حکم تأسیسی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۲ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۲۴

2022-03-12T06:24:49Z

Zamani در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۲۰

2020-06-20T13:20:50Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۴۴

2013-07-24T09:44:57Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} == تعریف == حکم تأسیسی در برابر حکم امضایی حکمی را گ...' ایجاد کرد

2013-07-23T05:24:26Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} == تعریف == حکم تأسیسی در برابر حکم امضایی حکمی را گ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}

== تعریف ==

حکم تأسیسی در برابر [[حکم امضایی]] حکمی را گویند که شارع مقدس آن را برای نخستین بار، بدون هیچ پیشینه‌ای نزد عرف و عقلا اختراع و تشریع کرده است،و بدون هیچ سابقه ای نزد عرف و عقلا بر پیامبر اکرم وحی شده است مانند بسیاری از احکام پنج گانه تکلیفی همچون نماز، روزه و ارث و نیز احکام کیفری، همچون قطع انگشتان دست دزد.

بیشتر معاملات و عقود رایج در میان مردم، بلکه آن دسته حقوقی که مردم نسبت به یکدیگر دارند و قوام زندگی اجتماعی بر آنها است، مانند زوجیت و ملکیت، از امور تأسیسی به شمار نمی‌آیند؛ بر خلاف عبادات که شارع مقدس آنها را ابداع و اختراع کرده است؛ از این رو، همه عبادات تأسیسی‌اند.

به احکام تأسیسی، احکام «ابتدایی » نیز می گویند. در برابر آن ، احکام امضایی وجود دارد که پیش از تشریع شارع ، عرف و عقلا آن را معتبر دانسته یا وضع کرده و بدان عمل نموده اند، مانند روا بودن بیع پیش از نزول آیة تحلیل . بر احکام شارع ، اعم از تأسیسی و امضایی ، «حق » اطلاق می شود .

== تمایز حکم تأسیسی از حکم امضایی ==

تمایز حکم تأسیسی از حکم امضایی به این است که در حکم تأسیسی، شرایط، قلمرو و مفاد حکم، مستخرج از ادله شرعی است؛ در حالی که در حکم امضایی با رجوع به عرف و سیره عقلا و نحوه اجرای حکم توسط آنان در زمان امضای آن، می‌توان به مفاد و شرایط حکم دست یافت.

== منابع ==
*[http://islamicdoc.org/wiki/index.php/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C_(_%D9%81%D9%82%D9%87_) احکام تأسیسی ( فقه )، ویکی علوم اسلامی] تاریخ بازیابی : 1 مردا 1392 .
*دانشنامه جهان اسلام، جلد 6، مدخل "تأسیسی" از سید مسعود نوری. در دسترس در پایگاه دانشنامه جهان اسلام تاریخ بازیابی : 1 مردا 1392 .

== پیوندهای مفید ==
[http://www.wikifeqh.ir/%D8%AD%DA%A9%D9%85_%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C حکم تأسیسی، ویکی فقه] تاریخ بازیابی : 1 مردا 1392 .
[[رده:انواع حکم فقهی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-==تعریف==
+«حکم تأسیسی» - در مقابل «[[حکم امضایی]]» - [[حُکم|حکمی]] را گویند که شارع مقدس آن را برای نخستین بار، بدون هیچ پیشینه‌ای نزد [[عرف]] و عقلا اختراع و تشریع کرده است و بدون هیچ سابقه ای نزد عرف و عقلا، بر [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله [[وحی]] شده است. مانند بسیاری از [[احکام شرعی|احکام]] پنجگانه تکلیفی همچون [[نماز]]، [[روزه]] و [[ارث]] و نیز احکام کیفری، همچون قطع انگشتان دست دزد.
-حکم تأسیسی در برابر [[حکم امضایی]] حکمی را گویند که شارع مقدس آن را برای نخستین بار، بدون هیچ پیشینه‌ای نزد عرف و عقلا اختراع و تشریع کرده است و بدون هیچ سابقه ای نزد عرف و عقلا بر [[پیامبر اسلام]] صلی الله علیه و آله [[وحی]] شده است. مانند بسیاری از احکام پنجگانه تکلیفی همچون [[نماز]]، [[روزه]] و ارث و نیز [[احکام کیفری]]، همچون قطع انگشتان دست دزد.
+بیشتر معاملات و عقود رایج در میان مردم، بلکه آن دسته حقوقی که مردم نسبت به یکدیگر دارند و قوام زندگی اجتماعی بر آنها است، مانند [[ازدواج|زوجیت]] و ملکیت، از امور تأسیسی به شمار نمی‌آیند؛ برخلاف [[عبادت|عبادات]]، که شارع مقدس آنها را ابداع و اختراع کرده است؛ از این رو، همه عبادات تأسیسی‌اند.
-بیشتر معاملات و عقود رایج در میان مردم، بلکه آن دسته حقوقی که مردم نسبت به یکدیگر دارند و قوام زندگی اجتماعی بر آنها است، مانند زوجیت و ملکیت از امور تأسیسی به شمار نمی‌آیند؛ برخلاف عبادات که شارع مقدس آنها را ابداع و اختراع کرده است؛ از این رو، همه عبادات تأسیسی‌اند.
+به احکام تأسیسی، «احکام ابتدایی» نیز می گویند. در برابر آن، [[حکم امضایی|احکام امضایی]] وجود دارد که پیش از تشریع شارع، عرف و عقلا آن را معتبر دانسته یا وضع کرده و بدان عمل نموده اند، مانند روا بودن بیع پیش از نزول [[آیه]] تحلیل بیع: «... أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبَا ...» ([[سوره بقره]]، ۲۷۵).
-به احکام تأسیسی، احکام «ابتدایی» نیز می گویند. در برابر آن، احکام امضایی وجود دارد که پیش از تشریع شارع، عرف و عقلا آن را معتبر دانسته یا وضع کرده و بدان عمل نموده اند، مانند روابودن بیع پیش از نزول آیه تحلیل. بر احکام شارع، اعم از تأسیسی و امضایی، «حق» اطلاق می شود.
+تمایز حکم تأسیسی از حکم امضایی به این است که در حکم تأسیسی، شرایط، قلمرو و مفاد حکم، مستخرج از ادله شرعی است؛ در حالی که در حکم امضایی، با رجوع به عرف و سیره عقلا و نحوه اجرای حکم توسط آنان در زمان امضای آن، می‌توان به مفاد و شرایط حکم دست یافت.
-==تمایز حکم تأسیسی از حکم امضایی==
+==منابع==
-تمایز حکم تأسیسی از حکم امضایی به این است که در حکم تأسیسی، شرایط، قلمرو و مفاد حکم، مستخرج از ادله شرعی است؛ در حالی که در حکم امضایی با رجوع به عرف و سیره عقلا و نحوه اجرای حکم توسط آنان در زمان امضای آن، می‌توان به مفاد و شرایط حکم دست یافت.
+*[http://islamicdoc.org/wiki/index.php/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C_(_%D9%81%D9%82%D9%87_) احکام تأسیسی (فقه)، ویکی علوم اسلامی]، تاریخ بازیابی: ۱ مرداد ۱۳۹۲.
-==منابع==
+==مطالب مرتبط==
-* [http://www.wikifeqh.ir/%D8%AD%DA%A9%D9%85_%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C حکم تأسیسی، ویکی فقه] تاریخ بازیابی: 1 مرداد 1392.
+*[[حُکم]]
 [[رده:انواع حکم فقهی]]

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ==منابع==
 *[http://islamicdoc.org/wiki/index.php/%D8%A7%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85_%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3%DB%8C_(_%D9%81%D9%82%D9%87_) احکام تأسیسی (فقه)، ویکی علوم اسلامی] تاریخ بازیابی: 1 مرداد 1392.
-* دانشنامه جهان اسلام، جلد6، مدخل "تأسیسی" از سید مسعود نوری. در دسترس در  پایگاه دانشنامه جهان اسلام تاریخ بازیابی: 1 مرداد 1392.
+* دانشنامه جهان اسلام، جلد6، مدخل "تأسیسی" از سید مسعود نوری.
 ==پیوندهای مفید==