مهدی موسوی: ویرایش

2021-10-11T11:52:46Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Aghajani در ‏۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۲

2020-03-02T10:32:59Z

سید مهدی خدایی در ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۰۶

2016-01-24T10:06:37Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۳۵

2012-12-20T06:35:03Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۵ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۲۸

2012-11-15T06:28:46Z

نمایش تغییرات

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}}
2012-11-07T11:32:47Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}} {{نیازمند ویرایش فنی}} <keywords content='کلیدو...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه
{{الگو:منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
{{نیازمند ویرایش فنی}}

toc

حزن، سختی زمین را میگویند و نفس را بخاطر غمی که برای آن بوجود میآید و موجب سختی و دگرگونی آن میشود، حزین میگویند که خلاف فرح و شادی است.<ref> اصفهانی، راغب؛ ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن کریم، ترجمه خسروی حسینی، سید غلامرضا، انتشارات مرتضوی، 1375، چاپ دوم، ج1، ص478</ref>هرگاه انسان چیزی را که مالک آن بوده است و آن را دوست داشته و یا خود را قادر بر تملک آن میدانسته، از دست بدهد، حُزن بر او عارض میشود.<ref> ترجمه تفسير الميزان، علامه محمدحسين طباطبايي؛ ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ هفتم، تابستان 1375، ج4، ص39</ref>

== حزن در آیات ==

کلمه حزن با مشتقاتش در كل آيات [[قرآن]] 42 مرتبه به كار رفته است که 26 آيه مكی و 16 آيه مدنی میباشد و در اكثر اين آيات خداوند حزن را به صورت منفی بيان نموده و پرهيز از حزن دستور كار آيات میباشد كه ما در اين جا به نمونه هايی از آيات اشاره می‌كنيم. خداوند در قرآن کریم میفرماید:

«صبر کن و صبر تو فقط برای خدا و به توفیق خدا باشد وبخاطر (کارهای) آنها اندوهگین و دلسرد نشو و از توطئههای آنها در تنگنا قرار مگیر.»<ref> نحل/ 127</ref>

«به يقين كسانى كه گفتند: «پروردگار ما خداوند يگانه است» سپس استقامت كردند، فرشتگان بر آنان نازل مى‌شوند كه «نترسيد و غمگين مباشيد و بشارت باد بر شما به آن بهشتى كه به شما وعده داده شده است.»<ref> فصلت/ 30</ref>

اين آيات وسيله‌اى براى تسلى و دلدارى و تقويت روحى مؤمنین است. خداوند ماندن مؤمن بر اندوه را جایز نمیداند، بلکه آن را مایه تنبه و عبرت قرار داده است تا او را به سوی [[فرح]] و [[سرور]] هدایت کند.

«نجوا تنها از سوى شيطان است. مى‌خواهد با آن مؤمنان غمگين شوند. ولى نمى تواند هيچ گونه ضررى به آن ها برساند جز به فرمان خدا. پس مؤمنان تنها بر خدا توكل كنند.»<ref> مجادله/ 10</ref>

== حزن در روایات ==

در روایات نیز، در مواردی از حزن به عنوان یک فضیلت یاد شده و مواردی نیز به عنوان رذیلت آمده است که به برخی از آنان اشاره میکنیم.
1. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: بر شما باد حزن، پس همانا کلید قلب است.<ref> پاینده، ابوالقاسم؛ نهج اافصاحه، نشر جاویدان، تهران، 1354، ح1971</ref>
2. امام علی(ع) فرمودند: در معرفی انسان کامل میفرمایند: کسی که جامعه زیرین او اندوه و لباس رویین او ترس ازخداست.<ref> - دشتی، محمد؛ نهج البلاغه، قم، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمونین، پاییز1381، خطبه 87</ref>
3. پیامبر اکرم(ص) میفرمایند: کسی که اندوهش بسیار است، بدنش بیمار شود.<ref> مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، تهران، انتشارات اسلامیه، 1364، ج74، ص161 </ref>

== '''انواع حزن''' ==

طبق آیات و روایات فراوانی که این زمینه موجود است، حزن به دو قم مذموم و ممدوح تقسیم میشود که برای روشن شدن این مطلب ابتدا به تعریف آن و سپش به ذکر عوامل ایجاد کننده و در نهایت عوامل نابود کننده آن میپردازیم.

== الف- حزن مذموم ==

حزن مذموم، همان حزن به جهت از دست دادن منفعت دنیوی و یا رسیدن به مصیبت است که بطور مستقیم و غیر مستقیم در آیات و روایات مورد نهی واقع است. خداوند صحنه پایانی [[غزوه احد]] را اینگونه بیان میکند:

«(به خاطر بیاورید) هنگامی را که از کوه بالا میرفتید، و(جمعی در وسط بیابان پراکنده شدند، و از شدت وحشت) به عقب ماندگان نگاه نمیکردید . پیامبر از پشت سر شما را صدا میزد. سپس اندوهها را یکی پس از دیگری به شما جزا داد. این بخاطر آن بود که دیگر برای ازدست رفتن(غنایم جنگی) غمکین نشوید، و نه بخاطر مصیبتهایی که بر شما وارد میگردد.»<ref> آل عمران/ 153</ref>
علامه طباطبایی در ذیل این آیه، دو احتمال میدهند که هر دو احتمال دلیل بر مذموم بودن حزن ناشی از دست دادن منفعت دنیوی و یا رسیدن به مصیبت است. بنابر احتمال اول خداوند غم دیگری را به مسلمانان به عنوان پاداش داد تا بر اثر این غم مسلمانان از آنچه از دست داده بودند و یا از مصائبی که به آنها رسیده بود محزون و دلگیر نشوند و این غم باعث زوال حزن و اندوه اولیه شده بود.

بنابر احتمال دوم، غم دوم عبارت است از غمی که به سبب حمله ناگهانی مشرکین بعد از نافرمانی نگهبانان، از پشت سر بر آنها وارد شد. لذا دو غم بر مومنان وارد شد که هر دو مذموم است؛ یکی غم اختلاف و کشمکش و پراکنده شدن در زمین و دیگری غم حمله از پشت و غافلگیر شدن.<ref> طباطبایی، سید محمدحسین؛ پیشین، ج4، ص70</ref>

'''عوامل بوجود آورنده حزن مذموم:'''

1. شوق و رغبت به [[دنیا]]:

امام صادق(ع) میفرمایند: شوق و رغبت به دنیا موجب غم و حزن است.<ref> مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج75، ص240</ref>زیرا شادیهای دنیا زودگذر است و از پس آن اندوه و غمی است. بنابراین علاقه به آنها در واقع دلبستگی به امور فانی و زودگذر است و وقتی انسان چیزی را که به آن علاقه دارد، از دست بدهد دچار حزن و اندوه میشود.

2. چشم داشتن به ثروت دیگران:

امام باقر(ع) میفرمایند: هر کس به آنچه در اختیار مردم است چشم دوزد، حزن و تأسفاش طولانی شود.<ref> . همان، ص172</ref>زیرا این فرد یکسره در حال مقایسه خود و دیگران است و از کم و کاستیهای زندگی خود غمگین و ناراحت است.

3. حسادت:

امام علی(ع) میفرمایند: ستمگری را شبیهتر به مظلوم از حسود ندیدم، که نفس اندوه او دائمی و قلب او متحیر و سرگردان و حزن و اندوهش لازم و همیشگی است.<ref> ری شهری، محمد؛ میزان الحکمه، دارالحدیث، چاپ پنجم 1384، ج2، ص423</ref>

4. ناامیدی:

یکی دیگر از عواملی که موجب حزن و اندوه میگردد، ناامیدی است. امام علی(ع) میفرماید: اگر ناامیدی بر دل انسان چیره شود تأسف خوردن، او را از پای درآورد.<ref> ،دشتی، محمد؛ نهج البلاغه، قم، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمومنین، پاییز1381، خطبه 82</ref>فردی که ناامید است، احساس حقارت و بدبختی میکند و این حس حقارت او را از عمل کردن باز میدارد و در نتیجه موجب حزن و اندوه او میشود.

5. آه و ناله و ناشکیبایی:

امام علی(ع) میفرمایند: از جزع و فزع بپرهیز که باعث اندوه میشود.<ref> مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج79، ص144</ref>جزع در لغت به معنای صبر نکردن بر آنچه بر انسان نازل شده است، میباشد.<ref> معجم الوسیط</ref>از این روایت میتوان استفاده کرد که آه و ناله شدید و بدون جهت نه تنها موجب رفع حزن نمیشود، بلکه بر آن میافزاید.
اینان انسانهایی هستند که دوست دارند همیشه ناله کنند و روز خود را با حزن و اندوه به پایان برسانند، در حالیکه میتوانند با توجه به نعمتهای خدا به زندگی شیرینی و نشاط ببخشند.

6. شک:

طبق فرموده امام صادق(ع) خداوند حزن و اندوه را در شک و سخط قرار داده است.<ref> مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج67،ص152</ref>

7. افکار منفی:

ریشه هر احساس افسردگی و اندوهی در تفکری منفی است و در اثر همین افکار منفی، انسان بیروحیه و سنگین شده و دچار احساس شکست و ناکامی میگردد.
اگر انسان از کارها، برداشت درستی داشته باشد، احساسات او هم واقعی است و اگر درک و تصور او اشتباه باشد، واکنش او هم غیرطبیعی و خلاف واقع خواهد بود. بنابراین باید احساسات دردناک ناشی از تعریفهای ذهنی را کنار گذاشت، چون اعتباری ندارند.<ref> برنز، دیوید؛ شناخت درمانی، ترجمه، قراچه داغی، مهدی، تهران، نشر مترجم، 1371، چاپ ششم، ص46</ref>

'''عوامل نابود کننده حزن مذموم:'''

1. صبر و یقین:

صبر در لغت به معنای بازداشتن نفس به جهت رسیدن مکروهی به آن از جزع و فزع است. صبر موجب غم زدایی و آرامش روحی است. چنانچه امام علی(ع) میفرمایند: با ارادههای صبورانه و حسن یقین غمهای وارده بر خود را دور نما.<ref> مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج74، ص211</ref>
شخص مومن با اعتقاد به ثواب و پاداش الهی بر صبر، با صبوری غم و اندوه را از خود میزداید و آرام میگیرد چرا که او اعتقاد دارد: «صابران، اجر و پاداش خود را بیحساب دریافت میدارند.»<ref> زمر/10</ref>
در مرتبه بالاتر، او بر این باوراست که درود و رحمت الهی شامل او شده است. لذا دلیلی بر غمگین بودن نمیبیند.

2. اعتقاد به قضا و قدر الهی:

شخص معتقد به قضا و قدر الهی هر آنچه را که خدا بر او مقدر کند، خیر میداند. پس محزون نیست. چنانچه امام علی(ع) میفرمایند: اعتماد کردن به قدر الهی، چه طرد کننده خوبی برای غمهاست.<ref> ری شهری، محمد؛ پیشین، ص294</ref>

3. پناه بردن به خدا:
امام علی(ع) میفرماید: هنگامی که فزع و ناله زیاد شود، پس آنکس که به او پناه برد شود خداست.

4. استغفار زیاد و گفتن ذکرهای مخصوص:

امام صادق(ع) میفرماید: هر کس زیاد استغفار نماید، خداوند او را از هر غمی و از هر تنگیای خارج سازد و او را روزی دهد از جایی که گمان نمیکند.<ref> همان، ج7، ص352</ref>
روشن است که استغفا تنها ذکر زبانی نیست، بلکه نوعی توجه به خدا و یاد اوست که با این توجه و یاد، دل آرام میگیرد.اما در مورد اذکار، هر ذکری از آن جهت که باد خداست باعث آرامش دل میشود. اما ذکرهای مخصوصی در روایات آمده است که خواص مخصوصی دارند. پیامبر اکرم(ص) میفرمایند: جمله لاحول و لا قوه الا بالله نود و نه درد را شفا میدهد که سادهترین آن اندوه است.<ref> همان، ج3، ح3797</ref>

5. توجه به نسبی بودن شادی و غم در دنیا:

باید توجه کرد که در دنیا شاید و غم مطلق نیست، هر چه در عالم دنیاست در مرز نابودی است. چنانچه برخی علما میفرمایند: دل بستگی و محبت به چیزی که آخر آن فنا و زوال است، خلاف مقتضای عقل و دانش و مخالف طریقت آگاهی و بینش است.<ref> نراقی، احمد؛ معراج السعاده، قم، موسسه فرهنگی انتشاراتی طوبای محبت، چاپ اول، 1385، ص583</ref>

== ب‌- حزن ممدوح ==

روایات بسیاری وجود دارد که با توجه به مضامین آن در مییابیم که در مقابل حزن مذموم، حزنی نیز وجود دارد که از طرف ائمه معصومین(ع) مورد تایید بوده است. امام سجاد(ع) میفرماید: خداوند هر قلب غمناکی را دوست میدارد.<ref> مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج68، ص38</ref>
امام صادق(ع) میفرماید: در کتاب علی(ع) خواندم که همانا مومن شب وروز را به پایان نمیبرد در حالیکه حزین و غمناک است و بجز این حالت برای او شایسته نیست.<ref> همان، ج69، ص71</ref>

مصادیق حزن ممدوح:

1. حزن به جهت نادانی و گمراهی مردم:

از آیات و تواریخ به خوبی استفاده میشود که انبیاء الهی از گمراهی و نادانی مردم و از اینکه به بیراهه بروند، رنج بسیار میبرند. خداوند در قرآن میفرماید:
«گویی میخواهی بخاطر اعمال آنان، خود را از غم و اندوه هلاک کنی اگر به این گفتار ایمان نیاورند.»<ref> کهف/ 6</ref>

2. حزن دلسوزانه و مشفقانه نسبت به مردم:

خداوند میفرماید:

«به یقین، رسولی از خود شما به سویتان آمد که رنجهای شما بر او سخت است و اصرار بر هدایت شما دارد و نسبت به مومنان رئوف و مهربان است.»<ref> توبه/ 128</ref>
پس پیامبر و معصومین(ع) هم حزن و اندوه دارند که این یک حرن و اندوه خاص است که در راستای بندگی خدا و یکی از مصادیق یاد خداست.

3. حزن به حهت از دست دادن نیکیها:

از دست دادن نیکیها و فرصتها برای انجام اعمال شایسته برای انسان مومن حزن آور است. چنانچه امام علی(ع) میفرماید: همانا از دست دادن فرصتها اندوه است.<ref> آمدی، عبدالواحد بن تمیمی؛ تصنیف غررالحکم و دررالحکم، تحقیق، درایتی، مصطفی؛ مکتب الاعلام الاسلامی، ص474، ح10831</ref>
این حزن، حزن ممدوح است، مشروط بر اینکه شخص تصمیم بر جبران گذشته نماید و با استفاده از زمان حال به کسب نیکی و اعمال شایسته بپردازد. اما اگر شخص تنها افسوس گذشته را بخورد بدون جبران، این حزن ارزشمندی نیست بلکه نکوهیده است.

4. حزن به جهت مصائب اهل بیت:

امام صادق(ع) میفرماید: کسی که بر ما غمگین و از ظلم بر ما اندوهگین شود، نفس کشیدن او تسبیح و غم او برای ما عبادت است.<ref> آمدی، عبدالواحد بن محمد تمیمی؛ مهجم غررالحکم و دررالحکم، تحقیق، درایتی، مصطفی؛ مکتب العمال الاسلامی، 1403، ص851</ref>این حزن ممدوح است، زیرا یاد اولیاء خدا و دوستان او، نمونهای از یاد خداست.

== پانویس ==

<references/>

== منابع ==
[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=43104 حزن و اندوه، سیده معصومه جوادی زاویه، سایت پژوهشکده باقر العلوم(ع)(بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی : 12 اردیبهشت 1391 .
[[رده:اخلاق فردی]]

@@ سطر ۱۱۴: / سطر ۱۱۴: @@
 ==منابع==
-[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=43104 حزن و اندوه، سیده معصومه جوادی زاویه، سایت پژوهشکده باقر العلوم علیه السلام (بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی: 12 اردیبهشت 1391.
+سیده معصومه جوادی زاویه، حزن و اندوه، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 12 اردیبهشت 1391.
 [[رده:اخلاق فردی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۰۶
سطر ۲:		سطر ۲:


−		+	{{خوب}}

	__toc__		__toc__

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 __toc__
-حزن، سختی زمین را میگویند و نفس را بخاطر غمی که برای آن بوجود میآید و موجب سختی و دگرگونی آن میشود، حزین میگویند که خلاف فرح و شادی است.<ref>اصفهانی، راغب؛ ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن کریم، ترجمه خسروی حسینی، سید غلامرضا، انتشارات مرتضوی، 1375، چاپ دوم، ج1، ص478</ref>هرگاه انسان چیزی را که مالک آن بوده است و آن را دوست داشته و یا خود را قادر بر تملک آن میدانسته از دست بدهد، حُزن بر او عارض میشود.<ref>ترجمه تفسير الميزان، علامه محمدحسين طباطبايي؛ ترجمه سيد محمدباقر موسوي همداني، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ هفتم، تابستان 1375، ج4، ص39.</ref>
+حزن، سختی زمین را میگویند و نفس را بخاطر غمی که برای آن بوجود میآید و موجب سختی و دگرگونی آن میشود، حزین میگویند که خلاف فرح و شادی است.<ref>اصفهانی، راغب؛ ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن کریم، ترجمه خسروی حسینی، سید غلامرضا، انتشارات مرتضوی، 1375، چاپ دوم، ج1، ص478.</ref>هرگاه انسان چیزی را که مالک آن بوده است و آن را دوست داشته و یا خود را قادر بر تملک آن میدانسته از دست بدهد، حُزن بر او عارض میشود.<ref>ترجمه تفسير الميزان، علامه محمدحسين طباطبايي؛ ترجمه سيد محمدباقر موسوي همداني، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ هفتم، تابستان 1375، ج4، ص39.</ref>
 ==حزن در آیات==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 ==انواع حزن==
-طبق آیات و روایات فراوانی که این زمینه موجود است، حزن به دو قم مذموم و ممدوح تقسیم میشود که برای روشن شدن این مطلب ابتدا به تعریف آن و سپش به ذکر عوامل ایجاد کننده و در نهایت عوامل نابود کننده آن میپردازیم.
+طبق آیات و روایات فراوانی که این زمینه موجود است، حزن به دو قم مذموم و ممدوح تقسیم میشود که برای روشن شدن این مطلب ابتدا به تعریف آن و سپش به ذکر عوامل ایجادکننده و در نهایت عوامل نابودکننده آن میپردازیم.
 ===الف: حزن مذموم===

حزن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: ویرایش

Aghajani در ‏۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۲

سید مهدی خدایی در ‏۲۴ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۰:۰۶

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۰ دسامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۳۵

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۱۵ نوامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۲۸