حجت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* حجت در روایات */

2026-04-01T10:06:11Z

‏حجت در روایات

Mohammadi: /* حجت در قرآن */

2026-04-01T10:05:21Z

‏حجت در قرآن

Mohammadi در ‏۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۴

2026-04-01T10:04:09Z

نمایش تغییرات

Mohammadi در ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۶

2026-01-17T18:16:29Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:28:42Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2021-11-15T07:12:35Z

ویرایش

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۵۷

2020-06-20T13:57:36Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۳۱

2019-11-10T11:31:03Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۲۹

2019-11-10T11:29:37Z

Aghajani در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۲۹

2019-11-10T11:29:35Z

@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 *در روایتى [[ابوحمزه ثمالی|ابوحمزه]] مى‌گوید: به [[امام صادق]] علیه السلام عرض کردم آیا زمین بدون امام مى‌ماند؟ حضرت فرمود: «{{متن حدیث|لو بقیت الارض بغیر امام لساخَت}}<ref>همان، حدیث‌ ۱۰.</ref>؛ اگر زمین بدون امام باشد، فرو مى‌رود».
-*در روایتى امام صادق علیه السلام فرمود: «{{متن حدیث|الحجة قبل الخلق و مع الخلق و بعد الخلق}}<ref>اصول کافى، جلد اول، ص‌ ۱۷۷؛ باب ان الحجة لا تقوم لله على خلقه الا بامام، ح ۴.</ref>؛ حجت خدا پیش از خلق بوده و با خلق بوده و بعد از خلق هم مى‌باشد».<ref>سید احمد خاتمى، "امامان؛ حجت هاى خداوند"، نشریه پاسدار اسلام، ۱۳۸۶، شماره ۲۳، در دسترس در [http://www.ensani.ir/fa/content/53038/default.aspx پرتال جامع علوم انسانی]، بازیابی: ۱۶ فروردین ۱۳۹۳.</ref>
+*در روایتى امام صادق علیه السلام فرمود: «{{متن حدیث|الحجة قبل الخلق و مع الخلق و بعد الخلق}}<ref>همان، ص‌ ۱۷۷؛ باب ان الحجة لا تقوم لله على خلقه الا بامام، ح ۴.</ref>؛ حجت خدا پیش از خلق بوده و با خلق بوده و بعد از خلق هم مى‌باشد».<ref>سید احمد خاتمى، "امامان؛ حجت هاى خداوند"، نشریه پاسدار اسلام، ۱۳۸۶، شماره ۲۳، در دسترس در [http://www.ensani.ir/fa/content/53038/default.aspx پرتال جامع علوم انسانی]، بازیابی: ۱۶ فروردین ۱۳۹۳.</ref>
 ==حجت در منطق==

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 ۳. «{{متن قرآن|وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَىٰ قَوْمِهِ ...}}<ref>[[آیه 83  سوره انعام| سوره انعام، آیه ۸۳.]]</ref>؛ خداوند به [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] علیه السلام برهان آموخت که با مشرکین زمان خویش احتجاج کند ...».
-۴. «{{متن قرآن|وَالَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا اسْتُجِيبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ ...}}<ref>[[آیه 16 سوره شوری|سوره شوری، آیه ۱۶.]]</ref>؛چون یک بار حجت آوردند و [[حق]] ثابت گردید، اگر باز کسی مجادله کند گفتارش پذیرفته نیست و حجتش باطل است ...».
+۴. «{{متن قرآن|وَالَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا اسْتُجِيبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ ...}}<ref>[[آیه 16 سوره شوری|سوره شوری، آیه ۱۶.]]</ref>؛ چون یک بار حجت آوردند و [[حق]] ثابت گردید، اگر باز کسی مجادله کند گفتارش پذیرفته نیست و حجتش باطل است ...».
 مثلا به [[اعجاز قرآن]] و اخبار غیب آن دانستیم کلام خداست و کسی مانند او نیاورده است. اگر ندانیم [[متشابهات|آیات متشابهه]] آن برای چیست یا مناسبت میان آیات را ندانیم، [[یقین]] ما شکسته نمی شود. یا وقتی ما از رؤیای صادقه دانستیم عالمی غیر از عالم محسوس موجود است که در آنجا مجردات غیبی از آینده آگاهند، اگر کسی شبهه نماید که مجردات عالم غیب معقول نیست از او پذیرفته نمی شود. یا وقتی به آثار [[حکمت الهی|حکمت]] و مصالح و آثار عجیبه هر چیز دانستیم خالق عالم با شعور و اراده است، شبهه آنکه شرور و بلاهای آسمانی و زمینی مانند زلزله و قحط و وبا و امثال آن برای چیست قابل اعتنا نیست. مثل آنکه می دانیم آتش می سوزاند اما اگر دیدیم کسی آتش در دست می گیرد و نمی سوزد در سوزاندن آتش شک نمی کنیم هر چند علت نسوختن آن کس را ندانیم.<ref>علامه شعرانی، نثر طوبی، ذیل واژه حجت.</ref>

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 در [[قرآن|قرآن کریم]] در چندین جا کلمه «حجة» ذکر شده است:
-۱. {{متن قرآن|«قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ»}}؛ ([[سوره انعام]]/آیه ۱۴۹) بگو خدای راست بر شما حجتی رسا و تمام که قطع اعذار و شبهات کند.
+۱. {{متن قرآن|«قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ ۖ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ}}<ref>[[آیه 149 سوره انعام|سوره انعام،آیه ۱۴۹.]]</ref>؛ بگو خدای راست بر شما حجتی رسا و تمام که قطع اعذار و شبهات کند».
 مقصود از حجت در این [[آیه]]، [[برهان]] است بر نفی قول [[جبریه|جبریان]]، گفتند: اگر خدا می خواست ما و پدران ما مشرک نمی شدیم و چیزی را بی دستور او [[حرام]] نمی کردیم. خداوند بر آنها حجت آورد که شما بر مدعای خویش دلیل ندارید چیزی به گمان و پندار خویش می گوئید برای آنکه بر خدای حکیم حجت تمام کنید و بهانه در کفر و معصیت خویش بیاورید، اما حجت خدا بر شما تمام است چون کسی را که مختار نباشد، عذاب نمی کند. خداوند تعالی می تواند به جبر مردم را بکار دارد اما نمی خواهد. او مانند سلطان قاهری است که رعیت خویش را آزاد گذارده است، اگر جبر می خواست مردم را مجبور به طاعت و [[ایمان]] می کرد نه به [[کفر]] و عصیان. «فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ».
-۲. {{متن قرآن|«لِئَلَّا یکونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ»}}؛ ([[سوره نساء]]/آیه ۱۶۵) خداوند پیغمبران فرستاد مژده دهنده و بیم کننده تا مردم را پس از فرستادن پیغمبران بر خدای حجت نباشد.
+۲. {{متن قرآن|«...لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ...}}<ref>[[آیه 165 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۱۶۵.]]</ref>؛...خداوند پیغمبران فرستاد مژده دهنده و بیم کننده تا مردم را پس از فرستادن پیغمبران بر خدای حجت نباشد...».
 حجت آن است که مردم در [[قیامت]] با خدای گویند ما نمی دانستیم [[دین]] و [[شریعت]] چیست و خبر نداشتیم که اگر کسی مخالفت فرمان کند معذب خواهد شد یا اگر فرمان برد در نعیم ابد خواهد بود. از این جهت خداوند [[پیامبران|پیغمبران]] فرستاد تا مردم نتواند بر خدای تعالی حجت آورند و این نیز دلیل بطلان [[جبر]] و اثبات [[عدل الهی|عدل]] خداست.
-۳. {{متن قرآن|«وَتِلْک حُجَّتُنَا آتَینَاهَا إِبْرَاهِیمَ عَلَىٰ قَوْمِهِ»}}؛ ([[سوره انعام]]/آیه ۸۳) خداوند به [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] علیه السلام برهان آموخت که با مشرکین زمان خویش احتجاج کند.
+۳. {{متن قرآن|«وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَىٰ قَوْمِهِ...}}<ref>[[آیه 83  سوره انعام| سوره انعام،آیه ۸۳.]]</ref>؛ خداوند به [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] علیه السلام برهان آموخت که با مشرکین زمان خویش احتجاج کند...».
-۴. {{متن قرآن|«وَالَّذِینَ یحَاجُّونَ فِی اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا اسْتُجِیبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ»}}؛ ([[سوره شوری]]/آیه ۱۶) چون یک بار حجت آوردند و [[حق]] ثابت گردید، اگر باز کسی مجادله کند گفتارش پذیرفته نیست و حجتش باطل است.
+۴. {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا اسْتُجِيبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ...}}<ref>[[آیه 16 سوره شوری|سوره شوری،آیه ۱۶.]]</ref>؛چون یک بار حجت آوردند و [[حق]] ثابت گردید، اگر باز کسی مجادله کند گفتارش پذیرفته نیست و حجتش باطل است...».
 مثلا به [[اعجاز قرآن]] و اخبار غیب آن دانستیم کلام خداست و کسی مانند او نیاورده است. اگر ندانیم [[متشابهات|آیات متشابهه]] آن برای چیست یا مناسبت میان آیات را ندانیم، [[یقین]] ما شکسته نمی شود. یا وقتی ما از رؤیای صادقه دانستیم عالمی غیر از عالم محسوس موجود است که در آنجا مجردات غیبی از آینده آگاهند، اگر کسی شبهه نماید که مجردات عالم غیب معقول نیست از او پذیرفته نمی شود. یا وقتی به آثار [[حکمت الهی|حکمت]] و مصالح و آثار عجیبه هر چیز دانستیم خالق عالم با شعور و اراده است، شبهه آنکه شرور و بلاهای آسمانی و زمینی مانند زلزله و قحط و وبا و امثال آن برای چیست قابل اعتنا نیست. مثل آنکه می دانیم آتش می سوزاند اما اگر دیدیم کسی آتش در دست می گیرد و نمی سوزد در سوزاندن آتش شک نمی کنیم هر چند علت نسوختن آن کس را ندانیم.<ref>علامه شعرانی، نثر طوبی، ذیل واژه حجت.</ref>

@@ سطر ۶۲: / سطر ۶۲: @@
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 [[رده:منطق]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۶۲: / سطر ۶۲: @@
 از میان اقسام حجت، قیاس از همه مهم‌تر است، زیرا مقصد نهایى و مطلوب اعلاى منطق است و از نظر استحکام نتایج استدلال، پس از قیاس، استقراء و بعد از آن تمثیل قرار دارد.
-<ref> )، دانشنامه جهان اسلام، بازیابی: 16 فروردین 1393.</ref>
+<ref> دانشنامه جهان اسلام، مدخل حجت (2) از فرشته نباتی</ref>
 ==پانویس==

@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 حجت آن است که مردم در [[قیامت]] با خدای گویند ما نمی دانستیم دین و [[شریعت]] چیست و خبر نداشتیم که اگر کسی مخالفت فرمان کند معذب خواهد شد یا اگر فرمان برد در نعیم ابد خواهد بود. از این جهت خداوند [[پیامبران|پیغمبران]] فرستاد تا مردم نتواند بر خدای تعالی حجت آورند و این نیز دلیل بطلان جبر و اثبات [[عدل الهی|عدل]] خداست.
-۳. {{متن قرآن|«وتلک حجتنا آتیناها ابراهیم علی قومه»}}؛ ([[سوره انعام]]/آیه ۸۳) خداوند به [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] علیه السلام برهان آموخت که با مشرکین زمان خویش احتجاج کند.
+۳. {{متن قرآن|«وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَىٰ قَوْمِهِ»}}؛ ([[سوره انعام]]/آیه ۸۳) خداوند به [[حضرت ابراهیم علیه السلام|حضرت ابراهیم]] علیه السلام برهان آموخت که با مشرکین زمان خویش احتجاج کند.
-۴. {{متن قرآن|«والذین یحاجون فی الله من بعد ما استجیب له حجتهم داحضة»}}؛ ([[سوره شوری]]/آیه ۱۶) چون یک بار حجت آوردند و حق ثابت گردید، اگر باز کسی مجادله کند گفتارش پذیرفته نیست و حجتش باطل است.
+۴. {{متن قرآن|«وَالَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا اسْتُجِيبَ لَهُ حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ»}}؛ ([[سوره شوری]]/آیه ۱۶) چون یک بار حجت آوردند و حق ثابت گردید، اگر باز کسی مجادله کند گفتارش پذیرفته نیست و حجتش باطل است.
 مثلا به [[اعجاز قرآن]] و اخبار غیب آن دانستیم کلام خداست و کسی مانند او نیاورده است. اگر ندانیم آیات متشابهه آن برای چیست یا مناسبت میان آیات را ندانیم، یقین ما شکسته نمی شود. یا وقتی ما از رؤیای صادقه دانستیم عالمی غیر از عالم محسوس موجود است که در آنجا مجردات غیبی از آینده آگاهند، اگر کسی شبهه نماید که مجردات عالم غیب معقول نیست از او پذیرفته نمی شود. یا وقتی به آثار حکمت و مصالح و آثار عجیبه هر چیز دانستیم خالق عالم با شعور و اراده است، شبهه آنکه شرور و بلاهای آسمانی و زمینی مانند زلزله و قحط و وبا و امثال آن برای چیست قابل اعتنا نیست. مثل آنکه می دانیم آتش می سوزاند اما اگر دیدیم کسی آتش در دست می گیرد و یا در دهان می گذارد و نمی سوزد در سوزاندن آتش شک نمی کنیم هر چند علت نسوختن آن کس را ندانیم.<ref>علامه شعرانی، نثر طوبی، ذیل واژه حجت.</ref>