حق الناس - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۰

2022-02-19T10:40:23Z

مهدی موسوی: ویرایش

2022-02-19T10:33:36Z

ویرایش

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی در ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۵۷

2021-06-16T09:57:27Z

سید مهدی خدایی: /* جبران حق الناس درقیامت */

2021-06-16T09:56:04Z

‏جبران حق الناس درقیامت

سید مهدی خدایی: /* عقوبت رعایت نکردن حق الناس */

2021-06-16T09:41:06Z

‏عقوبت رعایت نکردن حق الناس

سید مهدی خدایی: /* آثار اجتماعی رعایت نکردن حق الناس */

2021-06-16T09:31:43Z

‏آثار اجتماعی رعایت نکردن حق الناس

سید مهدی خدایی در ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۴:۰۵

2021-06-16T04:05:25Z

سید مهدی خدایی: /* پانویس */

2021-06-14T13:42:31Z

‏پانویس

سید مهدی خدایی: افزودن بخش

2021-06-14T13:20:40Z

افزودن بخش

سید مهدی خدایی: /* حرمت حق الناس */ افزودن بخش جدید

2021-06-14T12:43:47Z

‏حرمت حق الناس: افزودن بخش جدید

@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 همچنین است هر عمل دیگری که دیگران را به زحمت اندازد، از جمله سدّ معبر، رعایت نکردن قوانین رانندگی، ایجاد سر و صدای زیاد، آلوده کردن آب و هوا، قطع بی منطق درختان و ریختن زباله در خیابان و... .
-==نتایج رعایت نکردن حق الناس==
+==آثار اجتماعی رعایت نکردن حق الناس==
 بسیاری از مشکلات کنونی جوامع مختلف ریشه در بی تفاوتی نسبت به حقوق دیگران دارد. مشکلات فراوان کارفرمایان و کارگران، از بین رفتن اعتماد متقابل میان خریداران و فروشندگان، ایجاد کدورت میان همسایگان، نزدیکان و حتی میان خواهران و برادران و همسران، تبدیل شدن دوستی ها به دشمنی ها و ...
-تولید فقر در اجتماع از دیگر آثار عدم رعایت حق الناس است. [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علیه‌السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«إنَّ اللهَ سُبحانَهُ فَرَضَ فی‌اَموالِ الأغنیاءِ اَقواتَ الفُقراءِ، فَما جاعَ فقیرٌ اِلاّ بِما مَنَع غنیُّ»}}<ref>تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۳۷۱</ref>؛ خداوند سبحان خوراک فقرا را در اموال اغنیا قرار داده، هر فقیری که گرسنه بماند در نتیجه دریغ داشتن اغنیا از مال خودشان بوده است.
+تولید فقر در اجتماع از دیگر آثار عدم رعایت حق الناس است. [[امیرالمومنین|امیرالمؤمنین]] علیه‌السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«إنَّ اللهَ سُبحانَهُ فَرَضَ فی‌ اَموالِ الأغنیاءِ اَقواتَ الفُقراءِ، فَما جاعَ فقیرٌ اِلاّ بِما مَنَع غنیُّ»}}<ref>تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۳۷۱</ref>؛ خداوند سبحان خوراک فقرا را در اموال اغنیا قرار داده، هر فقیری که گرسنه بماند در نتیجه دریغ داشتن اغنیا از مال خودشان بوده است.
-[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه‌السلام نیز در این باره می فرمایند: {{متن حدیث|«لَو أَنَّ الناسَ أَدُّوا حُقوقَ اَموالِهِم لَکانوُا عایِشینَ بَخَیر»}}<ref>الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۳، ص: ۴۹۷</ref>؛ مردم اگر حقوق و واجبات مالی خود را ادا می‌کردند مسلّماً همه از یک زندگی مطلوب و رضایت بخشی برخوردار می‌شدند.
+[[امام صادق علیه السلام|امام صادق]] علیه‌السلام نیز در این باره می فرمایند: {{متن حدیث|«لَو أَنَّ الناسَ أَدُّوا حُقوقَ اَموالِهِم لَکانوُا عایِشینَ بِخَیر»}}<ref>الکافی (ط - الإسلامیة)، ج‏۳، ص: ۴۹۷</ref>؛ مردم اگر حقوق و واجبات مالی خود را ادا می‌کردند مسلّماً همه از یک زندگی مطلوب و رضایت بخشی برخوردار می‌شدند.
 ==عقوبت رعایت نکردن حق الناس==
@@ سطر ۵۴: / سطر ۵۴: @@
 <references />
 ==منابع==
 *دانشنامه جهان اسلام، جلد ۱۳، ذیل مدخل "حق‌اللّه و حق‌النّاس" از سید طه مرقاتى.
 *تمیمى آمدى، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، دفتر تبلیغات؛ قم، چاپ: اول، ۱۳۶۶ ش.

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
-حق‌النّاس، اصطلاح مشهور در فقه و حقوق به معناى حقوق مردم بر یكدیگر است؛ حقوقى كه براى حفظ مصالح خاص دنیوى اشخاص و براى تثبیت حقى براى آنان وضع شده است. این حقوق  به حقوق مالی اختصاص ندارد و شامل جان، آبروی  و ....می شود.
+حق‌النّاس، اصطلاح مشهور در فقه و حقوق به معناى حقوق مردم بر یكدیگر است؛ حقوقى كه براى حفظ مصالح خاص دنیوى اشخاص و براى تثبیت حقى براى آنان وضع شده است. این حقوق  به حقوق مالی اختصاص ندارد و شامل جان، آبرو  و موارد دیگر نیز می شود.
 =حرمت حق الناس=

@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 ==جبران حق الناس درقیامت==
-شایسته ذکر است که خداوند رحیم که همواره به بندگان وعده آمرزش گناهان داده است، بخشش حق الناس را  در کسب رضایت از صاحبان حق قرار داده است. حتی اگر کسی در میدان نبرد در کنار رسول خدا به شهادت رسیده باشد. امام باقرعلیه‌السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«اوَّلُ قطرةٍ مِنَ الشَّهیدِ كفّارَةٌ لِذُنوبِهِ اِلاّ الدَّین فَاِنَّ كفّارَتَه قَضاءُه»}}؛ اوّلین قطرة خون شهید کفارة گناهان او است مگر قرض و بدهکاری او که کفاره‌اش ادا کردن آن است (بدهی و حق‌الناس شهید را وارثان باید ادا كنند).
+شایسته ذکر است که خداوند رحیم که همواره به بندگان وعده آمرزش گناهان داده است، بخشش حق الناس را  در کسب رضایت از صاحبان حق قرار داده است. حتی اگر کسی در میدان نبرد در کنار رسول خدا به شهادت رسیده باشد. امام باقرعلیه‌السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«اوَّلُ قطرةٍ مِنَ الشَّهیدِ كفّارَةٌ لِذُنوبِهِ اِلاّ الدَّین فَاِنَّ كفّارَتَه قَضاءُه»}}<ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏3، ص: 183</ref>؛ اوّلین قطرة خون شهید کفارة گناهان او است مگر قرض و بدهکاری او که کفاره‌اش ادا کردن آن است (بدهی و حق‌الناس شهید را وارثان باید ادا كنند).
 جبران حقّ ‏النّاس بسيار مشكل‏تر از جبران حقّ ‏الله است.  كسى كه حقّى از مردم ضايع كرده است، بايد به صورت جدّى توبه كرده و حقّ مردم را ادا كند، و پشيمانى خود را در محضر پروردگار عالم اظهار و اعلام نمايد.اداى حقّ ‏النّاس نزد خداوند متعال از اهميت ويژه‏اى برخوردار است؛ چنان‏كه اگر كسى حق مردم را ادا نكند و بدون توبه از دنيا برود، با عذاب سختى مواجه خواهد شد، مگر آنكه صاحبان حقّ را از خود راضى كند.
@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۱: @@
 سپس از آن امام بزرگوار سؤال شد: «اگر ظالم، حسنه ‏اى نداشته باشد، چه مى ‏شود؟»
-فرمودند: «گناهان مظلوم را به پرونده اعمال ظالم منتقل مى‏ كنند{{متن حدیث|«إِنْ لَمْ يَكُنْ لِلظَّالِمِ حَسَنَاتٌ فَإِنَّ لِلْمَظْلُومِ سَيِّئَاتٍ يُؤْخَذُ مِنْ سَيِّئَاتِ الْمَظْلُومِ فَتُزَادُ عَلَي سَيِّئَاتِ الظَّالِم»}}؛
+فرمودند: «گناهان مظلوم را به پرونده اعمال ظالم منتقل مى‏ كنند{{متن حدیث|«إِنْ لَمْ يَكُنْ لِلظَّالِمِ حَسَنَاتٌ فَإِنَّ لِلْمَظْلُومِ سَيِّئَاتٍ يُؤْخَذُ مِنْ سَيِّئَاتِ الْمَظْلُومِ فَتُزَادُ عَلَي سَيِّئَاتِ الظَّالِم»}}<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏8، ص: 106</ref>؛
 در روايت ديگرى آمده است كه برخى افراد در قيامت، پرونده خويش را خالى از حسنات مى‏ بينند. با تعجب سؤال مى ‏كنند: «اعمال خير و عبادات و انفاقات ما چه شد كه اثرى از آن نمى ‏يابيم؟»

@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 *پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم:{{متن حدیث|«مَن ظَلم اَجیراً أَجرَهُ احبَطَ اللهُ عَمَلهُ وَ حرَّمَ عَلیهِ ریحَ الجَنَّةِ»}}<ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 12</ref>؛کسی که به اجیر و کارگر خود ستم کند و حق او را نپردازد خداوند اعمال نیکش را به کلی تباه و بوی بهشت را بر وی حرام خواهد نمود.
-*امام جعفرصادق علیه‌السلام: {{متن حدیث|«مَن اَكَلَ مِن مالِ اَخیهِ ظُلماً وَ لَم یَرُدَّهُ اِلَیهِ اَكَلَ جَذوَةً مِنَ النّارِ یَومَ‌الِقیامَةِ»}}؛کسی که از مال برادر دینی خود به ناحق بخورد و آن را به صاحبش برنگرداند خوراک او در روز قیامت شعله‌های آتش خواهد بود.
+*امام جعفرصادق علیه‌السلام: {{متن حدیث|«مَن اَكَلَ مِن مالِ اَخیهِ ظُلماً وَ لَم یَرُدَّهُ اِلَیهِ اَكَلَ جَذوَةً مِنَ النّارِ یَومَ‌الِقیامَةِ»}}<ref>وسائل الشيعة، ج‏16، ص: 53</ref>؛کسی که از مال برادر دینی خود به ناحق بخورد و آن را به صاحبش برنگرداند خوراک او در روز قیامت شعله‌های آتش خواهد بود.
-*پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم: {{متن حدیث|«مَن أَخَذ أَرضاً بِغیرِ حَقٍّ كُلِّفَ أَنْ یَحمِلَ تُرابَها اِلی المَحشَرِ!»}}؛ هر کس به ناحق زمینی را تصرف کند (فردا) وادار می‌شود که خاک آن را تا محشر قیامت بر دوش خود بار نماید!
+*پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم: {{متن حدیث|«مَن أَخَذ أَرضاً بِغیرِ حَقٍّ كُلِّفَ أَنْ یَحمِلَ تُرابَها اِلی المَحشَرِ!»}}<ref>تهذيب الأحكام (تحقيق خرسان)، ج‏6، ص: 294</ref>؛ هر کس به ناحق زمینی را تصرف کند (فردا) وادار می‌شود که خاک آن را تا محشر قیامت بر دوش خود بار نماید!
-*امام جعفرصادق علیه‌السلام: {{متن حدیث|«اَلمِرصادُ قَنطَرةٌ علی‌الصِّراطِ لایجوزُها عبدٌ بمَظلَمةِ عَبدٍ»}}.مرصاد (کمینگاه) جایگاه رفیعی است بر روی پل صراط که (فردا) هیچ‌ بنده‌ای که حق و مظلمه‌ای از مظالم عباد به گردنش باشد از آن عبور نخواهد کرد.
+*امام جعفرصادق علیه‌السلام: {{متن حدیث|«اَلمِرصادُ قَنطَرةٌ علی‌الصِّراطِ لایجوزُها عبدٌ بمَظلَمةِ عَبدٍ»}}<ref>{{متن حدیث|«اَلمِرصادُ قَنطَرةٌ علی‌الصِّراطِ لایجوزُها عبدٌ بمَظلَمةِ عَبدٍ»}}</ref>؛مرصاد (کمینگاه) جایگاه رفیعی است بر روی پل صراط که (فردا) هیچ‌ بنده‌ای که حق و مظلمه‌ای از مظالم عباد به گردنش باشد از آن عبور نخواهد کرد.
-*پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم: {{متن حدیث|«مَن غَشَّ مُسلِماً فی‌ شِراءٍ أو بَیعٍ فَلَیسَ مِنّا و یُحشرُ یَومَ‌القِیامَةِ مَع‌الیهودِ لِأَنَّهُم أَغشُّ الخَلقِ لِلمُسلمین»}}؛ کسی که با مسلمانی در معاملة خرید و فروش تقلب و خیانت کند پیرو ما نیست و در قیامت با قوم یهود که خیانتکارترین خلق خدا نسبت به مسلمانان به شمار می‌آیند محشور خواهد شد.
+*پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم: {{متن حدیث|«مَن غَشَّ مُسلِماً فی‌ شِراءٍ أو بَیعٍ فَلَیسَ مِنّا و یُحشرُ یَومَ‌القِیامَةِ مَع‌الیهودِ لِأَنَّهُم أَغشُّ الخَلقِ لِلمُسلمین»}}<ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 14</ref>؛ کسی که با مسلمانی در معاملة خرید و فروش تقلب و خیانت کند پیرو ما نیست و در قیامت با قوم یهود که خیانتکارترین خلق خدا نسبت به مسلمانان به شمار می‌آیند محشور خواهد شد.
-*امیرالمؤمنین علیه‌السلام: {{متن حدیث|«وَقودُ النّارِ یومَ القِیامَةِ كُلُّ بَخیلٍ بِمالِهِ علیَ الفُقَراءِ و كُلُّ عالِمٍ باعَ الدّینَ بِالدُّنیا»}}.دو دسته، فردای قیامت هیزم جهنم خواهند بود: آدم بخیلی که وجوهات و حق فقرا را از مال خود نپردازد و دیگر عالِمی که دین خود را به دنیای خود بفروشد.
+*امیرالمؤمنین علیه‌السلام: {{متن حدیث|«وَقودُ النّارِ یومَ القِیامَةِ كُلُّ بَخیلٍ بِمالِهِ علیَ الفُقَراءِ و كُلُّ عالِمٍ باعَ الدّینَ بِالدُّنیا»}}<ref>غرر الحكم و درر الكلم، ص: 730</ref>؛دو دسته، فردای قیامت هیزم جهنم خواهند بود: آدم بخیلی که وجوهات و حق فقرا را از مال خود نپردازد و دیگر عالِمی که دین خود را به دنیای خود بفروشد.
 *امام جعفرصادق علیه‌السلام:{{متن حدیث|«اِنَّ الله لایَرفَعُ اِلَیهِ دُعاءَ عَبدٍ فی بَطنِهِ حرامٌ أَو عِندَهُ مَظلِمةٌ لِأَحَدٍ مِن خَلقِه»}} .خداوند دعای کسی که در شکمش لقمة حرام و یا به گردن او مظالم یکی از عباد باشد اجابت نمی‌کند.
@@ سطر ۶۸: / سطر ۶۸: @@
 *كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، الكافي (ط - الإسلامية)، 8جلد، دار الكتب الإسلامية - تهران، چاپ: چهارم، 1407 ق.
 *ابن بابويه، محمد بن على، من لا يحضره الفقيه، 4جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم - قم، چاپ: دوم، 1413 ق.
 [[رده:احکام]]
 [[رده:احکام اقتصادی]]
 [[رده:مقاله های مهم]]

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 بسیاری از مشکلات کنونی جوامع مختلف ریشه در بی تفاوتی نسبت به حقوق دیگران دارد. مشکلات فراوان کارفرمایان و کارگران، از بین رفتن اعتماد متقابل میان کاسبان، خریداران و فروشندگان، ایجاد کدورت میان و همسایگان، نزدیکان و حتی میان خواهران و برادران و همسران.تبدیل شدن دوستی ها به دشمنی ها  که چه بسا به ریختن خون یکدیگر می انجامد،  آبروهایی که ریخته می شوند و شلوغ شدن دادگاه ها و ...
-تولید فقر در اجتماع از دیگر آثار عدم رعایت حق الناس است. امیرالمؤمنین علیه‌السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«إنَّ اللهَ سُبحانَهُ فَرَضَ فی‌اَموالِ الأغنیاءِ اَقواتَ الفُقراءِ، فَما جاعَ فقیرٌ اِلاّ بِما مَنَع غنیُّ»}}؛ خداوند سبحان خوراک فقرا را در اموال اغنیا قرار داده هر فقیری که گرسنه بماند در نتیجة دریغ داشتن یك غنی از مال خود بوده است.
+تولید فقر در اجتماع از دیگر آثار عدم رعایت حق الناس است. امیرالمؤمنین علیه‌السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«إنَّ اللهَ سُبحانَهُ فَرَضَ فی‌اَموالِ الأغنیاءِ اَقواتَ الفُقراءِ، فَما جاعَ فقیرٌ اِلاّ بِما مَنَع غنیُّ»}}<ref>تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 371</ref>؛ خداوند سبحان خوراک فقرا را در اموال اغنیا قرار داده هر فقیری که گرسنه بماند در نتیجة دریغ داشتن یك غنی از مال خود بوده است.
-امام جعفرصادق علیه‌السلام در این باره می فرمایند: {{متن حدیث|«لَو أَنَّ الناسَ أَدُّوا حُقوقَ اَموالِهِم لَكانوُا عایِشینَ بَخَیر»}}. مردم اگر حقوق و واجبات مالی خود را ادا می‌کردند مسلّماً همه از یک زندگی مطلوب و رضایتبخشی برخوردار می‌شدند.
+امام جعفرصادق علیه‌السلام در این باره می فرمایند: {{متن حدیث|«لَو أَنَّ الناسَ أَدُّوا حُقوقَ اَموالِهِم لَكانوُا عایِشینَ بَخَیر»}}<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏3، ص: 497</ref>؛ مردم اگر حقوق و واجبات مالی خود را ادا می‌کردند مسلّماً همه از یک زندگی مطلوب و رضایت بخشی برخوردار می‌شدند.
 ==عقوبت رعایت نکردن حق الناس==
 رویات اسلامی در بیان عقوبت تضییع حقوق مردم فراوان است. در  برخی از این روایات تعابیر تکان دهنده ای وجود دارد که نشان دهنده اوج اهمیت رعایت حق الناس است .
-*امیرالمؤمنین علیه‌السلام: {{متن حدیث|«الحَجَرُ الغَصبُ فی ‌الدّارِ رَهنٌ عَلی خَرابِها!»}} وجود یک آجر غصبی در بنای یک خانه، رهن بر ویرانی آن خانه خواهد بود!
+*امیرالمؤمنین علیه‌السلام: {{متن حدیث|«الحَجَرُ الغَصبُ فی ‌الدّارِ رَهنٌ عَلی خَرابِها!»}}<ref>تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 381</ref>؛ وجود یک آجر غصبی در بنای یک خانه، رهن بر ویرانی آن خانه خواهد بود!
-*پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم:{{متن حدیث|«مَن ظَلم اَجیراً أَجرَهُ احبَطَ اللهُ عَمَلهُ وَ حرَّمَ عَلیهِ ریحَ الجَنَّةِ»}}؛کسی که به اجیر و کارگر خود ستم کند و حق او را نپردازد خداوند اعمال نیکش را به کلی تباه و بوی بهشت را بر وی حرام خواهد نمود.
+*پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم:{{متن حدیث|«مَن ظَلم اَجیراً أَجرَهُ احبَطَ اللهُ عَمَلهُ وَ حرَّمَ عَلیهِ ریحَ الجَنَّةِ»}}<ref>من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 12</ref>؛کسی که به اجیر و کارگر خود ستم کند و حق او را نپردازد خداوند اعمال نیکش را به کلی تباه و بوی بهشت را بر وی حرام خواهد نمود.
 *امام جعفرصادق علیه‌السلام: {{متن حدیث|«مَن اَكَلَ مِن مالِ اَخیهِ ظُلماً وَ لَم یَرُدَّهُ اِلَیهِ اَكَلَ جَذوَةً مِنَ النّارِ یَومَ‌الِقیامَةِ»}}؛کسی که از مال برادر دینی خود به ناحق بخورد و آن را به صاحبش برنگرداند خوراک او در روز قیامت شعله‌های آتش خواهد بود.
@@ سطر ۶۹: / سطر ۶۷: @@
 *پاينده، ابو القاسم، نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله عليه و آله)، 1جلد، دنياى دانش - تهران، چاپ: چهارم، 1382ش.
 *كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، الكافي (ط - الإسلامية)، 8جلد، دار الكتب الإسلامية - تهران، چاپ: چهارم، 1407 ق.
 [[رده:احکام]]
 [[رده:احکام اقتصادی]]
 [[رده:مقاله های مهم]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{متوسط}}
-حق‌النّاس، اصطلاح مشهور در فقه و حقوق به معناى حقوق مردم بر یكدیگر است؛ حقوقى كه براى حفظ مصالح خاص دنیوى اشخاص و براى تثبیت حقى براى آنان وضع شده است.
+حق‌النّاس، اصطلاح مشهور در فقه و حقوق به معناى حقوق مردم بر یكدیگر است؛ حقوقى كه براى حفظ مصالح خاص دنیوى اشخاص و براى تثبیت حقى براى آنان وضع شده است. این حقوق  به حقوق مالی اختصاص ندارد و شامل جان، آبروی  و ....می شود.
 =حرمت حق الناس=
-رعایت حقوق مردم از دستورات اکید و از خطوط قرمز حرمت در  دین اسلام است؛ تا آنجا که خداوند حق مردم را بر حق خویش مقدم فرموده است. امام علی علیه السلام می فرمایند:{{متن حدیث|«جَعَلَ اللهُ سُبحانَهُ حُقوقَ عِبادِهِ مُقَدَّمَةً لِحُقوقِهِ»}}، خداوند سبحان، حقوق بندگانش را مقدمه‌ی رسیدن به حقوق خود قرار داده است.
+رعایت حقوق مردم از دستورات اکید و از خطوط قرمز حرمت در  دین اسلام است؛ تا آنجا که خداوند حق مردم را بر حق خویش مقدم فرموده است. امام علی علیه السلام می فرمایند:{{متن حدیث|« جَعَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ حُقُوقَ عِبَادِهِ مُقَدِّمَةً لِحُقُوقِهِ [عَلَى حُقُوقِهِ‏] فَمَنْ قَامَ بِحُقُوقِ عِبَادِ اللَّهِ كَانَ ذَلِكَ مُؤَدِّياً إِلَى الْقِيَامِ بِحُقُوقِ اللَّه‏»}}<ref>تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص: 480</ref>؛  خداوند سبحان حقوق مردم را پيش روى حقوق خود گردانيد ، پس هر كه حقوق بندگان خدا را رعايت كند، اين كار به رعايت كردن حقوق خدا بيانجامد.
-در حدیثی دیگر از امیرالمومنین علیه السلام تجاوز یه اموال دیگران از بزرگ ترین گناهان دانسته شده است: {{متن حدیث|«أعظمُ الخطایا اِقتِطاعُ مالِ امرِیءٍ مُسلِمٍ بِغَیر حَقٍّ»}}.عظیم‌ترین گناهان، خوردنِ به ناحق و تجاوز به مال یک مسلمان است.
+در حدیثی دیگر از امیرالمومنین علیه السلام تجاوز یه اموال دیگران از بزرگ ترین گناهان دانسته شده است: {{متن حدیث|«أعظمُ الخطایا اِقتِطاعُ مالِ امرِیءٍ مُسلِمٍ بِغَیر حَقٍّ»}}<ref>تحف العقول، النص، ص: 216</ref>.عظیم‌ترین گناهان، خوردنِ به ناحق و تجاوز به مال یک مسلمان است.
-و پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم مال مسلمان را مانند خون او محترم شمرده اند: {{متن حدیث|«حُرمةُ مالِ المُسلِم كَحُرمَةِ دَمِه»}} حرمت داشتن مال یک مسلمان همچون حرمت خون و جان او است.
+و پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم مال مسلمان را مانند خون او محترم شمرده اند: {{متن حدیث|«حُرمةُ مالِ المُسلِم كَحُرمَةِ دَمِه»}}<ref>نهج الفصاحة ، ص: 440</ref>؛ حرمت داشتن مال یک مسلمان همچون حرمت خون و جان او است.
-در برخی روایات ادای حق  مؤمن از بالاترین عبادتها دانسته شده است: امام جعفرصادق علیه‌السلام فرمود: {{متن حدیث|«ما عُبِدَ اللهُ بِشیءٍ اَفضلَ مِن اداءِ حَقِّ المُؤمِنِ»}}. هیچ عبادتی بالاتر از ادای حق مؤمن نیست. این دست روایات حکایت از اهمیت فوق العاده این اصل در صحنه زندگی اجتماعی مسلمانان دارد.
+در برخی روایات ادای حق  مؤمن از بالاترین عبادتها دانسته شده است: امام جعفرصادق علیه‌السلام فرمود: {{متن حدیث|«ما عُبِدَ اللهُ بِشیءٍ اَفضلَ مِن اداءِ حَقِّ المُؤمِنِ»}}<ref>الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏2، ص: 170</ref>؛ هیچ عبادتی بالاتر از ادای حق مؤمن نیست. این دست روایات حکایت از اهمیت فوق العاده این اصل در صحنه زندگی اجتماعی مسلمانان دارد.
 ==مصادیق حق الناس==
@@ سطر ۴۸: / سطر ۴۴: @@
 *امام جعفرصادق علیه‌السلام:{{متن حدیث|«اِنَّ الله لایَرفَعُ اِلَیهِ دُعاءَ عَبدٍ فی بَطنِهِ حرامٌ أَو عِندَهُ مَظلِمةٌ لِأَحَدٍ مِن خَلقِه»}} .خداوند دعای کسی که در شکمش لقمة حرام و یا به گردن او مظالم یکی از عباد باشد اجابت نمی‌کند.
-== جبران حق الناس درقیامت ==
+==جبران حق الناس درقیامت==
 شایسته ذکر است که خداوند رحیم که همواره به بندگان وعده آمرزش گناهان داده است، بخشش حق الناس را  در کسب رضایت از صاحبان حق قرار داده است. حتی اگر کسی در میدان نبرد در کنار رسول خدا به شهادت رسیده باشد. امام باقرعلیه‌السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«اوَّلُ قطرةٍ مِنَ الشَّهیدِ كفّارَةٌ لِذُنوبِهِ اِلاّ الدَّین فَاِنَّ كفّارَتَه قَضاءُه»}}؛ اوّلین قطرة خون شهید کفارة گناهان او است مگر قرض و بدهکاری او که کفاره‌اش ادا کردن آن است (بدهی و حق‌الناس شهید را وارثان باید ادا كنند).
@@ سطر ۶۹: / سطر ۶۵: @@
 *دانشنامه جهان اسلام، جلد 13، ذیل مدخل ''حق‌اللّه و حق‌النّاس'' از سید طه مرقاتى، در دسترس در   پایگاه دانشنامه جهان اسلام.
 [[رده:احکام]]
 [[رده:احکام اقتصادی]]
 [[رده:مقاله های مهم]]

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 در برخی روایات ادای حق  مؤمن از بالاترین عبادتها دانسته شده است: امام جعفرصادق علیه‌السلام فرمود: {{متن حدیث|«ما عُبِدَ اللهُ بِشیءٍ اَفضلَ مِن اداءِ حَقِّ المُؤمِنِ»}}. هیچ عبادتی بالاتر از ادای حق مؤمن نیست. این دست روایات حکایت از اهمیت فوق العاده این اصل در صحنه زندگی اجتماعی مسلمانان دارد.
-== مصادیق حق الناس ==
+==مصادیق حق الناس==
 آن چه بیشتر از حق الناس به ذهن متبادر می شود دست درازی به اموال دیگران است اما مصادیق حق الناس بسیار فراتر از این است. از جمله  هتك حرمت، گناهان زبانى نظير [[غیبت|غيبت]]، [[تهمت]]، [[شايعه]]، [[طعنه|زخم‏ زبان]]، سرزنش، اهانت و سخن‏ چينى، و هر عمل دیگری که موجب آبروريزى و تخريب شخصيّت کسی گردد از مصادیق حق الناس به حساب می آید.
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 *امام جعفرصادق علیه‌السلام:{{متن حدیث|«اِنَّ الله لایَرفَعُ اِلَیهِ دُعاءَ عَبدٍ فی بَطنِهِ حرامٌ أَو عِندَهُ مَظلِمةٌ لِأَحَدٍ مِن خَلقِه»}} .خداوند دعای کسی که در شکمش لقمة حرام و یا به گردن او مظالم یکی از عباد باشد اجابت نمی‌کند.
 ==پانویس==