حق - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۷

2026-03-31T12:07:35Z

نمایش تغییرات

Mohammadi در ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۵۴

2026-01-17T15:54:39Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۰

2025-06-29T10:50:18Z

Zamani در ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۷

2025-06-16T09:07:30Z

Zamani در ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۶

2025-06-16T08:46:11Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-06-16T08:15:25Z

افزودن الگوی قرآن

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-05-07T12:05:59Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2022-02-19T08:43:54Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۳۱

2022-02-19T06:31:51Z

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۵۱

2020-02-12T12:51:44Z

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 واژه «حَق» و مشتقات آن در [[قرآن|قرآن کریم]] ۲۸۷ بار، در معانی گوناگون، به کار رفته است، مانند: {{متن قرآن|«وَقُلْ جَاء الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ کانَ زَهُوقًا»}} ([[سوره اسراء]]: ۸۱)؛ بگو اى محمد! حق آمد و باطل برفت که باطل رفتنى و بى بنیاد است.
-'''حق، یکی از نامهای خدا:'''[[پیامبر اسلام]]
+'''حق، یکی از نامهای خدا:'''
 «حقّ» یکی از نامهای [[الله|خدای متعال]] است. چون وجود او ثابت و مستقر و فنا ناپذیر و سزاوار اطلاق هستی است، دیگر موجودات را سزاوار نیست موجود بنامند، چه به خود موجود نیستند، همچنان که زمین روشن به نور خورشید را نشاید روشن گفت چون زمین در ذات خود تیره و تاریک است و آن که راستی روشن است خورشید است. ممکنات را نباید موجود گفت، آن پرتو حق است با ممکنات که آنها را موجود نموده. برخی آیات مرتبط عبارتند از:
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 در برخی [[آیه|آیات]]، حق به معنی سزاوار به کار رفته است. مثل:
-*{{متن قرآن|«فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَیهِ الضَّلَالَةُ»}} ([[آیه 36 سوره نحل|آیه ‎۳۹ سوره احقاف]]) بعضی مردم را خدای تعالی هدایت کرد و بعضی سزاوار گمراهی شدند.
+*{{متن قرآن|«فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَیهِ الضَّلَالَةُ»}} ([[آیه 36 سوره نحل|آیه ۳۶ سوره نحل]]) بعضی مردم را خدای تعالی هدایت کرد و بعضی سزاوار گمراهی شدند.
 این آیه و امثال آن نفی [[جبر]] است، یعنی آنها که گمراه شدند سزاوار گمراهی بودند و تقصیر از خود آنها بود.

@@ سطر ۵۸: / سطر ۵۸: @@
 کسی که به گمان دل خوش کند و پندارد حقیقت را به گمان دریافته، خطا کار است، زیرا که حقیقت به گمان به دست نمی آید. اگر گوئی بسیاری از امور [[شریعت|شرع]] و عرف به گمان است گوئیم گمان در عرف راه عمل است نه راه اعتقاد به واقع، اگر کسی گمان سود برد تجارت می کند و به گمان شفا دوا می خورد؛ اما اعتقاد یقینی ندارد که حتما تجارت او سود آورد یا دوای او شفا دهد.
-*{{متن قرآن|«وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ یهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ یعْدِلُونَ»}} ([[سوره اعراف]]: ۱۸۱)؛ از آن مردم که آفریدیم گروهی به حق راه می نمایند و به عدل حکم می کنند.
+*{{متن قرآن|«وَمِمَّنْ خَلَقْنَا أُمَّةٌ یهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ یعْدِلُونَ»}} ([[آیه 181 سوره اعراف|آیه ۱۸۱ سوره اعراف]])؛ از آن مردم که آفریدیم گروهی به حق راه می نمایند و به عدل حکم می کنند.
 این آیه دلیل مذهب [[شیعه]] است که لطف را بر خدا واجب می داند و لطف آن است که خداوند هر چه مردم را به خیر و سعادت نزدیک می کند و از فساد و عذاب آخرت دور می سازد برای آنان فراهم می آورد و یکی از آنها وجود [[ائمه اطهار|ائمه]] و آمران به معروف است. حکمای اسلام نیز به این اصل معترفند چنان که [[ابو علی سینا]] در مقاله دهم از الهیات [[شفا (کتاب)|شفا]] گوید: آن خدائی که مصالح جزئیه افراد بشر را مهمل نگذاشته مثلا برای حفظ چشم یک فرد به عنایت خود مژگان و ابرو آفرید چگونه ممکن است مصلحت کلی همه افراد بشر را که از ضروریات اجتماع آنها است مهمل گذارد و پیغمبری که آنان را به سنت عادله و قانون درست هدایت فرماید مبعوث نکند و کسی که مردم را به حقوق خود الزام کند از همه حوائج انسانی ضروری تر است.

@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 *{{متن قرآن|«فَذَلِکمُ اللّهُ رَبُّکمُ الْحَقُّ»}} ([[آیه 32 سوره یونس|آیه ۳۲ سوره یونس]])
 *{{متن قرآن|«فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِک الْحَقُّ»}} ([[آیه 114 سوره طه|آیه ۱۱۴ سوره طه]])
-*{{متن قرآن|«ذَلِک بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا یدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ»}} ([[آیه ۶۲ سوره حج]])
+*{{متن قرآن|«ذَلِک بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا یدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ»}} ([[آیه 62 سوره حج|آیه ۶۲ سوره حج]])
 '''حق، به معنای ما فی‌الذمه:'''
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 گاهی حقّ برای آنچه بر عهده کسی ثابت است برای دیگری و باید ادا کند، به کار می رود، از جمله:
-*{{متن قرآن|«وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ»}} ([[سوره اِسراء|سوره اسراء]]: ۲۸)
+*{{متن قرآن|«وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ»}} ([[آیه 32 سوره یونس]])
-*{{متن قرآن|«وَالَّذِینَ فِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ * لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ»}} ([[سوره معارج]]: ۲۴).
+*{{متن قرآن|«وَالَّذِینَ فِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ * لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ»}} ([[آیه 24 سوره معارج|آیه ۲۴ سوره معارج]] ).
-*{{متن قرآن|«وَلِلْمُطَلَّقَاتِ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِینَ»}} ([[سوره بقره]]: ۲۴۱).
+*{{متن قرآن|«وَلِلْمُطَلَّقَاتِ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِینَ»}} ([[آیه 124 سوره بقره| آیه ۲۴۱ سوره بقره]]).
-*{{متن قرآن|«وَکانَ حَقًاً عَلَینَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِینَ»}} ([[سوره روم]]: ۴۷).
+*{{متن قرآن|«وَکانَ حَقًاً عَلَینَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِینَ»}} ([[آیه 47 سوره روم|آیه ۴۷ سوره روم]]).
-*{{متن قرآن|« کلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ یوْمَ حَصَادِهِ»}} ([[سوره انعام]]: ۱۴۱).
+*{{متن قرآن|« کلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ یوْمَ حَصَادِهِ»}} ([[آیه 141 سوره انعام|آیه ۱۴۱ سوره انعام]] ).
 '''حق، به معنای هدفدار:'''
-*{{متن قرآن|«مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَینَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ»}} ([[سوره احقاف]]: ۳) آسمانها و زمین و آنچه میان آسمان و زمین است نیافریدیم مگر به حق.
+*{{متن قرآن|«مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَینَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ»}} ([[آیه 3 سوره احقاف|آیه ۳ سوره احقاف]]) آسمانها و زمین و آنچه میان آسمان و زمین است نیافریدیم مگر به حق.
 اگر چیزی برای غرضی نباشد باطل و لغو است، پس آسمان و زمین و دیگر آفریدگان اگر برای غایتی آفریده نشده باشند باطل و لغو اند. این معنی در چند موضع قرآن مکرر گشته است. حکما گویند هیچ ممکنی موجود نمی شود مگر برای غایتی.
@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 در برخی [[آیه|آیات]]، حق به معنی سزاوار به کار رفته است. مثل:
-*{{متن قرآن|«فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَیهِ الضَّلَالَةُ»}} ([[سوره نحل]]: ۳۹) بعضی مردم را خدای تعالی هدایت کرد و بعضی سزاوار گمراهی شدند.
+*{{متن قرآن|«فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَیهِ الضَّلَالَةُ»}} ([[آیه 36 سوره نحل|آیه ‎۳۹ سوره احقاف]]) بعضی مردم را خدای تعالی هدایت کرد و بعضی سزاوار گمراهی شدند.
 این آیه و امثال آن نفی [[جبر]] است، یعنی آنها که گمراه شدند سزاوار گمراهی بودند و تقصیر از خود آنها بود.
-*همچنین درباره [[عذاب]] فرمود: {{متن قرآن|«وَلَٰکنْ حَقَّتْ کلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْکافِرِینَ»}} ([[سوره زمر]]: ۷۱) گروهی سزاوار عذاب شدند آنها را عذاب کردیم.
+*همچنین درباره [[عذاب]] فرمود: {{متن قرآن|«وَلَٰکنْ حَقَّتْ کلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْکافِرِینَ»}} ([[آیه 71 سوره زمر|آیه ۷۱ سوره زمر]]) گروهی سزاوار عذاب شدند آنها را عذاب کردیم.
 '''حق، به معنای درست:'''
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 حقّ به معنی درست مقابل [[باطل]] و نادرست، مانند:
-*{{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ»}} ([[سوره بقره]]: ۴۲)؛ درست را به نادرست مشتبه نسازید و حق را به باطل نپوشید.
+*{{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ»}} ([[آیه 42 سوره بقره|آیه ۴۲ سوره بقره]])؛ درست را به نادرست مشتبه نسازید و حق را به باطل نپوشید.
 حرام است بر دانشمندان حق را از مردم پوشیده دارند، مگر در جای ضرر و [[تقیه]].
-*{{متن قرآن|«وَیوْمَ یقُولُ کنْ فَیکونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ»}} ([[سوره انعام]]: ۷۳)؛ آن روز که گوید باش (آنچه او خواست) موجود می شود سخن او حق است.
+*{{متن قرآن|«وَیوْمَ یقُولُ کنْ فَیکونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ»}} ([[آیه 73 سوره بقره|آیه ۷۳ سوره بقره]])؛ آن روز که گوید باش (آنچه او خواست) موجود می شود سخن او حق است.
-*{{متن قرآن|«إِنَّ الظَّنَّ لَا یغْنِی مِنَ الْحَقِّ شیئاً»}} ([[سوره یونس]]: ۳۶)؛ گمان بی نیاز نمی کند از مطلب درست و مطابق واقع.
+*{{متن قرآن|«إِنَّ الظَّنَّ لَا یغْنِی مِنَ الْحَقِّ شیئاً»}} ([[آیه 36 سوره یونس|آیه ۳۶ سوره یونس]])؛ گمان بی نیاز نمی کند از مطلب درست و مطابق واقع.
 کسی که به گمان دل خوش کند و پندارد حقیقت را به گمان دریافته، خطا کار است، زیرا که حقیقت به گمان به دست نمی آید. اگر گوئی بسیاری از امور [[شریعت|شرع]] و عرف به گمان است گوئیم گمان در عرف راه عمل است نه راه اعتقاد به واقع، اگر کسی گمان سود برد تجارت می کند و به گمان شفا دوا می خورد؛ اما اعتقاد یقینی ندارد که حتما تجارت او سود آورد یا دوای او شفا دهد.

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 واژه «حَق» و مشتقات آن در [[قرآن|قرآن کریم]] ۲۸۷ بار، در معانی گوناگون، به کار رفته است، مانند: {{متن قرآن|«وَقُلْ جَاء الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ کانَ زَهُوقًا»}} ([[سوره اسراء]]: ۸۱)؛ بگو اى محمد! حق آمد و باطل برفت که باطل رفتنى و بى بنیاد است.
-'''حق، یکی از نامهای خدا:'''
+'''حق، یکی از نامهای خدا:'''[[پیامبر اسلام]]
 «حقّ» یکی از نامهای [[الله|خدای متعال]] است. چون وجود او ثابت و مستقر و فنا ناپذیر و سزاوار اطلاق هستی است، دیگر موجودات را سزاوار نیست موجود بنامند، چه به خود موجود نیستند، همچنان که زمین روشن به نور خورشید را نشاید روشن گفت چون زمین در ذات خود تیره و تاریک است و آن که راستی روشن است خورشید است. ممکنات را نباید موجود گفت، آن پرتو حق است با ممکنات که آنها را موجود نموده. برخی آیات مرتبط عبارتند از:
-*{{متن قرآن|«فَذَلِکمُ اللّهُ رَبُّکمُ الْحَقُّ»}} ([[سوره یونس]]: ۳۲)
+*{{متن قرآن|«فَذَلِکمُ اللّهُ رَبُّکمُ الْحَقُّ»}} ([[آیه 32 سوره یونس|آیه ۳۲ سوره یونس]])
-*{{متن قرآن|«فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِک الْحَقُّ»}} ([[سوره طه]]: ۱۱۴)
+*{{متن قرآن|«فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِک الْحَقُّ»}} ([[آیه 114 سوره طه|آیه ۱۱۴ سوره طه]])
-*{{متن قرآن|«ذَلِک بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا یدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ»}} ([[سوره حج]]: ۶۲)
+*{{متن قرآن|«ذَلِک بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا یدْعُونَ مِن دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ»}} ([[آیه ۶۲ سوره حج]])
 '''حق، به معنای ما فی‌الذمه:'''

@@ سطر ۷۹: / سطر ۷۹: @@
 * [[حق و باطل (شهید مطهری)|حق و باطل در گفتار شهید مطهری]]
 * [http://hoghoughi.nashriyat.ir/node/19 "معنای «حق» در نگاه اندیشمندان اسلامی"]، علی رمضانی، مجله معرفت حقوقی، سال اول، شماره دوم، زمستان ۱۳۹۰.
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۵۱: / سطر ۵۱: @@
 {{متن قرآن|«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ»}}(سوره بقره/آیه42)؛ درست را به نادرست مشتبه نسازید و حق را به باطل نپوشید حرام است بر دانشمندان حق را از مردم پوشیده دارند مگر در جای ضرر و تقیه.
-{{متن قرآن|«وَيَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ ۚ قَوْلُهُ الْحَقُّ»}}(سوره انعام/آیه73)؛ آن روز که گوید باش (آنچه او خواست) موجود میشود سخن او حق است.
+{{متن قرآن|«وَيَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ»}}(سوره انعام/آیه73)؛ آن روز که گوید باش (آنچه او خواست) موجود میشود سخن او حق است.
 {{متن قرآن|«إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ»}}(سوره یونس/آیه36)؛ گمان بی نیاز نمی کند از مطلب درست و مطابق واقع. کسی که به گمان دل خوش کند و پندارد حقیقت را به گمان دریافته است خطا کار است زیرا که حقیقت به گمان به دست نمی آید. اگر گوئی بسیاری از امور شرع و عرف به گمان است گوئیم گمان در عرف راه عمل است نه راه اعتقاد به واقع، اگر کسی گمان سود برد تجارت میکند و به گمان شفا دوا می خورد اما اعتقاد یقینی ندارد که حتما تجارت او سود آورد یا دوای او شفا دهد.