حضرت اسماعیل علیه السلام - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۸

2026-07-01T18:18:55Z

Mohammadi: /* حضرت اسماعیل در قرآن */

2026-07-01T18:17:41Z

‏حضرت اسماعیل در قرآن

Mohammadi در ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۶

2026-07-01T18:16:22Z

مهدی موسوی در ‏۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۵

2022-01-20T10:45:17Z

مهدی موسوی: ویرایش

2022-01-20T10:41:10Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۸

2022-01-20T08:38:14Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۷:۳۳

2020-07-14T07:33:22Z

Zamani در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۲۷

2020-07-14T05:27:16Z

Zamani در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۲۴

2020-07-14T05:24:27Z

Zamani در ‏۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۱۱

2020-07-14T05:11:04Z

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 *تولد او به‌ عنوان‌ عطیه‌ای‌ الهی‌ به‌ [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]]: {{متن قرآن|«{{آیه|14|39}}»}}<ref>[[آیه 39 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم، آیه ۳۹.]]</ref>.
-*بنای‌ کعبه توسط ابراهیم‌ و اسماعیل‌: {{متن قرآن|«{{آیه|2|127}}»}}<ref>[[آیه 127 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۷.]]</ref>.
+*بنای‌ کعبه توسط ابراهیم‌ و اسماعیل‌: {{متن قرآن|«{{آیه|2|127}}»}}<ref name=":۰">[[آیه 127 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۷.]]</ref>.
 *ذکر نام او در کنار دیگر پیامبران‌ به همراه بیان صفات‌ نیک‌: {{متن قرآن|«{{آیه|6|86}}»}}<ref>[[آیه 86 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۸۶.]]</ref>. {{متن قرآن|«{{آیه|21|85}}»}}<ref>[[آیه 85 سوره انبیاء|سوره انبیاء، آیه ۸۵.]]</ref>. {{متن قرآن|«{{آیه|38|48}}»}}<ref>[[آیه 48 سوره ص|سوره صاد، آیه ۴۸.]]</ref>.
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 ===نقش اسماعیل در بنای کعبه===
-از وقایع مهم‌ در داستان‌ زندگی‌ اسماعیل‌، همراهی او با [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم‌]] علیه السلام در ساختن‌ خانه [[کعبه]] است‌. خداوند با نام بردن از او در کنار حضرت ابراهیم علیه السلام در آیات‌ ۱۲۵ تا ۱۲۸ [[سوره بقره]]، به‌ نقش او در برپایی‌ خانه خدا و پیراستن‌ آن‌ از پلیدی‌ها و دعای آن دو در این زمان پرداخته است: «{{متن قرآن|{{آیه|2|125}} 💠<ref>[[آیه 125 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۵.]]</ref> {{آیه|2|126}} 💠<ref>[[آیه 126 سوره بقره|همان، آیه ۱۲۶.]]</ref> {{آیه|2|127}} 💠<ref>[[آیه 127 سوره بقره|همان، آیه ۱۲۷.]]</ref> {{آیه|2|128}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|همان، آیه ۱۲۸.]]</ref>}}؛ و هنگامى که ما این خانه [کعبه‏] را براى همه مردم محل گردهمایى و جاى امن و امان قرار دادیم، و از مقام ابراهیم جایگاهى براى نماز انتخاب کنید 💠 و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که: خانه‏‌ام را براى طواف کنندگان و اعتکاف‏ کنندگان و رکوع کنندگان و سجده‏‌گذاران پاکیزه کنید ... 💠 و زمانى که ابراهیم و اسماعیل پایه ‏هاى خانه کعبه را بالا مى‏‌بردند پروردگارا! از ما بپذیر که تو شنوا و دانایى 💠 پروردگارا! ما را تسلیم خود قرار ده، و نیز از دودمان ما امتى که تسلیم تو باشند پدید آر، و راه و رسم عبادتمان را به ما نشان ده، و توبه ما را بپذیر، که تو بسیار توبه‏‌پذیر و مهربانى ...».
+از وقایع مهم‌ در داستان‌ زندگی‌ اسماعیل‌، همراهی او با [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم‌]] علیه السلام در ساختن‌ خانه [[کعبه]] است‌. خداوند با نام بردن از او در کنار حضرت ابراهیم علیه السلام در آیات‌ ۱۲۵ تا ۱۲۸ [[سوره بقره]]، به‌ نقش او در برپایی‌ خانه خدا و پیراستن‌ آن‌ از پلیدی‌ها و دعای آن دو در این زمان پرداخته است: «{{متن قرآن|{{آیه|2|125}} 💠<ref>[[آیه 125 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۵.]]</ref> {{آیه|2|126}} 💠<ref>[[آیه 126 سوره بقره|همان، آیه ۱۲۶.]]</ref> {{آیه|2|127}} 💠<ref name=":۰" /> {{آیه|2|128}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|همان، آیه ۱۲۸.]]</ref>}}؛ و هنگامى که ما این خانه [کعبه‏] را براى همه مردم محل گردهمایى و جاى امن و امان قرار دادیم، و از مقام ابراهیم جایگاهى براى نماز انتخاب کنید 💠 و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که: خانه‏‌ام را براى طواف کنندگان و اعتکاف‏ کنندگان و رکوع کنندگان و سجده‏‌گذاران پاکیزه کنید ... 💠 و زمانى که ابراهیم و اسماعیل پایه ‏هاى خانه کعبه را بالا مى‏‌بردند پروردگارا! از ما بپذیر که تو شنوا و دانایى 💠 پروردگارا! ما را تسلیم خود قرار ده، و نیز از دودمان ما امتى که تسلیم تو باشند پدید آر، و راه و رسم عبادتمان را به ما نشان ده، و توبه ما را بپذیر، که تو بسیار توبه‏‌پذیر و مهربانى ...».
 ===قربانی کردن اسماعیل===

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 *تولد او به‌ عنوان‌ عطیه‌ای‌ الهی‌ به‌ [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]]: {{متن قرآن|«{{آیه|14|39}}»}}<ref>[[آیه 39 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم، آیه ۳۹.]]</ref>.
-*بنای‌ کعبه توسط ابراهیم‌ و اسماعیل‌: {{متن قرآن|«{{آیه|2|127}}»}}<ref>[[آیه 127 سوره بقره‌|سوره بقره‌، آیه ۱۲۷.]]</ref>.
+*بنای‌ کعبه توسط ابراهیم‌ و اسماعیل‌: {{متن قرآن|«{{آیه|2|127}}»}}<ref>[[آیه 127 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۷.]]</ref>.
-*ذکر نام او در کنار دیگر پیامبران‌ به همراه بیان صفات‌ نیک‌: {{متن قرآن|«{{آیه|6|86}}»}}<ref>[[آیه 86 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۸۶.]]</ref>. {{متن قرآن|«{{آیه|21|85}}»}}<ref>[[آیه 85 سوره انبیاء|سوره انبیاء، آیه ۸۵.]]</ref>. {{متن قرآن|«{{آیه|38|48}}»}}<ref>[[آیه 127 سوره ص|سوره صاد، آیه ۴۸.]]</ref>.
+*ذکر نام او در کنار دیگر پیامبران‌ به همراه بیان صفات‌ نیک‌: {{متن قرآن|«{{آیه|6|86}}»}}<ref>[[آیه 86 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۸۶.]]</ref>. {{متن قرآن|«{{آیه|21|85}}»}}<ref>[[آیه 85 سوره انبیاء|سوره انبیاء، آیه ۸۵.]]</ref>. {{متن قرآن|«{{آیه|38|48}}»}}<ref>[[آیه 48 سوره ص|سوره صاد، آیه ۴۸.]]</ref>.
 البته در آیات {{متن قرآن|«{{آیه|19|54}} 💠<ref>[[آیه 54 سوره مریم|سوره مریم، آیه ۵۴‌.]]</ref> {{آیه|19|55}}<ref>[[آیه 55 سوره مریم|همان، آیه ۵۵.]]</ref>»}} که اسماعیل را «صادق الوعد» نامیده است. در بین مفسرین اختلاف است و عده ای گفته اند: این اسماعیل که در قرآن به صادق الوعد توصیف شده، اسماعیل پسر [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] نیست، بلکه یک پیغمبر دیگر بوده است.

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 نام حضرت اسماعیل علیه السلام در ۱۲ آیه از آیات [[قرآن]] ذکر شده است. از جمله:
-*تولد او به‌ عنوان‌ عطیه‌ای‌ الهی‌ به‌ [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]]: {{متن قرآن|«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی وَهَبَ لِی عَلَى الْکبَرِ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمِیعُ الدُّعَاءِ»}}؛<ref>ابراهیم‌، آیه ۳۹.</ref>
+*تولد او به‌ عنوان‌ عطیه‌ای‌ الهی‌ به‌ [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]]: {{متن قرآن|«{{آیه|14|39}}»}}<ref>[[آیه 39 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم، آیه ۳۹.]]</ref>.
-*بنای‌ کعبه توسط ابراهیم‌ و اسماعیل‌: {{متن قرآن|«وَإِذْ یرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیتِ وَإِسْمَاعِیلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّک أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ»}}؛<ref>بقره‌، آیه ۱۲۷.</ref>
+*بنای‌ کعبه توسط ابراهیم‌ و اسماعیل‌: {{متن قرآن|«{{آیه|2|127}}»}}<ref>[[آیه 127 سوره بقره‌|سوره بقره‌، آیه ۱۲۷.]]</ref>.
-*ذکر نام او در کنار دیگر پیامبران‌ به همراه بیان صفات‌ نیک‌: {{متن قرآن|«وَإِسْمَاعِیلَ وَالْیسَعَ وَیونُسَ وَلُوطًا وَکلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِینَ»}}؛<ref>سوره انعام، آیه ۸۶.</ref> {{متن قرآن|«وَإِسْمَاعِیلَ وَإِدْرِیسَ وَذَا الْکفْلِ کلٌّ مِنَ الصَّابِرِینَ}}؛<ref>سوره انبیاء، آیه ۸۵.</ref> {{متن قرآن|«وَاذْکرْ إِسْمَاعِیلَ وَالْیسَعَ وَذَا الْکفْلِ وَکلٌّ مِنَ الْأَخْیارِ}}.<ref>سوره ص، آیه ۴۸.</ref>
+*ذکر نام او در کنار دیگر پیامبران‌ به همراه بیان صفات‌ نیک‌: {{متن قرآن|«{{آیه|6|86}}»}}<ref>[[آیه 86 سوره انعام|سوره انعام، آیه ۸۶.]]</ref>. {{متن قرآن|«{{آیه|21|85}}»}}<ref>[[آیه 85 سوره انبیاء|سوره انبیاء، آیه ۸۵.]]</ref>. {{متن قرآن|«{{آیه|38|48}}»}}<ref>[[آیه 127 سوره ص|سوره صاد، آیه ۴۸.]]</ref>.
-البته در آیات ۵۴‌ـ۵۵ [[سوره مریم]] که اسماعیل را «صادق الوعد» نامیده: {{متن قرآن|«وَاذْکرْ فِی الْکتَابِ إِسْمَاعِیلَ إِنَّهُ کانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَکانَ رَسُولًا نَبِیا * وَکانَ یأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَاةِ وَالزَّکاةِ وَکانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِیا»}}، در بین مفسرین اختلاف است و عده ای گفته اند: این اسماعیل که در قرآن به صادق الوعد توصیف شده، اسماعیل پسر [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] نیست، بلکه یک پیغمبر دیگر بوده است.
+البته در آیات {{متن قرآن|«{{آیه|19|54}} 💠<ref>[[آیه 54 سوره مریم|سوره مریم، آیه ۵۴‌.]]</ref> {{آیه|19|55}}<ref>[[آیه 55 سوره مریم|همان، آیه ۵۵.]]</ref>»}} که اسماعیل را «صادق الوعد» نامیده است. در بین مفسرین اختلاف است و عده ای گفته اند: این اسماعیل که در قرآن به صادق الوعد توصیف شده، اسماعیل پسر [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] نیست، بلکه یک پیغمبر دیگر بوده است.
 ==زندگی‌نامه==
@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 ===هاجر و اسماعیل در مکه===
-پس‌ از تولد اسماعیل‌، ساره‌ که‌ خود فرزندی‌ نداشت‌، بر هاجر و فرزند او [[حسد|رشک‌]] می‌ورزید، ولی‌ او نیز مدتی‌ بعد با بشارت‌ الهی‌ در سن‌ پیری‌ فرزندی‌ آورد که‌ او را [[حضرت اسحاق علیه السلام|اسحاق]] ‌ نامیدند. در روایات‌ آمده‌ است‌ اسحاق در سه سالگى کنار پدر بود، که اسماعیل نزد آنان آمد و ابراهیم او را به جاى اسحاق نشاند.<ref>الدرالمنثور، ج ۵، ص ۵۱۶</ref> این‌ امر آتش‌ غضب ‌ ساره‌ را برانگیخت‌ و از حضور هاجر و فرزندش‌ نزد [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم‌]] علیه‌السلام اظهار دلتنگی‌ کرد و شوهر را واداشت‌ تا آنان‌ را از منطقه [[شام]] دور سازد. به دنبال آن به فرمان الهی‌ هاجر و اسماعیل‌ را به‌ [[مکه]] برد و خود به شام‌ بازگشت.<ref>طبری‌، تاریخ‌ طبری، ج۱، ص۲۵۳-۲۵۴. </ref> [[قرآن|قرآن کریم]] بیان می دارد که ابراهیم در این زمان با خدا چنین نجوا نمود: {{متن قرآن|«رَبَّنَا إِنِّی أَسْکنْتُ مِنْ ذُرِّیتِی بِوَادٍ غَیرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیتِک الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِیقِیمُوا الصَّلَاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِی إِلَیهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ یشْکرُونَ»}}؛ پروردگارا! من برخی از فرزندانم را در درّه ای بی کشت و زرع نزد خانه محترمت سکونت دادم؛ پروردگارا! برای اینکه نماز را بر پا دارند؛ پس دل های گروهی از مردم را به سوی آنان علاقمند و متمایل کن، و آنان را از انواع محصولات و میوه ها روزی بخش، باشد که سپاس گزاری کنند.<ref>سوره ابراهیم، آیه ۳۷</ref>
+پس‌ از تولد اسماعیل‌، ساره‌ که‌ خود فرزندی‌ نداشت‌، بر هاجر و فرزند او [[حسد|رشک‌]] می‌ورزید، ولی‌ او نیز مدتی‌ بعد با بشارت‌ الهی‌ در سن‌ پیری‌ فرزندی‌ آورد که‌ او را [[حضرت اسحاق علیه السلام|اسحاق]] ‌ نامیدند. در روایات‌ آمده‌ است‌ اسحاق در سه سالگى کنار پدر بود، که اسماعیل نزد آنان آمد و ابراهیم او را به جاى اسحاق نشاند.<ref>الدرالمنثور، ج ۵، ص ۵۱۶</ref> این‌ امر آتش‌ غضب ‌ ساره‌ را برانگیخت‌ و از حضور هاجر و فرزندش‌ نزد [[حضرت ابراهیم علیه السلام|ابراهیم‌]] علیه‌السلام اظهار دلتنگی‌ کرد و شوهر را واداشت‌ تا آنان‌ را از منطقه [[شام]] دور سازد. به دنبال آن به فرمان الهی‌ هاجر و اسماعیل‌ را به‌ [[مکه]] برد و خود به شام‌ بازگشت.<ref>طبری‌، تاریخ‌ طبری، ج۱، ص۲۵۳-۲۵۴. </ref> [[قرآن|قرآن کریم]] بیان می دارد که ابراهیم در این زمان با خدا چنین نجوا نمود: «{{متن قرآن|{{آیه|14|37}}}}<ref>[[آیه 37 سوره ابراهیم|سوره ابراهیم، آیه ۳۷.]]</ref>؛ پروردگارا! من برخی از فرزندانم را در درّه ای بی کشت و زرع نزد خانه محترمت سکونت دادم؛ پروردگارا! برای اینکه نماز را بر پا دارند؛ پس دل های گروهی از مردم را به سوی آنان علاقمند و متمایل کن، و آنان را از انواع محصولات و میوه ها روزی بخش، باشد که سپاس گزاری کنند».<ref>سوره ابراهیم، آیه ۳۷</ref>
 در ادامه داستان‌ آمده‌ است‌ که‌ چون‌ آذوقه آن‌ دو تمام‌ شد، تشنگی‌ بر کودک‌ چیرگی‌ یافت‌ و هاجر در پی‌ یافتن‌ آبی‌ که‌ عطش‌ فرزند را فرو نشاند، به‌ هر سو دوان‌ گشت‌ و ۷ بار، مسیر [[صفا و مروه|صفا تا مروه‌]] را پیمود و هیچ‌ نیافت‌. بار آخر از پیرامون‌ اسماعیل‌ صدایی‌ شنید و از ترس‌ آنکه‌ حیوانی‌ درنده‌ کودک‌ را بدرد، سوی‌ او شتافت‌، اما متوجه‌ شد که‌ در زیر پای‌ کودک‌ آبی‌ جاری‌ است‌؛ چشمه‌ای‌ که‌ بعدها با نام‌ [[چاه زمزم|زمزم]] ‌شناخته‌ شد.
@@ سطر ۳۱: / سطر ۳۱: @@
 ===نقش اسماعیل در بنای کعبه===
-از وقایع مهم‌ در داستان‌ زندگی‌ اسماعیل‌، همراهی او با [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم‌]] علیه السلام در ساختن‌ خانه [[کعبه]] است‌. خداوند با نام بردن از او در کنار ابراهیم در آیات‌ ۱۲۵ تا ۱۲۸ [[سوره بقره]]، به‌ نقش او در برپایی‌ خانه خدا و پیراستن‌ آن‌ از پلیدی‌ها و دعای آن دو در این زمان پرداخته است: {{متن قرآن|«وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَیتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِیمَ وَإِسْمَاعِیلَ أَنْ طَهِّرَا بَیتِی لِلطَّائِفِینَ وَالْعَاکفِینَ وَالرُّکعِ السُّجُودِ ...* وَإِذْ یرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیتِ وَإِسْمَاعِیلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّک أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ * رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَینِ لَک وَمِنْ ذُرِّیتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَک وَأَرِنَا مَنَاسِکنَا وَتُبْ عَلَینَا إِنَّک أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ...»}}؛ و هنگامى که ما این خانه [کعبه‏] را براى همه مردم محل گردهمایى و جاى امن و امان قرار دادیم، و از مقام ابراهیم جایگاهى براى نماز انتخاب کنید. و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که: خانه‏‌ام را براى طواف کنندگان و اعتکاف‏ کنندگان و رکوع کنندگان و سجده‏‌گذاران پاکیزه کنید...* و زمانى که ابراهیم و اسماعیل پایه ‏هاى خانه کعبه را بالا مى‏‌بردند پروردگارا! از ما بپذیر که تو شنوا و دانایى * پروردگارا! ما را تسلیم خود قرار ده، و نیز از دودمان ما امتى که تسلیم تو باشند پدید آر، و راه و رسم عبادتمان را به ما نشان ده، و توبه ما را بپذیر، که تو بسیار توبه‏‌پذیر و مهربانى... .
+از وقایع مهم‌ در داستان‌ زندگی‌ اسماعیل‌، همراهی او با [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم‌]] علیه السلام در ساختن‌ خانه [[کعبه]] است‌. خداوند با نام بردن از او در کنار حضرت ابراهیم علیه السلام در آیات‌ ۱۲۵ تا ۱۲۸ [[سوره بقره]]، به‌ نقش او در برپایی‌ خانه خدا و پیراستن‌ آن‌ از پلیدی‌ها و دعای آن دو در این زمان پرداخته است: «{{متن قرآن|{{آیه|2|125}} 💠<ref>[[آیه 125 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۲۵.]]</ref> {{آیه|2|126}} 💠<ref>[[آیه 126 سوره بقره|همان، آیه ۱۲۶.]]</ref> {{آیه|2|127}} 💠<ref>[[آیه 127 سوره بقره|همان، آیه ۱۲۷.]]</ref> {{آیه|2|128}}<ref>[[آیه 128 سوره بقره|همان، آیه ۱۲۸.]]</ref>}}؛ و هنگامى که ما این خانه [کعبه‏] را براى همه مردم محل گردهمایى و جاى امن و امان قرار دادیم، و از مقام ابراهیم جایگاهى براى نماز انتخاب کنید 💠 و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که: خانه‏‌ام را براى طواف کنندگان و اعتکاف‏ کنندگان و رکوع کنندگان و سجده‏‌گذاران پاکیزه کنید ... 💠 و زمانى که ابراهیم و اسماعیل پایه ‏هاى خانه کعبه را بالا مى‏‌بردند پروردگارا! از ما بپذیر که تو شنوا و دانایى 💠 پروردگارا! ما را تسلیم خود قرار ده، و نیز از دودمان ما امتى که تسلیم تو باشند پدید آر، و راه و رسم عبادتمان را به ما نشان ده، و توبه ما را بپذیر، که تو بسیار توبه‏‌پذیر و مهربانى ...».
 ===قربانی کردن اسماعیل===
-یکی از امتحان‌های الهی حضرت ابراهیم، مأمورشدن او به ذبح فرزندش بود که داستان آن در آیات ۱۰۰ تا ۱۰۷ [[سوره صافات]] آمده است: {{متن قرآن|«فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْی قَالَ یا بُنَی إِنِّی أَرَىٰ فِی الْمَنَامِ أَنِّی أَذْبَحُک فَانْظُرْ مَاذَا تَرَىٰ قَالَ یا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِی إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِینَ ... وَفَدَینَاهُ بِذِبْحٍ عَظِیمٍ»}}.<ref>سوره صافات، آیات ۱۰۰-۱۰۷.</ref> [[قرآن]] نام فرزند ابراهیم را که به ذبح او مأمور شد، نبرده است. درخصوص آن، هم میان [[شیعه|شیعیان]] و هم میان [[اهل سنت]] اختلاف‌نظر وجود دارد. برخی می‌گویند اسماعیل بوده و برخی دیگر آن را [[حضرت اسحاق علیه السلام|اسحاق]] می‌دانند. [[علامه طباطبایى|علامه طباطبایی]] معتقد است که [[سیاق آیات|سیاق]] و صریح این آیات، بر ذبیح بودن اسماعیل دلالت دارد.<ref>طباطبائی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۱۵۵.</ref>
+یکی از امتحان‌های الهی حضرت ابراهیم، مأمورشدن او به ذبح فرزندش بود که داستان آن در آیات {{متن قرآن|«{{آیه|37|101}} 💠<ref>[[آیه 101 سوره صافات|سوره صافات، آیه ۱۰۱.]]</ref> {{آیه|37|102}} 💠<ref>[[آیه 102 سوره صافات|همان، آیه ۱۰۲.]]</ref> ...  {{آیه|37|107}}<ref>[[آیه 107 سوره صافات|همان، آیه ۱۰۷ .]]</ref>»}} آمده است. [[قرآن]] نام فرزند ابراهیم را که به ذبح او مأمور شد، نبرده است. درخصوص آن، هم میان [[شیعه|شیعیان]] و هم میان [[اهل سنت]] اختلاف‌نظر وجود دارد. برخی می‌گویند اسماعیل بوده و برخی دیگر آن را [[حضرت اسحاق علیه السلام|اسحاق]] می‌دانند. [[علامه طباطبایى|علامه طباطبایی]] معتقد است که [[سیاق آیات|سیاق]] و صریح این آیات، بر ذبیح بودن اسماعیل دلالت دارد.<ref>طباطبائی، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۷ق، ج۱۷، ص۱۵۵.</ref>
 مطابق با این آیات، ابراهیم در خواب دید که فرزندش را ذبح می‌کند. این موضوع را با پسرش در میان نهاد و فرزندش از او خواست که به فرمان خدا عمل کند؛ اما هنگامى که ابراهیم، فرزندش را در قربان‌گاه خواباند تا ذبح کند، ندا آمد: «اى ابراهیم، خوابت را تحقق دادى. به‌راستى ما نیکوکاران را این‌‏گونه پاداش مى‏‌دهیم [که نیت پاک و خالصشان را به‌جاى عمل می‌پذیریم]. به‌یقین این آزمایش روشن بود و ما فرزندت را در برابر قربانىِ بزرگى [از ذبح شدن‏] رهانیدیم.»<ref>سوره صافات، آیه۱۰۱ تا ۱۰۸</ref>

@@ سطر ۱۱: / سطر ۱۱: @@
 نام حضرت اسماعیل علیه السلام در ۱۲ آیه از آیات [[قرآن]] ذکر شده است. از جمله:
-* تولد او به‌ عنوان‌ عطیه‌ای‌ الهی‌ به‌ [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]]: {{متن قرآن|«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی وَهَبَ لِی عَلَى الْکبَرِ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمِیعُ الدُّعَاءِ»}}؛<ref>ابراهیم‌، آیه ۳۹.</ref>
+*تولد او به‌ عنوان‌ عطیه‌ای‌ الهی‌ به‌ [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]]: {{متن قرآن|«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی وَهَبَ لِی عَلَى الْکبَرِ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمِیعُ الدُّعَاءِ»}}؛<ref>ابراهیم‌، آیه ۳۹.</ref>
-* بنای‌ کعبه توسط ابراهیم‌ و اسماعیل‌: {{متن قرآن|«وَإِذْ یرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیتِ وَإِسْمَاعِیلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّک أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ»}}؛<ref>بقره‌، آیه ۱۲۷.</ref>
+*بنای‌ کعبه توسط ابراهیم‌ و اسماعیل‌: {{متن قرآن|«وَإِذْ یرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیتِ وَإِسْمَاعِیلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّک أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ»}}؛<ref>بقره‌، آیه ۱۲۷.</ref>
-* ذکر نام او در کنار دیگر پیامبران‌ به همراه بیان صفات‌ نیک‌: {{متن قرآن|«وَإِسْمَاعِیلَ وَالْیسَعَ وَیونُسَ وَلُوطًا وَکلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِینَ»}}؛<ref>سوره انعام، آیه ۸۶.</ref> {{متن قرآن|«وَإِسْمَاعِیلَ وَإِدْرِیسَ وَذَا الْکفْلِ کلٌّ مِنَ الصَّابِرِینَ}}؛<ref>سوره انبیاء، آیه ۸۵.</ref> {{متن قرآن|«وَاذْکرْ إِسْمَاعِیلَ وَالْیسَعَ وَذَا الْکفْلِ وَکلٌّ مِنَ الْأَخْیارِ}}.<ref>سوره ص، آیه ۴۸.</ref>
+*ذکر نام او در کنار دیگر پیامبران‌ به همراه بیان صفات‌ نیک‌: {{متن قرآن|«وَإِسْمَاعِیلَ وَالْیسَعَ وَیونُسَ وَلُوطًا وَکلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِینَ»}}؛<ref>سوره انعام، آیه ۸۶.</ref> {{متن قرآن|«وَإِسْمَاعِیلَ وَإِدْرِیسَ وَذَا الْکفْلِ کلٌّ مِنَ الصَّابِرِینَ}}؛<ref>سوره انبیاء، آیه ۸۵.</ref> {{متن قرآن|«وَاذْکرْ إِسْمَاعِیلَ وَالْیسَعَ وَذَا الْکفْلِ وَکلٌّ مِنَ الْأَخْیارِ}}.<ref>سوره ص، آیه ۴۸.</ref>
 البته در آیات ۵۴‌ـ۵۵ [[سوره مریم]] که اسماعیل را «صادق الوعد» نامیده: {{متن قرآن|«وَاذْکرْ فِی الْکتَابِ إِسْمَاعِیلَ إِنَّهُ کانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَکانَ رَسُولًا نَبِیا * وَکانَ یأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَاةِ وَالزَّکاةِ وَکانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِیا»}}، در بین مفسرین اختلاف است و عده ای گفته اند: این اسماعیل که در قرآن به صادق الوعد توصیف شده، اسماعیل پسر [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] نیست، بلکه یک پیغمبر دیگر بوده است.
@@ سطر ۵۷: / سطر ۵۷: @@
 *مدخل "اسماعیل" در دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، از فرامرز حاج منوچهری.
 {{پیامبران}}
 {{قرآن}}

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 در ادامه داستان‌ آمده‌ است‌ که‌ چون‌ آذوقه آن‌ دو تمام‌ شد، تشنگی‌ بر کودک‌ چیرگی‌ یافت‌ و هاجر در پی‌ یافتن‌ آبی‌ که‌ عطش‌ فرزند را فرو نشاند، به‌ هر سو دوان‌ گشت‌ و ۷ بار، مسیر صفا تا مروه‌ را پیمود و هیچ‌ نیافت‌. بار آخر از پیرامون‌ اسماعیل‌ صدایی‌ شنید و از ترس‌ آنکه‌ حیوانی‌ درنده‌ کودک‌ را بدرد، سوی‌ او شتافت‌، اما با نهایت‌ شادمانی‌ متوجه‌ شد که‌ در زیر پای‌ کودک‌ آبی‌ جاری‌ است‌؛ چشمه‌ای‌ که‌ بعدها با نام‌ زمزم ‌شناخته‌ شد.
-پس از مدتى به بركت جوشش آب گروهى از قبیله جُرْهُم كه از نزديكى آنجا مى‌‏گذشتند پس از آگاهى از وجود چشمه، با اجازه از هاجر در آن مكان اقامت گزيدند.<ref>تاريخ طبرى، ج 1، ص 154</ref>
+پس از مدتى به بركت جوشش آب گروهى از قبیله جُرْهُم كه در نزدیکی‌ مکه‌ ساکن بودند، پس از آگاهى از وجود چشمه، با اجازه از هاجر در آن مكان اقامت گزيدند<ref>تاريخ طبرى، ج 1، ص 258</ref> و از آن پس اسماعیل با قبیله جرهم معاشرت ميكرد و به سبب این معاشرت زبانشان را آموخت و طولى نكشيد كه با آن قبيله وصلت نمود و صاحب فرزندانی شد.<ref>رک: بلاغی، قصص قرآن، ص70</ref> نسل اسماعیل بعدا به عرب مستعربه شهرت پیدا نمود.
-ابراهيم كه براى ديدار همسر و فرزندش پيوسته به آنجا مى‌‏رفت<ref>تاريخ يعقوبى، ج 1، ص 26</ref>، در سومين بار با ديدن جمعيت انبوه در اطراف آنان بسيار شادمان شد.<ref>تفسير قمى، ج 1، ص 88؛ مجمع‏‌البيان، ج 1، ص 391</ref> به نقلى هنگامى كه ابراهيم آمد هاجر از دنيا رفته بود. عمر اسماعيل را هنگام وفات مادرش 20 سال ذكر كرده‏‌اند.<ref>الطبقات، ج 1، ص 44؛ تاريخ طبرى، ج 1، ص 155</ref>
+هاجر در زمانی که اسماعیل بیست ساله بود وفات نمود و اسماعیل او را در محل حجر اسماعیل دفن نمود.<ref>الطبقات، ج1، ص 44</ref>
 ===نقش اسماعیل در بنای کعبه===
@@ سطر ۷۷: / سطر ۷۷: @@
 ==منابع==
 * المعرب؛ لابی منصور الجوالیقی موهوب بن احمد بن محمد بن الخضر، دمشق: دارالقلم، 1410 ق.
 * تفسير جامع؛ سيد محمدابراهيم بروجردى؛ تهران: انتشارات صدر، ششم، 1366 ش.
 * داستان پيامبران يا قصه هاى قرآن از آدم تا خاتم؛ يوسف عزيزى، تهران: انتشارات هاد، اول، 1380 ش.
 * طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیه، پنجم، ۱۴۱۷ق.
 * قصص الأنبياء؛ فاطمه مشايخ، تهران: انتشارات فرحان، اول، 1381 ش.
 * مركز فرهنگ و معارف قرآن، دايرة المعارف قرآن كريم، بوستان كتاب قم، سوم، ۱۳۸۲ش.
 * مدخل اسماعیل در دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج8 از فرامرز حاج منوچهری.
 {{پیامبران}}
 {{قرآن}}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-حضرت اسماعیل اولین فرزند [[ابراهیم علیه السلام]] و جد پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله می باشند. ابراهیم او و مادرش را به امر خداوند در کنار خانه خدا که در آن هنگام سرزمین خشک و بی آبی بود، ترک نمود. اما به خواست الهی از زیر پای اسماعیل که در آن زمان طفلی بود چشمه زمزم جاری شد. و بیابان مکه به جای سکونت تبدیل شد. اسماعیل بعدا در آنجا ساکن شد و تشکیل خانواده داد و جد اعلای عرب حجاز شد.
+حضرت اسماعیل پیامبری الهی، اولین فرزند [[ابراهیم علیه السلام]] و جد پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است. ابراهیم او و مادرش را به امر خداوند در کنار خانه خدا که در آن هنگام سرزمین خشک و بی آبی بود، ترک نمود. اما به خواست الهی از زیر پای اسماعیل که در آن زمان طفلی بود چشمه زمزم جاری شد. و بیابان مکه به جای سکونت تبدیل شد. اسماعیل بعدا در آنجا ساکن شد و تشکیل خانواده داد و جد اعلای عرب حجاز شد.
 آزمایش الهی حضرت ابراهیم برای قربانی کردن فرزندش ، درباره اسماعیل اتفاق افتاد و به همین خاطر او را ذبیح الله می گویند.

@@ سطر ۴۳: / سطر ۴۳: @@
 مطابق با این آیات، ابراهیم در خواب دید که فرزندش را ذبح می‌کند. این موضوع را با پسرش در میان نهاد و فرزندش از او خواست که به فرمان خدا عمل کند؛ اما هنگامى كه ابراهيم، فرزندش را در قربان‌گاه خواباند تا ذبح كند، ندا آمد: «اى ابراهيم، خوابت را تحقق دادى. به‌راستى ما نيكوكاران را اين‌‏گونه پاداش مى‏‌دهيم [كه نيّت پاک و خالصشان را به‌جاى عمل می‌پذیریم]. به‌يقين اين آزمايش روشن بود و ما فرزندت را در برابر قربانىِ بزرگى [از ذبح شدن‏] رهانيديم.»<ref>سوره صافات، آیه۱۰۱ تا ۱۰۸</ref>
 ==حضرت اسماعیل در روايات==
-* تفسير (على بن ابراهيم) با اسناد به [[امام صادق]] علیه السلام مى نويسد: وقتى كه ابراهيم علیه السلام در وادى شام فرود آمد و اسماعيل از هاجر متولد شد، ساره بسيار غمگين شد، چون او داراى فرزندى نشده بود، به همين دليل ابراهيم را در خصوص هاجر اذيت مى  كرد و او را غمناك مى  نمود، ابراهيم از اين مطلب به درگاه الهى شكايت نمود، لذا خداوند به او [[وحى]] نمود: بايد اسماعيل و مادرش را از كنار او ببرى، ابراهيم گفت: پروردگارا آن ها را به كجا ببرم؟ فرمود: به جانب حرم من، آن گاه [[جبرئيل]] به همراه براق نازل شد و هاجر و اسماعيل را حمل نمود و ابراهيم به هيچ موضع خوش آب و هوا و سرسبزى نمى‌رسيد جز اين كه از جبرئيل مى‌پرسيد، همين جاست؟ جبرئيل مى گفت: نه، از اين جا هم بگذر، تا وقتى كه به [[مكه]] رسيدند، جبرئيل به براق فرمان داد تا هاجر و اسماعيل را در موضع خانه خدا فرو آورد و ابراهيم به ساره قول داده بود كه از مركب پياده نشود تا وقتى كه به نزد او بازگردد، وقتى در آن محل فرود آمدند در آن جا يك تك درخت بود كه هاجر رداى همراه خود را بر آن درخت افكند و آن را سايبان قرارداد و در زير آن خود و كودكش آرام گرفتند.
+* '''داستان اسکان اسماعیل و مادرش در حرم:'''
 وقتى ابراهيم قصد بازگشت نمود، هاجر به او گفت: اى ابراهيم ما را در جايى تنها مى  گذارى كه نه همنشين داريم، نه آبى و نه كشت و زرعى؟ ابراهيم علیه السلام فرمود: آن خدايى كه به من دستور داده شما را در اين جا فرود آورم، شما را كفايت خواهد كرد، سپس از آن ها روى برگرداند و دوباره متوجه آن ها شد و خطاب به پروردگارش فرمود: «پروردگارا من ذريه خود را در بيابانى بى  آب و علف نزد خانه تو اسكان دادم، پروردگارا براى آن كه [[نماز]] را بپا دارند قلب هاى مردم را متوجه ايشان كن و آن ها را از انواع ميوه ها بهره مند كن تا شايد شكر بجا آورند». ([[سوره ابراهيم]]، آيه 37)
-پس هاجر باقى ماند، وقتى كه روز بلند شد، اسماعيل احساس تشنگى كرد و از مادر آب خواست، هاجر در بيابان برخاست، (در جايى كه امروز جايگاه سعى حاجيان است) و ندا كرد: آيا در اين بيابان كسى هست؟ و همين طور فرياد زد و پيش رفت تا از [[كوه صفا]] بالا رفت، آن وقت در سمت مقابل بيابان درخشش آبى را احساس كرد و به دنبال آن آب از كوه صفا پايين آمد و به جانب مقابل يعنى [[كوه مروه]] روانه شد، اما در آن جا آبى نديد و چون نظر كرد در جانب روبرو يعنى جانب كوه صفا درخشش آبى را احساس كرد و دوباره در طلب آب از جانب مروه به جانب صفا روان شد و اين عمل هفت بار واقع شد در دور هفتم از بالاى مروه به اسماعيل نظر كرد و ناگهان ديد آب در زير پاهاى اسماعيل روان است، براى جمع كردن آب ها شن هايى را در اطراف او جمع كرد، اما آب همچنان جريان داشت، پس او با محكم كردن سنگ ها سعى در جمع  آورى آب داشت و (زم) به معناى محكم كردن و فشردن است، به همين سبب آن آب (زمزم) ناميده شد.<ref> قصص الأنبياء (قصص قرآن) (فاطمه مشايخ)، ص: 198.</ref>
+پس هاجر باقى ماند، وقتى كه روز بلند شد، اسماعيل احساس تشنگى كرد و از مادر آب خواست، هاجر در بيابان برخاست، (در جايى كه امروز جايگاه سعى حاجيان است) و ندا كرد: آيا در اين بيابان كسى هست؟ و همين طور فرياد زد و پيش رفت تا از [[كوه صفا]] بالا رفت، آن وقت در سمت مقابل بيابان درخشش آبى را احساس كرد و به دنبال آن آب از كوه صفا پايين آمد و به جانب مقابل يعنى [[كوه مروه]] روانه شد، اما در آن جا آبى نديد و چون نظر كرد در جانب روبرو يعنى جانب كوه صفا درخشش آبى را احساس كرد و دوباره در طلب آب از جانب مروه به جانب صفا روان شد و اين عمل هفت بار واقع شد در دور هفتم از بالاى مروه به اسماعيل نظر كرد و ناگهان ديد آب در زير پاهاى اسماعيل روان است، براى جمع كردن آب ها شن هايى را در اطراف او جمع كرد، اما آب همچنان جريان داشت، پس او با محكم كردن سنگ ها سعى در جمع  آورى آب داشت و (زم) به معناى محكم كردن و فشردن است، به همين سبب آن آب (زمزم) ناميده شد.<ref> قصص الأنبياء (قصص قرآن)، فاطمه مشايخ، ص198.</ref>
-* در كافى از حضرت [[امام باقر]] و حضرت [[امام صادق]] عليهماالسلام روايت كرده فرمودند: [[جبرئيل]] [[روز ترويه]] نازل شد، گفت: اى ابراهيم با خود آب بردار و به اين سبب آن روز را ترويه ناميده اند سپس ابراهيم و اسمعيل و هاجر را بسوى منا برد. شب را در آن جا بيتوته كردند صبح به [[عرفات]] رفتند. كلماتى جبرئيل به آن ها [[تلقين]] نمود و ما آن را در [[داستان توبه آدم]] ذيل آيه 36 از [[سوره بقره]] در بخش اول تفسير بيان نموديم.
+در كافى از حضرت [[امام باقر]] و حضرت [[امام صادق]] عليهماالسلام روايت كرده فرمودند: [[جبرئيل]] [[روز ترويه]] نازل شد، گفت: اى ابراهيم با خود آب بردار و به اين سبب آن روز را ترويه ناميده اند سپس ابراهيم و اسمعيل و هاجر را بسوى منا برد. شب را در آن جا بيتوته كردند صبح به [[عرفات]] رفتند. كلماتى جبرئيل به آن ها [[تلقين]] نمود و ما آن را در [[داستان توبه آدم]] ذيل آيه 36 از [[سوره بقره]] در بخش اول تفسير بيان نموديم.
 و در عرفات توقف نمودند تا آن كه آفتاب غروب كرد ايشان را برگردانيد به جانب مشعر شب را هم در آن مكان توقف كردند در آن شب پروردگار امر فرمود به [[حضرت ابراهیم]] فرزند خود اسماعيل را در منا قربانى كند و شكل و شمائل او را در خواب به ابراهيم ارائه داد چون صبح از مشعر كوچ كردند، به طرف منا وقتى به منا رسيدند ابراهيم به هاجر مادر اسماعيل امر كرد برود [[مكه]] و خانه [[كعبه]] را [[زيارت]] و [[طواف]] كند. اسماعيل را نزد خود نگاه داشت. به او گفت: اي فرزند دلبند من حيوان سوارى مرا با كاردى حاضر كن مي خواهم قربانى كنم.
@@ سطر ۶۴: / سطر ۷۱: @@
 گفت: پروردگارم امر فرموده. آن پير جواب داد: پروردگار چنين فرمانى نمي دهد بلكه [[شيطان]] تو را امر كرده. فرمود: واى بر تو هيچ وقت شيطان قدرت ندارد به من امر و نهى كند دور شو از نزد من. گفت: اى ابراهيم تو پيغمبر خدا و پيشوا و مقتداى خلايق هستى اگر فرزندت را قربانى كنى اين سنت در ميان مردم جارى شود و آن ها نيز فرزندان خويش را قربانى كنند قدرى صبر كن.
-آن حضرت وقعى به كلام پير نگذاشت كارد را حركت داد تا گلو را پاره كند، [[جبرئيل]] كارد را برگردانيد. ابراهيم ديد كارد برگشته دوباره آن را با شدت فشار داد. باز جبرئيل برگردانيد، تا چند دفعه اين عمل تكرار شد دفعه آخر جبرئيل قوچى زير دست حضرت ابراهيم خوابانيد و اسماعيل را بيرون كشيد در اين اثناء صدائى از جانب [[مسجد خيف]] بلند شد اى ابراهيم رؤياى تو به راستى صورت پذير شده و امر ما را تمكين نمودى ما چنين نيكوكاران را پاداش مي دهيم گوسفند بزرگى را به قربانى او فدا ساختيم. <ref> تفسير جامع (بروجردى سيد محمد ابراهيم)، ج5، ص516.</ref>
+آن حضرت وقعى به كلام پير نگذاشت كارد را حركت داد تا گلو را پاره كند، [[جبرئيل]] كارد را برگردانيد. ابراهيم ديد كارد برگشته دوباره آن را با شدت فشار داد. باز جبرئيل برگردانيد، تا چند دفعه اين عمل تكرار شد دفعه آخر جبرئيل قوچى زير دست حضرت ابراهيم خوابانيد و اسماعيل را بيرون كشيد در اين اثناء صدائى از جانب [[مسجد خيف]] بلند شد اى ابراهيم رؤياى تو به راستى صورت پذير شده و امر ما را تمكين نمودى ما چنين نيكوكاران را پاداش مي دهيم گوسفند بزرگى را به قربانى او فدا ساختيم.<ref> تفسير جامع، بروجردى سيد محمد ابراهيم، ج5، ص516.</ref>
 ==پانویس==