حدیث - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۷

2026-09-15T07:37:05Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۷

2026-09-13T05:17:36Z

Mohammadi در ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۱

2026-09-08T11:21:11Z

مهدی موسوی: ویرایش

2021-11-22T10:00:35Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۲ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۲۱

2021-11-22T08:21:00Z

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: پروژه5: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-09-04T13:04:47Z

پروژه5: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

Zamani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۳۱

2019-02-12T12:31:00Z

سید مهدی خدایی: /* منابع */

2017-03-11T11:52:19Z

‏منابع

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۴ مارس ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۵۳

2017-03-04T07:53:18Z

Zamani در ‏۴ مارس ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۴۸

2017-03-04T07:48:35Z

@@ سطر ۱۳۳: / سطر ۱۳۳: @@
 *[[تحمل حدیث]]</div>
 {{حدیث}}
 [[رده:حدیث]]
 [[رده:اسلام]]

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 '''معنای اصطلاحی حدیث نزد اهل سنت:'''
-حدیث در اصطلاح [[اهل‌سنّت]] عبارت است از آنچه به [[پیامبر اکرم]] نسبت داده شود،<ref>ابن‌حجر عسقلانى، ۱۳۰۰ـ۱۳۰۱، ج ۱، ص ۱۷۳</ref> از قول و فعل و تقریر<ref>ابن‌تیمیه، ص ۵؛ سخاوى، ج ۱، ص ۲۱؛ سیوطى، همانجا؛ انصارى، ص ۴۱</ref> و صفاتِ خَلقى و خُلقى و حتى حرکات و سکنات آن حضرت در خواب و بیدارى.<ref>سخاوى، همانجا</ref> به سیره، فضائل و ویژگیهاى پیامبر اکرم در پیش از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] نیز حدیث اطلاق شده است.<ref>رجوع کنید به ابن‌تیمیه، ص ۷ـ۸</ref> عده‌اى حدیث را شامل قول، فعل و تقریرِ [[صحابه]] و [[تابعین]]<ref>رجوع کنید به سیوطى؛ انصارى، همانجاها</ref> و علما و صُلحا<ref>براى نمونه رجوع کنید به شهیدثانى، ص ۵۴</ref> نیز دانسته‌اند. ظاهرا وجه نامگذاری حدیث از آن جهت است که در مقابل [[قرآن]] (<small>که هر دو بیان احکام الهی است</small>) قرار گرفته، زیرا بیشتر اهل سنت، قایل به قدم قرآن می‌باشند و از این رو، احکامی را که از شخص پیغمبر(ص) صادر شده است (حدیث) در مقابل قرآن (قدیم) نامیده‌اند.<ref>فتح الباری، ج۱</ref>
+حدیث در اصطلاح [[اهل‌سنّت]] عبارت است از آنچه به [[پیامبر اکرم]] نسبت داده شود،<ref>ابن‌حجر عسقلانى، ۱۳۰۰ـ۱۳۰۱، ج ۱، ص ۱۷۳</ref> از قول و فعل و تقریر<ref>ابن‌تیمیه، ص ۵؛ سخاوى، ج ۱، ص ۲۱؛ سیوطى، همانجا؛ انصارى، ص ۴۱</ref> و صفاتِ خَلقى و خُلقى و حتى حرکات و سکنات آن حضرت در خواب و بیدارى.<ref>سخاوى، همانجا</ref> به سیره، فضائل و ویژگیهاى پیامبر اکرم در پیش از [[مبعث حضرت محمد صلی الله علیه و آله|بعثت]] نیز حدیث اطلاق شده است.<ref>رجوع کنید به ابن‌تیمیه، ص ۷ـ۸</ref> عده‌اى حدیث را شامل قول، فعل و تقریرِ [[صحابه]] و [[تابعین]]<ref>رجوع کنید به سیوطى؛ انصارى، همانجاها</ref> و علما و صُلحا<ref>براى نمونه رجوع کنید به شهیدثانى، ص ۵۴</ref> نیز دانسته‌اند. ظاهرا وجه نامگذاری حدیث از آن جهت است که در مقابل [[قرآن]] (<small>که هر دو بیان احکام الهی است</small>) قرار گرفته، زیرا بیشتر اهل سنت، قایل به قدم قرآن می‌باشند و از این رو، احکامی را که از شخص پیغمبر (صلی الله علیه وآله) صادر شده است (حدیث) در مقابل قرآن (قدیم) نامیده‌اند.<ref>فتح الباری، ج۱</ref>
 ==اصطلاحات مرتبط با حدیث==
@@ سطر ۵۵: / سطر ۵۵: @@
 ==منابع حدیثی==
-در عصر نبوی [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه‌السلام و عده‌ای از [[صحابه]]، احادیث [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) را می‌نوشتند. پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیامبر]](ص) اوضاع [[تدوین حدیث|کتابت حدیث]] در بین [[اهل سنت]] با [[شیعه]] تفاوت زیادی پیدا کرد. [[ابوبکر|خلیفه اول]] و [[عمر بن خطاب|دوم]] و به دنبال آنها [[عثمان بن عفان|عثمان]] و تا زمان [[عمر بن عبدالعزیز]]، سیاست رسمی حکومت مخالفت با نقل و کتابت و [[تدوین حدیث|تدوین احادیث]] پیامبر(ص) بود، تا جایی که تعداد زیادی از مکتوبات حدیثی را سوزاندند.
+در عصر نبوی [[امام علی علیه السلام|حضرت علی]] علیه‌السلام و عده‌ای از [[صحابه]]، احادیث [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه وآله) را می‌نوشتند. پس از [[رحلت پیامبر اسلام|رحلت پیامبر]] (صلی الله علیه وآله) اوضاع [[تدوین حدیث|کتابت حدیث]] در بین [[اهل سنت]] با [[شیعه]] تفاوت زیادی پیدا کرد. [[ابوبکر|خلیفه اول]] و [[عمر بن خطاب|دوم]] و به دنبال آنها [[عثمان بن عفان|عثمان]] و تا زمان [[عمر بن عبدالعزیز]]، سیاست رسمی حکومت مخالفت با نقل و کتابت و [[تدوین حدیث|تدوین احادیث]] پیامبر (صلی الله علیه وآله) بود، تا جایی که تعداد زیادی از مکتوبات حدیثی را سوزاندند.
-عمر بن عبدالعزیز سیاست رسمی را تغییر داد و تدوین کتابهای روایی آغاز گشت، اما منع تدوین حدیث آثار مخرب خود در اصالت منابع بعدی را به جای گذاشت. البته شیعیان از همان دوران رسول خدا و پس از ایشان در زمان [[ائمه اطهار|ائمه معصومین]](ع) تا [[غیبت صغری]] احادیث را می‌نوشتند. به مرور زمان در میان اهل سنت و شیعیان کتابهای حدیث و جوامع بزرگ روایی با ویژگی های خاص خود شکل گرفتند.
+عمر بن عبدالعزیز سیاست رسمی را تغییر داد و تدوین کتابهای روایی آغاز گشت، اما منع تدوین حدیث آثار مخرب خود در اصالت منابع بعدی را به جای گذاشت. البته شیعیان از همان دوران رسول خدا و پس از ایشان در زمان [[ائمه اطهار|ائمه معصومین]] (علیهم السلام) تا [[غیبت صغری]] احادیث را می‌نوشتند. به مرور زمان در میان اهل سنت و شیعیان کتابهای حدیث و جوامع بزرگ روایی با ویژگی های خاص خود شکل گرفتند.
 '''منابع مهم روایی اهل سنت:'''
@@ سطر ۸۸: / سطر ۸۸: @@
 '''طبقه بندی سندی:'''
-[[مسند|مسانید]] که از سده ۳ق تألیف آنها آغاز شده بود، نوشته هایی بودند که نه به ترتیب موضوعی، بلکه به ترتیب صحابیانی مرتب شده بودند که نخستین ناقل حدیث از پیامبر (ص) شمرده می شدند. مرتب کردن احادیث یک کتاب بر اساس [[چهارده معصوم]] نیز شیوه ای نزدیک به شیوه یاد شده است.
+[[مسند|مسانید]] که از سده ۳ق تألیف آنها آغاز شده بود، نوشته هایی بودند که نه به ترتیب موضوعی، بلکه به ترتیب صحابیانی مرتب شده بودند که نخستین ناقل حدیث از پیامبر (صلی الله علیه وآله) شمرده می شدند. مرتب کردن احادیث یک کتاب بر اساس [[چهارده معصوم]] نیز شیوه ای نزدیک به شیوه یاد شده است.
 '''ترتیب الفبایی مطلع:'''
@@ سطر ۱۰۴: / سطر ۱۰۴: @@
 ==جعل حدیث==
-به موازات آنکه حدیث به عنوان منبعی برای فهم [[دین]] در قرن‌های اول و دوم هجری موقعیت خود را به دست آورد، سوءاستفاده از این موقعیت نیز آغاز شد و کسانی دست اندرکار [[حدیث جعلی|جعل حدیث]] شدند. پدیده جعل حدیث در همان زمان [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) آغاز شد تا آنجا که پیامبر خود نسبت به این پدیده شوم واکنش نشان داد. در منابع حدیثی، چندین حدیث وجود دارد که در آن از زبان خود پیامبر(ص) مردم به نقل احادیث آن حضرت ترغیب گردیده، و از [[دروغ]] بستن بر ایشان برحذر داشته شده‌اند.
+به موازات آنکه حدیث به عنوان منبعی برای فهم [[دین]] در قرن‌های اول و دوم هجری موقعیت خود را به دست آورد، سوءاستفاده از این موقعیت نیز آغاز شد و کسانی دست اندرکار [[حدیث جعلی|جعل حدیث]] شدند. پدیده جعل حدیث در همان زمان [[پیامبر اسلام|پیامبر]] (صلی الله علیه وآله) آغاز شد تا آنجا که پیامبر خود نسبت به این پدیده شوم واکنش نشان داد. در منابع حدیثی، چندین حدیث وجود دارد که در آن از زبان خود پیامبر (صلی الله علیه وآله) مردم به نقل احادیث آن حضرت ترغیب گردیده، و از [[دروغ]] بستن بر ایشان برحذر داشته شده‌اند.
-[[امام علی علیه السلام|امام علی]](ع) نیز در خطبه‌ای در واکنش نسبت به رواج «احادیث [[بدعت]] آمیز» یادآور شد که «در دست مردم (از احادیث پیامبر(ص) حق و باطل و راست و دروغ است» و سپس ناقلان حدیث پیامبر(ص) را ۴ گروه دانسته است: [[نفاق|منافقانی]] که عامدانه بر پیامبر(ص) دروغ می‌بندند، کسانی که سخنی از پیامبر(ص) شنیده‌اند، اما آن را به درستی حفظ نکرده و دچار وهم شده‌اند، کسانی که امر و نهیی از پیامبر(ص) شنیده‌اند، ولی [[ناسخ و منسوخ|ناسخ]] آن را از آن حضرت درنیافته‌اند، و چهارم کسانی که با [[امانت]] حدیث آن حضرت را حفظ نموده و به دیگران انتقال داده‌اند.<ref>نهج البلاغة، همانجا</ref>
+[[امام علی علیه السلام|امام علی]] (علیه السلام) نیز در خطبه‌ای در واکنش نسبت به رواج «احادیث [[بدعت]] آمیز» یادآور شد که «در دست مردم (از احادیث پیامبر (صلی الله علیه وآله) حق و باطل و راست و دروغ است» و سپس ناقلان حدیث پیامبر (صلی الله علیه وآله) را ۴ گروه دانسته است: [[نفاق|منافقانی]] که عامدانه بر پیامبر (صلی الله علیه وآله) دروغ می‌بندند، کسانی که سخنی از پیامبر (صلی الله علیه وآله) شنیده‌اند، اما آن را به درستی حفظ نکرده و دچار وهم شده‌اند، کسانی که امر و نهیی از پیامبر (صلی الله علیه وآله) شنیده‌اند، ولی [[ناسخ و منسوخ|ناسخ]] آن را از آن حضرت درنیافته‌اند، و چهارم کسانی که با [[امانت]] حدیث آن حضرت را حفظ نموده و به دیگران انتقال داده‌اند.<ref>نهج البلاغة، همانجا</ref>
 عالمان حدیث برای حل این دو مشکل، از دو [[علم رجال]] و [[علم درایه|درایه]] بهره می‌برند و به این وسیله حدیث سره از ناسره را بازمی‌شناسند.

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۰۴
سطر ۱۴۸:		سطر ۱۴۸:
	[[رده:حدیث]]		[[رده:حدیث]]
	[[رده:اسلام]]		[[رده:اسلام]]
		+	{{سنجش کیفی
		+	\|سنجش=شده
		+	\|شناسه= خوب
		+	\|عنوان بندی مناسب= خوب
		+	\|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
		+	\|رعایت سطح مخاطب عام= خوب
		+	\|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
		+	\|جامعیت= خوب
		+	\|رعایت اختصار= خوب
		+	\|سیر منطقی= خوب
		+	\|کیفیت پژوهش= خوب
		+	\|رده= ندارد
		+	}}
		+	[[رده: مقاله های مهم]]

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==معنای لغوی حدیث==
-واژگان. حدیث در لغت به معناى چیز تازه<ref>العین, خلیل‌بن احمد، ج 2، ص 177، ذیل «حدث»</ref>، ضد قدیم<ref> المنهل الروی,ابن‌جماعه، ص 30</ref> است. و به كلام و خبر نیز حدیث می گویند، خواه كم باشد خواه زیاد.<ref>تهذیب اللغه ازهرى، ج 4، ص 405، ذیل «حدث»</ref> و به تعریف جامع‌تر، هر سخنى است كه انسان از طریق شنیدن یا وحى، در خواب یا بیدارى، با آن مواجه شود.<ref>المفردات, راغب اصفهانى، ذیل «حدث»</ref>. سخن و كلام را از آن‌رو حدیث نامیده‌اند كه اجزاى آن به‌تدریج و پی‌درپى پدیدار می‌شوند.<ref>المنهل الروی,ابن‌جماعه,ص 30 </ref> جمع حدیث، برخلاف قاعده، احادیث است <ref>رجوع کنید به لسان العرب, ابن‌منظور، ذیل «حدث»</ref>، زیرا مفرد احادیث، اُحدوثه است كه مترادف است با حدیث. <ref>رجوع کنید به تهذیب اللغه ازهرى، ج 4، ص 405، ذیل «حدث»  </ref> واژه حدیث در قرآن 28 بار، 23 بار به صورت مفرد و 5 بار به صورت جمع آمده است. کاربرد واژه حدیث به صورت مفرد و جمع در قرآن برای اشاره به سرگذشت پیشینیان و در موارد متعددى به معناى مطلق كلام و خبر به كار رفته است <ref>براى نمونه رجوع کنید به تحریم: 3؛ طه: 9؛ طور: 34؛ نجم: 59؛ نساء: 78، 140</ref>
+حدیث در لغت به معناى چیز تازه<ref>العین, خلیل‌بن احمد، ج 2، ص 177، ذیل «حدث»</ref>، ضد قدیم<ref> المنهل الروی,ابن‌جماعه، ص 30</ref> است. و به كلام و خبر نیز حدیث می گویند، خواه كم باشد خواه زیاد.<ref>تهذیب اللغه ازهرى، ج 4، ص 405، ذیل «حدث»</ref> و به تعریف جامع‌تر، هر سخنى است كه انسان از طریق شنیدن یا وحى، در خواب یا بیدارى، با آن مواجه شود.<ref>المفردات، راغب اصفهانى، ذیل «حدث»</ref>. سخن و كلام را از آن‌رو حدیث نامیده‌اند كه اجزاى آن به‌تدریج و پی‌درپى پدیدار می‌شوند.<ref>المنهل الروی، ابن‌جماعه، ص 30 </ref> جمع حدیث، برخلاف قاعده، احادیث است <ref>رجوع کنید به لسان العرب, ابن‌منظور، ذیل «حدث»</ref>، زیرا مفرد احادیث، اُحدوثه است كه مترادف است با حدیث. <ref>رجوع کنید به تهذیب اللغه ازهرى، ج 4، ص 405، ذیل «حدث»  </ref> واژه حدیث در قرآن 28 بار، 23 بار به صورت مفرد و 5 بار به صورت جمع آمده است. کاربرد واژه حدیث به صورت مفرد و جمع در قرآن برای اشاره به سرگذشت پیشینیان و در موارد متعددى به معناى مطلق كلام و خبر به كار رفته است <ref>براى نمونه رجوع کنید به تحریم: 3؛ طه: 9؛ طور: 34؛ نجم: 59؛ نساء: 78، 140</ref>
 == معنای اصطلاحی حدیث==

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{عالی}}
-حدیث اصطلاحی در فرهنگ اسلامی و علوم دینی است که بیانگر سخنان نقل شده از زبان [[پیامبر(ص)]] و دیگر [[ائمه اطهار|معصومین(ع)]] یا حاکی از رفتار و سلوک ایشان باشد.
+حدیث اصطلاحی در فرهنگ اسلامی و علوم دینی است که بیانگر سخنان نقل شده از زبان [[پیامبر(ص)]] و دیگر معصومین(ع) یا حاکی از رفتار و سلوک ایشان باشد.
 ==معنای لغوی حدیث==