ختم قرآن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۴ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۵۸

2021-08-04T09:58:50Z

Zamani: برداشتن لینک غیر فعال

2020-06-20T12:10:00Z

برداشتن لینک غیر فعال

مهدی موسوی در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۴۲

2019-05-14T10:42:08Z

مهدی موسوی: ویرایش

2019-05-14T10:41:23Z

ویرایش

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: /* فضائل ختم قرآن */ درج الگو

2018-08-19T08:39:08Z

‏فضائل ختم قرآن: درج الگو

سید مهدی خدایی در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۵۰

2016-01-18T10:50:21Z

عربصالحی: /* منابع */

2014-05-26T06:17:31Z

‏منابع

عربصالحی: افزودن محتوا با منبع جدید

2014-05-26T05:20:20Z

افزودن محتوا با منبع جدید

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۰ مارس ۲۰۱۴، ساعت ۰۵:۵۲

2014-03-10T05:52:17Z

عربصالحی در ‏۲۵ دسامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۵۹

2013-12-25T10:59:14Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-ختم [[قرآن]]، قرائت قرآن است از ابتدا تا انتها با آدابى خاص.
+«ختم قرآن»، قرائت [[قرآن|قرآن کریم]] است، از ابتدا تا انتها با آدابى خاص. در روایات، فضائل بسیارى براى ختم قرآن ذکر شده است.
 ==اصطلاح ختم قرآن==
-اصطلاح ختم قرآن به دوران [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] بازمى گردد<ref>رجوع کنید به عاملى، ص۷۱ـ۷۴.</ref> که بر اساس حدیثى نبوى<ref>رجوع کنید به کلینى، ج۲، ص۶۱۳.</ref> <ref>نیز رجوع کنید به همان، ج۲، ص۶۱۱.</ref><ref>مجلسى، ۱۳۶۳ش، ج۱۲، ص۴۹۷ـ۴۹۸.</ref>، ختم قرآن براى افراد مختلف بسته به میزان آموخته هاى آنان از قرآن مفهومى متغیر داشته است.
+اصطلاح «ختم [[قرآن]]» به دوران [[پیامبر اسلام|پیامبر اکرم]] بازمى گردد<ref>رجوع کنید به عاملى، ص۷۱ـ۷۴.</ref> که بر اساس [[حدیث|حدیثى]] نبوى<ref>رجوع کنید به کلینى، ج۲، ص۶۱۳.</ref><ref>نیز رجوع کنید به همان، ج۲، ص۶۱۱.</ref><ref>مجلسى، ۱۳۶۳ش، ج۱۲، ص۴۹۷ـ۴۹۸.</ref>، ختم قرآن براى افراد مختلف بسته به میزان آموخته هاى آنان از قرآن مفهومى متغیر داشته است.
-همچنین مسأله زمان لازم براى ختم قرآن مورد بحث بوده است. برخى از [[صحابی|صحابه]] بر ختمهاى مکرر در کمترین زمان اصرار داشته اند، اما بر اساس روایات، ختم قرآن در کمتر از سه روز یا یک هفته ممدوح نیست،<ref>رجوع کنید به احمد بن حنبل، ج۱۰، ص۲۴.</ref> <ref>ابوداوود، ج۲، ص۵۴ـ۵۶.</ref><ref>کلینى، ج۲، ص۶۱۸ـ۶۱۹.</ref><ref>متقى، ج۱، ص۶۰۶.</ref> از آن رو که در [[سنت]] اسلامى به [[ترتیل|ترتیل]] و تبیین آیات قرآن بیش از تکرار و تعدد [[تلاوت قرآن|تلاوت]] آیات توجه شده است.<ref>رجوع کنید به کلینى، ج۲، ص۶۱۴.</ref><ref>متقى، ج۱، ص۵۳۸ـ۵۳۹.</ref> از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده کسى که در کمتر از سه روز قرآن را ختم کند به فهم آیات دست نمى یابد<ref>رجوع کنید به دارمى، ج۱، ص۳۵۰.</ref> <ref>متقى، ج۱، ص۶۱۴.</ref> و چنین قرائتى به خواندن شتابزده و بى توجه آیات مى انجامد.<ref>رجوع کنید به کلینى، ج۲، ص۶۱۷.</ref> در حدیثى از [[امام رضا]] علیه السلام آمده است با این که مى توانم قرآن را در کمتر از سه روز ختم کنم، این کار را نمى کنم تا قرائتم بدون [[تدبر]] نباشد.<ref>رجوع کنید به بهاءالدین اربلى، ج۳، ص۱۱۰؛ مجلسى، ۱۴۰۳، همانجا.</ref> در عین حال، سى تا چهل بار ختم قرآن در ماه [[رمضان]] به گونه اى ویژه مجاز دانسته شده است.<ref>رجوع کنید به کلینى، ج۲، ص۶۱۸؛ مفید، ص۳۱۲.</ref>
+همچنین مسأله زمان لازم براى ختم قرآن مورد بحث بوده است. برخى از [[صحابی|صحابه]] بر ختمهاى مکرر در کمترین زمان اصرار داشته اند، اما بر اساس روایات، ختم قرآن در کمتر از سه روز یا یک هفته ممدوح نیست،<ref>رجوع کنید به احمد بن حنبل، ج۱۰، ص۲۴.</ref><ref>ابوداوود، ج۲، ص۵۴ـ۵۶.</ref><ref>کلینى، ج۲، ص۶۱۸ـ۶۱۹.</ref><ref>متقى، ج۱، ص۶۰۶.</ref> از آن رو که در [[سنت]] اسلامى به [[ترتیل|ترتیل]] و تبیین آیات قرآن بیش از تکرار و تعدد [[تلاوت قرآن|تلاوت]] آیات توجه شده است.<ref>رجوع کنید به کلینى، ج۲، ص۶۱۴.</ref><ref>متقى، ج۱، ص۵۳۸ـ۵۳۹.</ref> از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده کسى که در کمتر از سه روز قرآن را ختم کند به فهم آیات دست نمى یابد<ref>رجوع کنید به دارمى، ج۱، ص۳۵۰.</ref> <ref>متقى، ج۱، ص۶۱۴.</ref> و چنین قرائتى به خواندن شتابزده و بى توجه آیات مى انجامد.<ref>رجوع کنید به کلینى، ج۲، ص۶۱۷.</ref> در حدیثى از [[امام رضا]] علیه السلام آمده است با این که مى توانم قرآن را در کمتر از سه روز ختم کنم، این کار را نمى کنم تا قرائتم بدون [[تدبر]] نباشد.<ref>رجوع کنید به بهاءالدین اربلى، ج۳، ص۱۱۰؛ مجلسى، ۱۴۰۳، همانجا.</ref> در عین حال، سى تا چهل بار ختم قرآن در ماه [[رمضان]] به گونه اى ویژه مجاز دانسته شده است.<ref>رجوع کنید به کلینى، ج۲، ص۶۱۸؛ مفید، ص۳۱۲.</ref>
-در برخى از گزارش ها، نقل هاى خارق العاده اى از ختم قرآن افراد مختلف ذکر شده که از آن جمله ختم قرآن در یک شبانه روز، یک [[نماز]] و یک [[رکوع]] است.<ref>براى شمارى از این گزارش ها و نقد آنها رجوع کنید به امینى، ج۵، ص۳۳ـ۴۱.</ref> [[محمد غزالی|غزالی]] معتقد است براى عابدان و سالکانِ عملى شایسته نیست که کمتر از دو ختم قرآن در هفته داشته باشد، اما سالکان قلبى و نیز مشتغلان به نشر علم مى توانند هفته اى یک ختم داشته باشند و افراد اهل تأمل و تفکر مى توانند [[قرآن]] را در یک ماه ختم کنند تا تأمل و تدبر لازم را در آیات داشته باشند. وى در ادامه، طریقه تقسیم بندى سوره ها را متناسب با هر یک از این روشهاى ختم قرآن تشریح کرده است.<ref>رجوع کنید به ج۱، ص۳۶۶ـ۳۶۷.</ref>
+در برخى از گزارش ها، نقل هاى خارق العاده اى از ختم قرآن افراد مختلف ذکر شده که از آن جمله ختم قرآن در یک شبانه روز، یک [[نماز]] و یک [[رکوع]] است.<ref>براى شمارى از این گزارش ها و نقد آنها رجوع کنید به امینى، ج۵، ص۳۳ـ۴۱.</ref> [[ابوحامد غزالی|غزالی]] معتقد است براى عابدان و سالکانِ عملى شایسته نیست که کمتر از دو ختم قرآن در هفته داشته باشد، اما سالکان قلبى و نیز مشتغلان به نشر علم مى توانند هفته اى یک ختم داشته باشند و افراد اهل تأمل و تفکر مى توانند [[قرآن]] را در یک ماه ختم کنند تا تأمل و تدبر لازم را در آیات داشته باشند. وى در ادامه، طریقه تقسیم بندى سوره ها را متناسب با هر یک از این روشهاى ختم قرآن تشریح کرده است.<ref>رجوع کنید به ج۱، ص۳۶۶ـ۳۶۷.</ref>
 ==فضائل ختم قرآن==
 در فرهنگ اسلامى فضائل بسیارى براى ختم [[قرآن]] ذکر شده است:
-*[[پیامبر اسلام|پیامبر خدا]] صلى الله علیه و آله فرمودند:{{متن حدیث|« مَن خَتَمَ القُرآنَ فَلَهُ دَعوَةٌ مُستَجابَةٌ .»}} هر کس قرآن را ختم کند، یک دعاى اجابت شدنى دارد. <ref> المعجم الکبیر : ج ۱۸ ص ۲۵۹ ح ۶۴۷ </ref>
+*[[پیامبر اسلام|پیامبر خدا]] صلى الله علیه و آله فرمودند: {{متن حدیث|«مَن خَتَمَ القُرآنَ فَلَهُ دَعوَةٌ مُستَجابَةٌ»}} هر کس قرآن را ختم کند، یک دعاى اجابت شدنى دارد.<ref> المعجم الکبیر : ج ۱۸ ص ۲۵۹ ح ۶۴۷ </ref>
-*[[امام سجاد علیه السلام|امام سجّاد]] علیه السلام {{متن حدیث|« مَن خَتَمَ القُرآنَ بِمَکةَ لَم یمُت حَتّى یرى رَسولَ اللّهِ صلى الله علیه و آله ، ویرى مَنزِلَهُ فِی الجَنَّةِ »}}. هر کس در [[مکه]] ختم قرآن کند، نمیرد تا آن که رسول خدا صلى الله علیه و آله را ببیند و جایگاهش را در [[بهشت]] بنگرد.<ref> التهذیب : ۵ / ۴۶۸ / ۱۶۴۰ الفقیه : ۲ / ۲۲۷ / ۲۲۵۷ ، المحاسن : ۱ / ۱۴۴ / ۱۹۸ </ref>
+*[[امام سجاد علیه السلام|امام سجّاد]] علیه السلام: {{متن حدیث|«مَن خَتَمَ القُرآنَ بِمَکةَ لَم یمُت حَتّى یرى رَسولَ اللّهِ صلى الله علیه و آله، و یرى مَنزِلَهُ فِی الجَنَّةِ»}}. هر کس در [[مکه]] ختم قرآن کند، نمیرد تا آن که رسول خدا صلى الله علیه و آله را ببیند و جایگاهش را در [[بهشت]] بنگرد.<ref> التهذیب: ۵ / ۴۶۸ ؛ الفقیه: ۲ / ۲۲۷ ؛ المحاسن: ۱ / ۱۴۴  </ref>
-*پیامبر خدا صلى اللَّه علیه و آله {{متن حدیث|« مَن خَتَمَ القُرآنَ فَکأَنَّما اُدرِجَتِ النُّبُوَّةُ بَینَ جَنبَیهِ ، ولکنَّهُ لا یوحى‏ إلَیهِ .»}} کسى که قرآن را ختم کند، چنان است که نبوّت در میان دو پهلویش قرار داده شده باشد، جز آن که به او [[وحی|وحى]] نمى‏ شود.<ref>  الکافی: ج ۲ ص ۶۰۴ ح ۵</ref>
+*پیامبر خدا صلى اللَّه علیه و آله {{متن حدیث|«مَن خَتَمَ القُرآنَ فَکأَنَّما اُدرِجَتِ النُّبُوَّةُ بَینَ جَنبَیهِ، ولکنَّهُ لا یوحى‏ إلَیهِ»}} کسى که قرآن را ختم کند، چنان است که نبوّت در میان دو پهلویش قرار داده شده باشد، جز آن که به او [[وحی|وحى]] نمى‏ شود.<ref>  الکافی: ج ۲ ص ۶۰۴ ح ۵</ref>
-*پیامبر خدا صلى اللَّه علیه و آله: {{متن حدیث|« إذا خَتَمَ العَبدُ القُرآنَ صَلّى‏ عَلَیهِ عِندَ خَتمِهِ سِتّونَ ألفَ مَلَک .»}} هر گاه بنده‏ اى قرآن را ختم کند، هنگام ختم کردنش، شصت هزار فرشته بر او درود مى‏ فرستند.<ref>  کنز العمّال، ج ۱ ص ۵۱۰ ح ۲۲۵۸ </ref>
+*پیامبر خدا صلى اللَّه علیه و آله: {{متن حدیث|«إذا خَتَمَ العَبدُ القُرآنَ صَلّى‏ عَلَیهِ عِندَ خَتمِهِ سِتّونَ ألفَ مَلَک»}} هر گاه بنده‏ اى قرآن را ختم کند، هنگام ختم کردنش، شصت هزار فرشته بر او درود مى‏ فرستند.<ref>  کنز العمّال، ج ۱ ص ۵۱۰ ح ۲۲۵۸ </ref>
 ==معادل ختم قرآن==
-در روایات، سه بار تلاوت [[سوره توحید]] همانند ختم قرآن است و از این رو، این سوره معادل ثلث قرآن دانسته شده است.<ref>رجوع کنید به ابن بابویه، ۱۴۱۷، ص۸۶.</ref> <ref>فتال نیشابورى، ص۲۸۱.</ref> <ref>سیوطى، ج۱، ص۳۸۵.</ref> همچنین ثواب تلاوت یک [[آیه|آیه]] در ماه [[رمضان]] معادل ختم قرآن در ماههاى دیگر قلمداد شده است.<ref>رجوع کنید به ابن بابویه، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۲۹۶.</ref> <ref>فتال نیشابورى، ص۳۴۶.</ref> ختم قرآن در مدت اقامت در [[مکه]] براى حاجیان مورد تأکید قرار گرفته و در روایت است کسى که در [[مکه]] قرآن را ختم کند تا پیش از مرگ، [[پیامبر اسلام|رسول اکرم]] و نیز جایگاه خود را در [[بهشت]] مى بیند.<ref>رجوع کنید به کلینى، ج ۲، ص۶۱۲.</ref> <ref>خلخالى، ج۵، ص۵۰۸.</ref> <ref>روحانى، ص۲۳۵.</ref>
+در روایات، سه بار تلاوت [[سوره توحید]] همانند ختم قرآن است و از این رو، این سوره معادل ثلث [[قرآن]] دانسته شده است.<ref>رجوع کنید به ابن بابویه، ۱۴۱۷، ص۸۶.</ref> <ref>فتال نیشابورى، ص۲۸۱.</ref> <ref>سیوطى، ج۱، ص۳۸۵.</ref> همچنین ثواب [[تلاوت قرآن|تلاوت]] یک [[آیه|آیه]] در ماه [[رمضان]] معادل ختم قرآن در ماههاى دیگر قلمداد شده است.<ref>رجوع کنید به ابن بابویه، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۲۹۶.</ref> <ref>فتال نیشابورى، ص۳۴۶.</ref>
 ==آداب ختم قرآن==
-ختم قرآن آداب ویژه اى دارد از جمله ختم قرآن در روز [[جمعه‌‌‌‌|جمعه]]،<ref>رجوع کنید به طوسى، ص۳۲۲.</ref> [[روزه‌داري|روزه دارى]] در روز ختم قرآن<ref>نووى، ج۲، ص۱۶۸.</ref> و این که فرد پس از هر ختم قرآن حتى اگر قصد ختم مجدد هم ندارد [[سوره فاتحه]] و پنج آیه نخست [[سوره بقره]] را قرائت و ختم قرآن را به فتح قرآن متصل کند.<ref>کلینى، ج۲، ص۶۰۵.</ref><ref>ابن بابویه، ۱۳۶۸ش، ص۱۰۲.</ref><ref>متقى، ج۱، ص۶۰۷ـ۶۰۸.</ref><ref>مازندرانى، ج۱۱، ص۲۸.</ref>
+ختم قرآن آداب ویژه اى دارد، از جمله ختم قرآن در روز [[جمعه‌‌‌‌|جمعه]]،<ref>رجوع کنید به طوسى، ص۳۲۲.</ref> [[روزه‌داري|روزه دارى]] در روز ختم قرآن<ref>نووى، ج۲، ص۱۶۸.</ref> و این که فرد پس از هر ختم قرآن -حتى اگر قصد ختم مجدد هم ندارد- [[سوره فاتحه]] و پنج آیه نخست [[سوره بقره]] را قرائت و ختم قرآن را به فتح قرآن متصل کند.<ref>کلینى، ج۲، ص۶۰۵.</ref><ref>ابن بابویه، ۱۳۶۸ش، ص۱۰۲.</ref><ref>متقى، ج۱، ص۶۰۷ـ۶۰۸.</ref><ref>مازندرانى، ج۱۱، ص۲۸.</ref>
-حضور در مجلس فتح قرآن به حاضر شدن در صحنه یکى از فتوحات اسلامى و حضور در مجلس ختم قرآن به حضور در هنگام تقسیم غنایم همانند شده است.<ref>رجوع کنید به متقى، ج۱، ص۵۴۱ـ۵۴۳.</ref> همچنین توصیه شده که ختم کننده قرآن آخرین سوره هاى قرآن را در میان خانواده، فرزندان و دوستان قرائت و براى آنها [[دعا]] کند چون دعاى ختم کننده قرآن مستجاب است.<ref>رجوع کنید به دارمى، ج۲، ص۴۶۸ـ۴۶۹.</ref> <ref>ابن قدامه، ج۱، ص۸۰۳.</ref> <ref>هیثمى، ج۷، ص۱۷۲.</ref> <ref>سیوطى، ج۱، ص۳۸۲.</ref>
+همچنین توصیه شده که ختم کننده قرآن آخرین سوره هاى قرآن را در میان خانواده، فرزندان و دوستان قرائت و براى آنها [[دعا]] کند، چون دعاى ختم کننده قرآن مستجاب است.<ref>رجوع کنید به دارمى، ج۲، ص۴۶۸ـ۴۶۹.</ref> <ref>ابن قدامه، ج۱، ص۸۰۳.</ref> <ref>هیثمى، ج۷، ص۱۷۲.</ref> <ref>سیوطى، ج۱، ص۳۸۲.</ref>
 دعاهایى براى ختم قرآن از [[عصمت|معصومین]] علیهم السلام نقل شده<ref>رجوع کنید به طوسى، ص۳۲۳ـ۳۲۴.</ref> که دعاى [[امام سجاد]] علیه السلام در [[صحیفه سجادیه|صحیفه سجادیه]]<ref>رجوع کنید به الصحیفة السجادیة، ص۴۵۷ـ۴۶۱.</ref> از جامعترین و مشهورترین آنهاست.<ref>براى مجموعه اى از دعاهاى ختم قرآن رجوع کنید به نورى، ج۴، ص۳۷۷ـ۳۸۲.</ref><ref>صدیق عبدالفتاح، ص۲۲ـ۲۲۳.</ref>
-در مراسم ترحیم تازه گذشتگان، قرآن را به پاره هاى سى یا شصتگانه تقسیم مى کنند و هر یک از شرکت کنندگان یک پاره از آن را قرائت مى کند که در مجموع یک یا چند ختم قرآن صورت مى گیرد. به این مراسم مجلس ختم یا تختیمه مى گویند.
+در مراسم [[ترحیم]] تازه گذشتگان، قرآن را به پاره هاى سى یا شصتگانه تقسیم مى کنند و هر یک از شرکت کنندگان یک پاره از آن را قرائت مى کند که در مجموع یک یا چند ختم قرآن صورت مى گیرد. به این مراسم «مجلس ختم» یا «تختیمه» مى گویند.
 ==پانویس==
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۸: @@
 ==منابع==
-*دانشنامه جهان اسلام، "مدخل ختم قرآن" از محمدعلى لسانى فشاركى.
+*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، "مدخل ختم قرآن" از محمدعلى لسانى فشاركى.
-*سید مصطفی حسینی دشتی، فرهنگ معارف و معاریف.
+*سید مصطفی حسینی دشتی، [[فرهنگ معارف و معاریف (کتاب)|فرهنگ معارف و معاریف]].
 [[رده:آداب و سنن]]
 [[رده:قرآن]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
 ختم [[قرآن]]، قرائت قرآن است از ابتدا تا انتها با آدابى خاص.
@@ سطر ۴۰: / سطر ۳۹: @@
 ==منابع==
-*[http://www.encyclopaediaislamica.com/ دانشنامه جهان اسلام]، "مدخل ختم قرآن" از محمدعلى لسانى فشاركى.
+*دانشنامه جهان اسلام، "مدخل ختم قرآن" از محمدعلى لسانى فشاركى.
 *سید مصطفی حسینی دشتی، فرهنگ معارف و معاریف.
 [[رده:آداب و سنن]]
 [[رده:قرآن]]

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 ==آداب ختم قرآن==
-ختم قرآن آداب ویژه اى دارد از جمله ختم قرآن در روز [[جمعه‌‌‌‌|جمعه]]،<ref>رجوع کنید به طوسى، ص۳۲۲.</ref> [[روزه‌داری|روزه دارى]] در روز ختم قرآن<ref>نووى، ج۲، ص۱۶۸.</ref> و این که فرد پس از هر ختم قرآن حتى اگر قصد ختم مجدد هم ندارد [[سوره فاتحه]] و پنج آیه نخست [[سوره بقره]] را قرائت و ختم قرآن را به فتح قرآن متصل کند.<ref>کلینى، ج۲، ص۶۰۵.</ref><ref>ابن بابویه، ۱۳۶۸ش، ص۱۰۲.</ref><ref>متقى، ج۱، ص۶۰۷ـ۶۰۸.</ref><ref>مازندرانى، ج۱۱، ص۲۸.</ref>
+ختم قرآن آداب ویژه اى دارد از جمله ختم قرآن در روز [[جمعه‌‌‌‌|جمعه]]،<ref>رجوع کنید به طوسى، ص۳۲۲.</ref> [[روزه‌داري|روزه دارى]] در روز ختم قرآن<ref>نووى، ج۲، ص۱۶۸.</ref> و این که فرد پس از هر ختم قرآن حتى اگر قصد ختم مجدد هم ندارد [[سوره فاتحه]] و پنج آیه نخست [[سوره بقره]] را قرائت و ختم قرآن را به فتح قرآن متصل کند.<ref>کلینى، ج۲، ص۶۰۵.</ref><ref>ابن بابویه، ۱۳۶۸ش، ص۱۰۲.</ref><ref>متقى، ج۱، ص۶۰۷ـ۶۰۸.</ref><ref>مازندرانى، ج۱۱، ص۲۸.</ref>
 حضور در مجلس فتح قرآن به حاضر شدن در صحنه یکى از فتوحات اسلامى و حضور در مجلس ختم قرآن به حضور در هنگام تقسیم غنایم همانند شده است.<ref>رجوع کنید به متقى، ج۱، ص۵۴۱ـ۵۴۳.</ref> همچنین توصیه شده که ختم کننده قرآن آخرین سوره هاى قرآن را در میان خانواده، فرزندان و دوستان قرائت و براى آنها [[دعا]] کند چون دعاى ختم کننده قرآن مستجاب است.<ref>رجوع کنید به دارمى، ج۲، ص۴۶۸ـ۴۶۹.</ref> <ref>ابن قدامه، ج۱، ص۸۰۳.</ref> <ref>هیثمى، ج۷، ص۱۷۲.</ref> <ref>سیوطى، ج۱، ص۳۸۲.</ref>

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 ==فضائل ختم قرآن==
+در فرهنگ اسلامى فضائل بسيارى براى ختم [[قرآن]] ذكر شده است
-در فرهنگ اسلامى فضائل بسيارى براى ختم [[قرآن]] ذكر شده است؛ از جمله اين كه رسول الله (ص) فرمودند: «من ختم القرآن فكانما ادرجت النبوه بين جنبيه و لكنه لا يوحى اليه» . <ref> بحار:2/604 </ref> ختم كننده قرآن، گويى نبوت را ميان دو پهلوى خود (يعنى در قلبش) جاى داده است، اگرچه به وى وحى نمى شود. او يك دعاى مستجاب دارد و درختى در [[بهشت]] نصيبش مى گردد.<ref>كلينى، ج 2، ص611.</ref> <ref>متقى، ج1، ص538.</ref> <ref>مجلسى، 1403، ج89، ص204.</ref>
+*پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمودند:{{متن حدیث|« مَن خَتَمَ القُرآنَ فَلَهُ دَعوَةٌ مُستَجابَةٌ .»}} هر كس قرآن را ختم كند ، يك دعاى اجابت شدنى دارد. <ref> المعجم الكبير : ج 18 ص 259 ح 647 </ref>
+*امام سجّاد عليه السلام {{متن حدیث|« مَن خَتَمَ القُرآنَ بِمَكَّةَ لَم يَمُت حَتّى يَرى رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله ، ويَرى مَنزِلَهُ فِي الجَنَّةِ »}}  هر كس در مكه ختم قرآن كند، نميرد تا آن كه رسول خدا صلى الله عليه و آله را ببيند و جايگاهش را در بهشت بنگرد. <ref> التهذيب : 5 / 468 / 1640 الفقيه : 2 / 227 / 2257 ، المحاسن : 1 / 144 / 198 </ref>
-سفيان بن عيينة عن الزهرى ، قال: قلت لعلّى بن الحسين (ع) : اّى الاعمال افضل ؟ قال : «الحالّ المرتحل» . قلت : و ما الحالّ المرتحل ؟ قال: «فتح القرآن و ختمه، كّلما جاء باّوله ارتحل فى آخره» . <ref> وسائل:18616 </ref>
+* پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله{{متن حدیث|« مَن خَتَمَ القُرآنَ فَكَأَنَّما اُدرِجَتِ النُّبُوَّةُ بَينَ جَنبَيهِ ، ولكِنَّهُ لا يوحى‏ إلَيهِ .»}}  كسى كه قرآن را ختم كند ، چنان است كه نبوّت در ميان دو پهلويش قرار داده شده باشد ، جز آن كه به او وحى نمى‏شود. <ref>  الكافي: ج 2 ص 604 ح 5</ref>
+* پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله:{{متن حدیث|« إذا خَتَمَ العَبدُ القُرآنَ صَلّى‏ عَلَيهِ عِندَ خَتمِهِ سِتّونَ ألفَ مَلَكٍ .»}} هر گاه بنده‏اى قرآن را ختم كند، هنگام ختم كردنش ، شصت هزار فرشته بر او درود مى‏فرستند. كنز العمّال: <ref>  ج 1 ص 510 ح 2258 </ref>
 ==اصطلاح ختم قرآن==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۵۰
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
	{{نیازمند ویرایش فنی}}		{{نیازمند ویرایش فنی}}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}}
-== فضائل ختم قرآن ==
+ختم قرآن، قرائت قرآن از ابتدا تا انتها با آدابى خاص.
-== اصطلاح ختم قران ==
+==فضائل ختم قرآن==
-اصطلاح ختم قرآن به دوران پيامبر اكرم بازمىگردد <ref> رجوع کنید به عاملى، ص 71ـ74 </ref> كه براساس حديثى نبوى <ref> رجوع کنید به كلينى، ج 2، ص 613؛ </ref> <ref> نيز رجوع کنید به همان، ج 2، ص 611؛ </ref><ref>  مجلسى، 1363ش، ج 12، ص 497ـ498 </ref>، ختم قرآن براى افراد مختلف بسته به ميزان آموخته هاى آنان از قرآن مفهومى متغير داشته است. همچنين مسأله زمان لازم براى ختم قرآن مورد بحث بوده است. برخى از صحابه بر ختمهاى مكرر در كمترين زمان اصرار داشته اند اما براساس روايات، ختم قرآن در كمتر از سه روز يا يك هفته ممدوح نيست <ref> رجوع کنید به احمدبن حنبل، ج 10، ص 24؛ </ref> <ref> ابوداوود، ج 2، ص 54ـ56؛ </ref><ref>  كلينى، ج 2، ص 618ـ619؛ </ref> <ref> متقى، ج 1، ص 606 </ref>، از آن رو كه در سنّت اسلامى به ترتيل و تبيين آيات قرآن بيش از تكرار و تعدد تلاوت آيات توجه شده است <ref> رجوع کنید به كلينى، ج 2، ص 614؛ </ref> <ref> متقى، ج 1، ص 538ـ539 </ref>. از پيامبر اكرم نقل شده كسى كه در كمتر از سه روز قرآن را ختم كند به فهم آيات دست نمىيابد <ref> رجوع کنید به دارمى، ج 1، ص 350؛ </ref> <ref> متقى، ج 1، ص 614 </ref> و چنين قرائتى به خواندن شتابزده و بى توجه آيات مى انجامد <ref> رجوع کنید به كلينى، ج 2، ص 617 </ref>. در حديثى از امام رضا عليه السلام آمده است با اينكه مى توانم قرآن را در كمتر از سه روز ختم كنم، اين كار را نمى كنم تا قرائتم بدون تدبر نباشد <ref> رجوع کنید به بهاءالدين اربلى، ج 3، ص 110؛ مجلسى، 1403، همانجا </ref>. در عين حال، سى تا چهل بار ختم قرآن در ماه رمضان به گونه اى ويژه مجاز دانسته شده است <ref> رجوع کنید به كلينى، ج 2، ص 618؛ مفيد، ص 312. </ref>
+در فرهنگ اسلامى فضائل بسيارى براى ختم [[قرآن]] ذكر شده است؛ از جمله اين كه ختم كننده قرآن، گويى نبوت را ميان دو پهلوى خود (يعنى در قلبش) جاى داده است، اگرچه به وى وحى نمى شود. او يك دعاى مستجاب دارد و درختى در [[بهشت]] نصيبش مى گردد.<ref>كلينى، ج 2، ص611.</ref> <ref>متقى، ج1، ص538.</ref> <ref>مجلسى، 1403، ج89، ص204.</ref>
-== معادل ختم قرآن ==
+==اصطلاح ختم قرآن==
-در روايات، سه بار تلاوت سوره توحيد همانند ختم قرآن و از اينرو، اين سوره معادل ثلث قرآن دانسته شده است <ref> رجوع کنید به ابن بابويه، 1417، ص 86؛ </ref> <ref> فتال نيشابورى، ص 281؛ </ref> <ref> سيوطى، ج 1، ص 385 </ref>. همچنين ثواب تلاوت يك آيه در ماه رمضان معادل ختم قرآن در ماههاى ديگر قلمداد شده است <ref> رجوع کنید به ابن بابويه، 1363ش، ج 1، ص 296؛ </ref> <ref> فتال نيشابورى، ص 346. </ref> ختم قرآن در مدت اقامت در مكه براى حاجيان مورد تأكيد قرار گرفته و در روايت است كسى كه در مكه قرآن را ختم كند تا پيش از مرگ، رسول اكرم و نيز جايگاه خود را در بهشت مى بيند <ref> رجوع کنید به كلينى، ج 2، ص 612؛ </ref> <ref> خلخالى، ج 5، ص 508؛ </ref> <ref> روحانى، ص 235. </ref>
+اصطلاح ختم قرآن به دوران پيامبر اكرم بازمى گردد.<ref>رجوع کنید به عاملى، ص71ـ74.</ref> كه بر اساس حديثى نبوى<ref>رجوع کنید به كلينى، ج2، ص613.</ref> <ref>نيز رجوع کنید به همان، ج2، ص611.</ref><ref>مجلسى، 1363ش، ج12، ص497ـ498.</ref>، ختم قرآن براى افراد مختلف بسته به ميزان آموخته هاى آنان از قرآن مفهومى متغير داشته است.
-== آداب ختم قرآن ==
+همچنين مسأله زمان لازم براى ختم قرآن مورد بحث بوده است. برخى از صحابه بر ختمهاى مكرر در كمترين زمان اصرار داشته اند اما بر اساس روايات، ختم قرآن در كمتر از سه روز يا يك هفته ممدوح نيست.<ref>رجوع کنید به احمد بن حنبل، ج10، ص24.</ref> <ref>ابوداوود، ج2، ص54ـ56.</ref><ref>كلينى، ج2، ص618ـ619.</ref><ref>متقى، ج1، ص606.</ref>، از آن رو كه در سنت اسلامى به ترتيل و تبيين آيات قرآن بيش از تكرار و تعدد تلاوت آيات توجه شده است.<ref>رجوع کنید به كلينى، ج2، ص614.</ref><ref>متقى، ج1، ص538ـ539.</ref>
-ختم قرآن آداب ويژه اى دارد از جمله ختم قرآن در روز جمعه <ref> رجوع کنید به طوسى، ص 322؛ </ref> روزه دارى در روز ختم قرآن<ref>  نووى، ج 2، ص </ref> 168؛ و اينكه فرد پس از هر ختم قرآن، حتى اگر قصد ختم مجدد هم ندارد سوره فاتحه و پنج آيه نخست سوره بقره را قرائت و ختم قرآن را به فتح قرآن متصل كند<ref>  كلينى، ج 2، ص 605؛ </ref> <ref> ابن بابويه، 1368ش، ص 102 </ref><ref> ؛ متقى، ج 1، ص 607ـ608؛ </ref> <ref> مازندرانى، ج 11، ص 28.</ref>
+از پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله نقل شده كسى كه در كمتر از سه روز [[قرآن]] را ختم كند به فهم آيات دست نمى يابد<ref>رجوع کنید به دارمى، ج1، ص350.</ref> <ref>متقى، ج1، ص614.</ref> و چنين قرائتى به خواندن شتابزده و بى توجه آيات مى انجامد.<ref>رجوع کنید به كلينى، ج2، ص617.</ref>
-== ادعیه ختم قرآن ==
+در حديثى از [[امام رضا]] عليه السلام آمده است با اين كه مى توانم قرآن را در كمتر از سه روز ختم كنم، اين كار را نمى كنم تا قرائتم بدون تدبر نباشد.<ref>رجوع کنید به بهاءالدين اربلى، ج3، ص110؛ مجلسى، 1403، همانجا.</ref> در عين حال، سى تا چهل بار ختم قرآن در ماه [[رمضان]] به گونه اى ويژه مجاز دانسته شده است.<ref>رجوع کنید به كلينى، ج2، ص618؛ مفيد، ص312.</ref>
-دعاهايى براى ختم قرآن از معصومين عليهم السلام نقل شده <ref> رجوع کنید به طوسى، ص 323ـ324 </ref> كه دعاى امام سجاد عليه السلام<ref> رجوع کنید به الصحيفة السجادية، ص 457ـ461 </ref> از جامعترين و مشهورترين آنهاست <ref> براى مجموعه اى از دعاهاى ختم قرآن رجوع کنید به نورى، ج 4، ص 377ـ382؛ </ref> <ref> صديق عبدالفتاح، ص 22ـ223. </ref>
+در برخى از گزارش ها، نقل هاى خارق العاده اى از ختم قرآن افراد مختلف ذكر شده كه از آن جمله ختم قرآن در يك شبانه روز، يك [[نماز]] و يك [[ركوع]] است.<ref>براى شمارى از اين گزارش ها و نقد آنها رجوع کنید به امينى، ج5، ص33ـ41.</ref><ref>غزالى، ج1، ص 366.</ref> معتقد است براى عابدان و سالكانِ عملى شايسته نيست كه كمتر از دو ختم قرآن در هفته داشته باشد اما سالكان قلبى و نيز مشتغلان به نشر علم مى توانند هفته اى يك ختم داشته باشند و افراد اهل تأمل و تفكر مى توانند [[قرآن]] را در يك ماه ختم كنند تا تأمل و تدبر لازم را در آيات داشته باشند. وى در ادامه، طريقه تقسيم بندى سوره ها را متناسب با هر يك از اين روشهاى ختم قرآن تشريح كرده است.<ref>رجوع کنید به ج1، ص366ـ367.</ref>
-در مراسم ترحيم تازه درگذشتگان، قرآن را به پاره هاى سى يا شصتگانه تقسيم مىكنند و هريك از شركت كنندگان يك پاره از آن را قرائت مى كند كه در مجموع يك يا چند ختم قرآن صورت مىگيرد. به اين مراسم مجلس ختم يا تختيمه مى گويند.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
-==  منبع ==
+==منابع==
 [[رده:آداب و سنن]]
 [[رده:قرآن]]