حال - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی: ویرایش

2021-10-19T11:16:13Z

ویرایش

Aghajani در ‏۲ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۰۵

2020-03-02T06:05:24Z

Zamani: رده اولویت مقاله

2019-05-04T10:51:52Z

رده اولویت مقاله

سید مهدی خدایی در ‏۱ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۴۳

2016-02-01T12:43:10Z

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی 'حال شى‏ء يعنى صفت و هيئت آن. در زبان فرانسه، معادل حال عبارتست ازEtat و معادل انگ...' ایجاد کرد

2013-02-03T11:16:59Z

صفحه‌ای جدید حاوی 'حال شى‏ء يعنى صفت و هيئت آن. در زبان فرانسه، معادل حال عبارتست ازEtat و معادل انگ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

حال شى‌ء يعنى صفت و هيئت آن. در زبان فرانسه، معادل حال عبارتست ازEtat و معادل انگلیسی آن عبارتست از State. حال انسان، خير و شرى است كه بر او مى‌گذرد و امور حسى و عقلي است كه اختصاص به انسان دارد.حال و حالت به يك معنى به كار مى‌رود، جز اينكه در لغت حال ابهام و اجمال بيشتری وجود دارد و در حالت تشخص و گسترش بيشتر است.
لفظ حال به معانى نزدیک به هم، از قبيل كيفيت، مقام، هيئت، صفت و صورت اطلاق مى‌شود. اگر مقصود از حال، كيفيت باشد، شأن آن، اين است كه پس از ظهور كيفيت جديد، زايل شود، اما اگر اين كيفيت ادامه يابد و ملكه شود، مقام ناميده مى‌شود. به اين جهت منطقدانان گفته‌اند: حال كيفيتى است كه با سرعت زايل مى‌شود، مثل حرارت، سرما، خشكى و رطوبت كه عارض چيزى شده باشد.
اگر لفظ حال به هيئت نفسانى اطلاق شود دلالت بر آغاز حدوث اين هيئت پيش از آنكه در نفس رسوخ يابد، دارد و اگر در نفس راسخ گرديد، ملكه ناميده مى‌شود. فرق ملكه و صفت اين است كه ملكه دلالت بر معانى راسخ، ثابت و دائم مى‌كند، در حالى كه صفت دال بر معنایی اعم از آن است. زيرا صفت، به آنچه در حكم حركات است نيز اطلاق مى‌شود، مانند روزه، نماز و امثال آن.

== کاربرد حال ==

اين اصطلاح از سه جنبه کاربرد دارد. صوفيها، فلاسفه و متكلمان از کاربران این واژه بودهاند و هر یک آن را به یک معنا به کار بردهاند.

فلاسفه، اعراض و كيفياتی که رسوخ در نفس پیدا ننموده را حال ميگويند و كيفيات راسخه را ملكه مينامند.

در اصطلاح سالكان و صوفیها، حال عبارت است از طرب يا حزن، يا گشادگى و يا گرفتگى (قبض و بسط)كه بر دل انسان عارض میشود. در نظر این افراد، احوال موهبتهایی است از جانب پروردگار.
این اصطلاح در تصوف و عرفان، به‌معناى حالتى است كه بی‌اختیار در ضمیر سالك پدیدار و در مدت كوتاهى ناپدید می‌شود اما اثرى نافذ و ماندگار از خود برجاى می‌گذارد.
در نظر دكارت و اسپينوزا، حال يكى از كيفيات و اعراضی است که بر جوهر عارض میشود. كيفيات بر دو قسم است: كيفيات ذاتى ثابت كه تصور شى‌ء بدون آنها محال است و به نام محمولات معروفند و كيفيات عرضى متغير كه آنها را احوال مى‌نامند.<ref> صلبیا، جمیل؛ فرهنگ فلسفى‌، منوچهر صانعى دره بيدى، ‌تهران، حکمت، 1366ش، اول، ج1، ص 297. </ref>

و بالاخره، حال در نظر متكلمان، به معنى چيزى بين وجود و عدم است و صفتى است كه ذاتا نه موجود است و نه معدوم، اما قائم به موجود است. مانند عالميت كه نسبت بين عالم و معلوم است.

== پانویس ==

{{پانویس}}

== منابع ==

*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=40646 حال،حسن رضایی، سایت پژوهشکده باقر العلوم(ع)(بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی : 15 بهمن 1391.
*دانشنامه جهان اسلام، ج 12، مدخل حال/احوال از بابک عباسی.
[[رده:کلیات اخلاق]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{متوسط}}حال [[انسان]]، خیر و شرّى است که بر او مى‌گذرد و امور حسى و عقلی است که اختصاص به انسان دارد. این کلمه در [[عرفان]]، [[فلسفه]] و [[علم کلام|کلام]]، دارای معانی متفاوتی است.
-== کاربرد حال ==
+== تعریف حال ==
-اين اصطلاح از سه جنبه کاربرد دارد. صوفيها، فلاسفه و متكلمان از کاربران این واژه بودهاند و هر یک آن را به یک معنا به کار بردهاند.
+لفظ حال به معانى نزدیک به هم، از قبیل کیفیت، مقام، هیئت، صفت و صورت اطلاق مى‌شود. اگر مقصود از حال، کیفیت باشد، شأن آن این است که پس از ظهور کیفیت جدید، زایل شود، اما اگر این کیفیت ادامه یابد و ملکه شود، «مقام» نامیده مى‌شود. به این جهت [[منطق|منطق]]‌دانان گفته‌اند: حال کیفیتى است که با سرعت زایل مى‌شود، مثل حرارت، سرما، خشکى و رطوبت که عارض چیزى شده باشد.
-فلاسفه، اعراض و كيفياتی که رسوخ در نفس پیدا ننموده را حال ميگويند و كيفيات راسخه را ملكه مينامند.
+اگر لفظ حال به هیئت نفسانى اطلاق شود، دلالت بر آغاز حدوث این هیئت پیش از آنکه در [[نفس]] رسوخ یابد، دارد و اگر در نفس راسخ گردید، ملکه نامیده مى‌شود. فرق ملکه و صفت این است که ملکه دلالت بر معانى راسخ، ثابت و دائم مى‌کند، در حالى که صفت دال بر معنایی اعم از آن است. زیرا صفت، به آنچه در حکم حرکات است نیز اطلاق مى‌شود، مانند [[روزه]]، [[نماز]] و امثال آن.
-در اصطلاح سالكان و صوفیها، حال عبارت است از طرب يا حزن، يا گشادگى و يا گرفتگى (قبض و بسط)كه بر دل انسان عارض میشود. در نظر این افراد، احوال موهبتهایی است از جانب پروردگار.
+==کاربرد حال==
-و بالاخره، حال در نظر متكلمان، به معنى چيزى بين وجود و عدم است و صفتى است كه ذاتا نه موجود است و نه معدوم، اما قائم به موجود است. مانند عالميت كه نسبت بين عالم و معلوم است.
+این اصطلاح از سه جنبه کاربرد دارد. [[تصوف|صوفیها]]، [[فلسفه|فلاسفه]] و [[علم کلام|متکلمان]] از کاربران این واژه بوده اند و هر یک آن را به یک معنا به کار برده اند.
-== پانویس ==
+فلاسفه، اعراض و کیفیاتی که رسوخ در نفس پیدا ننموده را حال می گویند و کیفیات راسخه را ملکه می نامند.
 {{پانویس}}
 ==منابع==
-== منابع ==
+*حسن رضایی، حال، [http://www.pajoohe.ir دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: ۱۵ بهمن ۱۳۹۱.
+*[[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، ج ۱۲، مدخل حال-احوال، از بابک عباسی.
 [[رده:کلیات اخلاق]]
 [[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۵۱
سطر ۲۵:		سطر ۲۵:
	*دانشنامه جهان اسلام، ج 12، مدخل حال/احوال از بابک عباسی.		*دانشنامه جهان اسلام، ج 12، مدخل حال/احوال از بابک عباسی.
	[[رده:کلیات اخلاق]]		[[رده:کلیات اخلاق]]
		+	[[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۲:۴۳
سطر ۱:		سطر ۱:
		+	{{متوسط}}
	حال شى‌ء يعنى صفت و هيئت آن. در زبان فرانسه، معادل حال عبارتست ازEtat و معادل انگلیسی آن عبارتست از State. حال انسان، خير و شرى است كه بر او مى‌گذرد و امور حسى و عقلي است كه اختصاص به انسان دارد.حال و حالت به يك معنى به كار مى‌رود، جز اينكه در لغت حال ابهام و اجمال بيشتری وجود دارد و در حالت تشخص و گسترش بيشتر است.		حال شى‌ء يعنى صفت و هيئت آن. در زبان فرانسه، معادل حال عبارتست ازEtat و معادل انگلیسی آن عبارتست از State. حال انسان، خير و شرى است كه بر او مى‌گذرد و امور حسى و عقلي است كه اختصاص به انسان دارد.حال و حالت به يك معنى به كار مى‌رود، جز اينكه در لغت حال ابهام و اجمال بيشتری وجود دارد و در حالت تشخص و گسترش بيشتر است.
	لفظ حال به معانى نزدیک به هم، از قبيل كيفيت، مقام، هيئت، صفت و صورت اطلاق مى‌شود. اگر مقصود از حال، كيفيت باشد، شأن آن، اين است كه پس از ظهور كيفيت جديد، زايل شود، اما اگر اين كيفيت ادامه يابد و ملكه شود، مقام ناميده مى‌شود. به اين جهت منطقدانان گفته‌اند: حال كيفيتى است كه با سرعت زايل مى‌شود، مثل حرارت، سرما، خشكى و رطوبت كه عارض چيزى شده باشد.		لفظ حال به معانى نزدیک به هم، از قبيل كيفيت، مقام، هيئت، صفت و صورت اطلاق مى‌شود. اگر مقصود از حال، كيفيت باشد، شأن آن، اين است كه پس از ظهور كيفيت جديد، زايل شود، اما اگر اين كيفيت ادامه يابد و ملكه شود، مقام ناميده مى‌شود. به اين جهت منطقدانان گفته‌اند: حال كيفيتى است كه با سرعت زايل مى‌شود، مثل حرارت، سرما، خشكى و رطوبت كه عارض چيزى شده باشد.

@@ سطر ۲۲: / سطر ۲۲: @@
 == منابع ==
-*[http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=40646 حال،حسن رضایی، سایت پژوهشکده باقر العلوم(ع)(بخش فرهنگ علوم انسانی و اسلامی)] تاریخ بازیابی : 15 بهمن 1391.
+*حسن رضایی، حال، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، تاریخ بازیابی: 15 بهمن 1391.
 *دانشنامه جهان اسلام، ج 12، مدخل حال/احوال از بابک عباسی.
 [[رده:کلیات اخلاق]]
 [[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]