حُکم - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۳۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸

2026-03-30T13:38:08Z

Mohammadi در ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۲

2026-01-17T06:42:27Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-20T11:44:05Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2022-03-10T11:44:44Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۰ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۷

2022-03-10T10:27:40Z

Aghajani در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۴۵

2019-11-13T06:45:08Z

Aghajani در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۴۹

2019-11-13T05:49:26Z

Aghajani در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۴۲

2019-11-13T05:42:37Z

مهدی موسوی در ‏۲۹ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۳۱

2019-05-29T08:31:41Z

Heidariyan47 در ‏۷ ژوئن ۲۰۱۵، ساعت ۱۰:۱۵

2015-06-07T10:15:06Z

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 در برخى آیات<ref>رجوع کنید به: یوسف: ۲۲؛ مریم: ۱۲؛ انبیاء: ۷۴، ۷۹؛ شعراء: ۲۱.</ref> از اعطاى حکم به شمارى از پیامبران الهى، غالبا همراه با صفت والاى علم، سخن رفته است که مفسران معانى گوناگونى براى واژه حکم در این آیات ذکر کرده‌اند، از جمله: رسیدن به [[نبوت]]، [[حکمت]]، فهم، [[عقل]]، رفع منازعات و اختلافات میان مردم، قضاوت کردن، حکمت عملى، حاکمیت بر نفس، [[شریعت]] و ... .<ref>براى نمونه رجوع کنید به: تفسیر طبرى؛ طبرسى؛ فخررازى؛ طباطبائى، ذیل آیات.</ref>
-در شمارى از آیات<ref>رجوع کنید به: مائده: ۵۰؛ انعام: ۵۷، ۶۲؛ یوسف : ۴۰، ۶۷؛ قصص: ۸۸.</ref>، حکم تنها از آن خداوند به‌شمار رفته است که آن را به معناى قضاوت کردن، جدا ساختن [[حق]] و [[باطل]] یا داراى مفهومى وسیع، که شامل خلق تکوینى و تشریع می‌شود، دانسته‌اند.<ref>رجوع کنید به: طبرى؛ طبرسى؛ طباطبائى، ذیل آیات.</ref> {{متن قرآن|«...يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ}}<ref>[[آیه 113 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۱۳.]]</ref>؛...خداوند حکم می کند میان مردم روز قیامت در آنچه که اختلاف می کردند». قرآن از مؤمنان خواسته که تعارضات میان خود یا اختلافات خود با پیروان سایر ادیان را بر پایه حکم الهى، که در دیگر کتابهاى آسمانى هم آمده است، حل و فصل کنند.<ref>مقاتل‌بن سلیمان؛ طوسى؛ طبرسى، ذیل آیات: مائده: ۴۳، ممتحنه : ۱۰، شورى: ۱۰.</ref>
+در شمارى از آیات<ref>رجوع کنید به: مائده: ۵۰؛ انعام: ۵۷، ۶۲؛ یوسف : ۴۰، ۶۷؛ قصص: ۸۸.</ref>، حکم تنها از آن خداوند به‌شمار رفته است که آن را به معناى قضاوت کردن، جدا ساختن [[حق]] و [[باطل]] یا داراى مفهومى وسیع، که شامل خلق تکوینى و تشریع می‌شود، دانسته‌اند.<ref>رجوع کنید به: طبرى؛ طبرسى؛ طباطبائى، ذیل آیات.</ref> «{{متن قرآن|... يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ}}<ref>[[آیه 113 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۱۳.]]</ref>؛ ... خداوند حکم می کند میان مردم روز قیامت در آنچه که اختلاف می کردند». قرآن از مؤمنان خواسته که تعارضات میان خود یا اختلافات خود با پیروان سایر ادیان را بر پایه حکم الهى، که در دیگر کتابهاى آسمانى هم آمده است، حل و فصل کنند.<ref>مقاتل‌بن سلیمان؛ طوسى؛ طبرسى، ذیل آیات: مائده: ۴۳، ممتحنه : ۱۰، شورى: ۱۰.</ref>
-در برخى آیات<ref>رجوع کنید به: مائده: ۴۴، ۴۵، ۴۷.</ref> گردن ننهادن به حکم و دستورهای‌ الهى که در مقام داورى یا بیان احکام اعلام می‌شود، معادل کفر و ظلم و فسق به‌شمار رفته است: {{متن قرآن|«...مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>[[آیه 44 سوره مائده|سوره مائده،آیه ۴۴.]]</ref>؛... هر کس حکم نکند به آنچه خدا فرستاد آنان کافرند». گویند مراد از [[کفر]]، گناه بزرگ است یا آنکه حکم غیر خدا را بر حکم خدا ترجیح دهد.
+در برخى آیات<ref>رجوع کنید به: مائده: ۴۴، ۴۵، ۴۷.</ref> گردن ننهادن به حکم و دستورهای‌ الهى که در مقام داورى یا بیان احکام اعلام می‌شود، معادل کفر و ظلم و فسق به‌شمار رفته است: «{{متن قرآن|... مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>[[آیه 44 سوره مائده|سوره مائده، آیه ۴۴.]]</ref>؛ ... هر کس حکم نکند به آنچه خدا فرستاد آنان کافرند». گویند مراد از [[کفر]]، گناه بزرگ است یا آنکه حکم غیر خدا را بر حکم خدا ترجیح دهد.
-باید دانست که رفتار حکومت [[اسلام]] با ملل دیگر که در [[اهل ذمه|ذمه]] حکومت اسلامند بر خلاف روش دول دیگر است با ملل زیر دست خود. در دولت [[نصاری]] همه پیرو قوانین حکومتند و باید از آن متابعت کنند خواه مطابق دین خودشان باشد یا نباشد و محکمه ای غیر محاکم رسمی نمی شناسند. اما در حکومت اسلام این اجبار نیست و [[یهود]] و نصاری که در ذمه اسلامند می توانند از خود قاضی و محکمه داشته باشند و مرافعات راجع به تجارت و معاملات و [[ازدواج]] و [[ارث]] و امثال آن را در محاکم خود فیصل دهند و اگر خواستند در محاکم رسمی اسلام مرافعه کنند قاضی اسلامی موافق [[شریعت|شرع]] اسلام میان آنها حکم خواهد کرد و خداوند فرمود: {{متن قرآن|«... فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ...}}<ref>[[آیه 42 سوره مائده|سوره مائده،آیه ۴۲.]]</ref>؛...اگر نزد تو آیند حکم کن میان آنها یا اعراض کن و اگر حکم کردی به عدل حکم کن...». این اختیار و آزادی در جوامع دیگر معهود نیست. و فرمود: {{متن قرآن|«...وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ...}}<ref>[[آیه 42 سوره مائده|سوره مائده،آیه ۴۲.]]</ref>؛اگر حکم کنی میان ایشان، به عدل حکم کن...»؛ (یعنی میان [[اهل ذمه]]). و نیز فرمود: {{متن قرآن|«...فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ...}}<ref>[[آیه 48 سوره مائده|سوره مائده،آیه ۴۸.]]</ref>؛...پس میان آنان بر طبق آنچه خدا نازل کرده است داوری کن...».
+باید دانست که رفتار حکومت [[اسلام]] با ملل دیگر که در [[اهل ذمه|ذمه]] حکومت اسلامند بر خلاف روش دول دیگر است با ملل زیر دست خود. در دولت [[نصاری]] همه پیرو قوانین حکومتند و باید از آن متابعت کنند خواه مطابق دین خودشان باشد یا نباشد و محکمه ای غیر محاکم رسمی نمی شناسند. اما در حکومت اسلام این اجبار نیست و [[یهود]] و نصاری که در ذمه اسلامند می توانند از خود قاضی و محکمه داشته باشند و مرافعات راجع به تجارت و معاملات و [[ازدواج]] و [[ارث]] و امثال آن را در محاکم خود فیصل دهند و اگر خواستند در محاکم رسمی اسلام مرافعه کنند قاضی اسلامی موافق [[شریعت|شرع]] اسلام میان آنها حکم خواهد کرد و خداوند فرمود: «{{متن قرآن| ... فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ ...}}<ref>[[آیه 42 سوره مائده|همان، آیه ۴۲.]]</ref>؛ ... اگر نزد تو آیند حکم کن میان آنها یا اعراض کن و اگر حکم کردی به عدل حکم کن ...». این اختیار و آزادی در جوامع دیگر معهود نیست. و فرمود: «{{متن قرآن|... وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ...}}<ref>همان</ref>؛ اگر حکم کنی میان ایشان، به عدل حکم کن ...»؛ (یعنی میان [[اهل ذمه]]). و نیز فرمود: «{{متن قرآن|... فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ ...}}<ref>[[آیه 48 سوره مائده|همان،آیه ۴۸.]]</ref>؛ ...پس میان آنان بر طبق آنچه خدا نازل کرده است داوری کن ...».
 وظیفه قاضی است که حکم بر خلاف حکم خدا نکند، چنانکه خداوند [[ربا خواری|ربا]] را حرام کرد قاضی نباید آن را صحیح شمارد و کسی که خدا حکم به کشتن او نکرده نباید حکم به کشتن دهد و زنی که برحسب شرع بر مردی حرام است قاضی نباید حکم به صحت نکاح او کند چون قاضی یک فرد از بشر است و حکم هیچ فرد از افراد بشر بر دیگری نافذ نیست.
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 هیچکس حق ندارد دیگری را مجبور به متابعت رأی خود کند مگر خدای تعالی که حکمش بر همه بندگان نافذ است، اگر قاضی حکم خدا را بیان کند، اطاعت او واجب است از جهت آنکه حکم خدا است و اگر حکم دیگری را اجرا کند اطاعت او حرام است و اخلال در کار او واجب.
-{{متن قرآن|«یرِیدُونَ أَنْ یتَحَاکمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ یکفُرُوا بِهِ»}} [[سوره نساء]]/آیه۶۳  </ref> می خواهند محاکمه نزد طاغوت برند با آن که به انکار طاغوت مأمور گشتند. [[طاغوت]] کلمه ای عبری به معنی خطا و طغیان است و مراد از آن در عربی خطاکار و طاغی است و هر کس نزد طاغوت محاکمه برد برخلاف رضای خدا عمل کرده است همچنانکه قاضی بر خلاف حکم خدا مغضوب درگاه الهی است مرافعه بردن نزد آنها نیز موجب خشم خدا است.<ref> ابوالحسن شعرانی، دائره المعارف لغات قران کریم، ج ۳ ، ص۴۲۵. </ref>
+«{{متن قرآن|یرِیدُونَ أَنْ یتَحَاکمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ یکفُرُوا بِهِ}}<ref>[[آیه 63 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۶۳.]]</ref>؛ می خواهند محاکمه نزد طاغوت برند با آن که به انکار طاغوت مأمور گشتند». [[طاغوت]] کلمه ای عبری به معنی خطا و طغیان است و مراد از آن در عربی خطاکار و طاغی است و هر کس نزد طاغوت محاکمه برد برخلاف رضای خدا عمل کرده است همچنانکه قاضی بر خلاف حکم خدا مغضوب درگاه الهی است مرافعه بردن نزد آنها نیز موجب خشم خدا است.<ref> ابوالحسن شعرانی، دائره المعارف لغات قران کریم، ج ۳ ، ص۴۲۵. </ref>
-{{متن قرآن|«یحْکمُ بِهَا النَّبِیونَ الَّذِینَ أَسْلَمُوا...»}}؛ از این آیه معلوم می شود حکم کردن میان مردم وظیفه پیغمبران است و علمائی که [[احکام شرعی|احکام]] خدا را بدانند. چنانکه در [[شریعت]] اسلام نیز قاضی باید مجتهد در احکام دین و عادل باشد. به دلیل آن که غیر مجتهد عادل چون حکمی دهد مردم نمی دانند حکم او موافق [[شریعت]] اسلام است یا نیست و تا ندانند حکم خداست اطاعت واجب نیست .چنانکه گفتیم در شریعت [[انبیاء]] حکم هیچ فرد از افراد بشری بر دیگران نافذ نیست مگر حکم خدا که بر همه نافذ است.
+{{متن قرآن|«یحْکمُ بِهَا النَّبِیونَ الَّذِینَ أَسْلَمُوا ...»}}؛ از این آیه معلوم می شود حکم کردن میان مردم وظیفه پیغمبران است و علمائی که [[احکام شرعی|احکام]] خدا را بدانند. چنانکه در [[شریعت]] اسلام نیز قاضی باید مجتهد در احکام دین و عادل باشد. به دلیل آن که غیر مجتهد عادل چون حکمی دهد مردم نمی دانند حکم او موافق [[شریعت]] اسلام است یا نیست و تا ندانند حکم خداست اطاعت واجب نیست .چنانکه گفتیم در شریعت [[انبیاء]] حکم هیچ فرد از افراد بشری بر دیگران نافذ نیست مگر حکم خدا که بر همه نافذ است.
 ==حکم در علوم مختلف==

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 در برخى آیات<ref>رجوع کنید به: یوسف: ۲۲؛ مریم: ۱۲؛ انبیاء: ۷۴، ۷۹؛ شعراء: ۲۱.</ref> از اعطاى حکم به شمارى از پیامبران الهى، غالبا همراه با صفت والاى علم، سخن رفته است که مفسران معانى گوناگونى براى واژه حکم در این آیات ذکر کرده‌اند، از جمله: رسیدن به [[نبوت]]، [[حکمت]]، فهم، [[عقل]]، رفع منازعات و اختلافات میان مردم، قضاوت کردن، حکمت عملى، حاکمیت بر نفس، [[شریعت]] و ... .<ref>براى نمونه رجوع کنید به: تفسیر طبرى؛ طبرسى؛ فخررازى؛ طباطبائى، ذیل آیات.</ref>
-در شمارى از آیات<ref>رجوع کنید به: مائده: ۵۰؛ انعام: ۵۷، ۶۲؛ یوسف : ۴۰، ۶۷؛ قصص: ۸۸.</ref>، حکم تنها از آن خداوند به‌شمار رفته است که آن را به معناى قضاوت کردن، جدا ساختن [[حق]] و [[باطل]] یا داراى مفهومى وسیع، که شامل خلق تکوینى و تشریع می‌شود، دانسته‌اند.<ref>رجوع کنید به: طبرى؛ طبرسى؛ طباطبائى، ذیل آیات.</ref> {{متن قرآن|«یحْکمُ بَینَهُمْ یوْمَ الْقِیامَةِ فِیمَا کانُوا فِیهِ یخْتَلِفُونَ»}}؛<ref> [[سوره بقره]]/آیه۱۱۳ </ref> خداوند حکم می کند میان مردم روز قیامت در آنچه که اختلاف می کردند. قرآن از مؤمنان خواسته که تعارضات میان خود یا اختلافات خود با پیروان سایر ادیان را بر پایه حکم الهى، که در دیگر کتابهاى آسمانى هم آمده است، حل و فصل کنند.<ref>مقاتل‌بن سلیمان؛ طوسى؛ طبرسى، ذیل آیات: مائده: ۴۳، ممتحنه : ۱۰، شورى: ۱۰.</ref>
+در شمارى از آیات<ref>رجوع کنید به: مائده: ۵۰؛ انعام: ۵۷، ۶۲؛ یوسف : ۴۰، ۶۷؛ قصص: ۸۸.</ref>، حکم تنها از آن خداوند به‌شمار رفته است که آن را به معناى قضاوت کردن، جدا ساختن [[حق]] و [[باطل]] یا داراى مفهومى وسیع، که شامل خلق تکوینى و تشریع می‌شود، دانسته‌اند.<ref>رجوع کنید به: طبرى؛ طبرسى؛ طباطبائى، ذیل آیات.</ref> {{متن قرآن|«...يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ}}<ref>[[آیه 113 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۱۳.]]</ref>؛...خداوند حکم می کند میان مردم روز قیامت در آنچه که اختلاف می کردند». قرآن از مؤمنان خواسته که تعارضات میان خود یا اختلافات خود با پیروان سایر ادیان را بر پایه حکم الهى، که در دیگر کتابهاى آسمانى هم آمده است، حل و فصل کنند.<ref>مقاتل‌بن سلیمان؛ طوسى؛ طبرسى، ذیل آیات: مائده: ۴۳، ممتحنه : ۱۰، شورى: ۱۰.</ref>
-در برخى آیات<ref>رجوع کنید به: مائده: ۴۴، ۴۵، ۴۷.</ref> گردن ننهادن به حکم و دستورهای‌ الهى که در مقام داورى یا بیان احکام اعلام می‌شود، معادل کفر و ظلم و فسق به‌شمار رفته است: {{متن قرآن|«مَنْ لَمْ یحْکمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِک هُمُ الْکافِرُونَ»}}؛<ref> [[سوره مائده]]/آیه۴۴  </ref> هر کس حکم نکند به آنچه خدا فرستاد آنان کافرند. گویند مراد از [[کفر]]، گناه بزرگ است یا آنکه حکم غیر خدا را بر حکم خدا ترجیح دهد.
+در برخى آیات<ref>رجوع کنید به: مائده: ۴۴، ۴۵، ۴۷.</ref> گردن ننهادن به حکم و دستورهای‌ الهى که در مقام داورى یا بیان احکام اعلام می‌شود، معادل کفر و ظلم و فسق به‌شمار رفته است: {{متن قرآن|«...مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ}}<ref>[[آیه 44 سوره مائده|سوره مائده،آیه ۴۴.]]</ref>؛... هر کس حکم نکند به آنچه خدا فرستاد آنان کافرند». گویند مراد از [[کفر]]، گناه بزرگ است یا آنکه حکم غیر خدا را بر حکم خدا ترجیح دهد.
-باید دانست که رفتار حکومت [[اسلام]] با ملل دیگر که در [[اهل ذمه|ذمه]] حکومت اسلامند بر خلاف روش دول دیگر است با ملل زیر دست خود. در دولت [[نصاری]] همه پیرو قوانین حکومتند و باید از آن متابعت کنند خواه مطابق دین خودشان باشد یا نباشد و محکمه ای غیر محاکم رسمی نمی شناسند. اما در حکومت اسلام این اجبار نیست و [[یهود]] و نصاری که در ذمه اسلامند می توانند از خود قاضی و محکمه داشته باشند و مرافعات راجع به تجارت و معاملات و [[ازدواج]] و [[ارث]] و امثال آن را در محاکم خود فیصل دهند و اگر خواستند در محاکم رسمی اسلام مرافعه کنند قاضی اسلامی موافق [[شریعت|شرع]] اسلام میان آنها حکم خواهد کرد و خداوند فرمود: {{متن قرآن|«فَإِنْ جَاءُوک فَاحْکمْ بَینَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ»}}؛<ref> سوره مائده/آیه۴۲  </ref> اگر نزد تو آیند حکم کن میان آنها یا اعراض کن و اگر حکم کردی به عدل حکم کن؛ این اختیار و آزادی در جوامع دیگر معهود نیست. و فرمود: {{متن قرآن|«وَإِنْ حَکمْتَ فَاحْکمْ بَینَهُمْ بِالْقِسْطِ»}}؛<ref> سوره مائده/آیه ۴۶ </ref> اگر حکم کنی میان ایشان، به عدل حکم کن (یعنی میان [[اهل ذمه]]). و نیز فرمود: {{متن قرآن|«فَاحْکمْ بَینَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ»}}؛<ref> سوره مائده/آیه۴۸ </ref> پس میان آنان بر طبق آنچه خدا نازل کرده است داوری کن.
+باید دانست که رفتار حکومت [[اسلام]] با ملل دیگر که در [[اهل ذمه|ذمه]] حکومت اسلامند بر خلاف روش دول دیگر است با ملل زیر دست خود. در دولت [[نصاری]] همه پیرو قوانین حکومتند و باید از آن متابعت کنند خواه مطابق دین خودشان باشد یا نباشد و محکمه ای غیر محاکم رسمی نمی شناسند. اما در حکومت اسلام این اجبار نیست و [[یهود]] و نصاری که در ذمه اسلامند می توانند از خود قاضی و محکمه داشته باشند و مرافعات راجع به تجارت و معاملات و [[ازدواج]] و [[ارث]] و امثال آن را در محاکم خود فیصل دهند و اگر خواستند در محاکم رسمی اسلام مرافعه کنند قاضی اسلامی موافق [[شریعت|شرع]] اسلام میان آنها حکم خواهد کرد و خداوند فرمود: {{متن قرآن|«... فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ...}}<ref>[[آیه 42 سوره مائده|سوره مائده،آیه ۴۲.]]</ref>؛...اگر نزد تو آیند حکم کن میان آنها یا اعراض کن و اگر حکم کردی به عدل حکم کن...». این اختیار و آزادی در جوامع دیگر معهود نیست. و فرمود: {{متن قرآن|«...وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ...}}<ref>[[آیه 42 سوره مائده|سوره مائده،آیه ۴۲.]]</ref>؛اگر حکم کنی میان ایشان، به عدل حکم کن...»؛ (یعنی میان [[اهل ذمه]]). و نیز فرمود: {{متن قرآن|«...فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ...}}<ref>[[آیه 48 سوره مائده|سوره مائده،آیه ۴۸.]]</ref>؛...پس میان آنان بر طبق آنچه خدا نازل کرده است داوری کن...».
 وظیفه قاضی است که حکم بر خلاف حکم خدا نکند، چنانکه خداوند [[ربا خواری|ربا]] را حرام کرد قاضی نباید آن را صحیح شمارد و کسی که خدا حکم به کشتن او نکرده نباید حکم به کشتن دهد و زنی که برحسب شرع بر مردی حرام است قاضی نباید حکم به صحت نکاح او کند چون قاضی یک فرد از بشر است و حکم هیچ فرد از افراد بشر بر دیگری نافذ نیست.
@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 هیچکس حق ندارد دیگری را مجبور به متابعت رأی خود کند مگر خدای تعالی که حکمش بر همه بندگان نافذ است، اگر قاضی حکم خدا را بیان کند، اطاعت او واجب است از جهت آنکه حکم خدا است و اگر حکم دیگری را اجرا کند اطاعت او حرام است و اخلال در کار او واجب.
-{{متن قرآن|«یرِیدُونَ أَنْ یتَحَاکمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ یکفُرُوا بِهِ»}}؛<ref> ؛ [[سوره نساء]]/آیه۶۳  </ref> می خواهند محاکمه نزد طاغوت برند با آن که به انکار طاغوت مأمور گشتند. [[طاغوت]] کلمه ای عبری به معنی خطا و طغیان است و مراد از آن در عربی خطاکار و طاغی است و هر کس نزد طاغوت محاکمه برد برخلاف رضای خدا عمل کرده است همچنانکه قاضی بر خلاف حکم خدا مغضوب درگاه الهی است مرافعه بردن نزد آنها نیز موجب خشم خدا است.<ref> ابوالحسن شعرانی، دائره المعارف لغات قران کریم، ج ۳ ، ص۴۲۵. </ref>
+{{متن قرآن|«یرِیدُونَ أَنْ یتَحَاکمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ یکفُرُوا بِهِ»}} [[سوره نساء]]/آیه۶۳  </ref> می خواهند محاکمه نزد طاغوت برند با آن که به انکار طاغوت مأمور گشتند. [[طاغوت]] کلمه ای عبری به معنی خطا و طغیان است و مراد از آن در عربی خطاکار و طاغی است و هر کس نزد طاغوت محاکمه برد برخلاف رضای خدا عمل کرده است همچنانکه قاضی بر خلاف حکم خدا مغضوب درگاه الهی است مرافعه بردن نزد آنها نیز موجب خشم خدا است.<ref> ابوالحسن شعرانی، دائره المعارف لغات قران کریم، ج ۳ ، ص۴۲۵. </ref>
 {{متن قرآن|«یحْکمُ بِهَا النَّبِیونَ الَّذِینَ أَسْلَمُوا...»}}؛ از این آیه معلوم می شود حکم کردن میان مردم وظیفه پیغمبران است و علمائی که [[احکام شرعی|احکام]] خدا را بدانند. چنانکه در [[شریعت]] اسلام نیز قاضی باید مجتهد در احکام دین و عادل باشد. به دلیل آن که غیر مجتهد عادل چون حکمی دهد مردم نمی دانند حکم او موافق [[شریعت]] اسلام است یا نیست و تا ندانند حکم خداست اطاعت واجب نیست .چنانکه گفتیم در شریعت [[انبیاء]] حکم هیچ فرد از افراد بشری بر دیگران نافذ نیست مگر حکم خدا که بر همه نافذ است.

@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 *[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، "حکم" از  مریم حسینی‌آهق و گوهرتاج مینوچهر.
 *[[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق با مذهب اهل البیت علیهم السلام]]، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى، ج۳، ص ۳۴۹.
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-کلمه حکم در هر معنی استعمال شود دلالت بر استواری دارد.
+کلمه '''«حُکم»''' در هر معنی استعمال شود، دلالت بر استواری دارد.
 ==خداوند حکیم است==
@@ سطر ۱۳: / سطر ۲۶: @@
 باید دانست که رفتار حکومت [[اسلام]] با ملل دیگر که در ذمه حکومت اسلامند بر خلاف روش دول دیگر است با ملل زیر دست خود، در دولت [[نصاری]] همه پیرو قوانین حکومتند و باید از آن متابعت کنند خواه مطابق دین خودشان باشد یا نباشد و محکمه ای غیر محاکم رسمی نمی شناسند. اما در حکومت اسلام این اجبار نیست و [[یهود]] و نصاری که در ذمه اسلامند می توانند از خود قاضی و محکمه داشته باشند و مرافعات راجع به تجارت و معاملات و [[ازدواج]] و [[ارث]] و امثال آن را در محاکم خود فیصل دهند و اگر خواستند در محاکم رسمی اسلام مرافعه کنند قاضی اسلامی موافق شرع اسلام میان آنها حکم خواهد کرد و خداوند فرمود: {{متن قرآن|«فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ»}} ؛ <ref> سوره مائده/آیه42  </ref> اگر نزد تو آیند حکم کن میان آنها یا اعراض کن و اگر حکم کردی به عدل حکم کن این اختیار و آزادی در جوامع دیگر معهود نیست.
-{{متن قرآن|«وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ»}} ؛ <ref> سوره مائده/آیه 46 </ref> اگر حکم کنی میان ایشان، به عدل حکم کن یعنی میان [[اهل ذمه]].
+{{متن قرآن|«وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ»}}؛ <ref> سوره مائده/آیه 46 </ref> اگر حکم کنی میان ایشان، به عدل حکم کن یعنی میان [[اهل ذمه]].
-و نیز فرمود: {{متن قرآن|«فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ»}} ؛ <ref> سوره مائده/آیه48 </ref>
+و نیز فرمود: {{متن قرآن|«فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ»}}؛<ref> سوره مائده/آیه48 </ref> پس میان آنان بر طبق آنچه خدا نازل کرده است داوری کن.
 {{متن قرآن|«مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ»}}؛ <ref> [[سوره مائده]]/آیه44  </ref> هر کس حکم نکند به آنچه خدا فرستاد آنان کافرند.
 گویند مراد از کفر گناه بزرگ است یا آنکه حکم غیر خدا را بر حکم خدا ترجیح دهد  در آیه دیگر آنان را ظالم و فاسق خواند.
@@ سطر ۲۶: / سطر ۳۹: @@
 هیچکس حق ندارد دیگری را مجبور به متابعت رأی خود کند مگر خدای تعالی که حکمش بر همه بندگان نافذ است، اگر قاضی حکم خدا را بیان کند اطاعت او واجب است از جهت آنکه حکم خدا است و اگر حکم دیگری را اجرا کند اطاعت او حرام است و اخلال در کار او واجب.
-{{متن قرآن|«يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ»}}<ref> ؛ [[سوره نساء]]/آیه63  </ref> می خواهند محاکمه نزد طاغوت برند با آن که به انکار طاغوت مأمور گشتند.
+{{متن قرآن|«يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ»}}؛<ref> ؛ [[سوره نساء]]/آیه63  </ref> می خواهند محاکمه نزد طاغوت برند با آن که به انکار طاغوت مأمور گشتند.
 طاغوت کلمه ای عبری به معنی خطا و طغیان است و مراد از آن در عربی خطا کار و طاغی است و هر کس نزد طاغوت محاکمه برد برخلاف رضای خدا عمل کرده است همچنانکه قاضی بر خلاف حکم خدا مغضوب درگاه الهی است مرافعه بردن نزد آن ها نیز موجب خشم خدا است.<ref> [[علامه شعرانی|علامه ابوالحسن شعرانی]] ،دائره المعارف لغات قران کریم، ج 3 ، ص425 </ref>
@@ سطر ۳۴: / سطر ۴۷: @@
 یعنی درست نباشید تا نیاز به محاکمه نداشته باشید، به محاکم مراجعه کنید. که محاکمه (محاکم جور) مال مردم را بیهوده تلف می کند.
-{{متن قرآن|«يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا...»}} ؛ از این آیه معلوم می شود حکم کردن میان مردم وظیفه پیغمبران است و علمائی که احکام خدا را بدانند. چنانکه در شریعت اسلام نیز قاضی باید مجتهد در احکام دین باشد و عادل.
+{{متن قرآن|«يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا...»}}؛ از این آیه معلوم می شود حکم کردن میان مردم وظیفه پیغمبران است و علمائی که احکام خدا را بدانند. چنانکه در شریعت اسلام نیز قاضی باید مجتهد در احکام دین باشد و عادل.
 به دلیل آن که غیر مجتهد عادل چون حکمی دهد مردم نمی دانند حکم او موافق [[شریعت]] اسلام است یا نیست و تا ندانند حکم خداست اطاعت واجب نیست .چنانکه گفتیم در شریعت [[انبیاء]] حکم هیچ فرد از افراد بشری بر دیگران نافذ نیست مگر حکم خدا که بر همه نافذ است.
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 ==منبع==
-علامه ابوالحسن شعرانی، [[نثر طوبی]] (دائره المعارف لغات قران کریم)، ج1، ص 181 تا 183.
+* [[نثر طوبی]] (دائره المعارف لغات قران کریم)، علامه ابوالحسن شعرانی، ج1، ص 181 تا 183.
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 هیچکس حق ندارد دیگری را مجبور به متابعت رأی خود کند مگر خدای تعالی که حکمش بر همه بندگان نافذ است، اگر قاضی حکم خدا را بیان کند اطاعت او واجب است از جهت آنکه حکم خدا است و اگر حکم دیگری را اجرا کند اطاعت او حرام است و اخلال در کار او واجب.
-{{متن قرآن | یریدون أن یتحاکموا الی الطاغوت و قد أمروا أن یکفروا به}}<ref> ؛ [[سوره نساء]]/آیه63  </ref> می خواهند محاکمه نزد طاغوت برند با آن که به انکار طاغوت مأمور گشتند.
+{{متن قرآن|«يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ»}}<ref> ؛ [[سوره نساء]]/آیه63  </ref> می خواهند محاکمه نزد طاغوت برند با آن که به انکار طاغوت مأمور گشتند.
 طاغوت کلمه ای عبری به معنی خطا و طغیان است و مراد از آن در عربی خطا کار و طاغی است و هر کس نزد طاغوت محاکمه برد برخلاف رضای خدا عمل کرده است همچنانکه قاضی بر خلاف حکم خدا مغضوب درگاه الهی است مرافعه بردن نزد آن ها نیز موجب خشم خدا است.<ref> [[علامه شعرانی|علامه ابوالحسن شعرانی]] ،دائره المعارف لغات قران کریم، ج 3 ، ص425 </ref>
-{{متن قرآن | ولا تأکلوا أموالکم بینکم بالباطل و تدلوا بها الی الحکام}}؛ <ref> سوره بقره/آیه184  </ref> مخورید اموال خود را به باطل که آن را به مرافعه نزد قاضیان کشانید.
+{{متن قرآن|«وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ»}}؛ <ref> سوره بقره/آیه184  </ref> مخورید اموال خود را به باطل که آن را به مرافعه نزد قاضیان کشانید.
 یعنی درست نباشید تا نیاز به محاکمه نداشته باشید، به محاکم مراجعه کنید. که محاکمه (محاکم جور) مال مردم را بیهوده تلف می کند.
-{{متن قرآن | یحکم بها النبیون الذین أسلموا ...}} ؛ از این آیه معلوم می شود حکم کردن میان مردم وظیفه پیغمبران است و علمائی که احکام خدا را بدانند. چنانکه در شریعت اسلام نیز قاضی باید مجتهد در احکام دین باشد و عادل.
+{{متن قرآن|«يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا...»}} ؛ از این آیه معلوم می شود حکم کردن میان مردم وظیفه پیغمبران است و علمائی که احکام خدا را بدانند. چنانکه در شریعت اسلام نیز قاضی باید مجتهد در احکام دین باشد و عادل.
 به دلیل آن که غیر مجتهد عادل چون حکمی دهد مردم نمی دانند حکم او موافق [[شریعت]] اسلام است یا نیست و تا ندانند حکم خداست اطاعت واجب نیست .چنانکه گفتیم در شریعت [[انبیاء]] حکم هیچ فرد از افراد بشری بر دیگران نافذ نیست مگر حکم خدا که بر همه نافذ است.

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 [[حکیم (اسم الله)|حکیم]] از نام های [[خداوند]] متعال است که همه چیز می داند و کار او بر [[حکمت الهی|حکمت]] و مصلحت استوار است. حاکم و احکم الحاکمین نیز از اسامی او است.
-و حکم کردن تمییز دادن حق است از باطل: {{متن قرآن |یحکم بینهم یوم القیمة فیما کانوا فیه یختلفون}}؛<ref> [[سوره بقره]]/آیه107 </ref> خداوند حکم می کند میان مردم روز قیامت در آنچه که اختلاف می کردند.
+و حکم کردن تمییز دادن حق است از باطل: {{متن قرآن|«يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ»}}؛<ref> [[سوره بقره]]/آیه113 </ref> خداوند حکم می کند میان مردم روز قیامت در آنچه که اختلاف می کردند.
 خداوند را حکیم و عالم گویند اما فقیه و عارف نگویند چون این دو دلالت بر نقص و حدوث می کند.
@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 ==حکمرانی ویژه اسلام==
-باید دانست که رفتار حکومت [[اسلام]] با ملل دیگر که در ذمه حکومت اسلامند بر خلاف روش دول دیگر است با ملل زیر دست خود، در دولت [[نصاری]] همه پیرو قوانین حکومتند و باید از آن متابعت کنند خواه مطابق دین خودشان باشد یا نباشد و محکمه ای غیر محاکم رسمی نمی شناسند. اما در حکومت اسلام این اجبار نیست و [[یهود]] و نصاری که در ذمه اسلامند می توانند از خود قاضی و محکمه داشته باشند و مرافعات راجع به تجارت و معاملات و [[ازدواج]] و [[ارث]] و امثال آن را در محاکم خود فیصل دهند و اگر خواستند در محاکم رسمی اسلام مرافعه کنند قاضی اسلامی موافق شرع اسلام میان آنها حکم خواهد کرد و خداوند فرمود: {{متن قرآن | فان جاؤک فاحکم بینهم او أعرض عنهم}} ؛ <ref> سوره مائده/آیه42  </ref> اگر نزد تو آیند حکم کن میان آنها یا اعراض کن و اگر حکم کردی به عدل حکم کن این اختیار و آزادی در جوامع دیگر معهود نیست.
+باید دانست که رفتار حکومت [[اسلام]] با ملل دیگر که در ذمه حکومت اسلامند بر خلاف روش دول دیگر است با ملل زیر دست خود، در دولت [[نصاری]] همه پیرو قوانین حکومتند و باید از آن متابعت کنند خواه مطابق دین خودشان باشد یا نباشد و محکمه ای غیر محاکم رسمی نمی شناسند. اما در حکومت اسلام این اجبار نیست و [[یهود]] و نصاری که در ذمه اسلامند می توانند از خود قاضی و محکمه داشته باشند و مرافعات راجع به تجارت و معاملات و [[ازدواج]] و [[ارث]] و امثال آن را در محاکم خود فیصل دهند و اگر خواستند در محاکم رسمی اسلام مرافعه کنند قاضی اسلامی موافق شرع اسلام میان آنها حکم خواهد کرد و خداوند فرمود: {{متن قرآن|«فَإِنْ جَاءُوكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ»}} ؛ <ref> سوره مائده/آیه42  </ref> اگر نزد تو آیند حکم کن میان آنها یا اعراض کن و اگر حکم کردی به عدل حکم کن این اختیار و آزادی در جوامع دیگر معهود نیست.
 {{متن قرآن | و ان حکمت فاحکم بینهم بالقسط}} ؛ <ref> سوره مائده/آیه 46 </ref> اگر حکم کنی میان ایشان، به عدل حکم کن یعنی میان [[اهل ذمه]].