خبر واحد - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۴۷

2026-08-23T12:47:38Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-08-04T06:45:40Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani: /* ادله اصولیون در حجیت خبر واحد */

2020-04-21T11:16:48Z

‏ادله اصولیون در حجیت خبر واحد

Zamani: /* حکم خبر واحد */

2020-04-21T11:13:53Z

‏حکم خبر واحد

سید مهدی خدایی: 10پروژه: درج شناسه

2020-02-27T07:36:27Z

10پروژه: درج شناسه

سید مهدی خدایی: 7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-11-27T06:09:40Z

7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

Aghajani در ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۴۴

2019-09-17T06:44:59Z

Aghajani در ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۰۰

2019-08-17T08:00:23Z

سید مهدی خدایی در ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۳:۳۱

2016-02-23T13:31:33Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۸ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۴:۴۰

2014-05-18T04:40:36Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-«خبر واحد» [[حدیث|حدیثی]] است که راویانش به حد [[خبر متواتر|تواتر]] نرسیده اند و مفید ظنّ است. اگر خبر واحد با قراینی همراه شود، [[حجت]] است. این قراین مختلف‌اند و گاهی موجب قطع به صدور حدیث می‌شوند. درباره حجیت خبر واحد به دلایلی از [[قرآن]] و [[سنت]] و [[عقل]] و [[اجماع]] تمسک می شود.
+'''«خبر واحد»''' [[حدیث|حدیثی]] است که راویانش به حد [[خبر متواتر|تواتر]] نرسیده‌اند و مفید ظنّ است. اگر خبر واحد با قراینی همراه شود، [[حجت]] است. این قراین مختلف‌اند و گاهی موجب قطع به صدور حدیث می‌شوند. درباره حجیت خبر واحد، به دلایلی از [[قرآن]] و [[سنت]] و [[عقل]] و [[اجماع]] تمسک می‌شود.
 ==تعاریف خبر واحد<ref>بحث‌های مقارن در علم الحدیث(۳)، محمد رحمانی؛ اخبار تقریب ـ شماره ۳۶، آذر ۷۸.</ref>==
-*[[شهید ثانی]]: آحاد و هو ما لاینتهی الی المتواتر منه، ای عن الخبر، سواء کان الراوی واحدا ام اکثر؛<ref>الدرایة فی علم مصطلح الحدیث، نجف، مطبعة النعمان، ص۱۵.</ref> خبر آحاد، عبارت است از خبری که به حد [[خبر متواتر|متواتر]] نمی‌رسد چه راوی آن یک نفر باشد و یا بیشتر.
+*[[شهید ثانی]]: آحاد و هو ما لاینتهی الی المتواتر منه، ای عن الخبر، سواء کان الراوی واحدا ام اکثر؛<ref>الدرایة فی علم مصطلح الحدیث، نجف، مطبعة النعمان، ص۱۵.</ref> خبر واحد، عبارت است از خبری که به حد [[خبر متواتر|متواتر]] نمی‌رسد چه راوی آن یک نفر باشد و یا بیشتر.
 *[[صاحب معالم]]: خبرالواحد هو ما لم یبلغ حد التواتر سواء کثرت رواته ام قلت و لیس شأنه افادة العلم بنفسه؛<ref>معالم الاصول، ‌انتشارات اسلامیه، ص۱۸۶.</ref> خبر واحد، خبری است که به حد تواتر نرسد چه راویانش زیاد باشند یا کم و شأن آن به تنهایی حصول علم نباشد.
 *[[علامه حلی]]: خبر الواحد هو ما یفید الظن و ان تعدد المخبر؛<ref>مبادی، الوصول، ص۲۰۳.</ref> خبر واحد، خبری است که افاده ظن می‌کند، هر چند راویانش متعدد باشند.
-*[[شیخ طوسی]]: با توجه به مقدمه شیخ طوسی در [[الاستبصار (کتاب)|استبصار]]، منظور ایشان از خبر واحد خبری است که [[خبر متواتر|متواتر]] نباشد یا با قرینه‌ای که موجب علم بدان می‌گردد، همراه نباشد و این قرائن عبارتند از:
+*[[شیخ طوسی]]: با توجه به مقدمه شیخ طوسی در «[[الاستبصار (کتاب)|استبصار]]»، منظور ایشان از خبر واحد خبری است که [[خبر متواتر|متواتر]] نباشد یا با قرینه‌ای که موجب علم بدان می‌گردد، همراه نباشد و این قرائن عبارتند از:
 #مطابقت با ادله [[عقل]] و مقتضای آن
@@ سطر ۲۷: / سطر ۲۷: @@
 #وجود حدیث در کتاب‌های مورد اعتماد سلف [[شیعه]].<ref>الوافی: ۱/۲۲، المقدّمه الثانیه، توقیف فی تنویع الحدیث المعتبر.</ref>
-این‌ها به انضمام قرائنی که [[شیخ طوسی]] ذکر نمود موجب حجیت حدیث در عمل می‌گردد. اما در مورد حدیثی که این قرائن را ندارد، اصولیون معتقدند که اگر راوی یا راویان آن عادل باشند و لااقل اگر اطمینانی به راستگوئی آنان باشد می‌توان روایات آن‌ها را مورد استناد قرار داد.
+این‌ها به انضمام قرائنی که [[شیخ طوسی]] ذکر نمود، موجب حجیت حدیث در عمل می‌گردد. اما در مورد حدیثی که این قرائن را ندارد، اصولیون معتقدند که اگر راوی یا راویان آن عادل باشند و لااقل اگر اطمینانی به راستگوئی آنان باشد می‌توان روایات آن‌ها را مورد استناد قرار داد.
 ==ادله حجیت خبر واحد==
@@ سطر ۳۴: / سطر ۳۴: @@
 مشهورترین دلیل [[قرآن|قرآنی]] اصولیون در حجیت خبر واحد «[[آيه نبأ]]» است که می‌فرماید: {{متن قرآن|«...إِنْ جَاءَکمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَینُوا...»}}؛<ref>[[سوره حجرات]]/۶.</ref> اگر [[فسق|فاسق]]ی خبری به شما داد، درباره خبر او تحقیق کنید و تحقیق نکرده به آن ترتیب اثر ندهید.
-مفهوم آیه این است که اگر فرد عادل و مورد اعتمادی خبری به شما داد، ترتیب اثر بدهید. پس مفهوم این آیه دلیل بر حجیت خبر واحد است.<ref>آشنایی با علوم اسلامی، شهید مرتضی مطهری، ج۳ (اصول فقه-فقه)، درس چهارم، خبر واحد.</ref>
+[[مفهوم و منطوق|مفهوم]] آیه فوق این است که اگر فرد عادل و مورد اعتمادی خبری به شما داد، ترتیب اثر بدهید. پس مفهوم این آیه دلیل بر حجیت خبر واحد است.<ref>آشنایی با علوم اسلامی، شهید مرتضی مطهری، ج۳ (اصول فقه-فقه)، درس چهارم، خبر واحد.</ref>
-علاوه بر آیه نبا به چهار آیه دیگر استدلال شده که عبارت ‌اند از: [[آیه نفر]]، [[آیه کتمان]]، [[آیه سؤال]] و [[آیه اذن|آیه اذن]].<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌۳، ص۱۲۰.</ref>
+علاوه بر آیه نبأ، به چهار [[آیه]] دیگر نیز در این رابطه استدلال شده که عبارتند از: [[آیه نَفْر|آیه نفر]]، [[آیه کتمان]]، [[آیه سؤال]] و [[آیه اذن|آیه اذن]].<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌۳، ص۱۲۰.</ref>
 ===ادله از سنت===
-دلیل دوم بر حجیت خبر واحد مجموع روایاتی است که حداقل از آنها [[خبر متواتر|تواتر]] اجمالی حاصل می شود. تواتر اجمالى عبارت است از این که روایات مختلفه در موضوعات متفرقه ذکر گردیده که هیچ‌کدام در لفظ اتفاق و تساوى ندارند و در معناى واحد هم شریک نیستند، فقط چیزى که هست آن است که ما اجمالاً یقین داریم که بعضى از این‌ها حتما از [[معصوم|معصومین]] علیهم السلام صادر شده؛ زیرا عادتا محال است که تمام این روایات کاذب باشند.
+دلیل دوم بر حجیت خبر واحد، مجموع روایاتی است که حداقل از آنها [[خبر متواتر|تواتر]] اجمالی حاصل می شود. تواتر اجمالى عبارت است از این که روایات مختلفه در موضوعات متفرقه ذکر گردیده که هیچ‌کدام در لفظ اتفاق و تساوى ندارند و در معناى واحد هم شریک نیستند، فقط چیزى که هست آن است که ما اجمالاً یقین داریم که بعضى از این‌ها حتما از [[معصوم|معصومین]] علیهم السلام صادر شده؛ زیرا عادتا محال است که تمام این روایات کاذب باشند.
 [[شیخ انصارى]] پس از نقل روایاتی از این دست فرموده است: از مجموع روایات استفاده مى‌کنیم که [[ائمه اطهار|ائمه]] علیهم السّلام بر عمل به خبر واحد ولو گمان‌آور راضى بودند، به دلیل این اخبار متواتره که ذکر شد.<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌۳، ص۱۴۱.</ref>
@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 ===دلیل اجماع‌===
-شیخ انصارى در [[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]] فرموده است: انصاف آن است که در هیچ مسأله‌اى از مسائل به اندازه مسئله حجیت خبر واحد ادعاى [[اجماع]] و شهرت عظیمه و امارات کثیره نشده و اگر کسى در این مورد در تحقق اجماع شک کند، باید گفت او نمى‌تواند در هیچ مسأله‌اى از مسائل اجماع را بپذیرد مگر در ضروریات مذهب که آنجا هم نیازى به اجماع نیست.<ref>رسائل، ص ۹۸.</ref>
+شیخ انصارى در «[[فرائد الاصول (کتاب)|رسائل]]» فرموده است: انصاف آن است که در هیچ مسأله‌اى از مسائل به اندازه مسئله حجیت خبر واحد ادعاى [[اجماع]] و شهرت عظیمه و امارات کثیره نشده و اگر کسى در این مورد در تحقق اجماع شک کند، باید گفت او نمى‌تواند در هیچ مسأله‌اى از مسائل اجماع را بپذیرد مگر در [[ضروریات دین|ضروریات]] مذهب که آنجا هم نیازى به اجماع نیست.<ref>رسائل، ص ۹۸.</ref>
-باز شیخ فرموده است: انصاف آن است که قدر متیقن از این قرائن و ادعاهاى‌ اجماع خصوص خبرهاى واحدى است که مفید اطمینان و ظن غالب و متاخم به علم باشند، اما خبر واحدى که مفید ظن ضعیف و ۶۰% باشد حجیت آن از این قرائن اثبات نمى‌گردد، پس مقدار دلالت اجماع با روایات یکى است.<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌۳، ص۱۵۰.</ref>
+باز شیخ فرموده است: انصاف آن است که قدر متیقن از این قرائن و ادعاهاى‌ اجماع خصوص خبرهاى واحدى است که مفید اطمینان و ظن غالب به علم باشند، اما خبر واحدى که مفید ظن ضعیف و ۶۰% باشد حجیت آن از این قرائن اثبات نمى‌گردد، پس مقدار دلالت اجماع با روایات یکى است.<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌۳، ص۱۵۰.</ref>
 ===بناى عقلا===
-بناى قطعى عقلا و یا سیره قطعیه عقلا، ‌چهارمین و قوی‌ترین دلیل از ادله ای است که برای حجیت خبر واحد ذکر شده است.<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌۳، ص۱۵۱.</ref> شیخ انصاری در این مورد می گوید: همه مردم در امور عادی زندگی‌شان به خبر فرد مطمئن اعتماد می‌کنند. اگر شارع با این سیره مخالف بود، لزوماً از آن نهی می‌کرد؛ همان‌طور که در موارد دیگر که مخالف بوده، نهی کرده است. از آنجا که شارع از این کار نهی نکرده است، نتیجه می‌شود که این سیره را تأیید کرده است.<ref>شیخ انصاری، فرائدالاصول، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۳۴۵.</ref>
+بناى قطعى عقلا و یا سیره قطعیه عقلا، ‌چهارمین و قوی‌ترین دلیل از ادله ای است که برای حجیت خبر واحد ذکر شده است.<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌۳، ص۱۵۱.</ref> [[شیخ انصاری]] در این مورد می گوید: همه مردم در امور عادی زندگی‌شان به خبر فرد مطمئن اعتماد می‌کنند. اگر شارع با این سیره مخالف بود، لزوماً از آن نهی می‌کرد؛ همان‌طور که در موارد دیگر که مخالف بوده، نهی کرده است. از آنجا که شارع از این کار نهی نکرده است، نتیجه می‌شود که این سیره را تأیید کرده است.<ref>شیخ انصاری، فرائدالاصول، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۳۴۵.</ref>
 ==پانویس==
 <references />
+{{حدیث}}
 {{اصطلاحات حدیثی}}
 [[رده:اصطلاحات اصول فقه]]
 [[رده:اصطلاحات حدیثی]]
 [[رده: مقاله های مهم]]
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده

@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 ===ادله حجیت خبر واحد از قرآن===
-مشهورترین دلیل قرآنی اصولیون در حجیت خبر واحد آیه «نبا» است که می‌فرماید: {{متن قرآن|«...إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا...»}}؛<ref>[[سوره حجرات]]/6.</ref> اگر فاسقی خبری به شما داد، درباره خبر او تحقیق کنید و تحقیق نکرده به آن ترتیب اثر ندهید.
+مشهورترین دلیل قرآنی اصولیون در حجیت خبر واحد  «[[آیه نبا]]» است که می‌فرماید: {{متن قرآن|«...إِنْ جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا...»}}؛<ref>[[سوره حجرات]]/6.</ref> اگر [[فسق|فاسق]]ی خبری به شما داد، درباره خبر او تحقیق کنید و تحقیق نکرده به آن ترتیب اثر ندهید.
 مفهوم آیه این است که اگر فرد عادل و مورد اعتمادی خبری به شما داد، ترتیب اثر بدهید. پس مفهوم این آیه دلیل بر حجیت خبر واحد است.<ref>آشنایی با علوم اسلامی، شهید مرتضی مطهری، ج3 (اصول فقه-فقه)، درس چهارم، خبر واحد.</ref>
@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 علاوه بر آیه نبا به چهار آیه دیگر استدلال شده كه عبارت ‌اند از:
-# آيه نفر
+# [[آیه نفر]]
-# آيه كتمان
+# [[آيه كتمان]]
-# آيه سؤال
+# [[آيه سؤال]]
-# آيه اذن<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌3، ص120.</ref>
+# [[آيه اذن]]<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌3، ص120.</ref>
 ===ادله حجیت خبر واحد از سنت===
@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 دلیل دوم بر حجیت خبر واحد مجموع روایاتی است حداقل از آنها تواتر اجمالی حاصل می شود. تواتر اجمالى عبارت است از اين كه روايات مختلفه در موضوعات متفرقه ذكر گرديده كه هيچ‌كدام در لفظ اتفاق و تساوى ندارند و در معناى واحد هم شريك نيستند فقط چيزى كه هست آن است كه ما اجمالاً يقين داريم كه بعضى از اين‌ها حتما از معصومين عليهم السلام صادر شده؛ زيرا عادتا محال است كه تمام اين روايات كاذبه باشند.
-شيخ انصارى پس از نقل روایاتی از این دست فرموده است: از مجموع روايات استفاده مى‌كنيم كه ائمه عليهم السّلام بر عمل به خبر واحد ولو گمان‌آور راضى بودند به دليل اين اخبار متواتره كه ذكر شد.<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌3، ص141.</ref>
+[[شيخ انصارى]] پس از نقل روایاتی از این دست فرموده است: از مجموع روايات استفاده مى‌كنيم كه ائمه عليهم السّلام بر عمل به خبر واحد ولو گمان‌آور راضى بودند به دليل اين اخبار متواتره كه ذكر شد.<ref>شرح اصول فقه مظفر، علی محمدی، ج‌3، ص141.</ref>
 ===دليل حجيت خبر واحد از اجماع‌===

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 ==حکم خبر واحد==
-مطابق با گفته فیض کاشانی دارابودن هر یک از شرایط زیر به تنهایی قرینه‌ای است که اعتماد بر [[حدیث]] و وثوق به صدور آن را موجب می‌شود:
+مطابق با گفته فیض کاشانی دارا بودن هر یک از شرایط زیر به تنهایی قرینه‌ای است که اعتماد بر [[حدیث]] و وثوق به صدور آن را موجب می‌شود:
 # وجود حدیث در چندین اصل از اصول أربعمأه

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
 ==تعاریف خبر واحد<ref>بحث‌های مقارن در علم الحدیث(3)، محمد رحمانی؛ اخبار تقریب ـ شماره 36، آذر 78.</ref>==
@@ سطر ۷۲: / سطر ۷۳: @@
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
-|شناسه= ضعیف
+|شناسه= خوب
 |عنوان بندی مناسب= خوب
 |کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۰۹
سطر ۶۸:		سطر ۶۸:
	[[رده:اصطلاحات اصول فقه]]		[[رده:اصطلاحات اصول فقه]]
	[[رده:اصطلاحات حدیثی]]		[[رده:اصطلاحات حدیثی]]
		+	[[رده: مقاله های مهم]]
		+
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= ضعیف
		+	\|عنوان بندی مناسب= خوب
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= خوب
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= خوب
		+	\|کیفیت پژوهش= خوب
		+	\|رده= دارد
		+	}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۰۰
سطر ۱:		سطر ۱:
	{{خوب}}		{{خوب}}
−
−	~~'''کلیدواژه: خبر واحد، تعریف خبر واحد، قرائن وثوق به صدور روایت، حکم خبر واحد'''~~

	==تعاریف خبر واحد<ref>بحث‌های مقارن در علم الحدیث(3)، محمد رحمانی؛ اخبار تقریب ـ شماره 36، آذر 78.</ref>==		==تعاریف خبر واحد<ref>بحث‌های مقارن در علم الحدیث(3)، محمد رحمانی؛ اخبار تقریب ـ شماره 36، آذر 78.</ref>==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۳:۳۱
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{خوب}}
		+
	'''کلیدواژه: خبر واحد، تعریف خبر واحد، قرائن وثوق به صدور روایت، حکم خبر واحد'''		'''کلیدواژه: خبر واحد، تعریف خبر واحد، قرائن وثوق به صدور روایت، حکم خبر واحد'''