حجاب - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۱

2026-04-01T10:41:09Z

Mohammadi در ‏۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۷

2026-04-01T10:37:37Z

Mohammadi در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۱۸

2026-01-18T16:18:05Z

Mohammadi در ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۶

2025-11-24T10:56:06Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:29:17Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2021-11-13T10:15:01Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی: /* فلسفه حجاب */

2021-11-13T08:20:36Z

‏فلسفه حجاب

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۵۹

2021-11-13T06:59:34Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۰

2021-11-10T12:40:43Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۰ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۳۹

2021-11-10T11:39:47Z

نمایش تغییرات

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 وجوب حجاب بانوان در برابر مردان غیرمحرم، مورد توافق فقهای همه مذاهب اسلامی است؛  اما حدود و اندازه آن مورد بحث و گفتگو است. خاستگاه این اقوال، عمدتاً اختلاف نظر آنان درباره مواضع استثنا شده از حکم وجوب پوشش است. بر زن واجب است تمامی بدن خود ـ جز صورت و دست از سر انگشتان تا مچ و نیز پا از سر انگشتان تا مچ ـ را از نامحرم بپوشاند.
-به نصّ [[قرآن|قرآن کریم]] بر زن واجب نیست خود را از مردان {{متن قرآن|«‌... غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ ...»}}<ref>[[آیه 31 سوره نور|سوره نور، آیه ۳۱.]]</ref> بپوشاند. [[علامه طباطبایى|علامه طباطبایی]] آن را به مردان مجنون و دارای سرپرستی دانسته است که شهوتی نداشته باشند. برخی نیز آن را به پیرمردانی تفسیر کرده‌اند که بر اثر پیری زیاد رغبتی به زناشویی ندارند.
+به نصّ [[قرآن|قرآن کریم]] بر زن واجب نیست خود را از مردان {{متن قرآن|«‌... غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ ...»}}<ref name=":۰">[[آیه 31 سوره نور|سوره نور، آیه ۳۱.]]</ref> بپوشاند. [[علامه طباطبایى|علامه طباطبایی]] آن را به مردان مجنون و دارای سرپرستی دانسته است که شهوتی نداشته باشند. برخی نیز آن را به پیرمردانی تفسیر کرده‌اند که بر اثر پیری زیاد رغبتی به زناشویی ندارند.
 پوشاندن مو از نامحرم واجب است. اما پیرزنانی که بر اثر پیری امیدی به ازدواج ندارند به نصّ قرآن کریم از حکم یادشده مستثنا هستند و نمایاندن آن مقدار از مو که نپوشاندن آن برای پیرزنان، متعارف می‌باشد، برای آنان جایز است؛ هرچند پوشاندن آن مقدار نیز برای آنان افضل است.
@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 تبرّج بمعنی آراستن و آرایش کردن است. استاد [[مرتضی مطهری|شهید مطهری]] در این باره می گوید: "علت اینکه در اسلام دستور پوشش اختصاص به زنان یافته این است که میل به خودنمائی و خودآرائی مخصوص زنان است. از نظر تصاحب قلبها و دلها مرد شکار است و زن شکارچی... در هیچ جای دنیا سابقه ندارد که مردان لباسهای بدن نما و آرایشهای تحریک کننده به کار برند بنابراین انحراف "تبرج" و برهنگی از انحرافهای مخصوص زنان است و دستور پوشش هم برای آنان مقرر گردیده است."
-ب. «{{متن قرآن|{{آیه|24|30}} 💠<ref>[[آیه 30 سوره نور|سوره نور، آیه ۳۰.]]</ref> {{آیه|24|31}}<ref>[[آیه 31 سوره نور|همان، آیه ۳۱.]]</ref>}}؛ مردان را بگو تا چشمها را از نگاه نا روا ببندند و اندامشان را ازحرام محفوظ نگه دارند که این بر پاکیزگی جسم و جان شما اصلح است و البته خدا به هرچه کنید آگاه است. و به زنان با ایمان بگو دیدگان خود را [از هر نامحرمى] فرو بندند و پاکدامنى ورزند و زیورهاى خود را آشکار نگردانند مگر آنچه طبعاً از آن پیداست، و باید روسرى خود را بر گردن خویش [فرو] اندازند و زیورها یشان را جز براى شوهرانشان یا ... و پاهاى خود را [به گونه اى به زمین] نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته مى دارند معلوم گردد...».
+ب. «{{متن قرآن|{{آیه|24|30}} 💠<ref>[[آیه 30 سوره نور|سوره نور، آیه ۳۰.]]</ref> {{آیه|24|31}}<ref name=":۰" />؛ مردان را بگو تا چشمها را از نگاه نا روا ببندند و اندامشان را ازحرام محفوظ نگه دارند که این بر پاکیزگی جسم و جان شما اصلح است و البته خدا به هرچه کنید آگاه است. و به زنان با ایمان بگو دیدگان خود را [از هر نامحرمى] فرو بندند و پاکدامنى ورزند و زیورهاى خود را آشکار نگردانند مگر آنچه طبعاً از آن پیداست، و باید روسرى خود را بر گردن خویش [فرو] اندازند و زیورها یشان را جز براى شوهرانشان یا ... و پاهاى خود را [به گونه اى به زمین] نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته مى دارند معلوم گردد ...».
 استاد مطهری ذیل آیه مذکور می گوید: «خلاصه این دستور این است که زن و مرد نباید چشم چرانی کنند و نباید به قصد لذت بردن به یکدیگر نگاه کنند. برای زنان یک وظیفه مخصوص نیز مقرر فرموده و آن این است که بدن خود را از مردان بیگانه بپوشانند و به هیچ وجه و هیچ صورت و با هیچ شکل و رنگ و بهانه ای کاری نکنند که موجبات تحریک مردان بیگانه را فراهم کنند».

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 ==مفهوم‌ حجاب==
-«حجاب» در لغت به معنای مانع، چیزی که بین دو چیز جدایی افکند، پوشاندن و پوشش (سِتر) است. در متون [[فقه|فقهی]] و [[حدیث|حدیثی]]، برای اشاره به معنای پوشش و پوشاندن، به جای حجاب از واژه «سِتر» استفاده می‌شده است. واژه حجاب، هفت بار در [[قرآن|قرآن کریم]] به معنای مانع و حائل به کار رفته است. در [[آیه 53 سوره احزاب|آیه ۵۳ سوره احزاب]] که [[آیه حجاب]] خوانده می‌شود، به مردان دستور داده شده با همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] از پشت پرده{{متن قرآن|«...مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ...»}}<ref>[[آیه 53 سوره احزاب|سوره احزاب،آیه ۵۳.]]</ref> سخن بگویند.
+«حجاب» در لغت به معنای مانع، چیزی که بین دو چیز جدایی افکند، پوشاندن و پوشش (سِتر) است. در متون [[فقه|فقهی]] و [[حدیث|حدیثی]]، برای اشاره به معنای پوشش و پوشاندن، به جای حجاب از واژه «سِتر» استفاده می‌شده است. واژه حجاب، هفت بار در [[قرآن|قرآن کریم]] به معنای مانع و حائل به کار رفته است. در [[آیه 53 سوره احزاب|آیه ۵۳ سوره احزاب]] که [[آیه حجاب]] خوانده می‌شود، به مردان دستور داده شده با همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] از پشت پرده{{متن قرآن|«... مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ...»}}<ref>[[آیه 53 سوره احزاب|سوره احزاب، آیه ۵۳.]]</ref> سخن بگویند.
 واژه حجاب در زبان عامه مردم و متون فقهی، به معنای پوشش شرعی زنان به کار می‌رود. مقصود از حجاب زن این است که زنان به جز ظاهر معمول صورت و دو دست، اعضاى بدن و مواضع زینت و زیور خود را از دید مردان بیگانه بپوشانند، تا بدین وسیله به حفظ [[عفت|عفّت]] و شرافت خود موفق شوند. حجاب در [[جهان بینی]] اسلامی ریشه الهی دینی دارد و در آیات متعدد [[قرآن|قرآن کریم]] و نیز در منابع مختلف روائی و فقهی بر آن تاکید شده است.
@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 وجوب حجاب بانوان در برابر مردان غیرمحرم، مورد توافق فقهای همه مذاهب اسلامی است؛  اما حدود و اندازه آن مورد بحث و گفتگو است. خاستگاه این اقوال، عمدتاً اختلاف نظر آنان درباره مواضع استثنا شده از حکم وجوب پوشش است. بر زن واجب است تمامی بدن خود ـ جز صورت و دست از سر انگشتان تا مچ و نیز پا از سر انگشتان تا مچ ـ را از نامحرم بپوشاند.
-به نصّ [[قرآن|قرآن کریم]] بر زن واجب نیست خود را از مردان «‌{{متن قرآن|غیر اولی الإرْبَه‌}}» بپوشاند. [[علامه طباطبایى|علامه طباطبایی]] آن را به مردان مجنون و دارای سرپرستی دانسته است که شهوتی نداشته باشند. برخی نیز آن را به پیرمردانی تفسیر کرده‌اند که بر اثر پیری زیاد رغبتی به زناشویی ندارند.
+به نصّ [[قرآن|قرآن کریم]] بر زن واجب نیست خود را از مردان {{متن قرآن|«‌... غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ ...»}}<ref>[[آیه 31 سوره نور|سوره نور، آیه ۳۱.]]</ref> بپوشاند. [[علامه طباطبایى|علامه طباطبایی]] آن را به مردان مجنون و دارای سرپرستی دانسته است که شهوتی نداشته باشند. برخی نیز آن را به پیرمردانی تفسیر کرده‌اند که بر اثر پیری زیاد رغبتی به زناشویی ندارند.
 پوشاندن مو از نامحرم واجب است. اما پیرزنانی که بر اثر پیری امیدی به ازدواج ندارند به نصّ قرآن کریم از حکم یادشده مستثنا هستند و نمایاندن آن مقدار از مو که نپوشاندن آن برای پیرزنان، متعارف می‌باشد، برای آنان جایز است؛ هرچند پوشاندن آن مقدار نیز برای آنان افضل است.
@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 '''محدوده حجاب:'''
-بسیاری از فقهای [[شیعه]] و [[اهل سنت|اهل سنّت]] پوشانیدن همه بدن، جز صورت و دستها (اصطلاحاً کَفَّین)، را واجب می‌دانند. مهم‌ترین دلیل آنان جمله «{{متن قرآن|«...لَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا...}}<ref>[[آیه 53 سوره نور|سوره نور،آیه ۵۳.]]</ref>است. در [[حدیث|احادیث]]، مصادیق گوناگونی برای زینت ظاهری، که در این [[آیه]] استثنا شده، ذکر شده است، از جمله لباس، حنای کف دست، سرمه، انگشتر، دستبند، صورت و دو دست. روایاتی که بر استثنا شدن صورت و دست‌ها از پوشانیدن و نیز جواز نگاه کردن به آنها (و گاهی قَدَمین) دلالت می‌کنند نیز مؤید این دیدگاه است.
+بسیاری از فقهای [[شیعه]] و [[اهل سنت|اهل سنّت]] پوشانیدن همه بدن، جز صورت و دستها (اصطلاحاً کَفَّین)، را واجب می‌دانند. مهم‌ترین دلیل آنان جمله {{متن قرآن|«... وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ...»}}<ref>همان</ref> است. در [[حدیث|احادیث]]، مصادیق گوناگونی برای زینت ظاهری، که در این [[آیه]] استثنا شده، ذکر شده است، از جمله لباس، حنای کف دست، سرمه، انگشتر، دستبند، صورت و دو دست. روایاتی که بر استثنا شدن صورت و دست‌ها از پوشانیدن و نیز جواز نگاه کردن به آنها (و گاهی قَدَمین) دلالت می‌کنند نیز مؤید این دیدگاه است.
 در فقه اسلامی شکل خاصی از پوشش برای زن تعیین نشده و فقط بر پوشیده بودن بدن، جز موارد استثنا، تصریح شده است. البته فقها پوشیدن لباس‌های نازک و بدن‌نما و تحریک‌آمیز را نپذیرفته‌اند.
@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 آیات مربوط به حجاب عموما در دو [[سوره نور]] و [[سوره احزاب]] بیان شده و در آنها به ابعاد و حدود پوشش زنان اشاره شده است.
-الف. "{{متن قرآن|«يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ ۚ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًا* وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَىٰ ...}}<ref>[[آیه 32 سوره احزاب|سوره احزاب،آیات ۳۲و۳۳.]]</ref>؛ ای زنهای پیغمبر! شما مثل افراد عادی نیستید، پس در گفتارتان نرمی وفروتنی نکنید وصدای خود را نازک ننمائید تا اشخاصی که دلشان مریض است از صدای شما تحریک نشوند* و باید در خانه های خود قرار گیرید و زینتهای خودرا اظهار نکنید همانطور که کافران پیشین خود را به نمایش می گذاشتند...».
+الف. «{{متن قرآن|{{آیه|33|32}} 💠<ref>[[آیه 32 سوره احزاب|سوره احزاب، آیه ۳۲.]]</ref> {{آیه|33|33}}<ref>[[آیه 33 سوره احزاب|همان، آیه ۳۳.]]</ref>}}؛ ای زنهای پیغمبر! شما مثل افراد عادی نیستید، پس در گفتارتان نرمی وفروتنی نکنید وصدای خود را نازک ننمائید تا اشخاصی که دلشان مریض است از صدای شما تحریک نشوند* و باید در خانه های خود قرار گیرید و زینتهای خودرا اظهار نکنید همانطور که کافران پیشین خود را به نمایش می گذاشتند ...».
 تبرّج بمعنی آراستن و آرایش کردن است. استاد [[مرتضی مطهری|شهید مطهری]] در این باره می گوید: "علت اینکه در اسلام دستور پوشش اختصاص به زنان یافته این است که میل به خودنمائی و خودآرائی مخصوص زنان است. از نظر تصاحب قلبها و دلها مرد شکار است و زن شکارچی... در هیچ جای دنیا سابقه ندارد که مردان لباسهای بدن نما و آرایشهای تحریک کننده به کار برند بنابراین انحراف "تبرج" و برهنگی از انحرافهای مخصوص زنان است و دستور پوشش هم برای آنان مقرر گردیده است."
-ب. "{{متن قرآن|قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَزْكَىٰ لَهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ *وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ ۖ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ ... وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ ۚ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>[[آیه 30 سوره نور|سوره نور،آیه ۳۰و۳۱.]]</ref>؛ مردان را بگو تا چشمها را از نگاه نا روا ببندند و اندامشان را ازحرام محفوظ نگه دارند که این بر پاکیزگی جسم و جان شما اصلح است و البته خدا به هرچه کنید آگاه است. و به زنان با ایمان بگو دیدگان خود را [از هر نامحرمى] فرو بندند و پاکدامنى ورزند و زیورهاى خود را آشکار نگردانند مگر آنچه طبعاً از آن پیداست، و باید روسرى خود را بر گردن خویش [فرو] اندازند و زیورها یشان را جز براى شوهرانشان یا ... و پاهاى خود را [به گونه اى به زمین] نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته مى دارند معلوم گردد...».
+ب. «{{متن قرآن|{{آیه|24|30}} 💠<ref>[[آیه 30 سوره نور|سوره نور، آیه ۳۰.]]</ref> {{آیه|24|31}}<ref>[[آیه 31 سوره نور|همان، آیه ۳۱.]]</ref>}}؛ مردان را بگو تا چشمها را از نگاه نا روا ببندند و اندامشان را ازحرام محفوظ نگه دارند که این بر پاکیزگی جسم و جان شما اصلح است و البته خدا به هرچه کنید آگاه است. و به زنان با ایمان بگو دیدگان خود را [از هر نامحرمى] فرو بندند و پاکدامنى ورزند و زیورهاى خود را آشکار نگردانند مگر آنچه طبعاً از آن پیداست، و باید روسرى خود را بر گردن خویش [فرو] اندازند و زیورها یشان را جز براى شوهرانشان یا ... و پاهاى خود را [به گونه اى به زمین] نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته مى دارند معلوم گردد...».
 استاد مطهری ذیل آیه مذکور می گوید: «خلاصه این دستور این است که زن و مرد نباید چشم چرانی کنند و نباید به قصد لذت بردن به یکدیگر نگاه کنند. برای زنان یک وظیفه مخصوص نیز مقرر فرموده و آن این است که بدن خود را از مردان بیگانه بپوشانند و به هیچ وجه و هیچ صورت و با هیچ شکل و رنگ و بهانه ای کاری نکنند که موجبات تحریک مردان بیگانه را فراهم کنند».
-[[فضل بن شاذان]] از [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]]علیه السلام روایتی نقل کردکه حضرت فرمود "و حُرّم النظر... لما فیه من تهییج الرجال وما یدعو الیه التهییج من الفساد والدخول فی ما لا یحلّ ولا یحمل": نگاه شهوت آمیز به نامحرمان [[حرام]] شد، چون مایه تحریک مردان و فسادی است که بدنبال آن می آید از آن جمله ورود در حریم ناموسی و ممنوعه افراد و ارتکاب به امور حرام و ناروا.
+[[فضل بن شاذان]] از [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]]علیه السلام روایتی نقل کردکه حضرت فرمودند: «{{متن حدیث|و حُرّم النظر ... لما فیه من تهییج الرجال وما یدعو الیه التهییج من الفساد والدخول فی ما لا یحلّ ولا یحمل}}؛ نگاه شهوت آمیز به نامحرمان [[حرام]] شد، چون مایه تحریک مردان و فسادی است که بدنبال آن می آید از آن جمله ورود در حریم ناموسی و ممنوعه افراد و ارتکاب به امور حرام و ناروا».
-ج. در آیه ای دیگر هم به این موضوع اشاره شده و فرموده است:{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يُعْرَفْنَ...»}}<ref>[[آیه 59 سوره احزاب|سوره احزاب،آیه ۵۹.]]</ref>.
+ج. در آیه ای دیگر هم به این موضوع اشاره شده و فرموده است: {{متن قرآن|«{{آیه|33|59}}»}}<ref>[[آیه 59 سوره احزاب|سوره احزاب، آیه ۵۹.]]</ref>.
 «جلابیب» در این آیه به حجاب کامل اشاره دارد که می توان گفت به همین چادر امروزی که سر و گردن و حجم بدن زن را کاملا فرا می گیرد مرتبط می شود. مقام معظم رهبری در این باره فرموند: "این مساله حجاب و محرم و نامحرم و نگاه کردن و نگاه نکردن همه بخاطر اینست که قضیه عفاف در این بین سالم نگه داشته شود. اسلام به مساله عفاف زن اهمیت می دهد. البته عفاف مرد هم مهم است. عفاف مخصوص زنان نیست مردان هم بایدعفیف باشند. منتها چون در جامعه مرد بخاطر قدرت و برتری جسمانی می تواند به زن ظلم کند و بخلاف تمایل زن فتار نماید روی عفت زن بیشتر تکیه و احتیاط شده است."
@@ سطر ۸۹: / سطر ۸۹: @@
 برخی مخالفان دخالت حکومت در این زمینه بر آن‌اند که پیشگیری از بی‌حجابی سابقه فقهی و تاریخی ندارد و سیره [[معصوم|معصومان]]، به ویژه [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه وآله و [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام که حکومت تشکیل داده بودند، الزام حکومتی حجاب نبوده است و آنان به تذکر و ارشاد بسنده می‌کرده و هیچ‌گاه برای بی‌حجابی حکم کیفری صادر نکرده‌اند. در پاسخ این ادعا گفته‌اند که اصولاً تا قبل از دوره جدید، حجاب زنان امری متداول و شایع در دنیای متمدن بوده است. حکومت‌های مسلمان در گذشته با این مسئله به شکل کلان روبه‌رو نبودند و تنها در سده اخیر، و به تبع تغییر وضع در دنیای غرب، حرکت‌های گوناگونی برای رفع حجاب در کشورهای اسلامی سازمان‌دهی شد.
 ==منابع==

@@ سطر ۴: / سطر ۴: @@
 ==مفهوم‌ حجاب==
-«حجاب» در لغت به معنای مانع، چیزی که بین دو چیز جدایی افکند، پوشاندن و پوشش (سِتر) است. در متون [[فقه|فقهی]] و [[حدیث|حدیثی]]، برای اشاره به معنای پوشش و پوشاندن، به جای حجاب از واژه «سِتر» استفاده می‌شده است. واژه حجاب، هفت بار در [[قرآن|قرآن کریم]] به معنای مانع و حائل به کار رفته است. در [[آیه 53 سوره احزاب|آیه ۵۳ سوره احزاب]] که [[آیه حجاب]] خوانده می‌شود، به مردان دستور داده شده با همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] از پشت پرده ({{متن قرآن|مِنْ وَراءِ حجابٍ}}) سخن بگویند.
+«حجاب» در لغت به معنای مانع، چیزی که بین دو چیز جدایی افکند، پوشاندن و پوشش (سِتر) است. در متون [[فقه|فقهی]] و [[حدیث|حدیثی]]، برای اشاره به معنای پوشش و پوشاندن، به جای حجاب از واژه «سِتر» استفاده می‌شده است. واژه حجاب، هفت بار در [[قرآن|قرآن کریم]] به معنای مانع و حائل به کار رفته است. در [[آیه 53 سوره احزاب|آیه ۵۳ سوره احزاب]] که [[آیه حجاب]] خوانده می‌شود، به مردان دستور داده شده با همسران [[پیامبر اسلام|پیامبر]] از پشت پرده{{متن قرآن|«...مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ...»}}<ref>[[آیه 53 سوره احزاب|سوره احزاب،آیه ۵۳.]]</ref> سخن بگویند.
 واژه حجاب در زبان عامه مردم و متون فقهی، به معنای پوشش شرعی زنان به کار می‌رود. مقصود از حجاب زن این است که زنان به جز ظاهر معمول صورت و دو دست، اعضاى بدن و مواضع زینت و زیور خود را از دید مردان بیگانه بپوشانند، تا بدین وسیله به حفظ [[عفت|عفّت]] و شرافت خود موفق شوند. حجاب در [[جهان بینی]] اسلامی ریشه الهی دینی دارد و در آیات متعدد [[قرآن|قرآن کریم]] و نیز در منابع مختلف روائی و فقهی بر آن تاکید شده است.
@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 '''محدوده حجاب:'''
-بسیاری از فقهای [[شیعه]] و [[اهل سنت|اهل سنّت]] پوشانیدن همه بدن، جز صورت و دستها (اصطلاحاً کَفَّین)، را واجب می‌دانند. مهم‌ترین دلیل آنان جمله «{{متن قرآن|لایُبْدینَ زینَتَهُنَّ الّا ماظَهَرَ مِنها}}» در آیه ۳۱ [[سوره نور]] است. در [[حدیث|احادیث]]، مصادیق گوناگونی برای زینت ظاهری، که در این [[آیه]] استثنا شده، ذکر شده است، از جمله لباس، حنای کف دست، سرمه، انگشتر، دستبند، صورت و دو دست. روایاتی که بر استثنا شدن صورت و دست‌ها از پوشانیدن و نیز جواز نگاه کردن به آنها (و گاهی قَدَمین) دلالت می‌کنند نیز مؤید این دیدگاه است.
+بسیاری از فقهای [[شیعه]] و [[اهل سنت|اهل سنّت]] پوشانیدن همه بدن، جز صورت و دستها (اصطلاحاً کَفَّین)، را واجب می‌دانند. مهم‌ترین دلیل آنان جمله «{{متن قرآن|«...لَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا...}}<ref>[[آیه 53 سوره نور|سوره نور،آیه ۵۳.]]</ref>است. در [[حدیث|احادیث]]، مصادیق گوناگونی برای زینت ظاهری، که در این [[آیه]] استثنا شده، ذکر شده است، از جمله لباس، حنای کف دست، سرمه، انگشتر، دستبند، صورت و دو دست. روایاتی که بر استثنا شدن صورت و دست‌ها از پوشانیدن و نیز جواز نگاه کردن به آنها (و گاهی قَدَمین) دلالت می‌کنند نیز مؤید این دیدگاه است.
 در فقه اسلامی شکل خاصی از پوشش برای زن تعیین نشده و فقط بر پوشیده بودن بدن، جز موارد استثنا، تصریح شده است. البته فقها پوشیدن لباس‌های نازک و بدن‌نما و تحریک‌آمیز را نپذیرفته‌اند.
@@ سطر ۴۲: / سطر ۴۲: @@
 آیات مربوط به حجاب عموما در دو [[سوره نور]] و [[سوره احزاب]] بیان شده و در آنها به ابعاد و حدود پوشش زنان اشاره شده است.
-الف. "{{متن قرآن|یا نساءَ النبی لَستُنّ کأحدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِنِ اتَّقَیتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ و قُلن قولا معروفا و قَرنَ فی بیوتکن و لاتبرّجن تبرّج الجاهلیه الاولی...}}": ([[سوره احزاب|احزاب]]، ۳۲) ای زنهای پیغمبر! شما مثل افراد عادی نیستید..، پس در گفتارتان نرمی وفروتنی نکنید وصدای خود را نازک ننمائید تا اشخاصی که دلشان مریض است از صدای شما تحریک نشوند. و باید در خانه های خود قرار گیرید و زینتهای خودرا اظهار نکنید همانطور که کافران پیشین خود را به نمایش می گذاشتند... .
+الف. "{{متن قرآن|«يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ ۚ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًا* وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَىٰ ...}}<ref>[[آیه 32 سوره احزاب|سوره احزاب،آیات ۳۲و۳۳.]]</ref>؛ ای زنهای پیغمبر! شما مثل افراد عادی نیستید، پس در گفتارتان نرمی وفروتنی نکنید وصدای خود را نازک ننمائید تا اشخاصی که دلشان مریض است از صدای شما تحریک نشوند* و باید در خانه های خود قرار گیرید و زینتهای خودرا اظهار نکنید همانطور که کافران پیشین خود را به نمایش می گذاشتند...».
 تبرّج بمعنی آراستن و آرایش کردن است. استاد [[مرتضی مطهری|شهید مطهری]] در این باره می گوید: "علت اینکه در اسلام دستور پوشش اختصاص به زنان یافته این است که میل به خودنمائی و خودآرائی مخصوص زنان است. از نظر تصاحب قلبها و دلها مرد شکار است و زن شکارچی... در هیچ جای دنیا سابقه ندارد که مردان لباسهای بدن نما و آرایشهای تحریک کننده به کار برند بنابراین انحراف "تبرج" و برهنگی از انحرافهای مخصوص زنان است و دستور پوشش هم برای آنان مقرر گردیده است."
-ب. "{{متن قرآن|قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ یحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِک أَزْکى‌ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِما یصْنَعُونَ - و َقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ یغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَیحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا یبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْیضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُیوبِهِنَّ وَلَا یبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ ... وَلَا یضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیعْلَمَ مَا یخْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِیعًا أَیهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ}}": ([[سوره نور|نور]]، ۳۰-۳۱) مردان را بگو تا چشمها را از نگاه نا روا ببندند و اندامشان را ازحرام محفوظ نگه دارند که این بر پاکیزگی جسم و جان شما اصلح است و البته خدا به هرچه کنید آگاه است. و به زنان با ایمان بگو دیدگان خود را [از هر نامحرمى] فرو بندند و پاکدامنى ورزند و زیورهاى خود را آشکار نگردانند مگر آنچه طبعاً از آن پیداست، و باید روسرى خود را بر گردن خویش [فرو] اندازند و زیورها یشان را جز براى شوهرانشان یا ... و پاهاى خود را [به گونه اى به زمین] نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته مى دارند معلوم گردد... .
+ب. "{{متن قرآن|قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَزْكَىٰ لَهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ *وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ ۖ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ ... وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ ۚ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>[[آیه 30 سوره نور|سوره نور،آیه ۳۰و۳۱.]]</ref>؛ مردان را بگو تا چشمها را از نگاه نا روا ببندند و اندامشان را ازحرام محفوظ نگه دارند که این بر پاکیزگی جسم و جان شما اصلح است و البته خدا به هرچه کنید آگاه است. و به زنان با ایمان بگو دیدگان خود را [از هر نامحرمى] فرو بندند و پاکدامنى ورزند و زیورهاى خود را آشکار نگردانند مگر آنچه طبعاً از آن پیداست، و باید روسرى خود را بر گردن خویش [فرو] اندازند و زیورها یشان را جز براى شوهرانشان یا ... و پاهاى خود را [به گونه اى به زمین] نکوبند تا آنچه از زینتشان نهفته مى دارند معلوم گردد...».
-استاد مطهری ذیل آیه مذکور می گوید: "خلاصه این دستور این است که زن و مرد نباید چشم چرانی کنند و نباید به قصد لذت بردن به یکدیگر نگاه کنند. برای زنان یک وظیفه مخصوص نیز مقرر فرموده و آن این است که بدن خود را از مردان بیگانه بپوشانند و به هیچ وجه و هیچ صورت و با هیچ شکل و رنگ و بهانه ای کاری نکنند که موجبات تحریک مردان بیگانه را فراهم کنند".
+استاد مطهری ذیل آیه مذکور می گوید: «خلاصه این دستور این است که زن و مرد نباید چشم چرانی کنند و نباید به قصد لذت بردن به یکدیگر نگاه کنند. برای زنان یک وظیفه مخصوص نیز مقرر فرموده و آن این است که بدن خود را از مردان بیگانه بپوشانند و به هیچ وجه و هیچ صورت و با هیچ شکل و رنگ و بهانه ای کاری نکنند که موجبات تحریک مردان بیگانه را فراهم کنند».
 [[فضل بن شاذان]] از [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]]علیه السلام روایتی نقل کردکه حضرت فرمود "و حُرّم النظر... لما فیه من تهییج الرجال وما یدعو الیه التهییج من الفساد والدخول فی ما لا یحلّ ولا یحمل": نگاه شهوت آمیز به نامحرمان [[حرام]] شد، چون مایه تحریک مردان و فسادی است که بدنبال آن می آید از آن جمله ورود در حریم ناموسی و ممنوعه افراد و ارتکاب به امور حرام و ناروا.
-ج. در آیه ای دیگر هم به این موضوع اشاره شده و فرموده است: "{{متن قرآن|یا أَیهَا النَّبِی قُل لِّأَزْوَاجِک وَبَنَاتِک وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ یدْنِینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلَابِیبِهِنَّ ذَٰلِک أَدْنَىٰ أَن یعْرَفْنَ}}". ([[سوره احزاب|احزاب]]، ۵۹)
+ج. در آیه ای دیگر هم به این موضوع اشاره شده و فرموده است:{{متن قرآن|«يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يُعْرَفْنَ...»}}<ref>[[آیه 59 سوره احزاب|سوره احزاب،آیه ۵۹.]]</ref>.
 «جلابیب» در این آیه به حجاب کامل اشاره دارد که می توان گفت به همین چادر امروزی که سر و گردن و حجم بدن زن را کاملا فرا می گیرد مرتبط می شود. مقام معظم رهبری در این باره فرموند: "این مساله حجاب و محرم و نامحرم و نگاه کردن و نگاه نکردن همه بخاطر اینست که قضیه عفاف در این بین سالم نگه داشته شود. اسلام به مساله عفاف زن اهمیت می دهد. البته عفاف مرد هم مهم است. عفاف مخصوص زنان نیست مردان هم بایدعفیف باشند. منتها چون در جامعه مرد بخاطر قدرت و برتری جسمانی می تواند به زن ظلم کند و بخلاف تمایل زن فتار نماید روی عفت زن بیشتر تکیه و احتیاط شده است."

@@ سطر ۵۰: / سطر ۵۰: @@
 استاد مطهری ذیل آیه مذکور می گوید: "خلاصه این دستور این است که زن و مرد نباید چشم چرانی کنند و نباید به قصد لذت بردن به یکدیگر نگاه کنند. برای زنان یک وظیفه مخصوص نیز مقرر فرموده و آن این است که بدن خود را از مردان بیگانه بپوشانند و به هیچ وجه و هیچ صورت و با هیچ شکل و رنگ و بهانه ای کاری نکنند که موجبات تحریک مردان بیگانه را فراهم کنند".
-[[فضل بن شاذان]] از [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]](ع) روایتی نقل کردکه حضرت فرمود "و حُرّم النظر... لما فیه من تهییج الرجال وما یدعو الیه التهییج من الفساد والدخول فی ما لا یحلّ ولا یحمل": نگاه شهوت آمیز به نامحرمان [[حرام]] شد، چون مایه تحریک مردان و فسادی است که بدنبال آن می آید از آن جمله ورود در حریم ناموسی و ممنوعه افراد و ارتکاب به امور حرام و ناروا.
+[[فضل بن شاذان]] از [[امام رضا علیه السلام|امام رضا]]علیه السلام روایتی نقل کردکه حضرت فرمود "و حُرّم النظر... لما فیه من تهییج الرجال وما یدعو الیه التهییج من الفساد والدخول فی ما لا یحلّ ولا یحمل": نگاه شهوت آمیز به نامحرمان [[حرام]] شد، چون مایه تحریک مردان و فسادی است که بدنبال آن می آید از آن جمله ورود در حریم ناموسی و ممنوعه افراد و ارتکاب به امور حرام و ناروا.
 ج. در آیه ای دیگر هم به این موضوع اشاره شده و فرموده است: "{{متن قرآن|یا أَیهَا النَّبِی قُل لِّأَزْوَاجِک وَبَنَاتِک وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ یدْنِینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلَابِیبِهِنَّ ذَٰلِک أَدْنَىٰ أَن یعْرَفْنَ}}". ([[سوره احزاب|احزاب]]، ۵۹)
@@ سطر ۸۷: / سطر ۸۷: @@
 دولت اسلامی همان گونه که نمی‌تواند اجازه [[شراب خواری|شرب خمر]] علنی را، حتی به پیروان ادیان دیگر بدهد، نمی‌تواند با رعایت نشدن حجاب در جامعه نیز موافقت کند، زیرا حجاب، فراتر از ادای تکلیف توسط مؤمنان، هنجاری لازم الاجرا در جامعه دینی است.
-برخی مخالفان دخالت حکومت در این زمینه بر آن‌اند که پیشگیری از بی‌حجابی سابقه فقهی و تاریخی ندارد و سیره [[معصوم|معصومان]]، به ویژه [[پیامبر اسلام|پیامبر]](ص) و [[امام علی علیه السلام|امام علی]](ع) که حکومت تشکیل داده بودند، الزام حکومتی حجاب نبوده است و آنان به تذکر و ارشاد بسنده می‌کرده و هیچ‌گاه برای بی‌حجابی حکم کیفری صادر نکرده‌اند. در پاسخ این ادعا گفته‌اند که اصولاً تا قبل از دوره جدید، حجاب زنان امری متداول و شایع در دنیای متمدن بوده است. حکومت‌های مسلمان در گذشته با این مسئله به شکل کلان روبه‌رو نبودند و تنها در سده اخیر، و به تبع تغییر وضع در دنیای غرب، حرکت‌های گوناگونی برای رفع حجاب در کشورهای اسلامی سازمان‌دهی شد.
+برخی مخالفان دخالت حکومت در این زمینه بر آن‌اند که پیشگیری از بی‌حجابی سابقه فقهی و تاریخی ندارد و سیره [[معصوم|معصومان]]، به ویژه [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه وآله و [[امام علی علیه السلام|امام علی]] علیه السلام که حکومت تشکیل داده بودند، الزام حکومتی حجاب نبوده است و آنان به تذکر و ارشاد بسنده می‌کرده و هیچ‌گاه برای بی‌حجابی حکم کیفری صادر نکرده‌اند. در پاسخ این ادعا گفته‌اند که اصولاً تا قبل از دوره جدید، حجاب زنان امری متداول و شایع در دنیای متمدن بوده است. حکومت‌های مسلمان در گذشته با این مسئله به شکل کلان روبه‌رو نبودند و تنها در سده اخیر، و به تبع تغییر وضع در دنیای غرب، حرکت‌های گوناگونی برای رفع حجاب در کشورهای اسلامی سازمان‌دهی شد.
 ==منابع==

@@ سطر ۹۶: / سطر ۹۶: @@
 *سید محمدابراهیم حسنی، "جایگاه عفاف و حجاب در معارف اسلامی و نقش این دو مقوله مهم در سالم‌سازی جامعه"، به نقل از پایگاه اطلاع رسانی "معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی.
 *[[علامه شعرانی]]، [[نثر طوبی (کتاب)|نثر طوبی]] (دائرةالمعارف لغات قرآن کریم)، واژه حجاب.
+{{قرآن}}
 [[رده:احکام]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]
 [[رده:مقاله های مهم]]