خزیمة بن ثابت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۳۴

2021-08-10T06:34:02Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-10T06:23:45Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۳۳

2020-05-06T08:33:06Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۲۷

2014-01-21T06:27:47Z

نمایش تغییرات

اله یاری: صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}} خُزَيْمَة ‌بن ث...' ایجاد کرد

2013-12-09T06:20:42Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{نیازمند ویرایش فنی}} {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}} خُزَيْمَة ‌بن ث...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{نیازمند ویرایش فنی}}
{{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}}
خُزَيْمَة ‌بن ثابِت ، خُزَيْمَة ‌بن ثابِت بن فاكِه ‌بن ثَعْلَبَة‌بن ساعده انصارى، از اصحاب برجسته پيامبر اسلام صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم و از ياران مشهور حضرت على عليه‌السلام. او از اهالى مدينه، قبيله اوس و طايفه بنى‌خَطْمَه بود. مادرش، كَبْشَه دختر اَوْس، از بنى‌ساعده بود <ref> (ابن‌كلبى، ج1، ص642ـ643؛ ابن‌اثير، 1970ـ 1973، ج 2، ص 133؛ نَوَوى، قسم 1، جزء1، ص175) </ref>. كنيه خزيمه را ابوعماره نوشته‌اند <ref> (رجوع کنید به ابن‌عبدالبرّ، ج 2، ص 448؛ ابن‌اثير، همانجا؛ ابن‌حجر عسقلانى، 1412، ج 2، ص 278) </ref>. او از نخستين مردم مدينه بود كه به اسلام گرويد. وى بتهاى بنى خَطْمَه را به دست خود شكست <ref> (ابن‌اثير؛ ابن‌حجر عسقلانى، همانجاها) </ref>.

خزيمة‌بن ثابت به ذوالشهادتين ملقب است، زيرا در جريان گواهى دادن بر صحت يك دادوستد، رسول خدا شهادت او را به منزله شهادت دو شاهد عادل پذيرفت كه ظاهرآ ناشى از ايمان استوار خزيمه به رسول خدا و اسلام بوده است <ref> (رجوع کنید به ابن‌كلبى، ج 1، ص 643؛ ابن‌اثير، همانجا؛ ابن‌حجر عسقلانى، 1412، ج 2، ص 278ـ279) </ref>. اين امر موجب جايگاهى ارزشمند براى خزيمه و مايه افتخار مردم مدينه اعم از اوس و خزرج شد <ref> (رجوع کنید به ذهبى، ج 2، ص 478؛ ابن‌حجر عسقلانى، 1412، ج 2، ص 279) </ref>. گواهى خزيمه درباره اسبى بود به نام مُرْتَجِز، كه پيامبر در بازار تطحاء آن را از يك اعرابى خريد، و چون بازگشت تا بهاى آن را بپردازد، آن اعرابى در اثر اغواى عده‌اى از منافقان، معامله را انكار كرد. خزيمه كه با گروهى از اصحاب در آنجا حضور داشت، به نفع رسول خدا شهادت داد. اعرابى اعتراض كرد كه او شهادت مى‌دهد در حالى كه حضور نداشته است. چون پيامبر از خزيمه پرسيد كه آيا هنگام خريد و فروش حضور داشته است، خزيمه پاسخ داد نه، اما مى‌داند كه پيامبر آن را خريده است. او افزود آيا پيامبر را به آنچه از سوى خدا آورده است تصديق كند، اما وى را عليه اين اعرابى پليد تصديق نكند. پيامبر از جواب او تعجب كرد و به او گفت شهادتش همچون شهادت دو نفر است. پس از آن، پيامبر فرمود هر كه خزيمه به نفع يا برضد وى براى او شهادت دهد، او را بس است <ref> (كلينى، ج 7، ص 401؛ نيز رجوع کنید به ابن‌سعد، ج 1، ص 490، ج 4، ص 378ـ 379؛ مقدسى، ج 5، ص 24ـ25؛ ابن‌اثير، 1970ـ1973، ج 1، ص 37، ج 2، ص 133). </ref>

خزيمه در غزوه بدر و جنگها و غزوات پس از آن شركت كرد <ref> (رجوع کنید به ابن‌عبدالبرّ، ج 2، ص 448؛ ابن‌اثير، 1970ـ1973، ج 2، ص 133) </ref>. به روايتى، وى نخستين بار در غزوه احد حضور يافت (رجوع کنید به ذهبى، ج2، ص 485)، اما نويسندگان مَغازى نام وى را در شمار ياران پيامبر در غزوه احد ياد نكرده‌اند؛ لذا برخى حضور او را در غزواتِ بعد از اُحُد دانسته‌اند <ref> (رجوع کنید به ابن‌اثير، همانجا؛ ابن‌حجر عسقلانى، 1415، ج 2، ص 557) </ref>. در هنگام فتح مكه، خزيمة‌بن ثابت پرچم طايفه بنى‌خطمه را حمل مى‌كرد (ابن‌عبدالبرّ، همانجا).

خزيمه، همراه با برخى ديگر از اصحاب، پس از رحلت پيامبر در امر خلافت به حضرت على رجوع كرد و خلافت ابوبكر را نپذيرفت و در اين‌باره با ابوبكر محاجه كرد و شهادت داد كه پيامبر در روز غديرخم فرمود، «مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَهْذا علىٌّ مَوْلاه» و به ولايت و برادرى و جانشينى على عليه‌السلام گواهى داد <ref> (رجوع کنید به يعقوبى، ج 2، ص 179؛ ابن‌بابويه، ص 53؛ كشى، ص 38، 45؛ حسينى ميلانى، ج 1، ص 435ـ436، ج 6، ص 54ـ55، ج 7، ص100، ج 9، ص 17، 128) </ref>.

پس از قتل عثمان (سال 35) كه مردم مدينه با حضرت على بيعت كردند، خزيمه نيز با آن حضرت بيعت نمود <ref> (ابن‌سعد، ج 3، ص 31) </ref>. در جنگ جمل* (سال 36)، وى از بزرگان انصار بود كه براى يارى امام على اعلام آمادگى كرد و براى جنگ با پيمان‌شكنان، همراه امام از مدينه عازم بصره شد <ref> (رجوع کنید به مسعودى، ج 3، ص 103ـ104؛ ابن‌اثير، 1399ـ 1402، ج 3، ص 221؛ نيز رجوع کنید به مفيد، ص 54ـ55، 61، 105) </ref>. وى در حالى كه عمامه‌اى زرد و جامه‌اى سپيد پوشيده و شمشيرى بر كمر بسته و كمانى برگردن نهاده بود، سوار بر اسبى وارد بصره شد، در حالى‌كه در پى او هزار سوار بودند (مسعودى، ج 3، ص 104ـ105). خزيمه چنان نزد على عليه‌السلام عزيز و گرامى بود كه در جنگ جمل وقتى امام بر پسرش محمد حنفيه خشم گرفت، به خواهش او پرچم طلايه سپاه را از نو به محمد بازگرداند <ref> (رجوع کنید به همان، ج 3، ص 112ـ113) </ref>. بعدآ خزيمة‌بن ثابت همراه على عليه‌السلام به كوفه رفت و پيوسته با او بود (ابن‌سعد، ج 6، ص 51). وى در جنگ صفّين* نيز از بزرگان سپاه امام بود و با ايمان به حقانيت امام على، سرسختانه با سپاهيان معاويه جنگيد و از فريب‌كارى معاويه سستى به خود راه نداد <ref> (رجوع کنید به ذهبى، همانجا؛ امين، ج 6، ص 319) </ref>. پس از آنكه عمار ياسر* به شهادت رسيد، خزيمه به چادر خويش رفت، غسل كرد و به ميدان جنگ آمد و چندان نبرد كرد تا به شهادت رسيد <ref> (ابن‌سعد، ج 3، ص 32، 263؛ كشى، ص 52ـ53؛ ابن‌عساكر، ج 16، ص370) </ref>. او از پيامبر روايت كرد كه عماربن ياسر به دست گروهى ستمكار (الفئه الباغية) كشته خواهد شد (رجوع کنید به ابن‌سعد، ج 3، ص 259؛ ابن‌عبدالبرّ، همانجا؛ ابن‌حجر عسقلانى، 1412، ج 2، ص279). شهادت خزيمة‌بن ثابت، در مرحله‌اى از جنگ صفّين، معروف به «يوم وَقعة الخميس»، روى داد كه آتش پيكار بسيار شديد شد <ref> (رجوع کنید به نصربن مزاحم، ص 362ـ363؛ ابن‌عبدالبرّ، همانجا) </ref>. امام على خزيمة‌بن ثابت را از برادران خويش ياد كرد كه تا آخر بر راه حق پايدار ماندند (رجوع کنید به نهج‌البلاغه، خطبه 182). شوشترى (ج4، ص 173) به استناد همين گزارشها، قول كسانى را كه گفته‌اند خزيمه در جنگ جمل و صِفّين، تا پيش‌از شهادت عمّار وارد جنگ نشد، رد كرده است <ref> (درباره قول مذكور رجوع کنید به ابن‌سعد؛ ابن‌عبدالبرّ، همانجاها؛ ابن‌اثير، 1399ـ1402، ج 3، ص 325؛ ابن‌حجر عسقلانى، 1412، ج 2، ص 173؛ نيز امين، ج 6، ص318).
</ref>
برخى راويان گفته‌اند كه خزيمة‌بن ثابت در زمان عثمان درگذشت و كسى كه در صفّين حضور داشت، فرد ديگرى همنام او بود <ref> (رجوع کنید به طبرى، ج 4، ص 447؛ ابن‌عساكر، ج 16، ص 371ـ372) </ref>، اما شهادت خزيمة‌بن ثابت در صفّين، طبق روايات عام و خاص، متواتر است و انكار شهادت خزيمه در صفّين، در واقع تلاشى از سوى معاندان براى بيان اين مطلب است كه مجاهدان بدر حضرت على را در صفّين يارى نكرده‌اند <ref> (شوشترى، ج 4، ص 172) </ref>. به‌علاوه، غالب مورخان گفته‌اند ذوالشهادتين همان خزيمة‌بن ثابت است و با استناد به كتب انساب، در ميان انصار هيچ مرد ديگرى به نام خزيمة‌بن ثابت نبوده است. اين نظر كه خزيمه فردى غير از ذوالشهادتين است، در حقيقت ناشى از تعصبهاى برخاسته از تبليغات امويان است <ref> (براى نمونه رجوع کنید به ابن ابى‌الحديد، ج 10، ص 109؛ ابن‌حجر عسقلانى، 1412، ج 2، ص280؛ نيز رجوع کنید به امين، ج 6، ص 317ـ 318) </ref>. پسران خزيمة‌بن ثابت، عبداللّه و عبدالرحمان و عُماره نام داشتند (ابن‌سعد، ج 4، ص 378).

خزيمة‌بن ثابت در زمره راويان حديث و از ثقات به شمار مى‌رود و بى‌واسطه از رسول خدا نقل حديث كرده است <ref> (نووى، قسم1، جزء1، ص 176، كه شمار آنها را 38 حديث دانسته است؛ براى نمونه رجوع کنید به ابن‌عساكر، ج 16، ص 358، 366؛ ابن‌اثير، 1970ـ 1973، ج 2، ص 133) </ref>. كسانى نيز از خزيمة‌بن ثابت روايت كرده‌اند از جمله فرزندش عماره، جابربن عبداللّه انصارى، عمارة‌بن عثمان‌بن حنيف، عمروبن ميمون، ابراهيم‌بن سعدبن ابى‌وقاص، ابوعبداللّه جَدَلى، عبداللّه‌بن يزيد خطمى و عطاءبن يَسار <ref> (رجوع کنید به ابن‌حجر عسقلانى، 1415، ج 2، ص 556) </ref>.

خزيمة ذوق شاعرى نيز داشت و اشعار بسيارى به او منسوب است. بعضى او را در زمره شعراى شيعه برشمرده‌اند، كه در وقايعى چون سقيفه بنى ساعده*، جمل و صفّين در تفضيل و ستايش امير مؤمنان عليه‌السلام و حمايت از آن حضرت اشعار فراوانى سروده است <ref> (رجوع کنید به نصربن مزاحم، ص 398؛ ابن‌شهرآشوب، ج 2، ص 211، 320، 345، 362، 375ـ376؛ ابن ابى‌الحديد، ج 1، ص 145ـ146، ج 13، ص 231) </ref>. دختر خزيمه نيز در رثاى پدر مرثيه‌اى سروده است<ref> (رجوع کنید به نصربن مزاحم، ص 365ـ 366) </ref>. محل قبر خزيمة‌بن ثابت در صفّين ناشناخته است <ref> (هروى، ص 62) </ref>.

منابع مقاله :

(1)ابن‌ابى‌الحديد، شرح نهج‌البلاغة، چاپ محمد ابوالفضل ابراهيم، قاهره 1385ـ1387/ 1965 1967، چاپ افست بيروت [.بى‌تا]؛

(2) ابن‌اثير، اسدالغابة فى‌معرفة‌الصحابة، چاپ محمد ابراهيم بنا و محمد احمد عاشور، قاهره 1970ـ1973؛

(3) همو، الكامل فى التاريخ، بيروت 1385ـ1386/ 1965ـ1966، چاپ افست 1399ـ1402/ 1979ـ1982؛

(4) ابن‌بابويه، امالى‌الصدوق، بيروت 1400/1980؛

(5) ابن‌حجر عسقلانى، الاصابة فى تمييزالصحابة، چاپ على محمدبجاوى، بيروت 1412/1992؛

(6) همو، كتاب تهذيب‌التهذيب، چاپ صدقى جميل عطار، بيروت 1415/1995؛

(7) ابن‌سعد (بيروت)؛

(8) ابن شهرآشوب، مناقب آل ابى‌طالب، نجف 1956؛

(9) ابن‌عبدالبرّ، الاستيعاب فى معرفة‌الاصحاب، چاپ على‌محمد بجاوى، بيروت 1412/1992؛

(10) ابن‌عساكر، تاريخ مدينة دمشق، چاپ على شيرى، بيروت 1415ـ1421/1995ـ2001؛

(11) ابن‌كلبى، جَمْهَرة‌النسب، ج 1، چاپ ناجى حسن، بيروت 1407/1986؛

(12) امين؛

(13) على حسينى‌ميلانى، نفحات‌الازهار فى خلاصة عبقات‌الانوار، قم 1384ش؛

(14) ذهبى؛

(15) شوشترى؛

(16) طبرى، تاريخ (بيروت)؛

(17) على‌بن‌ابى‌طالب(ع)، امام اول، نهج‌البلاغه، ترجمه جعفر شهيدى، تهران 1370ش؛

(18) محمدبن عمر كشى، اختيارمعرفة‌الرجال، ]تلخيص[ محمدبن حسن طوسى، چاپ حسن مصطفوى، مشهد 1348ش؛

(19) كلينى؛

(20) مسعودى، مروج (بيروت)؛

(21) محمدبن محمد مفيد، الجمل و النُصرة لسيد العترة فى حرب‌البصرة، چاپ على ميرشريفى، قم1374ش؛

(22) مطهربن طاهر مقدسى، كتاب البدء و التاريخ، چاپ كلمان هوار، پاريس 1899ـ1919، چاپ افست تهران 1962؛

(23) نصربن مزاحم، وقعة صفّين، چاپ عبدالسلام محمد هارون، قاهره 1382، چاپ افست قم 1404؛

(24) يحيى‌بن شرف نَوَوى، تهذيب‌الاسماء و اللغات، مصر: ادارة‌الطباعة المنيرية، [.بى‌تا]، چاپ افست تهران] بى‌تا.[؛

(25) على‌بن ابى‌بكر هروى، كتاب‌الاشارات الى معرفة‌الزيارات، چاپ ژانين سوردل ـ تومين، دمشق 1953؛

(26) يعقوبى، تاريخ.

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*دانشنامه جهان اسلام، مدخل "خزیمه بن ثابت " از محمدحسن سعيدى، در دسترس در[http://lib.eshia.ir/23019/16/7044 کتابخانه مدرسه فقاهت] تاریخ بازیابی:18 آذر ماه 1392.
[[رده:اصحاب پیامبر]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}}
-'''«خُزَیمَة ‌بن ثابِت انصارى»''' از اصحاب برجسته [[پیامبر اسلام]] (صلى‌ اللّه‌ علیه‌ و آله‌) و از یاران باوفای [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] (علیه‌السلام) است. او از قبیله [[اوس]] و از نخستین مردم [[مدینه|مدینه]] بود که به [[اسلام]] گروید و بتهاى طایفه خود یعنی بنى خَطْمَه را شکست.<ref>ابن‌اثیر؛ ابن‌حجر عسقلانى، همانجاها.</ref> خزیمه سرانجام در [[جنگ صفین|جنگ صفین]] در رکاب امام على (علیه‌السلام) به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید.
+'''«خُزَیمَة ‌بن ثابِت انصارى»''' از اصحاب برجسته [[پیامبر اسلام]] (صلى‌ اللّه‌ علیه‌ و آله‌) و از یاران باوفای [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] (علیه‌السلام) است. او از قبیله [[اوس]] و از نخستین مردم [[مدینه|مدینه]] بود که به [[اسلام]] گروید و بتهاى طایفه خود یعنی بنى خَطْمَه را شکست.<ref>ابن‌اثیر؛ ابن‌حجر عسقلانى، همانجاها.</ref> خزیمه سرانجام در [[جنگ صفین|جنگ صفین]] در رکاب [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] (علیه‌السلام) به [[شهادت در راه خدا|شهادت]] رسید.
-== خزیمه در عصر پیامبر ==
+==خزیمه در عصر پیامبر==
-خزیمة‌ بن ثابت به «ذوالشهادتین» ملقب است، زیرا در جریان گواهى دادن بر صحت یک داد و ستد، رسول خدا [[شهادت (در فقه)|شهادت]] او را به منزله شهادت دو شاهد عادل پذیرفت که ظاهراً ناشى از [[ایمان]] استوار خزیمه به رسول خدا و اسلام بوده است.<ref>رجوع کنید به ابن‌کلبى، ج۱، ص۶۴۳؛ ابن‌اثیر، همانجا؛ ابن‌حجر عسقلانى، ۱۴۱۲، ج۲، ص۲۷۸ـ۲۷۹.</ref> این امر موجب جایگاهى ارزشمند براى خزیمه و مایه افتخار مردم مدینه اعم از [[اوس]] و [[خزرج]] شد.<ref>رجوع کنید به ذهبى، ج۲، ص۴۷۸؛ ابن‌حجر عسقلانى، ۱۴۱۲، ج۲، ص۲۷۹.</ref>
+خزیمة‌ بن ثابت به «ذوالشهادتین» ملقب است، زیرا در جریان گواهى دادن بر صحت یک داد و ستد، [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] (صلى‌ اللّه‌ علیه‌ و آله‌) [[شهادت (در فقه)|شهادت]] او را به منزله شهادت دو شاهد عادل پذیرفت که ظاهراً ناشى از [[ایمان]] استوار خزیمه به رسول خدا و [[اسلام]] بوده است.<ref>رجوع کنید به ابن‌کلبى، ج۱، ص۶۴۳؛ ابن‌اثیر، همانجا؛ ابن‌حجر عسقلانى، ۱۴۱۲، ج۲، ص۲۷۸ـ۲۷۹.</ref> این امر موجب جایگاهى ارزشمند براى خزیمه و مایه افتخار مردم [[مدینه]] اعم از [[اوس]] و [[خزرج]] شد.<ref>رجوع کنید به ذهبى، ج۲، ص۴۷۸؛ ابن‌حجر عسقلانى، ۱۴۱۲، ج۲، ص۲۷۹.</ref>
-گواهى خزیمه درباره اسبى بود به نام مُرْتَجِز که پیامبر در بازار بطحاء آن را از یک اعرابى خرید و چون بازگشت تا بهاى آن را بپردازد، آن اعرابى در اثر اغواى عده‌اى از [[نفاق|منافقان]]، معامله را انکار کرد. خزیمه که با گروهى از اصحاب در آنجا حضور داشت، به نفع رسول خدا شهادت داد. اعرابى اعتراض کرد که او شهادت مى‌دهد در حالى که حضور نداشته است. چون پیامبر از خزیمه پرسید که آیا هنگام خرید و فروش حضور داشته است، خزیمه پاسخ داد نه اما مى‌داند که پیامبر آن را خریده است، به این استدلال که آیا پیامبر را به آنچه از سوى خدا آورده است تصدیق کند، اما وى را علیه این اعرابى پلید تصدیق نکند. پیامبر از جواب او تعجب کرد و به او گفت شهادتش همچون شهادت دو نفر است. پس از آن، پیامبر فرمود: هر که خزیمه به نفع یا برضد وى براى او شهادت دهد، او را بس است.<ref>کلینى، ج۷، ص۴۰۱؛ نیز رجوع کنید به ابن‌سعد، ج۱، ص۴۹۰، ج۴، ص۳۷۸ـ۳۷۹؛ مقدسى، ج۵، ص۲۴ـ۲۵؛ ابن‌اثیر، ۱۹۷۰ـ۱۹۷۳، ج۱، ص۳۷، ج۲، ص۱۳۳.</ref>
+گواهى خزیمه درباره اسبى بود به نام «مُرْتَجِز» که [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] در بازار بطحاء آن را از یک اعرابى خرید و چون بازگشت تا بهاى آن را بپردازد، آن اعرابى در اثر اغواى عده‌اى از [[نفاق|منافقان]]، معامله را انکار کرد. خزیمه که با گروهى از اصحاب در آنجا حضور داشت، به نفع رسول خدا شهادت داد. اعرابى اعتراض کرد که او شهادت مى‌دهد در حالى که حضور نداشته است. چون پیامبر از خزیمه پرسید که آیا هنگام خرید و فروش حضور داشته است، خزیمه پاسخ داد نه اما مى‌داند که پیامبر آن را خریده است، به این استدلال که «آیا پیامبر را به آنچه از سوى خدا آورده است تصدیق کند، اما وى را علیه این اعرابى تصدیق نکند؟». پیامبر از جواب او تعجب کرد و به او گفت شهادتش همچون شهادت دو نفر است. پس از آن، پیامبر فرمود: هر که خزیمه به نفع یا برضد وى براى او شهادت دهد، او را بس است.<ref>کلینى، ج۷، ص۴۰۱؛ نیز رجوع کنید به ابن‌سعد، ج۱، ص۴۹۰، ج۴، ص۳۷۸ـ۳۷۹؛ مقدسى، ج۵، ص۲۴ـ۲۵؛ ابن‌اثیر، ۱۹۷۰ـ۱۹۷۳، ج۱، ص۳۷، ج۲، ص۱۳۳.</ref>
-خزیمه در [[غزوه بدر]] و جنگها و [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات]] پس از آن شرکت کرد.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبرّ، ج۲، ص۴۴۸؛ ابن‌اثیر، ۱۹۷۰ـ۱۹۷۳، ج۲، ص۱۳۳.</ref> به روایتى، وى نخستین بار در [[غزوه احد]] حضور یافت،<ref>رجوع کنید به ذهبى، ج۲، ص۴۸۵.</ref> اما نویسندگان مَغازى نام وى را در شمار یاران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] در غزوه احد یاد نکرده‌اند؛ لذا برخى حضور او را در غزواتِ بعد از اُحُد دانسته‌اند.<ref>رجوع کنید به ابن‌اثیر، همانجا؛ ابن‌حجر عسقلانى، ۱۴۱۵، ج۲، ص۵۵۷.</ref> در هنگام فتح مکه، خزیمة‌ بن ثابت پرچم طایفه بنى‌خطمه را حمل مى‌کرد.<ref>ابن‌عبدالبرّ، همانجا.</ref>
+خزیمه در [[غزوه بدر]] و جنگها و [[غزوات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله|غزوات]] پس از آن شرکت کرد.<ref>رجوع کنید به ابن‌عبدالبرّ، ج۲، ص۴۴۸؛ ابن‌اثیر، ۱۹۷۰ـ۱۹۷۳، ج۲، ص۱۳۳.</ref> به روایتى، وى نخستین بار در [[غزوه احد]] حضور یافت،<ref>رجوع کنید به ذهبى، ج۲، ص۴۸۵.</ref> اما نویسندگان مَغازى نام وى را در شمار یاران پیامبر در غزوه احد یاد نکرده‌اند؛ لذا برخى حضور او را در غزواتِ بعد از اُحُد دانسته‌اند.<ref>رجوع کنید به ابن‌اثیر، همانجا؛ ابن‌حجر عسقلانى، ۱۴۱۵، ج۲، ص۵۵۷.</ref> در هنگام فتح مکه، خزیمة‌ بن ثابت پرچم طایفه بنى‌خطمه را حمل مى‌کرد.<ref>ابن‌عبدالبرّ، همانجا.</ref>
-== خزیمه در زمان خلفا ==
+==خزیمه در زمان خلفا==
 خزیمه بن ثابت، همراه با برخى دیگر از اصحاب، پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیامبر]] در امر [[خلافت]] به [[امام علی علیه السلام|حضرت على]] علیه السلام رجوع کرد و خلافت [[ابوبکر|ابوبکر]] را نپذیرفت و در این‌باره با ابوبکر محاجّه کرد و شهادت داد که پیامبر در روز [[واقعه غدیر|غدیر خم]] فرمود: «مَنْ کنْتُ مَوْلاهُ فَهْذا علىٌّ مَوْلاه» و به [[ولایت]] و برادرى و جانشینى على علیه‌السلام گواهى داد.<ref>رجوع کنید به یعقوبى، ج۲، ص۱۷۹؛ ابن‌بابویه، ص۵۳؛ کشى، ص۳۸، ۴۵؛ حسینى میلانى، ج۱، ص۴۳۵ـ۴۳۶، ج۶، ص۵۴ـ۵۵، ج۷، ص۱۰۰، ج۹، ص۱۷، ۱۲۸.</ref>
@@ سطر ۲۱: / سطر ۲۱: @@
 به استناد همین گزارشها، قول کسانى را که گفته‌اند خزیمه در جنگ جمل و صِفّین تا پیش‌ از شهادت [[عمار یاسر|عمّار]] وارد جنگ نشد، رد می شود.<ref>درباره قول مذکور رجوع کنید به ابن‌سعد؛ ابن‌عبدالبرّ، همانجاها؛ ابن‌اثیر، ۱۳۹۹ـ۱۴۰۲، ج۳، ص۳۲۵؛ ابن‌حجر عسقلانى، ۱۴۱۲، ج۲، ص۱۷۳؛ نیز امین، ج۶، ص۳۱۸.</ref> برخى راویان گفته‌اند که خزیمة‌ بن ثابت در زمان [[عثمان بن عفان|عثمان]] درگذشت و کسى که در صفین حضور داشت، فرد دیگرى همنام او بود.<ref>رجوع کنید به طبرى، ج۴، ص۴۴۷؛ ابن‌عساکر، ج۱۶، ص۳۷۱ـ۳۷۲.</ref> اما شهادت خزیمة‌ بن ثابت در صفین، طبق روایات عام و خاص، [[خبر متواتر|متواتر]] است و انکار شهادت خزیمه در صفّین، در واقع تلاشى از سوى معاندان براى بیان این مطلب است که مجاهدان [[غزوه بدر|بدر]]، حضرت على علیه السلام را در صفّین یارى نکرده‌اند.<ref>شوشترى، ج۴، ص۱۷۲.</ref> به‌ علاوه غالب مورخان گفته‌اند: «ذوالشهادتین» همان خزیمة‌ بن ثابت است و با استناد به کتب انساب، در میان [[انصار]] هیچ مرد دیگرى به نام خزیمة‌ بن ثابت نبوده است. این نظر که خزیمه فردى غیر از ذوالشهادتین است، در حقیقت ناشى از [[تعصب|تعصبهاى]] برخاسته از تبلیغات [[بنی امیه|امویان]] است.<ref>براى نمونه رجوع کنید به ابن ابى‌الحدید، ج۱۰، ص۱۰۹؛ ابن‌ حجر عسقلانى، ۱۴۱۲، ج۲، ص۲۸۰؛ نیز رجوع کنید به امین، ج۶، ص۳۱۷ـ۳۱۸.</ref> پسران خزیمة‌ بن ثابت، عبداللّه و عبدالرحمان و عُماره نام داشتند.<ref>ابن‌سعد، ج۴، ص۳۷۸.</ref>
-== حدیث و شعر خزیمه ==
+==حدیث و شعر خزیمه==
 خزیمة‌ بن ثابت در زمره راویان [[حدیث]] و از ثقات به شمار مى‌رود و بى‌واسطه از [[پیامبر اسلام|رسول خدا]] نقل حدیث کرده است.<ref>نووى، قسم۱، جزء۱، ص۱۷۶، که شمار آنها را ۳۸ حدیث دانسته است؛ براى نمونه رجوع کنید به ابن‌عساکر، ج۱۶، ص۳۵۸، ۳۶۶؛ ابن‌اثیر، ۱۹۷۰ـ۱۹۷۳، ج۲، ص ۱۳۳.</ref> کسانى نیز از خزیمة‌ بن ثابت روایت کرده‌اند، از جمله فرزندش عماره، [[جابر بن عبدالله انصاری|جابر بن عبداللّه انصارى]]، عمارة‌ بن عثمان‌ بن حنیف، عمرو بن میمون، ابراهیم‌ بن سعد بن ابى‌وقاص، ابوعبداللّه جَدَلى، عبداللّه‌ بن یزید خطمى و عطاء بن یسار.<ref>رجوع کنید به ابن‌ حجر عسقلانى، ۱۴۱۵، ج۲، ص۵۵۶.</ref>
-خزیمة ذوق شاعرى نیز داشت و اشعار بسیارى به او منسوب است. بعضى او را در زمره شعراى [[شیعه]] برشمرده‌اند که در وقایعى چون [[واقعه سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنى ساعده]]، [[جنگ جمل]] و [[جنگ صفین|صفین]] در تفضیل و ستایش [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان]] علیه‌السلام و حمایت از آن حضرت اشعار فراوانى سروده است.<ref>رجوع کنید به نصر بن مزاحم، ص۳۹۸؛ ابن‌ شهر آشوب، ج۲، ص۲۱۱، ۳۲۰، ۳۴۵، ۳۶۲، ۳۷۵ـ۳۷۶؛ ابن ابى‌الحدید، ج۱، ص۱۴۵ـ۱۴۶، ج۱۳، ص۲۳۱.</ref> دختر خزیمه نیز در رثاى پدر [[مرثیه|مرثیه‌اى]] سروده است.<ref>رجوع کنید به نصر بن مزاحم، ص۳۶۵ـ۳۶۶.</ref> محل قبر خزیمة‌ بن ثابت در صفین ناشناخته است.<ref>هروى، ص۶۲.</ref>
+خزیمه ذوق شاعرى نیز داشت و اشعار بسیارى به او منسوب است. بعضى او را در زمره شعراى [[شیعه]] برشمرده‌اند که در وقایعى چون [[واقعه سقیفه بنی ساعده|سقیفه بنى ساعده]]، [[جنگ جمل]] و [[جنگ صفین|صفین]] در تفضیل و ستایش [[امام علی علیه السلام|امیرمؤمنان]] علیه‌السلام و حمایت از آن حضرت اشعار فراوانى سروده است.<ref>رجوع کنید به نصر بن مزاحم، ص۳۹۸؛ ابن‌ شهر آشوب، ج۲، ص۲۱۱، ۳۲۰، ۳۴۵، ۳۶۲، ۳۷۵ـ۳۷۶؛ ابن ابى‌الحدید، ج۱، ص۱۴۵ـ۱۴۶، ج۱۳، ص۲۳۱.</ref> دختر خزیمه نیز در رثاى پدر [[مرثیه|مرثیه‌اى]] سروده است.<ref>رجوع کنید به نصر بن مزاحم، ص۳۶۵ـ۳۶۶.</ref> محل قبر خزیمة‌ بن ثابت در صفین ناشناخته است.<ref>هروى، ص۶۲.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
 *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، مدخل "خزیمه بن ثابت" از محمدحسن سعیدى، در دسترس در [http://lib.eshia.ir/23019/16/7044 کتابخانه مدرسه فقاهت]، تاریخ بازیابی: ۱۸ آذرماه ۱۳۹۲.
 [[رده:اصحاب پیامبر]]

@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 خزيمة ذوق شاعرى نيز داشت و اشعار بسيارى به او منسوب است. بعضى او را در زمره شعراى [[شيعه]] برشمرده‌اند كه در وقايعى چون سقيفه بنى ساعده، جمل و صفين در تفضيل و ستايش اميرمؤمنان عليه‌السلام و حمايت از آن حضرت اشعار فراوانى سروده است.<ref>رجوع کنید به نصر بن مزاحم، ص398؛ ابن‌ شهر آشوب، ج2، ص211، 320، 345، 362، 375ـ376؛ ابن ابى‌الحديد، ج1، ص145ـ146، ج13، ص231.</ref> دختر خزيمه نيز در رثاى پدر مرثيه‌اى سروده است.<ref>رجوع کنید به نصر بن مزاحم، ص365ـ366.</ref> محل قبر خزيمة‌ بن ثابت در صفين ناشناخته است.<ref>هروى، ص62.</ref>
 ==منابع مقاله==
 * ابن‌ ابى‌ الحديد، شرح نهج‌البلاغة، چاپ محمد ابوالفضل ابراهيم، قاهره 1385ـ1387/1965-1967، چاپ افست بيروت [بى‌تا].
 * ابن‌ اثير، اسدالغابة فى‌ معرفة‌الصحابة، چاپ محمدابراهيم بنا و محمد احمد عاشور، قاهره 1970ـ1973.
@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۲: @@
 * على‌ بن ابى‌بكر هروى، كتاب‌الاشارات الى معرفة‌الزيارات، چاپ ژانين سوردل ـ تومين، دمشق 1953.
 * يعقوبى، تاريخ.
 ==منابع==