حسیب (اسم الله) - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۶ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۱

2026-11-06T16:31:56Z

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ حسیب را به حسیب (اسم الله) منتقل کرد

2026-09-22T13:08:59Z

مهدی موسوی صفحهٔ حسیب را به حسیب (اسم الله) منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۸

2026-09-22T13:08:18Z

نمایش تغییرات

Mohammadi در ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۳

2026-03-31T18:33:54Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-04-10T08:22:28Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2022-01-08T10:13:15Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۱۰

2020-06-20T12:10:34Z

Aghajani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۳۳

2020-02-12T12:33:02Z

Aghajani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۳۱

2020-02-12T12:31:59Z

Zamani در ‏۲۴ اوت ۲۰۱۴، ساعت ۰۵:۳۸

2014-08-24T05:38:51Z

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 واژه «حسیب» چهار بار در [[قرآن|قرآن کریم]] به کار رفته است: سه بار به عنوان نام [[الله|خداوند]] و یک‌بار درباره [[انسان]] در روز [[قیامت]].
-* «...فَإِذا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ فَأشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَ كَفى بِاللّهِ حَسِيباً».([[سوره نساء]]، آیه ۶) «آن گاه كه اموال يتيمان را به خودشان بازگردانيديد، بر آنان گواه بگيريد، كافى است كه خدا حسابرس است».
+* «{{متن قرآن|... فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ حَسِيبًا}}([[سوره نساء]]، آیه ۶)؛ آن گاه كه اموال يتيمان را به خودشان بازگردانيديد، بر آنان گواه بگيريد، كافى است كه خدا حسابرس است».
-* «وَإِذا حُيّيتُمْ بِتَحِيَّة فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها إِنَّ اللّهَ عَلى كُلِّ شَىْء حَسِيباً».([[سوره نساء]]، آیه ۸۶) «هرگاه سلام و درودى به شما گفته شد، آن را به بهتر از آن و يا مانندش پاسخ دهيد، خدا حسابرس همه چيز است».
+* «{{متن قرآن|وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا}}([[سوره نساء]]، آیه ۸۶)؛ هرگاه سلام و درودى به شما گفته شد، آن را به بهتر از آن و يا مانندش پاسخ دهيد، خدا حسابرس همه چيز است».
-* «...وَ لايَخشَونَ أَحَداً إِلاّ اللّهَ وَكَفى باللّهِ حَسِيباً».([[سوره احزاب]]، آیه ۳۹) «از كسى جز خدا نمى ترسند، كافى است كه خدا حسابرس است».
+* «{{متن قرآن|... وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ حَسِيبًا}}([[سوره احزاب]]، آیه ۳۹)؛ از كسى جز خدا نمى ترسند، كافى است كه خدا حسابرس است».
-* «...كَفى بِنَفْسِكَ اليَوم عَلَيْكَ حَسِيباً».([[سوره اِسراء|سوره اسراء]]، آیه ۱۴) «كافى است امروز كه خود حسابرس خود هستى».
+* «{{متن قرآن|اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَىٰ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًا}}([[سوره اِسراء|سوره اسراء]]، آیه ۱۴)؛ كافى است امروز كه خود حسابرس خود هستى».
 درباره معناى «حسيب»، به عنوان نام یا صفت خدا، چند قول هست. به گفته [[ابن فارس]]: ماده «حسب» چهار معنى دارد: ۱. شمردن، ۲. كفايت، ۳. وساده و پشتى كوچک، ۴. لكه هاى سفيد در پوست؛ و مناسب در این آيات معنى نخست است. زيرا [[آيه]] نخست پس از اجازه تصرف در اموال يتيم وارد شده، و آيه دوم درباره پاسخ تحيّت وارد شده كه آن را به مثل يا بهتر از آن، پاسخ بگويد. گاهى «حسيب» را به معنى حفيظ گرفته اند، ولى آن، لازمۀ معنى «حسيب» است، زيرا نتيجه حسابرسى حفظ است.<ref>منشور جاويد، جعفر سبحانی، ج۲ ص۱۷۴.</ref>

@@ سطر ۵: / سطر ۵: @@
 واژه حسیب چهار بار در [[قرآن|قرآن کریم]] به کار رفته است: سه بار به عنوان نام [[الله|خداوند]] در [[سوره نساء]] آیات ۶ و ۸۶ و [[سوره احزاب]] آیه ۳۹ و یک‌بار در [[سوره اِسراء|سوره اسراء]] آیه ۱۴ درباره [[انسان]] در روز [[قیامت]].
-درباره معناى حسیب، به عنوان نام یا صفت خدا، چند قول هست. یکى از رایج‌ترین معانى آن در میان مفسران و مؤلفانِ کتابهاى شرح اسماءاللّه، کافى و بسنده بودن است <ref> (براى نمونه رجوع کنید به زجاج؛ قشیرى، ۱۹۶۸، همانجاها؛ جوینى، ص ۱۴۳؛ ژیماره، ص ۲۶۱ـ۲۶۲) </ref>؛ به این معنا که خداوند براى مشاهده اعمال بندگان و حسابرسى و جزادهى به آنها کافى است <ref> (زمخشرى، ذیل نساء: ۶) </ref>. مؤید این معنا، کاربرد قرآنى این واژه همراه با فعل «کفى»<ref> (رجوع کنید به نساء: ۶؛ احزاب: ۳۹؛ اسراء: ۱۴) </ref> و نیز تعابیرى چون {{متن قرآن|«حَسبُنا اللّهُ»}}  ([[سوره آل عمران|آل‌عمران]]: ۱۷۳)، {{متن قرآن|«فَإنَّ حَسبَک‌اللّهُ»}} ([[سوره انفال|انفال]]: ۶۲) و {{متن قرآن|«فَهُوَ حَسبُهُ»}} ([[سوره طلاق|طلاق]]: ۳) است <ref> (براى بحث مبسوط درباره این معناى حسیب و شواهد لغوى، شعرى و قرآنى آن رجوع کنید به زجاجى، ص ۱۲۹ـ۱۳۱) </ref>. به گفته قشیرى <ref> (همانجا؛ نیز رجوع کنید به غزالى، ص ۱۲۳) </ref> خدا در همه احوال و امور، بندگانش را کفایت می‌کند. از نظر غزالى کفایت واقعى براى هر شىء، کفایت در وجود بخشى و دوام وجود و کمال وجود شىء است و از این‌رو تنها خدا می‌تواند کافى و حسیب نامیده شود <ref> (نیز رجوع کنید به سبزوارى، ص ۵۲۹ـ۵۳۰؛ براى بحث مبسوط در این‌باره رجوع کنید به غزالى، ص ۱۲۴ـ۱۲۵) </ref>. نتیجه توجه بنده به این معنا، [[رضا|رضایت]] به خواست الهى و [[توکل|توکل]] بر او و نهراسیدن از اِعراض مردم و دل‌نبستن به قبول آنان است <ref> (قشیرى، همانجا؛ غزالى، ص ۱۲۵) </ref>.
+درباره معناى حسیب، به عنوان نام یا صفت خدا، چند قول هست. یکى از رایج‌ترین معانى آن در میان مفسران و مؤلفانِ کتابهاى شرح اسماءاللّه، کافى و بسنده بودن است <ref> (براى نمونه رجوع کنید به زجاج؛ قشیرى، ۱۹۶۸، همانجاها؛ جوینى، ص ۱۴۳؛ ژیماره، ص ۲۶۱ـ۲۶۲) </ref>؛ به این معنا که خداوند براى مشاهده اعمال بندگان و حسابرسى و جزادهى به آنها کافى است <ref> (زمخشرى، ذیل نساء: ۶) </ref>. مؤید این معنا، کاربرد قرآنى این واژه همراه با فعل «کفى»<ref> (رجوع کنید به نساء: ۶؛ احزاب: ۳۹؛ اسراء: ۱۴) </ref> و نیز تعابیرى چون {{متن قرآن|«حَسبُنا اللّهُ»}}<ref>[[آیه 173 سوره آل عمران|سوره آل عمران، آیه ۱۷۳.]]</ref>، {{متن قرآن|«فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ»}}<ref>[[آیه 62 سوره انفال|سوره انفال، آیه ۶۲.]]</ref> و {{متن قرآن|«فَهُوَ حَسبُهُ»}}<ref>[[آیه 3 سوره طلاق|سوره طلاق، آیه ۳.]]</ref> است. <ref> (براى بحث مبسوط درباره این معناى حسیب و شواهد لغوى، شعرى و قرآنى آن رجوع کنید به زجاجى، ص ۱۲۹ـ۱۳۱) </ref>. به گفته قشیرى <ref> (همانجا؛ نیز رجوع کنید به غزالى، ص ۱۲۳) </ref> خدا در همه احوال و امور، بندگانش را کفایت می‌کند. از نظر غزالى کفایت واقعى براى هر شىء، کفایت در وجود بخشى و دوام وجود و کمال وجود شىء است و از این‌رو تنها خدا می‌تواند کافى و حسیب نامیده شود <ref> (نیز رجوع کنید به سبزوارى، ص ۵۲۹ـ۵۳۰؛ براى بحث مبسوط در این‌باره رجوع کنید به غزالى، ص ۱۲۴ـ۱۲۵) </ref>. نتیجه توجه بنده به این معنا، [[رضا|رضایت]] به خواست الهى و [[توکل|توکل]] بر او و نهراسیدن از اِعراض مردم و دل‌نبستن به قبول آنان است <ref> (قشیرى، همانجا؛ غزالى، ص ۱۲۵) </ref>.
 برخى مفسران حسیب را، با توجه به معناى شمردن، دالّ بر حسابگرى کامل و مطلق خدا در تشریع [[احکام شرعی|احکام]] <ref> (رجوع کنید به سیدقطب؛ طباطبائى، ذیل نساء: ۶) </ref> یا در جزا دادن کامل و تام به اعمال بندگان و داورى میان آنها دانسته‌اند<ref>  (زمخشرى؛ طبرسى؛ فخررازى، ذیل نساء: ۶) </ref> و برخى، در توسعى معنایى و احتمالاً براساس برخى [[حدیث|احادیث]] تفسیرى درباره معناى حسیب <ref> (رجوع کنید به طبرى؛ سیوطى، ذیل نساء: ۶، ۸۶) </ref>، آن را مرتبط با علم مطلق خدا و مترادف یا هم‌خانواده معنایى با صفات حفیظ، شهید، شاهد و رقیب دانسته‌اند <ref> (رجوع کنید به طبرى؛ طبرسى؛ سیدقطب، ذیل نساء: ۶، ۸۶) </ref>. در این صورت، نام حسیب با اشتقاقهاى قرآنى دیگر از همین مادّه ـ نظیر حساب ([[سوره بقره|بقره]]: ۲۰۲؛ [[سوره رعد|رعد]]: ۴۰، و ...)، حاسبین ([[سوره انعام|انعام]]: ۶۲؛ [[سوره انبیاء|انبیاء]]: ۴۷) و حاسَبْنا ([[سوره طلاق|طلاق]]: ۸)ـ که بر حسابرسى خدا نسبت به اعمال انسان دلالت دارند، پیوند می‌خورد. به نوشته قشیرى ، نتیجه توجه بنده به این نام خدا، مراقبت از اعمال خود و حسابرسى از آنها پیش از فرارسیدن روز حساب است، چنان که در برخى احادیث بر این معنا تأکید شده است <ref> (رجوع کنید به حرّعاملى، ج ۱۶، ص ۹۵ـ۱۰۰) </ref>.

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 {{اسماء الله}}
+{{قرآن}}
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 <references />

@@ سطر ۲۴: / سطر ۲۴: @@
 ==منابع==
 * فرهنگ قرآن، جلد 10.
-*[http://www.encyclopaediaislamica.com/ دانشنامه جهان اسلام] مدخل"حسیب" از سیده زهرا مبلّغ.
+*دانشنامه جهان اسلام، مدخل"حسیب" از سیده زهرا مبلّغ.
 {{اسماء الله}}

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 در احادیث نیز الحسیب در شمار 99 نام نیكوى خدا (أسماءالحسنى) آمده است <ref> (رجوع کنید به ترمذى، ج 5، ص 192؛ ابن‌بابویه، ص 194؛ ابونعیم اصفهانى، ص 101) </ref>.
 ==حسیب به عنوان نام یا صفت خداوند==
-درباره معناى حسیب، به عنوان نام یا صفت خدا، چند قول هست. یكى از رایج‌ترین معانى آن در میان مفسران و مؤلفانِ كتابهاى شرح اسماءاللّه، كافى و بسنده بودن است <ref> (براى نمونه رجوع کنید به زجاج؛ قشیرى، 1968، همانجاها؛ جوینى، ص 143؛ ژیماره، ص 261ـ262) </ref>؛ به این معنا كه خداوند براى مشاهده اعمال بندگان و حسابرسى و جزادهى به آنها كافى است <ref> (زمخشرى، ذیل نساء: 6) </ref>. مؤید این معنا، كاربرد قرآنى این واژه همراه با فعل «كَفى» <ref> (رجوع کنید به نساء: 6؛ احزاب: 39؛ اسراء: 14) </ref> و نیز تعابیرى چون حَسبُنا اللّهُ (رجوع کنید به آل‌عمران: 173)، {{متن قرآن|«فَإنَّ حَسبَك‌اللّهُ»}} (انفال: 62) و {{متن قرآن|«فَهُوَ حَسبُهُ»}} (طلاق: 3) است <ref> (براى بحث مبسوط درباره این معناى حسیب و شواهد لغوى، شعرى و قرآنى آن رجوع کنید به زجاجى، ص 129ـ131) </ref>. به گفته قشیرى <ref> (همانجا؛ نیز رجوع کنید به غزالى، ص 123) </ref> خدا در همه احوال و امور، بندگانش را كفایت می‌كند. از نظر غزالى  كفایت واقعى براى هر شىء، كفایت در وجود بخشى و دوام وجود و كمال وجودْ شىء است و از این‌رو تنها خدا می‌تواند كافى و حسیب نامیده شود <ref> (نیز رجوع کنید به سبزوارى، ص 529ـ530؛ براى بحث مبسوط در این‌باره رجوع کنید به غزالى، ص 124ـ125) </ref>. نتیجه توجه بنده به این معنا، رضایت به خواست الهى و توكل بر او و نهراسیدن از اِعراض مردم و دل‌نبستن به قبول آنان است <ref> (قشیرى، همانجا؛ غزالى، ص 125) </ref>.
+درباره معناى حسیب، به عنوان نام یا صفت خدا، چند قول هست. یكى از رایج‌ترین معانى آن در میان مفسران و مؤلفانِ كتابهاى شرح اسماءاللّه، كافى و بسنده بودن است <ref> (براى نمونه رجوع کنید به زجاج؛ قشیرى، 1968، همانجاها؛ جوینى، ص 143؛ ژیماره، ص 261ـ262) </ref>؛ به این معنا كه خداوند براى مشاهده اعمال بندگان و حسابرسى و جزادهى به آنها كافى است <ref> (زمخشرى، ذیل نساء: 6) </ref>. مؤید این معنا، كاربرد قرآنى این واژه همراه با فعل «كَفى» <ref> (رجوع کنید به نساء: 6؛ احزاب: 39؛ اسراء: 14) </ref> و نیز تعابیرى چون {{متن قرآن|«حَسبُنا اللّهُ»}}  (رجوع کنید به آل‌عمران: 173)، {{متن قرآن|«فَإنَّ حَسبَك‌اللّهُ»}} (انفال: 62) و {{متن قرآن|«فَهُوَ حَسبُهُ»}} (طلاق: 3) است <ref> (براى بحث مبسوط درباره این معناى حسیب و شواهد لغوى، شعرى و قرآنى آن رجوع کنید به زجاجى، ص 129ـ131) </ref>. به گفته قشیرى <ref> (همانجا؛ نیز رجوع کنید به غزالى، ص 123) </ref> خدا در همه احوال و امور، بندگانش را كفایت می‌كند. از نظر غزالى  كفایت واقعى براى هر شىء، كفایت در وجود بخشى و دوام وجود و كمال وجودْ شىء است و از این‌رو تنها خدا می‌تواند كافى و حسیب نامیده شود <ref> (نیز رجوع کنید به سبزوارى، ص 529ـ530؛ براى بحث مبسوط در این‌باره رجوع کنید به غزالى، ص 124ـ125) </ref>. نتیجه توجه بنده به این معنا، رضایت به خواست الهى و توكل بر او و نهراسیدن از اِعراض مردم و دل‌نبستن به قبول آنان است <ref> (قشیرى، همانجا؛ غزالى، ص 125) </ref>.
 برخى مفسران حسیب را، با توجه به معناى شمردن، دالّ بر حسابگرى كامل و مطلق خدا در تشریع احكام <ref> (رجوع کنید به سیدقطب؛ طباطبائى، ذیل نساء: 6) </ref> یا در جزا دادن كامل و تام به اعمال بندگان و داورى میان آنها دانسته‌اند<ref>  (زمخشرى؛ طبرسى؛ فخررازى، ذیل نساء: 6) </ref> و برخى، در توسعى معنایى و احتمالاً براساس برخى احادیث تفسیرى درباره معناى حسیب <ref> (رجوع کنید به طبرى؛ سیوطى، ذیل نساء: 6، 86) </ref>، آن را مرتبط با علم مطلق خدا و مترادف یا هم‌خانواده معنایى با صفات حفیظ، شهید، شاهد و رقیب دانسته‌اند <ref> (رجوع کنید به طبرى؛ طبرسى؛ سیدقطب، ذیل نساء: 6، 86) </ref>. در این صورت، نام حسیب با اشتقاقهاى قرآنى دیگر از همین مادّه ــ نظیر حساب (رجوع کنید به بقره: 202؛ رعد: 40، و جاهاى دیگر)، حاسبین <ref> (انعام: 62؛ انبیاء: 47) </ref> و حاسَبْنا (طلاق: 8)ــ كه بر حسابرسى خدا نسبت به اعمال انسان دلالت دارند، پیوند می‌خورد. به نوشته قشیرى ، نتیجه توجه بنده به این نام خدا، مراقبت از اعمال خود و حسابرسى از آنها پیش از فرارسیدن روز حساب است، چنان كه در برخى احادیث بر این معنا تأكید شده است <ref> (رجوع کنید به حرّعاملى، ج 16، ص 95ـ100) </ref>.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۰۸
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 ==حسیب در لغت==
 حسیب از حَسَب گرفته شده كه به معناى شرف، كرم و چیزى است كه مایه فخر و مباهات انسان است. در این صورت، حسیب در وصف انسان، به معناى فرد بسیار بخشنده، شریف و كریم، داراى اهل و فرزندان فراوان یا دارنده فضائل اخلاقى بسیار است <ref> (خلیل‌بن احمد، ذیل «حسب»؛ زجاجى، ص 129؛ ازهرى؛ ابن‌منظور، ذیل «حسب»؛ نیز رجوع کنید به حسب و نسب) </ref>. همچنین لغویان حسیب را برگرفته از أحسَبَ (كافى بودن) یا حَسَبَ (شمردن) دانسته‌اند كه در معناى اول، فَعیل در معناى مُفعِل به معناى كافى و در معناى دوم، فَعیل در معناى مُفاعِل یعنى مُحاسِب است <ref> (رجوع کنید به همانجاها؛ نیز رجوع کنید به زجاج، ص 49؛ قشیرى، 1968، ص 61) </ref>.
-==حسیب در قرآن==
+==حسیب در قرآن و روایات==
-واژه حسیب چهار بار در قرآن به كار رفته است: سه بار به عنوان نام خدا <ref> (رجوع کنید به نساء: 6، 86؛ احزاب: 39) </ref>
+واژه حسیب چهار بار در قرآن به كار رفته است: سه بار به عنوان نام خدا در [[سوره نساء]](4)/آیات 6 و 86 و [[سوره احزاب]](33)/آیه 39 و یك‌بار درباره انسان در روز قیامت (اسراء: 14).
 و یك‌بار درباره انسان در روز قیامت (اسراء: 14). در احادیث نیز الحسیب در شمار 99 نام نیكوى خدا (أسماءالحسنى) آمده است <ref> (رجوع کنید به ترمذى، ج 5، ص 192؛ ابن‌بابویه، ص 194؛ ابونعیم اصفهانى، ص 101) </ref>.
 ==حسیب به عنوان نام یا صفت خداوند==
 درباره معناى حسیب، به عنوان نام یا صفت خدا، چند قول هست. یكى از رایج‌ترین معانى آن در میان مفسران و مؤلفانِ كتابهاى شرح اسماءاللّه، كافى و بسنده بودن است <ref> (براى نمونه رجوع کنید به زجاج؛ قشیرى، 1968، همانجاها؛ جوینى، ص 143؛ ژیماره، ص 261ـ262) </ref>؛ به این معنا كه خداوند براى مشاهده اعمال بندگان و حسابرسى و جزادهى به آنها كافى است <ref> (زمخشرى، ذیل نساء: 6) </ref>. مؤید این معنا، كاربرد قرآنى این واژه همراه با فعل «كَفى» <ref> (رجوع کنید به نساء: 6؛ احزاب: 39؛ اسراء: 14) </ref> و نیز تعابیرى چون حَسبُنا اللّهُ (رجوع کنید به آل‌عمران: 173)، فَإنَّ حَسبَك‌اللّهُ (انفال: 62) و فَهُوَ حَسبُهُ (طلاق: 3) است <ref> (براى بحث مبسوط درباره این معناى حسیب و شواهد لغوى، شعرى و قرآنى آن رجوع کنید به زجاجى، ص 129ـ131) </ref>. به گفته قشیرى <ref> (همانجا؛ نیز رجوع کنید به غزالى، ص 123) </ref> خدا در همه احوال و امور، بندگانش را كفایت می‌كند. از نظر غزالى  كفایت واقعى براى هر شىء، كفایت در وجود بخشى و دوام وجود و كمال وجودْ شىء است و از این‌رو تنها خدا می‌تواند كافى و حسیب نامیده شود <ref> (نیز رجوع کنید به سبزوارى، ص 529ـ530؛ براى بحث مبسوط در این‌باره رجوع کنید به غزالى، ص 124ـ125) </ref>. نتیجه توجه بنده به این معنا، رضایت به خواست الهى و توكل بر او و نهراسیدن از اِعراض مردم و دل‌نبستن به قبول آنان است <ref> (قشیرى، همانجا؛ غزالى، ص 125) </ref>.
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۸: @@
 حسیب را در شمار نامهاى نافىِ تشبیه خدا آورده‌اند <ref> (رجوع کنید به حلیمى؛ بیهقى، همانجاها) </ref>. با توجه به معانى پیش گفته، حسیب را از یك سو اسم ذات خدا و از سوى دیگر، اسم فعل او دانسته‌اند. به عقیده جوینى <ref> (ص 143؛ نیز رجوع کنید به ابن‌میمون، ص 328) </ref>، اگر حسیب به معناى كافى باشد، اسم فعل خداست و اگر به معناى مُحاسِب باشد، اسم ذات اوست. اما قرطبى (ص 503ـ504) حسیب به معناى مُحصى را، كه ناظر به علم خداست، اسم ذات و به معناى مُحاسِب را، كه ناظر به پاداش و عقاب اخروى انسانهاست، اسم فعل او دانسته است <ref> (قس بیهقى، 1421، ج 1، ص 123، كه حسیب را فقط در زمره صفاتِ فعل خدا آورده است) </ref>.
 ==پانویس==
@@ سطر ۳۴: / سطر ۲۴: @@
 ==منابع==
 * فرهنگ قرآن، جلد 10.
-*[http://www.encyclopaediaislamica.com/ دانشنامه جهان اسلام] مدخل"حسیب" از سیده زهرا مبلّغ .
+*[http://www.encyclopaediaislamica.com/ دانشنامه جهان اسلام] مدخل"حسیب" از سیده زهرا مبلّغ.
 [[رده:اسماء و صفات الهی]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]