱، ص۵۱۶ـ۵۲۶.</ref> آمده و در منابع متأخر نیز همین مباحث تکرار شده است.<ref>براى نمونه رجوع کنید به عبدالرزاق کاشى، ۱۴۱۶، ج۱، ص۴۴۳ـ۴۴۴.</ref> به نظر خواجه عبدالله در منازل‌السائرین، خشوع، [[خضوع]] آمیخته با ترس یا محبت است، بدین‌نحو که در اثر هیبت و عظمت محبوب بلندمرتبه، قواى طبیعى نفس به حالت سکون درمى‌آید.<ref>رجوع کنید به عبدالرزاق کاشى، ۱۳۷۲ش، ص۱۱۳.</ref>

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 '''۱- نسبت خشوع به قلب:'''
-{{متن قرآن|«أَلَمْ یأْنِ لِلَّذِینَ آمَنُوا أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِکرِاللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا یکونُوا کالَّذِینَ أُوتُوا الْکتَابَ مِن قَبْلُ فَطَالَ عَلَیهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَکثِیرٌ مِّنْهُمْ فَاسِقُونَ»}}<ref>[[سوره حدید]]/۱۶؛ (ترجمه آیات از آیت الله مکارم شیرازی می‌باشد).</ref>؛ آیا وقت آن نرسیده است که دلهای مؤمنان در برابر ذکر خدا و آنچه از حق نازل شده است، خاشع گردد و مانند کسانی نباشند که در گذشته به آنها کتاب آسمانی داده شد سپس زمانی طولانی بر آنها گذشت و قلبهایشان قساوت پیدا کرده و بسیاری از آنها گنهکارند.
+{{متن قرآن|«أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ ۖ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ»}}<ref>[[آیه 16 سوره حدید|سوره حدید، آیه ۱۶.]]</ref>؛ آیا وقت آن نرسیده است که دلهای مؤمنان در برابر ذکر خدا و آنچه از حق نازل شده است، خاشع گردد و مانند کسانی نباشند که در گذشته به آنها کتاب آسمانی داده شد سپس زمانی طولانی بر آنها گذشت و قلبهایشان قساوت پیدا کرده و بسیاری از آنها گنهکارند.
 قرآن در اینجا گروهی از مؤمنان را ملامت می‌کند که چرا همچون بسیاری از امت‌های پیشین گرفتار [[غفلت]] و بی‌خبری شده‌اند، همان غفلتی که باعث [[قساوت قلب|قساوت]] و [[فسق]] و [[گناه]] است. یاد خدا اگر در عمق جان قرار گیرد و اگر در آیات الهی درست تدبیر شود باید مایه خشوع گردد.<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴، اول، ج۲۳، ص۳۴۱.</ref>
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 '''۲- نسبت خشوع به مؤمنان:'''
-{{متن قرآن|«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِینَ هُمْ فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ»}}؛<ref>[[سوره مومنون]]/۲–۱.</ref> مؤمنان رستگار شدند، آنها که در نمازشان خشوع دارند.
+{{متن قرآن|«{{آیه|23|1}} 💠<ref>[[آیه 1 سوره مومنون|سوره مومنون، آیه ۱.]]</ref> {{آیه|23|2}}<ref>[[آیه 2 سوره مومنون|همان، آیه ۲.]]</ref>»}}؛ مؤمنان رستگار شدند، آنها که در نمازشان خشوع دارند.
 یکی از صفات برجسته مؤمنان خشوع در [[نماز]] است. این [[آیه]] اقامه نماز را نشانه مؤمنان نمی‌شمارد بلکه خشوع در نماز را ویژگی آنان برمی‌شمرد.<ref>جعفر شریعتمداری، شرح و تفسیر لغات بر اساس تفسیر نمونه، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس، ۱۳۷۲، ج۱، ص۶۸۲.</ref> خشوع در نماز هم به قلب است هم به اعضا؛ خشوع به قلب این است که از همه چیز روی برگرداند و تنها متوجه پرستش و نیایش خدا باشد و خشوع اعضا این است که چشم را فرو نهد و توجه به کسی و چیزی نکند و از کارهای بیهوده خودداری کند.<ref>طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه علی کرمی، تهران، فراهانی، ۱۳۶۰، اول، ج۱۷، ص۳۱.</ref> بی‌حرکت شدن اعضا از ترس، مقام طرف را بزرگ داشتن و اهتمام بر بزرگداشت او و تذلل و... از معانی دیگر خشوع اعضا می‌باشد.<ref>طباطبائی، محمد حسینی، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی ۱۳۷۴، پنجم، ج۱۵، ص۶.</ref> خشوع و حضور قلب از شروط باطنى [[نماز]] بوده<ref>غزالى، ج۱، ص۳۵۳.</ref> و نشانه خشوعِ دل در نماز آن است که اولاً اندامها نیز به تبعِ دل خاشع شوند و ثانیاً نمازگزار آن‌قدر در معناى نماز غرق شود که نداند در سمت راست و چپش چه کسانى ایستاده‌اند. [[سعید بن جبیر|سعید بن جُبَیر]] گفته است: «از چهل سال پیش که شنیدم [[ابن عباس|ابن‌ عباس]] مى‌گفت: "خشوع در نماز به این است که نمازگزار نداند در طرف راست و چپش کیست"، هیچگاه در نماز ندانسته‌ام که در دو طرفم چه کسانى ایستاده‌اند».<ref>رجوع کنید به ابوطالب ملکى، ج۲، ص۹۷.</ref> از [[اویس قرنی|اویس قرنى]] نیز پرسیدند خشوع در نماز چیست؟ گفت: «آن که اگر تیر به پهلوى وى زنند خبردار نشود».<ref>رجوع کنید به عطار، ج۱، ص۲۲.</ref>
@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 '''۳- نسبت خشوع به چشم:'''
-{{متن قرآن|«خُشَّعًا أَبْصَارُهُمْ یخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ کأَنَّهُمْ جَرَادٌ مُّنتَشِرٌ»}}؛<ref>[[سوره قمر]]/۷.</ref> آنان در حالی که چشم‌هایشان از شدت وحشت به زیر افتاد، همچون ملخهای پراکنده از قبرها خارج می‌شوند.
+{{متن قرآن|«خُشَّعًا أَبْصَارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ كَأَنَّهُمْ جَرَادٌ مُنْتَشِرٌ»}}<ref>[[آیه 7 سوره قمر|سوره قمر، آیه ۷.]]</ref>؛ آنان در حالی که چشم‌هایشان از شدت وحشت به زیر افتاد، همچون ملخهای پراکنده از قبرها خارج می‌شوند.
 نسبت خشوع به چشم‌ها به خاطر آن است که صحنه [[قیامت]]، آنقدر هولناک است که تاب تماشای آن را ندارند لذا چشم از آن برمی‌گیرند و به زیر می‌اندازند.<ref>نمونه، پیشین، ج ۲۳، ص ۲۳.</ref> در حقیقت خشوع نوعی ذلت است و حالت ذلت بیش از هر چیز در دیدگان ظهور می‌کند.<ref>المیزان، پیشین، ج ۱۹، ص ۹۳.</ref>
@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 '''۴- نسبت خشوع به صدا:'''
-{{متن قرآن|«یوْمَئِذٍ یتَّبِعُونَ الدَّاعِی لَا عِوَجَ لَهُ وَخَشَعَت الْأَصْوَاتُ لِلرَّحْمَنِ فَلَا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْسًا»}}؛<ref>[[سوره طه]]/۱۰۸.</ref> در آن روز همه از دعوت کننده الهی، پیروی نموده و قدرت بر مخالفت او نخواهند داشت (و همگی از قبرها برمی‌خیزند) و همه صداها در برابر (عظمت) خداوند رحمان، خاضع می‌شود و جز صدای آهسته چیزی نمی‌شنوی.
+{{متن قرآن|«يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لَا عِوَجَ لَهُ ۖ وَخَشَعَتِ الْأَصْوَاتُ لِلرَّحْمَٰنِ فَلَا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْسًا»}}؛<ref>[[آیه 108 سوره طه|سوره طاها، آیه ۱۰۸.]]</ref> در آن روز همه از دعوت کننده الهی، پیروی نموده و قدرت بر مخالفت او نخواهند داشت (و همگی از قبرها برمی‌خیزند) و همه صداها در برابر (عظمت) خداوند رحمان، خاضع می‌شود و جز صدای آهسته چیزی نمی‌شنوی.
 این خاموشی صداها یا به خاطر سیطره عظمت الهی بر عرصه محشر است که همگان در برابرش خشوع می‌کنند یا در اثر ترس حساب و کتاب و نتیجه اعمال است یا هر دو.<ref>تفسیر نمونه، پیشین، ج ۱۳، ص ۳۰۴.</ref> برخی گویند: (مخاطبین این آیه) افراد خشنی بوده‌اند که در این دنیا لحن‌های تند و آمرانه داشته‌اند و در آنجا خاموش شده‌اند و فقط صدای پاهای آنها شنیده می‌شود.<ref>مجمع البیان، پیشین، ج ۱۶، ص ۷۴.</ref>

@@ سطر ۱۸: / سطر ۱۸: @@
 {{متن قرآن|«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِینَ هُمْ فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ»}}؛<ref>[[سوره مومنون]]/۲–۱.</ref> مؤمنان رستگار شدند، آنها که در نمازشان خشوع دارند.
-یکی از صفات برجسته مؤمنان خشوع در [[نماز]] است. این [[آیه]] اقامه نماز را نشانه مؤمنان نمی‌شمارد بلکه خشوع در نماز را ویژگی آنان برمی‌شمرد.<ref>جعفر شریعتمداری، شرح و تفسیر لغات بر اساس تفسیر نمونه، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس، ۱۳۷۲، ج۱، ص۶۸۲.</ref> خشوع در نماز هم به قلب است هم به اعضا؛ خشوع به قلب این است که از همه چیز روی برگرداند و تنها متوجه پرستش و نیایش خدا باشد و خشوع اعضا این است که چشم را فرو نهد و توجه به کسی و چیزی نکند و از کارهای بیهوده خودداری کند.<ref>طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه علی کرمی، تهران، فراهانی، ۱۳۶۰، اول، ج۱۷، ص۳۱.</ref> بی‌حرکت شدن اعضا از ترس، مقام طرف را بزرگ داشتن و اهتمام بر بزرگداشت او و تذلل و... از معانی دیگر خشوع اعضا می‌باشد.<ref>طباطبائی، محمد حسینی، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی ۱۳۷۴، پنجم، ج۱۵، ص۶.</ref>
+یکی از صفات برجسته مؤمنان خشوع در [[نماز]] است. این [[آیه]] اقامه نماز را نشانه مؤمنان نمی‌شمارد بلکه خشوع در نماز را ویژگی آنان برمی‌شمرد.<ref>جعفر شریعتمداری، شرح و تفسیر لغات بر اساس تفسیر نمونه، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس، ۱۳۷۲، ج۱، ص۶۸۲.</ref> خشوع در نماز هم به قلب است هم به اعضا؛ خشوع به قلب این است که از همه چیز روی برگرداند و تنها متوجه پرستش و نیایش خدا باشد و خشوع اعضا این است که چشم را فرو نهد و توجه به کسی و چیزی نکند و از کارهای بیهوده خودداری کند.<ref>طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه علی کرمی، تهران، فراهانی، ۱۳۶۰، اول، ج۱۷، ص۳۱.</ref> بی‌حرکت شدن اعضا از ترس، مقام طرف را بزرگ داشتن و اهتمام بر بزرگداشت او و تذلل و... از معانی دیگر خشوع اعضا می‌باشد.<ref>طباطبائی، محمد حسینی، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی ۱۳۷۴، پنجم، ج۱۵، ص۶.</ref> خشوع و حضور قلب از شروط باطنى [[نماز]] بوده<ref>غزالى، ج۱، ص۳۵۳.</ref> و نشانه خشوعِ دل در نماز آن است که اولاً اندامها نیز به تبعِ دل خاشع شوند و ثانیاً نمازگزار آن‌قدر در معناى نماز غرق شود که نداند در سمت راست و چپش چه کسانى ایستاده‌اند. [[سعید بن جبیر|سعید بن جُبَیر]] گفته است: «از چهل سال پیش که شنیدم [[ابن عباس|ابن‌ عباس]] مى‌گفت: "خشوع در نماز به این است که نمازگزار نداند در طرف راست و چپش کیست"، هیچگاه در نماز ندانسته‌ام که در دو طرفم چه کسانى ایستاده‌اند».<ref>رجوع کنید به ابوطالب ملکى، ج۲، ص۹۷.</ref> از [[اویس قرنی|اویس قرنى]] نیز پرسیدند خشوع در نماز چیست؟ گفت: «آن که اگر تیر به پهلوى وى زنند خبردار نشود».<ref>رجوع کنید به عطار، ج۱، ص۲۲.</ref>
 '''۳- نسبت خشوع به چشم:'''
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 این خاموشی صداها یا به خاطر سیطره عظمت الهی بر عرصه محشر است که همگان در برابرش خشوع می‌کنند یا در اثر ترس حساب و کتاب و نتیجه اعمال است یا هر دو.<ref>تفسیر نمونه، پیشین، ج ۱۳، ص ۳۰۴.</ref> برخی گویند: (مخاطبین این آیه) افراد خشنی بوده‌اند که در این دنیا لحن‌های تند و آمرانه داشته‌اند و در آنجا خاموش شده‌اند و فقط صدای پاهای آنها شنیده می‌شود.<ref>مجمع البیان، پیشین، ج ۱۶، ص ۷۴.</ref>
 ==راه تحصیل خشوع==
 تحصیل خشوع تا حدی اختیاری است؛ در اصلِ [[فطرت]] انسان، مایه اصلی خشوع مثل سایر احساسات و عواطف وجود دارد و قابل تضعیف و تقویت است.<ref>آیت الله مصباح یزدی، اخلاق در قرآن، پیشین، ص ۴۱۳.</ref>
@@ سطر ۴۲: / سطر ۶۱: @@
 <references />
 ==منابع==
-* علی محمودی، "خشوع"، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۱.
+*علی محمودی، "خشوع"، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۱.
 [[رده:اخلاق الهی]]
 [[رده:صفات پسندیده]]

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 ==منابع==
-[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=31621#_ftn20 خشوع، علی محمودی، سایت پژوهشکده باقرالعلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)]، تاریخ بازیابی: 26 اردیبهشت 1391.
+علی محمودی، خشوع، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 26 اردیبهشت 1391.
 [[رده:اخلاق الهی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۱۱
سطر ۵۰:		سطر ۵۰:
	[[رده:اخلاق الهی]]		[[رده:اخلاق الهی]]
	[[رده:صفات پسندیده]]		[[رده:صفات پسندیده]]
		+	[[رده: مقاله های مهم]]
		+
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= متوسط
		+	\|عنوان بندی مناسب= خوب
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= متوسط
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= خوب
		+	\|کیفیت پژوهش= خوب
		+	\|رده= دارد
		+	}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۱۲
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}		{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر\|ماخذ=پایگاه}}