حکم تکلیفی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: ویرایش

2022-03-12T07:06:20Z

ویرایش

سید مهدی خدایی: پروژه5: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-09-06T04:57:10Z

پروژه5: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۵۰

2013-07-27T07:50:14Z

بهرامی در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۵۲

2013-07-24T09:52:40Z

بهرامی در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۳۹

2013-07-24T08:39:19Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام}} {{الگو:نیازمن...' ایجاد کرد

2013-07-24T08:39:00Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام}} {{الگو:نیازمن...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}
'''حكم تكليفی : مقابل حكم وضعى.'''

حكم تكليفى، در برابر [[حكم وضعى]]، عبارت است از حكمى شرعى كه مستقيم به فعل مكلّف تعلّق مى‌گيرد؛ و وظيفه او را در ابعاد مختلف زندگى، اعم از شخصى، عبادى، خانوادگى، اقتصادى و سياسى مشخص مى‌سازد، مانند حرمت نوشيدن شراب، وجوب نماز، وجوب انفاق بر بعضى از نزديكان و اباحه احياى زمين موات و وجوب عادل بودن حاكم.<ref> دروس فى علم الاصول 1/ 257 ؛ المعالم الجديدة/ 100 </ref>از اين عنوان در اصول فقه سخن گفته‌اند.

== اقسام حكم تكليفى ==

حكم تكليفى به وجوب، استحباب، حرمت، كراهت و اباحه تقسيم مى‌شود.

وجوب عبارت است از الزام شارع، مكلّف را به عملى همچون نماز، روزه و حج؛ در نتيجه واجب به فعلى گفته مى‌شود كه شارع به گونه الزامى آن را از مكلّف خواسته است، بدون آنكه در ترك آن ـ جز در حال ضرورت ـ رخصتى به وى داده باشد

استحباب عبارت است از اينكه شارع انجام دادن كارى را از مكلّف بخواهد؛ بدون آنكه الزامى در كار باشد؛ در نتيجه مستحب به فعلى گفته مى‌شود كه شارع آن را از مكلّف خواسته، ليكن رخصت ترك آن را نيز به وى داده است، مانند نماز نافله( --> استحباب).

حرمت عبارت است از الزام شارع، مكلّف را به اجتناب از عملى همچون دروغ و غيبت؛ در نتيجه حرام به فعلى گفته مى‌شود كه شارع به گونه الزامى ترك آن را از مكلّف خواسته است، يعنى رخصتى در فعل آن ـ جز در حال ضرورت ـ به وى نداده است .

كراهت عبارت است از نهى شارع، مكلّف را از انجام دادن كارى با رخصت ارتكاب آن؛ در نتيجه مكروه به فعلى اطلاق مى‌گردد كه شارع از آن نهى كرده، ليكن رخصت انجام دادن آن را نيز داده است، مانند آروغ زدن روبه آسمان.

اباحه عبارت است از مخيّر كردن شارع، مكلّف را بين فعل و ترك عملى بدون ترجيح يكى بر ديگرى؛ در نتيجه مباح به عملى اطلاق مى‌شود كه فعل و ترك آن بر مكلّف به طور يكسان روا است، مانند راه رفتن قطع نظر از احكام عارضى آن <ref> دروس فى علم الاصول 1/ 258 ؛ الاصول العامة/ 58 ـ 65 </ref>.

توجه حكم تكليفى به انسان منوط به تحقق شرايط تكليف است؛ از اين رو، انسان غير بالغ، ديوانه و ناتوان مكلّف به عمل به آن نيست.<ref> اوثق الوسائل/ 476 . </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
[http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج3، صص 356-355.] تاریخ بازیابی: 2 مرداد 1392.

[[رده:انواع حکم فقهی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
 {{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
-==حكم تكليفی: مقابل [[حكم وضعى]]==
+توجه حکم تکلیفى به انسان، منوط به تحقق شرایط [[تکلیف|تکلیف]] است؛ از این رو، انسان غیر [[بلوغ‌|بالغ]]، دیوانه و ناتوان، مکلّف به عمل به آن نیست.<ref>اوثق الوسائل/۴۷۶.</ref>
-حكم تكليفى در برابر [[حكم وضعى]]، عبارت است از حكمى شرعى كه مستقيم به فعل مكلّف تعلّق مى‌گيرد و وظيفه او را در ابعاد مختلف زندگى، اعم از شخصى، عبادى، خانوادگى، اقتصادى و سياسى مشخص مى‌سازد، مانند حرمت نوشيدن شراب، وجوب نماز، وجوب انفاق بر بعضى از نزديكان و اباحه احياى زمين موات و وجوب عادل بودن حاكم.<ref>دروس فى علم الاصول 1/257 ؛ المعالم الجديدة/100.</ref> از اين عنوان در [[اصول فقه]] سخن گفته‌اند.
+==اقسام حکم تکلیفى==
-==اقسام حكم تكليفى==
+«حکم تکلیفى» به [[واجب|وجوب]]، [[استحباب]]، [[حرام|حرمت]]، [[مکروه|کراهت]] و [[مباح|اباحه]] تقسیم مى‌شود.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-* [http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج3، صص 356-355.] تاریخ بازیابی: 2 مرداد 1392.
+*[http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۳، صص ۳۵۶-۳۵۵.] تاریخ بازیابی: ۲ مرداد ۱۳۹۲.
 {{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
@@ سطر ۴۰: / سطر ۳۶: @@
 |رده= دارد
 }}
 [[رده:انواع حکم فقهی]]
 [[رده: مقاله های مهم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام]]}}
-حكم تكليفى، در برابر [[حكم وضعى]]، عبارت است از حكمى شرعى كه مستقيم به فعل مكلّف تعلّق مى‌گيرد؛ و وظيفه او را در ابعاد مختلف زندگى، اعم از شخصى، عبادى، خانوادگى، اقتصادى و سياسى مشخص مى‌سازد، مانند حرمت نوشيدن شراب، وجوب نماز، وجوب انفاق بر بعضى از نزديكان و اباحه احياى زمين موات و وجوب عادل بودن حاكم.<ref> دروس فى علم الاصول 1/ 257 ؛ المعالم الجديدة/ 100 </ref>از اين عنوان در اصول فقه سخن گفته‌اند.
+==حكم تكليفی: مقابل [[حكم وضعى]]==
-== اقسام حكم تكليفى ==
+حكم تكليفى در برابر [[حكم وضعى]]، عبارت است از حكمى شرعى كه مستقيم به فعل مكلّف تعلّق مى‌گيرد و وظيفه او را در ابعاد مختلف زندگى، اعم از شخصى، عبادى، خانوادگى، اقتصادى و سياسى مشخص مى‌سازد، مانند حرمت نوشيدن شراب، وجوب نماز، وجوب انفاق بر بعضى از نزديكان و اباحه احياى زمين موات و وجوب عادل بودن حاكم.<ref>دروس فى علم الاصول 1/257 ؛ المعالم الجديدة/100.</ref> از اين عنوان در [[اصول فقه]] سخن گفته‌اند.
 حكم تكليفى به وجوب، استحباب، حرمت، كراهت و اباحه تقسيم مى‌شود.
-وجوب عبارت است از الزام شارع، مكلّف را به عملى همچون نماز، روزه و حج؛ در نتيجه واجب به فعلى گفته مى‌شود كه شارع به گونه الزامى آن را از مكلّف خواسته است، بدون آنكه در ترك آن ـ جز در حال ضرورت ـ رخصتى به وى داده باشد
+وجوب عبارت است از الزام شارع، مكلّف را به عملى همچون [[نماز]]، [[روزه]] و [[حج]]؛ در نتيجه واجب به فعلى گفته مى‌شود كه شارع به گونه الزامى آن را از مكلّف خواسته است، بدون آن كه در ترك آن ـ جز در حال ضرورت ـ رخصتى به وى داده باشد.
-استحباب عبارت است از اينكه شارع انجام دادن كارى را از مكلّف بخواهد؛ بدون آنكه الزامى در كار باشد؛ در نتيجه مستحب به فعلى گفته مى‌شود كه شارع آن را از مكلّف خواسته، ليكن رخصت ترك آن را نيز به وى داده است، مانند نماز نافله.
+استحباب عبارت است از اين كه شارع انجام دادن كارى را از مكلّف بخواهد؛ بدون آن كه الزامى در كار باشد؛ در نتيجه مستحب به فعلى گفته مى‌شود كه شارع آن را از مكلّف خواسته، ليكن رخصت ترك آن را نيز به وى داده است، مانند [[نماز نافله]].
-حرمت عبارت است از الزام شارع، مكلّف را به اجتناب از عملى همچون دروغ و غيبت؛ در نتيجه حرام به فعلى گفته مى‌شود كه شارع به گونه الزامى ترك آن را از مكلّف خواسته است، يعنى رخصتى در فعل آن ـ جز در حال ضرورت ـ به وى نداده است .
+حرمت عبارت است از الزام شارع، مكلّف را به اجتناب از عملى همچون [[دروغ]] و [[غيبت]]؛ در نتيجه حرام به فعلى گفته مى‌شود كه شارع به گونه الزامى ترك آن را از مكلّف خواسته است، يعنى رخصتى در فعل آن ـ جز در حال ضرورت ـ به وى نداده است.
-كراهت عبارت است از نهى شارع، مكلّف را از انجام دادن كارى با رخصت ارتكاب آن؛ در نتيجه مكروه به فعلى اطلاق مى‌گردد كه شارع از آن نهى كرده، ليكن رخصت انجام دادن آن را نيز داده است، مانند آروغ زدن روبه آسمان.
+كراهت عبارت است از نهى شارع، مكلّف را از انجام دادن كارى با رخصت ارتكاب آن؛ در نتيجه مكروه به فعلى اطلاق مى‌گردد كه شارع از آن نهى كرده، ليكن رخصت انجام دادن آن را نيز داده است مانند آروغ زدن روبه آسمان.
-اباحه عبارت است از مخيّر كردن شارع، مكلّف را بين فعل و ترك عملى بدون ترجيح يكى بر ديگرى؛ در نتيجه مباح به عملى اطلاق مى‌شود كه فعل و ترك آن بر مكلّف به طور يكسان روا است، مانند راه رفتن قطع نظر از احكام عارضى آن <ref> دروس فى علم الاصول 1/ 258 ؛ الاصول العامة/ 58 ـ 65 </ref>.
+اباحه عبارت است از مخيّر كردن شارع، مكلّف را بين فعل و ترك عملى بدون ترجيح يكى بر ديگرى؛ در نتيجه مباح به عملى اطلاق مى‌شود كه فعل و ترك آن بر مكلّف به طور يكسان روا است، مانند راه رفتن قطع نظر از احكام عارضى آن<ref>دروس فى علم الاصول1/258؛ الاصول العامة/58ـ65.</ref>
-توجه حكم تكليفى به انسان منوط به تحقق شرايط تكليف است؛ از اين رو، انسان غير بالغ، ديوانه و ناتوان مكلّف به عمل به آن نيست.<ref> اوثق الوسائل/ 476 . </ref>
+توجه حكم تكليفى به انسان منوط به تحقق شرايط تكليف است؛ از اين رو، انسان غير بالغ، ديوانه و ناتوان مكلّف به عمل به آن نيست.<ref>اوثق الوسائل/476.</ref>
 ==پانویس==
@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 ==منابع==
-[http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج3، صص 356-355.] تاریخ بازیابی: 2 مرداد 1392.
+* [http://lib.eshia.ir/23017/4/779/%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D8%B4 فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج3، صص 356-355.] تاریخ بازیابی: 2 مرداد 1392.
 [[رده:انواع حکم فقهی]]