https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%87حکمت متعالیه - تاریخچهٔ ویرایشها2026-04-23T00:49:15Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%87&diff=157565&oldid=prevZamani در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۴2025-06-24T10:54:34Z<p></p>
<table class="diff diff-contentalign-right" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">نسخهٔ ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20" >سطر ۲۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۲۰:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>روشهای اتخاذ شده در فلسفه و حکمت اسلامی عبارتاند از: ۱) اصالت عقل و استدلال یا روش بحث و نظر که طریقه معتبر نزد مشائیان مسلمان است. ۲) اصالت کشف و شهود که حکمای اشراقی مسلمان به آن شهرت دارند. ۳) روش حاصل از ترکیب راههای سه گانه معرفت قرآنی، برهانی و عرفانی که روش مأخوذ و معتبر در «حکمت متعالیه» است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>روشهای اتخاذ شده در فلسفه و حکمت اسلامی عبارتاند از: ۱) اصالت عقل و استدلال یا روش بحث و نظر که طریقه معتبر نزد مشائیان مسلمان است. ۲) اصالت کشف و شهود که حکمای اشراقی مسلمان به آن شهرت دارند. ۳) روش حاصل از ترکیب راههای سه گانه معرفت قرآنی، برهانی و عرفانی که روش مأخوذ و معتبر در «حکمت متعالیه» است.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملاصدرا علاوه بر اینکه از ثمرات و نتایج معرفتیِ روشهای مختلف بهره برد، <del class="diffchange diffchange-inline">چنانکه گزارش آن در بخش منابع اجمالا عرضه شد، </del>از هریک از روشهای رایج پیش از خود نیز در مرحله تألیف و تنظیم مکتب فکریاش سود جست.<ref>عبداللّه جوادیآملی، «حکمت متعالیه صدرالمتألهین»، ج۱، ص۱۸۳</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملاصدرا علاوه بر اینکه از ثمرات و نتایج معرفتیِ روشهای مختلف بهره برد، از هریک از روشهای رایج پیش از خود نیز در مرحله تألیف و تنظیم مکتب فکریاش سود جست.<ref>عبداللّه جوادیآملی، «حکمت متعالیه صدرالمتألهین»، ج۱، ص۱۸۳</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما باید در نظر داشت که پیدایش چنین رویکردی در تاریخ فلسفه اسلامی یکباره و بیسابقه نبوده و پیش از آن، زمینه و بستر مناسب این تحولِ روشی تدریجاً فراهم آمده بود. چهار مکتب کلاسیک دوره پیش از مغول، یعنی مشایی، اشراقی، عرفانی و کلامی، با همه صور گوناگون خود طی چهار قرن پیش از ملاصدرا بهطور گستردهای بسط یافتند و به یکدیگر نزدیک شدند و زمینه را برای امر خطیری که ملاصدرا انجام داد (تأسیس حکمت متعالیه) آماده کردند. </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما باید در نظر داشت که پیدایش چنین رویکردی در تاریخ فلسفه اسلامی یکباره و بیسابقه نبوده و پیش از آن، زمینه و بستر مناسب این تحولِ روشی تدریجاً فراهم آمده بود. چهار مکتب کلاسیک دوره پیش از مغول، یعنی مشایی، اشراقی، عرفانی و کلامی، با همه صور گوناگون خود طی چهار قرن پیش از ملاصدرا بهطور گستردهای بسط یافتند و به یکدیگر نزدیک شدند و زمینه را برای امر خطیری که ملاصدرا انجام داد (تأسیس حکمت متعالیه) آماده کردند. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l74" >سطر ۷۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">سطر ۷۴:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر آشتیانی،<ref>منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران، از عصر میرداماد تا زمان حاضر، ج ۲، مقدمه آشتیانی، ص پانزده، پانویس ۱۱</ref> اول کسی که طلاب را به اهمیت حکمت متعالیه متوجه ساخت و به ترویج آن کوشید میرزا محمد الماسی نوه [[محمدتقی مجلسی]] بوده است.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر آشتیانی،<ref>منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران، از عصر میرداماد تا زمان حاضر، ج ۲، مقدمه آشتیانی، ص پانزده، پانویس ۱۱</ref> اول کسی که طلاب را به اهمیت حکمت متعالیه متوجه ساخت و به ترویج آن کوشید میرزا محمد الماسی نوه [[محمدتقی مجلسی]] بوده است.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیگر پیروان و مروّجان برجسته حکمت متعالیه، [[حاج ملاهادی سبزواری]]، [[شیخ محمدحسین اصفهانی]]، [[میرزا مهدی آشتیانی]]، [[ابوالحسن شعرانی]] <del class="diffchange diffchange-inline">هسند</del>. در میان مدرّسان عصر حاضر نیز از [[سید محمدحسین طباطبایی]]، [[امام خمینی]]، مهدی حائری یزدی، [[سید جلال الدین آشتیانی]] را میتوان نام برد. </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیگر پیروان و مروّجان برجسته حکمت متعالیه، [[حاج ملاهادی سبزواری]]، [[شیخ محمدحسین اصفهانی]]، [[میرزا مهدی آشتیانی]]، [[ابوالحسن شعرانی]] <ins class="diffchange diffchange-inline">هستند</ins>. در میان مدرّسان عصر حاضر نیز از [[سید محمدحسین طباطبایی]]، [[امام خمینی]]، مهدی حائری یزدی، [[سید جلال الدین آشتیانی]] را میتوان نام برد. </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حکمت متعالیه در حوزههای درس فلسفی هند، نیز تأثیر آشکار داشته است. <del class="diffchange diffchange-inline">رواج مکتب ملاصدرا در غرب</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حکمت متعالیه در حوزههای درس فلسفی هند، نیز تأثیر آشکار داشته است. همچنین با مساعی محققانی همچون هانری کوربن و توشیهیکو ایزوتسو، ملاصدرا و مکتبش در غرب و دیگر سرزمینهای غیراسلامی شناسانده شد. در بخشهای مختلف جهان اسلام مانند کشورهای عربی، [[ترکیه]]، <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>اندونزی<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>و [[مالزی]] هماکنون <ins class="diffchange diffchange-inline">گروههای </ins>گستردهای از علاقهمندان به حکمت متعالیه و آثار ملاصدرا وجود دارند.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین با مساعی محققانی همچون هانری کوربن و توشیهیکو ایزوتسو، ملاصدرا و مکتبش در غرب و دیگر سرزمینهای غیراسلامی شناسانده شد. در بخشهای مختلف جهان اسلام مانند کشورهای عربی، [[ترکیه]]، اندونزی و [[مالزی]] هماکنون <del class="diffchange diffchange-inline">گروههای </del>گستردهای از علاقهمندان به حکمت متعالیه و آثار ملاصدرا وجود دارند.</div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr>
</table>Zamanihttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%87&diff=156100&oldid=prevمهدی موسوی در ۳۰ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۰۷2025-03-30T06:07:19Z<p></p>
<a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%87&diff=156100&oldid=156098">نمایش تغییرات</a>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%87&diff=156098&oldid=prevمهدی موسوی در ۲۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۰2025-03-29T13:30:09Z<p></p>
<a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%87&diff=156098&oldid=156094">نمایش تغییرات</a>مهدی موسویhttps://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%87&diff=156094&oldid=prevمهدی موسوی: صفحهای تازه حاوی « حکمت متعالیه، عنوان نظام فلسفی صدرالدین محمد شیرازی مشهور به ملاصدرا، میب...» ایجاد کرد2025-03-29T07:54:04Z<p>صفحهای تازه حاوی « حکمت متعالیه، عنوان نظام فلسفی صدرالدین محمد شیرازی مشهور به ملاصدرا، میب...» ایجاد کرد</p>
<a href="https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%AA_%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%87&diff=156094">نمایش تغییرات</a>مهدی موسوی