حوزه علميه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: ویرایش

2022-03-08T11:31:41Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۸ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۷

2022-03-08T08:37:52Z

نمایش تغییرات

Saeed zamani: آدرس آیه

2013-07-22T04:22:11Z

آدرس آیه

Saeed zamani: /* تبلیغ دین */

2013-07-22T04:19:44Z

‏تبلیغ دین

مرضیه الله وکیل جزی: /* تبلیغ دین */

2013-02-18T13:13:58Z

‏تبلیغ دین

مرضیه الله وکیل جزی: /* اهداف */

2013-02-18T13:12:08Z

‏اهداف

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۱۷

2013-02-12T10:17:28Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۷:۰۵

2013-01-17T07:05:21Z

نمایش تغییرات

Saeed zamani در ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۴۷

2013-01-15T09:47:21Z

نمایش تغییرات

Saeed zamani در ‏۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۴۳

2013-01-15T09:43:29Z

@@ سطر ۱۰۰: / سطر ۱۰۰: @@
 ===طلب اصلاح در زمین===
-خداوند رسالت اصلاح در زمین را بدست انسان‌های پاک و فرزانه مورد تاکید قرار می‌دهد زیرا تنها راه نجات و رستگاری در دنیا و آخرت در همین نکته نهفته است. {{متن قرآن|«فَلَوْلاَ كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِن قَبْلِكُمْ أُوْلُواْ بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الأَرْضِ إِلاَّ قَلِيلاً مِّمَّنْ أَنجَيْنَا مِنْهُمْ»}}<ref>  </ref>؛ چرا در قرون و اقوام قبل از شما، دانشمندان صاحب قدرتی نبودند که از فساد در زمین جلوگیری کنند؛ مگر اندکی از آن‌ها که نجاتشان دادیم.
+خداوند رسالت اصلاح در زمین را بدست انسان‌های پاک و فرزانه مورد تاکید قرار می‌دهد زیرا تنها راه نجات و رستگاری در دنیا و آخرت در همین نکته نهفته است. {{متن قرآن|«فَلَوْلاَ كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِن قَبْلِكُمْ أُوْلُواْ بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الأَرْضِ إِلاَّ قَلِيلاً مِّمَّنْ أَنجَيْنَا مِنْهُمْ»}}<ref>  [[سوره هود]]/آیه 116</ref>؛ چرا در قرون و اقوام قبل از شما، دانشمندان صاحب قدرتی نبودند که از فساد در زمین جلوگیری کنند؛ مگر اندکی از آن‌ها که نجاتشان دادیم.
 حال از آن‌جا که خداوند آگاه‌تر از بشر به صلاح و فساد اوست و آن‌را در دین انعکاس داده است رسیدن به این هدف مهم تنها با پرورش عالمان خداترس و متعهد و متخصص در حوزه‌های علمیه و ورود آن‌ها در عرصه جامعه و اعمال دستورات دینی و پای‌بندی به آن قابل تحقّق است.

@@ سطر ۹۴: / سطر ۹۴: @@
 از این رو اولین هدف در حوزه‌های علمیه شناخت صحیح دین در همه ابعاد آن است که لازمه آن ایجاد رشته‌های مختلف علوم اسلامی و تربیت فقها، مفسران، متکلمان، فلاسفه و خطبای اسلامی است.
-===تبلیغ دین===
+===انذار مردم===
-دومین هدف حوزه‌های علمیه ابلاغ دین به همه مردم جهان خصوصا مسلمانان است، چنان‌چه در آیات قرآن به این وظیفه مهم اشاره شده است: {{متن قرآن|«وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ»}}<ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref>{{متن قرآن|«وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ»}} <ref> </ref> که بعد از پیامبر این رسالت به عهده عالمان پرورش یافته در کانون حوزه‌های علمیه است.
+دومین هدف حوزه‌های علمیه ابلاغ دین به همه مردم جهان خصوصا مسلمانان است، چنان‌چه در آیات قرآن به این وظیفه مهم اشاره شده است: {{متن قرآن|«وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ»}}<ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref>
 ===طلب اصلاح در زمین===

@@ سطر ۹۶: / سطر ۹۶: @@
 ===تبلیغ دین===
-دومین هدف حوزه‌های علمیه ابلاغ دین به همه مردم جهان خصوصا مسلمانان است، چنان‌چه در آیات قرآن به این وظیفه مهم اشاره شده است: {{متن قرآن|«وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ»}}<ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref>{{متن قرآن|«و ما علی الرسول الا البلاغ المبین»}} <ref> </ref> که بعد از پیامبر این رسالت به عهده عالمان پرورش یافته در کانون حوزه‌های علمیه است.
+دومین هدف حوزه‌های علمیه ابلاغ دین به همه مردم جهان خصوصا مسلمانان است، چنان‌چه در آیات قرآن به این وظیفه مهم اشاره شده است: {{متن قرآن|«وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ»}}<ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref>{{متن قرآن|«وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ»}} <ref> </ref> که بعد از پیامبر این رسالت به عهده عالمان پرورش یافته در کانون حوزه‌های علمیه است.
 ===طلب اصلاح در زمین===

@@ سطر ۹۶: / سطر ۹۶: @@
 ===تبلیغ دین===
-دومین هدف حوزه‌های علمیه ابلاغ دین به همه مردم جهان خصوصا مسلمانان است، چنان‌چه در آیات قرآن به این وظیفه مهم اشاره شده است: {{متن قرآن|«لِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ»}}<ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref>{{متن قرآن|«و ما علی الرسول الا البلاغ المبین»}} <ref> </ref> که بعد از پیامبر این رسالت به عهده عالمان پرورش یافته در کانون حوزه‌های علمیه است.
+دومین هدف حوزه‌های علمیه ابلاغ دین به همه مردم جهان خصوصا مسلمانان است، چنان‌چه در آیات قرآن به این وظیفه مهم اشاره شده است: {{متن قرآن|«وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ»}}<ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref>{{متن قرآن|«و ما علی الرسول الا البلاغ المبین»}} <ref> </ref> که بعد از پیامبر این رسالت به عهده عالمان پرورش یافته در کانون حوزه‌های علمیه است.
 ===طلب اصلاح در زمین===
-خداوند رسالت اصلاح در زمین را بدست انسان‌های پاک و فرزانه مورد تاکید قرار می‌دهد زیرا تنها راه نجات و رستگاری در دنیا و آخرت در همین نکته نهفته است. {{متن قرآن|«فلولا کان من القرون من قبلکم اولوا بقیه ینهون عن الفساد فی الارض ال قلیلا ممن انجینا منهم»}}<ref>  </ref>؛ چرا در قرون و اقوام قبل از شما، دانشمندان صاحب قدرتی نبودند که از فساد در زمین جلوگیری کنند؛ مگر اندکی از آن‌ها که نجاتشان دادیم.
+خداوند رسالت اصلاح در زمین را بدست انسان‌های پاک و فرزانه مورد تاکید قرار می‌دهد زیرا تنها راه نجات و رستگاری در دنیا و آخرت در همین نکته نهفته است. {{متن قرآن|«فَلَوْلاَ كَانَ مِنَ الْقُرُونِ مِن قَبْلِكُمْ أُوْلُواْ بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسَادِ فِي الأَرْضِ إِلاَّ قَلِيلاً مِّمَّنْ أَنجَيْنَا مِنْهُمْ»}}<ref>  </ref>؛ چرا در قرون و اقوام قبل از شما، دانشمندان صاحب قدرتی نبودند که از فساد در زمین جلوگیری کنند؛ مگر اندکی از آن‌ها که نجاتشان دادیم.
 حال از آن‌جا که خداوند آگاه‌تر از بشر به صلاح و فساد اوست و آن‌را در دین انعکاس داده است رسیدن به این هدف مهم تنها با پرورش عالمان خداترس و متعهد و متخصص در حوزه‌های علمیه و ورود آن‌ها در عرصه جامعه و اعمال دستورات دینی و پای‌بندی به آن قابل تحقّق است.

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==جایگاه==
-حوزه‌های علمیه در جامعه دینی ما از جایگاهی بس والا و مهم برخوردار هستند. حوزه‌ها به مصداق آیه شریفه {{متن قرآن|«الم تر کیف ضرب الله مثلا کلمه طیبه لشجره طیبه اصلها ثابت و فرعها فی السماء تؤتی الکها کل حین باذن و ربها...»}}<ref>[[سوره ابراهیم]]، آیه ۲۴.</ref> چونان درختی ثابت و ریشه‌دار، در همیشه تاریخ گذشته، ملجأ جویندگان معارف الهی بوده و ثمراتی شیرین و گوارا عرضه داشته و در ساحت علم و تقوی آثاری پربها ارائه نموده‌اند.
+حوزه‌های علمیه در جامعه دینی ما از جایگاهی بس والا و مهم برخوردار هستند. حوزه‌ها به مصداق آیه شریفه {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاء × تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا...»}}<ref>[[سوره ابراهیم]]، آیه ۲۴ و ۲۵.</ref> چونان درختی ثابت و ریشه‌دار، در همیشه تاریخ گذشته، ملجأ جویندگان معارف الهی بوده و ثمراتی شیرین و گوارا عرضه داشته و در ساحت علم و تقوی آثاری پربها ارائه نموده‌اند.
 ==معنای حوزه==
@@ سطر ۹۰: / سطر ۹۰: @@
 دین اسلام از جامعیت و کمال برخوردار است و هر مسلمان باایمان نیز وظیفه دارد با معارف و [[احکام]] دین آشنا شود، حال از آن‌جا که این شناخت اگر بخواهد صحیح و عمیق باشد مستلزم آشنایی با علوم مختلفی است که فراگیری آن از حوصله تک تک افراد خارج است بنابراین افرادی باید در دانشگاه‌های خاصی حضور یافته و توام با تهذیب نفس به کاوش در منابع اصیل دین بپردازند، تا با فرا گرفتن معارف الهی و استنباط [[احکام]] دین بدون هیچ‌گونه پیش‌داوری و نگاه سودجویانه اولا خود را عامل به دستورات دینی و مهذب به فضایل نموده و ثانیا آن‌ها را برای مردم بازگو نمایند و ایشان را با وظائف دینی خود در هر عصر و زمان آگاه کنند.
-چنان‌چه در [[قرآن کریم]] نیز به این مهم اشاره شده است، {{متن قرآن|«فلولا نفر من کل امه طائفه لیتفقهوا فی الدین و لینذروا قومهم اذا رجعوا الیهم»}}؛ <ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref> پس چرا از هر فرقه‌ای گروهی کوچ نمی‌کنند تا در دین خدا آگاهی پیدا کنند و قوم خود را وقتی به سوی آن‌ها بازگشتند، انذار کنند».
+چنان‌چه در [[قرآن کریم]] نیز به این مهم اشاره شده است، {{متن قرآن|«فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُواْ فِي الدِّينِ وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ»}}؛ <ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref> پس چرا از هر فرقه‌ای گروهی کوچ نمی‌کنند تا در دین خدا آگاهی پیدا کنند و قوم خود را وقتی به سوی آن‌ها بازگشتند، انذار کنند».
 از این رو اولین هدف در حوزه‌های علمیه شناخت صحیح دین در همه ابعاد آن است که لازمه آن ایجاد رشته‌های مختلف علوم اسلامی و تربیت فقها، مفسران، متکلمان، فلاسفه و خطبای اسلامی است.
@@ سطر ۹۶: / سطر ۹۶: @@
 ===تبلیغ دین===
-دومین هدف حوزه‌های علمیه ابلاغ دین به همه مردم جهان خصوصا مسلمانان است، چنان‌چه در آیات قرآن به این وظیفه مهم اشاره شده است: {{متن قرآن|«لینذروا قومهم اذا رجعوا الیهم»}}<ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref>{{متن قرآن|«و ما علی الرسول الا البلاغ المبین»}} <ref> </ref> که بعد از پیامبر این رسالت به عهده عالمان پرورش یافته در کانون حوزه‌های علمیه است.
+دومین هدف حوزه‌های علمیه ابلاغ دین به همه مردم جهان خصوصا مسلمانان است، چنان‌چه در آیات قرآن به این وظیفه مهم اشاره شده است: {{متن قرآن|«لِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ»}}<ref>[[سوره توبه]]، آیه ۱۲۲.</ref>{{متن قرآن|«و ما علی الرسول الا البلاغ المبین»}} <ref> </ref> که بعد از پیامبر این رسالت به عهده عالمان پرورش یافته در کانون حوزه‌های علمیه است.
 ===طلب اصلاح در زمین===

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{نیازمند ویرایش فنی}}
+حوزه علمیه، عنوانی متأخر برای سازمان‌ها، نهادها و مراکز آموزش نظام‌مند علوم دینی در میان شیعه امامیه می‌باشد.
 ==جای‌گاه==
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۶: @@
 مطالعه سیر تحول و شکل‌گیری حوزه علمیه مستلزم نگاهی اجمالی به چهارده قرن تاریخ آموزش در اسلام است که باید در ضمن دو دوره جداگانه بررسی شود.
-===عصر حضور===
+==عصر حضور==
 عصر حضور حدود سه قرن طول کشید که هم‌زمان با طلوع اسلام شروع و تا زمان غیبت حضرت ولی عصر (عج) ادامه یافت.
 عنصر مشترک در طول این مدت وجود معصوم به عنوان عامل محوری در آموزش معارف دین می‌باشد.
-====دوران پیامبر (ص)====
+===دوران پیامبر (ص)===
 با آغاز رسالت حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در مکه، اولین حلقه‌های رسمی آموزش اسلام تشکیل گردید.
 یکی از اولین مکان‌های تجمع و آموزش در آغاز بعثت خانه «ارقم بن ابی ارقم» در دامنه کوه صفا بود که در این محل چهل نفر از جمله حضرت حمزه و ابوذر غفاری به اسلام گرویدند. <ref>سیره ابن هشام، ج ۱، ص۲۶۳. </ref> <ref> فروغ ابدیت، جعفر سبحانی، ج ۱، ص ۲۵۴، (دفتر تبلیغات، ۱۳۶۸). </ref>
@@ سطر ۴۰: / سطر ۳۹: @@
 بعد از این حرکت عظیم علمی، به دلیل سخت‌گیری خلفاء بنی عباس، این حرکت دچار کندی شد، تا این‌که زمان غیبت امام عصر فرا رسید.
-===عصر غیبت===
+==عصر غیبت==
 در سال ۳۲۹ هـ .ق با وفات آخرین نایب خاص حضرت مهدی (عج)، (علی بن محمد سمری) غیبت کبری آغاز شد.
 در این مقطع حضرت مسئولیت اداره امور فرهنگی و مرجعیت دینی را به فقهای تربیت شده در مکتب اهل بیت واگذار نمود (اشاره به این بیان حضرت است که فرمودند:«و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی رواه حدیثنا فانهم حجتی علیکم و انا حجه الله ...» «در حوادثی که اتفاق می‌افتد و پیش می‌آید (و شما به موارد آن ها آگاهی دینی ندارید و وظیفه خود را نمی‌دانید). به راویان سخنان ما مراجعه کنید، همانا آنان حجت من بر شمایند و من حجت خدا هستم» <ref>وسائل الشیعه، ج ۲۷، ص ۱۴۰، چاپ بیروت. </ref>) و از همین جا سازمان روحانیت شکل گرفت و در حوزه‌های علمیه تبلور یافت.
-====حوزه قم و ری====
+===حوزه قم و ری===
 هم‌زمان با غیبت صغری و شروع غیبت کبری به علت فشار شدید عباسیان بسیاری از علماء شیعه مجبور به ترک وطن شده و به قم و ری مهاجرت کردند، زیرا این دو شهر تحت فرمان‌روائی آل بویه بود، گرچه برخی هم در عراق ماندند.
 نتیجه تلاش‌های علمی دانشمندان شیعه در حوزه‌های قم، ری و عراق تهیه یک موسوعه حدیثی کامل، که اصول اربعمائه را در خود جای داده بود، می‌باشد.
@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۰: @@
 ویژگی مهم این دوره توجه گسترده به تدوین احادیث و فتوی دادن بر طبق متن روایات و جمع‌آوری اطلاعات لازم در مورد راویان حدیث بوده است.
-====حوزه بغداد====
+===حوزه بغداد===
 در قرن پنجم مدرسه فقه قم و ری به دلیل ضعف حکومت عباسی و خارج شدن فقه شیعه از سانسور و فشار طاقت‌فرسای عباسیان و ظهور شخصیت‌های بزرگ علمی چون شیخ مفید، سید مرتضی و شیخ طوسی، به بغداد منتقل شد.
 مدارسی توسط این بزرگان در بغداد تاسیس گردید و به مرکزی برای آموزش معارف دین به طالبان حقیقت تبدیل شد.
@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۰: @@
 از جمله شیخ مفید کتاب «التذکرة باصول الفقه» سید مرتضی «الذریع الی اصول الشریعه» و شیخ طوسی «عدة الاصول» را می‌نگارند.
-====حوزه نجف====
+===حوزه نجف===
 با اشغال بغداد توسط سلجوقیان و مهاجرت شیخ طوسی به نجف سنگ‌بنای حوزه علمیه در این شهر مقدس گذاشته می‌شود؛ گرچه قبل از شیخ نیز عالمانی در آن‌جا می‌زیسته‌اند.
 با ورود شیخ به نجف و هجرت بسیاری از طلاب به این شهر نجف به یک پای‌گاه علمی بزرگ برای جهان تشیع تبدیل می‌شود.
@@ سطر ۶۷: / سطر ۶۶: @@
 از خصوصیات مهم این حوزه محور قرار گرفتن آن در امر آموزش علوم دینی و مرجعیت شیعه در طول چندین قرن است.
-====حوزه‌های حلب و حلّه و شام====
+===حوزه‌های حلب و حلّه و شام===
 قبل از شکل‌گیری حوزه نجف، سلار شاگرد سید مرتضی (ره) حوزه علمیه حلب را شکل داد.
 در حله نیز برخی از علماء با دائر کردن مرکزی علمی به پرورش جویندگان دانش پرداختند.
@@ سطر ۲۲۳: / سطر ۲۲۲: @@
 از جمله این دروس در دهه‌های اخیر، نقد و بررسی‌های فلسفه‌ها و مکاتب جدید، آشنایی با ادیان و فرقه‌ها، تاریخ و شرح کتب حدیثی (غیر از کتب فقهی) است.
-===درس اخلاق===
+==درس اخلاق==
 درس اخلاق که برخی استادان و شخصیت‌های وجیه و معتبر حوزه برگزار می‌کردند، نیز از پررونق‌ترین درس‌های جنبی حوزه‌ها بوده است: مثلاً در عهد شیخ مرتضی انصاری، فقیه و مؤسس مکتب اصولی معاصر، سید علی شوشتری (متوفی۱۲۸۳)، عالم وارسته و استاد سلوک معنوی که خود در مجلس درس شیخ نیز شرکت می‌کرد، به امر شیخ برای همه طلاب، هر هفته یک جلسه، درس اخلاق می‌گفته است (و برای شیخ نیز درس اختصاصی اخلاق داشته است)؛ در قم نیز در زمان آیت اللّه حائری و سال‌های سپسین، امام خمینی که خود از شاگردان حائری و از استادان مبرِّز فقه و اصول و فلسفه بوده، جلسه درس اخلاق داشته است؛ برخی استادان سطوح عالی و خارج نیز هر هفته در آخرین روز درس، بخشی از وقت را به یک توصیه اخلاقی و غالباً در قالب قرائت و شرح یک حدیث اختصاص می‌داده‌اند.
 غرض از این دروس، که باید آن را آداب و اخلاق نامید، علاوه بر شرح و بسط عناوین شناخته شده اخلاقی که در قرآن و حدیث و متون حکمت عملی آمده، آشنا کردن و توجه دادن طلاب به خصلت‌های اخلاقی و آداب و عرفیات مرتبط با اهل علم بود که گاه از آن به «زیِّ طلبگی» تعبیر می‌شود.
 برخی از نکته‌های اصلی این دروس عبارت‌اند از: تأکید بر مراقبت‌های رفتاری فردی و اجتماعی، به ویژه برای طلاب سطوح عالی و بالاتر، التزامات درونی و معنوی، تذکار به مرگ و حساب آخرت، پشت‌کار در امر تحصیل و رفع موانع علم‌آموزی، اهتمام به جوانب مختلف احکام عبادی و رعایت مستحبات احکام با پرهیز از زیاده‌رویِ آسیب‌زا در امر درس و احیاناً در رفتار، اخلاص و تصحیح نیت و یادآوری پیوسته انگیزه فراگیری علم دین برای دور ماندن از هر شائبه دنیاگرایانه، باورمندی به ضرورت و وجوب حضور در این رشته تعلیمی به رغم بروز مضایق مالی و ناملایمات اجتماعی و امثال آن، توجه پیوسته به هدف اصلی از این نظام تعلیمی که آگاهی‌یابی از علم دین و رساندن آن به خلق خداست، رعایت شأن علم دینی و فرایند تعلیم آن و این‌که علم دین آبشخوری الهی دارد و طالب علم دین که خود را در این سلک قرار داده باید استغنای از خلق و اتکال به حق داشته باشد و نیز تأکید بر پیوند معنوی با امام زمان علیه‌السلام که همه علما و فقهای شیعه خود را در خدمت او می‌دانند.
 از دیرزمان، برخی علمای بزرگ متون آداب و اخلاقِ متناسب با مخاطبان حوزوی می‌نوشته‌اند؛ منیة المرید، جامع السعادات، معراج السعادة و منهج الرشاد نمونه‌هایی از این آثارند.
 در سال‌های اخیر نیز در حوزه علمیه قم، درس‌نامه‌های اخلاق بر پایه همین متون و نیز تقریرات و تألیفات اخلاقی امام خمینی تدوین شده است.
@@ سطر ۳۱۶: / سطر ۳۱۷: @@
 [http://www.andisheqom.com/Files/olama.php?scid=5778&level=4&page=1 سایت اندیشه قم ، حوزه علمیه].