جهنم - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۳

2026-04-01T12:33:48Z

Mohammadi در ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۵۸

2026-01-19T06:58:23Z

مهدی موسوی در ‏۲۲ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۵۳

2022-05-22T10:53:47Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۵

2020-10-13T12:45:03Z

Zamani در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۴

2020-10-13T12:44:16Z

Zamani در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۲

2020-10-13T12:42:57Z

Zamani در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۳۶

2020-10-13T12:36:06Z

Zamani در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۲۴

2020-10-13T12:24:28Z

Zamani در ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۴۲

2020-10-13T11:42:45Z

Aghajani در ‏۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۸

2020-02-29T11:18:49Z

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 ==جهنم در قرآن==
-کلمه جهنم ۷۷ بار در آیات مختلف [[قرآن کریم]] تکرار شده است. مانند: {{متن قرآن|«...وَلَٰكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ»}}<ref>[[آیه 13 سوره سجدة|سوره سجدة،آیه۱۳.]]</ref>. و {{متن قرآن|«...إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا»}}<ref>[[آیه 140 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۱۴۰.]]</ref>. در قرآن نامهای دیگری نیز برای جهنم ذکر شده است از جمله: [[سقر|سَقَر]]، [[سعیر|سَعیر]]، [[جحیم|جحیم]]، [[حطمه|حُطَمة]]، [[هاویه|هاوِیه]]، [[أثام]]، [[سجین|سجّین]].
+کلمه جهنم ۷۷ بار در آیات مختلف [[قرآن کریم]] تکرار شده است. مانند: {{متن قرآن|«... وَلَٰكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ»}}<ref>[[آیه 13 سوره سجدة|سوره سجدة، آیه ۱۳.]]</ref> و {{متن قرآن|«... إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا»}}<ref>[[آیه 140 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۱۴۰.]]</ref>. در قرآن نامهای دیگری نیز برای جهنم ذکر شده است از جمله: [[سقر|سَقَر]]، [[سعیر|سَعیر]]، [[جحیم|جحیم]]، [[حطمه|حُطَمة]]، [[هاویه|هاوِیه]]، [[أثام]]، [[سجین|سجّین]].
 ===برخی اوصاف جهنم در قرآن===
-*جهنم جای پلیدی ها و زشتی ها است: «{{متن قرآن|«لِیمِیزَ اللّهُ الْخَبِیثَ مِنَ الطَّیبِ وَیجْعَلَ الْخَبِیثَ بَعْضَهُ عَلَىَ بَعْضٍ فَیرْکمَهُ جَمِیعاً فَیجْعَلَهُ فِی جَهَنَّمَ}}؛ ([[سوره انفال]]/آیه ۳۹) تا خداوند جدا سازد پلید را از پاکیزه و پلیدها را بر هم نهد و همه را انباشته و در جهنم قرار دهد.»
+*جهنم جای پلیدی ها و زشتی ها است: «{{متن قرآن|لِيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلَىٰ بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعًا فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ}}<ref>[[آیه 37 سوره انفال|سوره انفال، آیه ۳۷.]]</ref>؛ تا خداوند جدا سازد پلید را از پاکیزه و پلیدها را بر هم نهد و همه را انباشته و در جهنم قرار دهد».
-*بت ها و معبودان باطل نیز در جهنم می روند:{{متن قرآن|«إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَهَا وَارِدُونَ}}<ref>[[آیه 98 سوره انبیاء|سوره انبیاء،آیه ۹۸.]]</ref>؛ شما و آنچه را که غیر خدا می پرستید هیزم دوزخید شما در آن وارد می شوید.»
+*بت ها و معبودان باطل نیز در جهنم می روند:«{{متن قرآن|إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَهَا وَارِدُونَ}}<ref>[[آیه 98 سوره انبیاء|سوره انبیاء، آیه ۹۸.]]</ref>؛ شما و آنچه را که غیر خدا می پرستید هیزم دوزخید شما در آن وارد می شوید.»
-*دوزخ همواره کافران را دربر گرفته است: {{متن قرآن|«...وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ}}<ref>[[آیه 54 سوره عنکبوت|سوره عنکبوت،آیه ۵۴.]]</ref>؛...دوزخ دربر گرفته است کافران را». آنچه در این آیه ظهور دارد آن است که اکنون هم جهنم بر کفار احاطه دارد و با توجه به این معنا اگر آنها ادراک حرارت آن نمی کنند، در عالم دیگر که حجاب از اطراف برداشته می شود، متوجه آن شده خود را در آتش می بینند. چنانکه فرمود: «فبَصَرُک الیوم حدید؛ امروز چشم تو تیزبین شده است.»
+*دوزخ همواره کافران را دربر گرفته است: «{{متن قرآن|... وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ}}<ref>[[آیه 54 سوره عنکبوت|سوره عنکبوت، آیه ۵۴.]]</ref>؛ ... دوزخ دربر گرفته است کافران را». آنچه در این آیه ظهور دارد آن است که اکنون هم جهنم بر کفار احاطه دارد و با توجه به این معنا اگر آنها ادراک حرارت آن نمی کنند، در عالم دیگر که حجاب از اطراف برداشته می شود، متوجه آن شده خود را در آتش می بینند. چنانکه فرمود: «فبَصَرُک الیوم حدید؛ امروز چشم تو تیزبین شده است.
-*رئیس جهنم مالک است و زیردستانی دارد که نگهبانان دوزخند:{{متن قرآن|«وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ...}}<ref>[[آیه 77 سوره زخرف|سوره زخرف،آیه ۷۷.]]</ref>؛دوزخیان گفتند: ای مالک پروردگار تو بر ما حکم کند و جان ما بستاند و مالک در جواب گوید شما جاوید زنده مانید...».{{متن قرآن|«وَقَالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ...}}<ref>[[آیه 49 سوره غافر|سوره غافر،آیه ۴۹.]]</ref>؛آنها که در دوزخند با خازنان گفتند: از پروردگارتان بخواهید یک روز عذاب ما را سبک کند...». اینها فرشتگانی هستند که نمی گذارند دوزخیان از جهنم بیرون آیند و فضای وجود را آلوده و پلید کنند چنانکه در دنیا می کردند.
+*رئیس جهنم مالک است و زیردستانی دارد که نگهبانان دوزخند: «{{متن قرآن|وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ ...}}<ref>[[آیه 77 سوره زخرف|سوره زخرف، آیه ۷۷.]]</ref>؛ دوزخیان گفتند: ای مالک پروردگار تو بر ما حکم کند و جان ما بستاند؛ و مالک در جواب گوید شما جاوید زنده مانید ...». «{{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ...}}<ref>[[آیه 49 سوره غافر|سوره غافر، آیه ۴۹.]]</ref>؛ آنها که در دوزخند با خازنان گفتند: از پروردگارتان بخواهید یک روز عذاب ما را سبک کند ...». اینها فرشتگانی هستند که نمی گذارند دوزخیان از جهنم بیرون آیند و فضای وجود را آلوده و پلید کنند چنانکه در دنیا می کردند.
-*همه مردم وارد جهنم می شوند اما نیکان زود بیرون می آیند و بدکاران می مانند:{{متن قرآن|«وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا ۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتْمًا مَقْضِيًّا* ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا}}<ref>[[آیه 71 سوره مریم|سوره مریم،آیات ۷۱و۷۲.]]</ref>؛ و هیچ یک از شما (نوع بشر) باقی نماند جز آنکه به دوزخ وارد شود؛ این حکم حتمی پروردگار توست * آنگاه نجات می دهیم پرهیزکاران را و می گذاریم ستمگران را در آنجا به زانو درآمده.» [[علامه شعرانی]] در توضیح این آیه می گوید: مثل جهنم مثل دنیا است اما دنیائی که نیکی ها را از آن جدا کرده باشند و همچنان که همه مردم به دنیا آمدند اما ستمگران در دنیا فرورفتند و پرهیزکاران رستند، همچنین در [[آخرت]] این حال را مجسم بینند که در جهنم درآیند بعضی بیرون شوند و بعضی بمانند.<ref>شعرانی، نثر طوبی، ج۱، ص۱۴۸</ref>
+*همه مردم وارد جهنم می شوند اما نیکان زود بیرون می آیند و بدکاران می مانند: {{متن قرآن|«{{آیه|19|71}} 💠<ref>[[آیه 71 سوره مریم|سوره مریم، آیه ۷۱.]]</ref> {{آیه|19|72}}<ref>[[آیه 72 سوره مریم|همان، آیه ۷۲.]]</ref>»}}؛ و هیچ یک از شما (نوع بشر) باقی نماند جز آنکه به دوزخ وارد شود؛ این حکم حتمی پروردگار توست 💠 آنگاه نجات می دهیم پرهیزکاران را و می گذاریم ستمگران را در آنجا به زانو درآمده».
 ===گونه‌های عذاب در جهنم===

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 ==جهنم در قرآن==
-کلمه جهنم ۷۷ بار در آیات مختلف [[قرآن کریم]] تکرار شده است. مانند: {{متن قرآن|«وَلَٰکنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّی لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ»}} ([[سوره سجده]]:۱۳) و {{متن قرآن|«إِنَّ اللّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِینَ وَالْکافِرِینَ فِی جَهَنَّمَ جَمِیعًا»}}. ([[سوره نساء]]:۱۴۰). در قرآن نامهای دیگری نیز برای جهنم ذکر شده است از جمله: [[سقر|سَقَر]]، [[سعیر|سَعیر]]، [[جحیم|جحیم]]، [[حطمه|حُطَمة]]، [[هاویه|هاوِیه]]، [[أثام]]، [[سجین|سجّین]].
+کلمه جهنم ۷۷ بار در آیات مختلف [[قرآن کریم]] تکرار شده است. مانند: {{متن قرآن|«...وَلَٰكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ»}}<ref>[[آیه 13 سوره سجدة|سوره سجدة،آیه۱۳.]]</ref>. و {{متن قرآن|«...إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا»}}<ref>[[آیه 140 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۱۴۰.]]</ref>. در قرآن نامهای دیگری نیز برای جهنم ذکر شده است از جمله: [[سقر|سَقَر]]، [[سعیر|سَعیر]]، [[جحیم|جحیم]]، [[حطمه|حُطَمة]]، [[هاویه|هاوِیه]]، [[أثام]]، [[سجین|سجّین]].
 ===برخی اوصاف جهنم در قرآن===
-*جهنم جای پلیدی ها و زشتی ها است: «{{متن قرآن|لِیمِیزَ اللّهُ الْخَبِیثَ مِنَ الطَّیبِ وَیجْعَلَ الْخَبِیثَ بَعْضَهُ عَلَىَ بَعْضٍ فَیرْکمَهُ جَمِیعاً فَیجْعَلَهُ فِی جَهَنَّمَ}}؛ ([[سوره انفال]]/آیه ۳۹) تا خداوند جدا سازد پلید را از پاکیزه و پلیدها را بر هم نهد و همه را انباشته و در جهنم قرار دهد.»
+*جهنم جای پلیدی ها و زشتی ها است: «{{متن قرآن|«لِیمِیزَ اللّهُ الْخَبِیثَ مِنَ الطَّیبِ وَیجْعَلَ الْخَبِیثَ بَعْضَهُ عَلَىَ بَعْضٍ فَیرْکمَهُ جَمِیعاً فَیجْعَلَهُ فِی جَهَنَّمَ}}؛ ([[سوره انفال]]/آیه ۳۹) تا خداوند جدا سازد پلید را از پاکیزه و پلیدها را بر هم نهد و همه را انباشته و در جهنم قرار دهد.»
-*بت ها و معبودان باطل نیز در جهنم می روند: «{{متن قرآن|إِنَّکمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَارِدُونَ}}؛ ([[سوره انبیاء]]/آیه ۹۸) شما و آنچه را که غیر خدا می پرستید هیزم دوزخید شما در آن وارد می شوید.»
+*بت ها و معبودان باطل نیز در جهنم می روند:{{متن قرآن|«إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَهَا وَارِدُونَ}}<ref>[[آیه 98 سوره انبیاء|سوره انبیاء،آیه ۹۸.]]</ref>؛ شما و آنچه را که غیر خدا می پرستید هیزم دوزخید شما در آن وارد می شوید.»
-*دوزخ همواره کافران را دربر گرفته است: {{متن قرآن|«وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِیطَةٌ بِالْکافِرِینَ»}}؛ ([[سوره عنکبوت]]/آیه ۵۴) دوزخ دربر گرفته است کافران را. آنچه در این آیه ظهور دارد آن است که اکنون هم جهنم بر کفار احاطه دارد و با توجه به این معنا اگر آنها ادراک حرارت آن نمی کنند، در عالم دیگر که حجاب از اطراف برداشته می شود، متوجه آن شده خود را در آتش می بینند. چنانکه فرمود: «فبَصَرُک الیوم حدید؛ امروز چشم تو تیزبین شده است.»
+*دوزخ همواره کافران را دربر گرفته است: {{متن قرآن|«...وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ}}<ref>[[آیه 54 سوره عنکبوت|سوره عنکبوت،آیه ۵۴.]]</ref>؛...دوزخ دربر گرفته است کافران را». آنچه در این آیه ظهور دارد آن است که اکنون هم جهنم بر کفار احاطه دارد و با توجه به این معنا اگر آنها ادراک حرارت آن نمی کنند، در عالم دیگر که حجاب از اطراف برداشته می شود، متوجه آن شده خود را در آتش می بینند. چنانکه فرمود: «فبَصَرُک الیوم حدید؛ امروز چشم تو تیزبین شده است.»
-*رئیس جهنم مالک است و زیردستانی دارد که نگهبانان دوزخند: «{{متن قرآن|وَنَادَوْا یا مَالِک لِیقْضِ عَلَینَا رَبُّک...}}؛ ([[سوره زخرف]]/آیه ۷۷) دوزخیان گفتند: ای مالک پروردگار تو بر ما حکم کند و جان ما بستاند و مالک در جواب گوید شما جاوید زنده مانید.» «{{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِینَ فِی النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ...}}؛ ([[سوره غافر]]/آیه ۴۹) آنها که در دوزخند با خازنان گفتند: از پروردگارتان بخواهید یک روز عذاب ما را سبک کند». اینها فرشتگانی هستند که نمی گذارند دوزخیان از جهنم بیرون آیند و فضای وجود را آلوده و پلید کنند چنانکه در دنیا می کردند.
+*رئیس جهنم مالک است و زیردستانی دارد که نگهبانان دوزخند:{{متن قرآن|«وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ...}}<ref>[[آیه 77 سوره زخرف|سوره زخرف،آیه ۷۷.]]</ref>؛دوزخیان گفتند: ای مالک پروردگار تو بر ما حکم کند و جان ما بستاند و مالک در جواب گوید شما جاوید زنده مانید...».{{متن قرآن|«وَقَالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ...}}<ref>[[آیه 49 سوره غافر|سوره غافر،آیه ۴۹.]]</ref>؛آنها که در دوزخند با خازنان گفتند: از پروردگارتان بخواهید یک روز عذاب ما را سبک کند...». اینها فرشتگانی هستند که نمی گذارند دوزخیان از جهنم بیرون آیند و فضای وجود را آلوده و پلید کنند چنانکه در دنیا می کردند.
-*همه مردم وارد جهنم می شوند اما نیکان زود بیرون می آیند و بدکاران می مانند: «{{متن قرآن|وَإِن مِّنکمْ إِلَّا وَارِدُهَا کانَ عَلَىٰ رَبِّک حَتْمًا مَقْضِیّاً * ثُمَّ نُنَجِّی الَّذِینَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِینَ فِیهَا جِثِیّاً}}؛ ([[سوره مریم]]/آیه ۷۱) و هیچ یک از شما (نوع بشر) باقی نماند جز آنکه به دوزخ وارد شود؛ این حکم حتمی پروردگار توست. آنگاه نجات می دهیم پرهیزکاران را و می گذاریم ستمگران را در آنجا به زانو درآمده.» [[علامه شعرانی]] در توضیح این آیه می گوید: مثل جهنم مثل دنیا است اما دنیائی که نیکی ها را از آن جدا کرده باشند و همچنان که همه مردم به دنیا آمدند اما ستمگران در دنیا فرورفتند و پرهیزکاران رستند، همچنین در [[آخرت]] این حال را مجسم بینند که در جهنم درآیند بعضی بیرون شوند و بعضی بمانند.<ref>شعرانی، نثر طوبی، ج۱، ص۱۴۸</ref>
+*همه مردم وارد جهنم می شوند اما نیکان زود بیرون می آیند و بدکاران می مانند:{{متن قرآن|«وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا ۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتْمًا مَقْضِيًّا* ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا}}<ref>[[آیه 71 سوره مریم|سوره مریم،آیات ۷۱و۷۲.]]</ref>؛ و هیچ یک از شما (نوع بشر) باقی نماند جز آنکه به دوزخ وارد شود؛ این حکم حتمی پروردگار توست * آنگاه نجات می دهیم پرهیزکاران را و می گذاریم ستمگران را در آنجا به زانو درآمده.» [[علامه شعرانی]] در توضیح این آیه می گوید: مثل جهنم مثل دنیا است اما دنیائی که نیکی ها را از آن جدا کرده باشند و همچنان که همه مردم به دنیا آمدند اما ستمگران در دنیا فرورفتند و پرهیزکاران رستند، همچنین در [[آخرت]] این حال را مجسم بینند که در جهنم درآیند بعضی بیرون شوند و بعضی بمانند.<ref>شعرانی، نثر طوبی، ج۱، ص۱۴۸</ref>
 ===گونه‌های عذاب در جهنم===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۴۵
سطر ۱:		سطر ۱:
−	{{~~متوسط~~}}	+	{{خوب}}
	'''جَهَنَّم''' معروفترين نام جايگاه مجازات مجرمان در [[قيامت]] است . دار مكافات و [[كيفر]] بدکاران در [[آخرت ]] و وعده گاه [[كفار]] و منافقان و ستمگران است که در آن عذاب قهر الهی را بچشند.		'''جَهَنَّم''' معروفترين نام جايگاه مجازات مجرمان در [[قيامت]] است . دار مكافات و [[كيفر]] بدکاران در [[آخرت ]] و وعده گاه [[كفار]] و منافقان و ستمگران است که در آن عذاب قهر الهی را بچشند.

@@ سطر ۶۷: / سطر ۶۷: @@
 * نثر طوبی، علامه شعرانی، ج1، واژه "جهنم".
 *محمد محمدی ری شهری، بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث، ج2، قم:دارالحدیث، چاپ اول، 1389 ش، ص47، در دسترس در[http://lib.qhu.ac.ir/n2021-e25195-p47.html پایگاه اطلاع رسانی حدیث شیعه]، بازیابی: 16 اردیبهشت 1393.
+* مقاله جهنم، دائره المعارف بزرگ اسلامی
 [[رده:معاد]]
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۳۹: / سطر ۳۹: @@
 *'''غذا و نوشیدنی''': درباره غذا و نوشیدنی جهنم مضامینی در قرآن و روایات هست. برخلاف خورد و آشام بهشت -که با عباراتی آشنا به نعمت‌های زمینی بیان شده- در وصف جهنم سخن از نوشیدنی‌ها و خوردنی‌هایی با نامهای ناآشناست؛ خوردنی‌هایی مانند [[زقوم]]<ref>صافات، آیه ۶۲؛ دخان، آیه ۴۳؛ واقعه، ص۵۲</ref> غسلین،<ref>حاقه، آیه ۳۶</ref> و طعام ضریع<ref> غاشیه، آیه ۷ </ref>و نوشیدنی‌هایی مانند غساق<ref>ص، آیه ۵۷؛ نبأ، آیه ۲۵</ref> صدید.<ref>ابراهیم، آیه ۱۶</ref> و شرب الهیم<ref>واقعه آیه ۵۵</ref> که توضیح ماهیت آن‌ها برای مفسران مشکل بوده است. ویژگی کلی آن‌ها این است که گرسنگی و تشنگی را رفع نمی‌کنند،<ref> غاشیه، آیه ۷؛ صافات، آیه ۶۶-۶۷؛ نبأ، آیه ۲۴</ref> گلوگیرند<ref>مزمل، آیه ۱۳ </ref>و امعاء خورنده را می‌جوشانند<ref> دخان، آیه ۴۵</ref> و پاره پاره می‌کنند<ref> محمد، آیه ۱۵؛ بقره، آیه ۱۷۴</ref> پوشاک آنان نیز از جنس آتش؛<ref>حج، آیه ۱۹ </ref>یا مواد سوزاننده‌ای چون قطران<ref> ابراهیم، آیه ۵۰ </ref>و حمیم<ref>صافات، آیه ۶۷ </ref>گفته شده است.
-*'''دیگر عذاب‌ها''': در وصف دیگر عذاب‌ها در قرآن کریم از غل و زنجیر<ref>حاقه، آیه ۳۰؛ غافر، آیه ۷۱</ref> مقامع آتشین،<ref>حج، آیه ۲۱</ref> تازیانه‌های عذاب،<ref>فجر، آیه ۱۳</ref> صداهای ناهنجار جهنم<ref> هود، آیه ۱۰۶؛ انبیاء، آیه ۱۰۰</ref> ضیق مکان و احساس فشار<ref> فرقان، آیه ۱۲؛ مطففین آیه ۷-۸ نیز ابن مبارک، الزهد، آیه ۸۶</ref> سایه‌هایی که به جای آرامیدن از آتش خود آتشین‌ترند.<ref>زمر، آیه ۱۶؛ واقعه، آیه ۴۳؛ مرسلات، آیه ۳۰-۳۱</ref> و عذاب‌هایی فراتر که به وضوح از آن‌ها یاد نشده<ref> ص، آیه ۵۸</ref> بیان گردیده است.
+*'''دیگر عذاب‌ها''': در وصف دیگر عذاب‌ها در قرآن کریم از غل و زنجیر<ref>حاقه، آیه ۳۰؛ غافر، آیه ۷۱</ref> مقامع آتشین،<ref>حج، آیه ۲۱</ref> تازیانه‌های عذاب،<ref>فجر، آیه ۱۳</ref> صداهای ناهنجار جهنم<ref> هود، آیه ۱۰۶؛ انبیاء، آیه ۱۰۰</ref> ضیق مکان و احساس فشار<ref> فرقان، آیه ۱۲؛ مطففین آیه ۷-۸ نیز ابن مبارک، الزهد، آیه ۸۶</ref> سایه‌هایی که به جای آرامیدن از آتش خود آتشین‌ترند.<ref>زمر، آیه ۱۶؛ واقعه، آیه ۴۳؛ مرسلات، آیه ۳۰-۳۱</ref> و عذاب‌هایی فراتر که به وضوح از آن‌ها یاد نشده<ref> ص، آیه ۵۸</ref> بیان گردیده است.<ref>مقاله "جهنم" در دائره المعارف بزرگ اسلامی</ref>
 ===نامهای دیگر جهنم در قرآن===

@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 ===برخی از اوصاف جهنم در آیات قرآن===
-*جهنم جای همه شرور و کثافات و زشتی ها است: «{{متن قرآن|لِيَمِيزَ اللّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلَىَ بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعاً فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ}}<ref>[[سوره انفال]]/آیه39</ref>؛ تا خداوند جدا سازد پلید را از پاکیزه و پلیدها را بر هم نهد و همه را انباشته و در جهنم قرار دهد.»
+*'''جهنم جای همه شرور و کثافات و زشتی ها است:''' «{{متن قرآن|لِيَمِيزَ اللّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيثَ بَعْضَهُ عَلَىَ بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَمِيعاً فَيَجْعَلَهُ فِي جَهَنَّمَ}}<ref>[[سوره انفال]]/آیه39</ref>؛ تا خداوند جدا سازد پلید را از پاکیزه و پلیدها را بر هم نهد و همه را انباشته و در جهنم قرار دهد.»
-*بت ها و معبودان باطل نیز در جهنم می روند: «{{متن قرآن|إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَارِدُونَ}}؛ ([[سوره انبیاء]]/آیه 98) شما و آنچه را که غیر خدا می پرستید هیزم دوزخید شما در آن وارد می شوید.»
+*'''بت ها و معبودان باطل نیز در جهنم می روند:''' «{{متن قرآن|إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَارِدُونَ}}؛ ([[سوره انبیاء]]/آیه 98) شما و آنچه را که غیر خدا می پرستید هیزم دوزخید شما در آن وارد می شوید.»
-*{{متن قرآن|« وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ»}}؛ ([[سوره عنکبوت]]/آیه 54) دوزخ دربر گرفته است کافران را.
+*'''دوزخ همواره کافران را دربر گرفته است''' : {{متن قرآن|« وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ»}}؛ ([[سوره عنکبوت]]/آیه 54) دوزخ دربر گرفته است کافران را.
-:آنچه در آیه ظهور دارد آن است که اکنون هم جهنم بر کفار احاطه دارد و با توجه به این معنا اگر آنها ادراک حرارت آن نمی کنند. در عالم دیگر که حجاب از اطراف برداشته می شود، متوجه آن شده خود را در آتش می بینند. چنانکه فرمود: «فبصرک الیوم حدید؛ امروز چشم تو تیزبین شده است.»
+:آنچه در این آیه ظهور دارد آن است که اکنون هم جهنم بر کفار احاطه دارد و با توجه به این معنا اگر آنها ادراک حرارت آن نمی کنند. در عالم دیگر که حجاب از اطراف برداشته می شود، متوجه آن شده خود را در آتش می بینند. چنانکه فرمود: «فبصرک الیوم حدید؛ امروز چشم تو تیزبین شده است.»
-*رئیس جهنم مالک است و حافظان زیردستان او خزنه دوزخند. «{{متن قرآن|وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ...}}؛([[سوره زخرف]]/آیه 77) دوزخیان گفتند: ای مالک پروردگار تو بر ما حکم کند و جان ما بستاند و مالک در جواب گوید شما جاوید زنده مانید.» «{{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ...}}؛ ([[سوره غافر]]/آیه 49) آنها که در دوزخند با خازنان گفتند: از پروردگارتان بخواهید یک روز عذاب ما را سبک کند». اینها فرشتگانی هستند که نمی گذارند دوزخیان از جهنم بیرون آیند و فضای وجود را آلوده و پلید کنند چنانکه در دنیا می کردند.
+*'''رئیس جهنم مالک است و زیردستانی دارد که نگهبانان دوزخند.''' «{{متن قرآن|وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ...}}؛([[سوره زخرف]]/آیه 77) دوزخیان گفتند: ای مالک پروردگار تو بر ما حکم کند و جان ما بستاند و مالک در جواب گوید شما جاوید زنده مانید.» «{{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ...}}؛ ([[سوره غافر]]/آیه 49) آنها که در دوزخند با خازنان گفتند: از پروردگارتان بخواهید یک روز عذاب ما را سبک کند». اینها فرشتگانی هستند که نمی گذارند دوزخیان از جهنم بیرون آیند و فضای وجود را آلوده و پلید کنند چنانکه در دنیا می کردند.
-*همه مردم وارد جهنم می شوند نیکان زود بیرون می آیند و بدکاران می مانند: «{{متن قرآن|وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْمًا}}؛ ([[سوره مریم]]/آیه 71) هیچ کس از شما نیست مگر وارد جهنم خواهد شد این حکمی است گذشته از پروردگار تو، آنگاه نجات می دهیم پرهیزکاران را و می گذاریم ستمگران را در آنجا به زانو درآمده.»
+*ه'''مه مردم وارد جهنم می شوند''' اما نیکان زود بیرون می آیند و بدکاران می مانند: «{{متن قرآن|وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتْمًا مَقْضِيًّا * ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا}}؛ ([[سوره مریم]]/آیه 71) و هیچ یک از شما (نوع بشر) باقی نماند جز آنکه به دوزخ وارد شود؛ این حکم حتمی پروردگار توست. آنگاه نجات می دهیم پرهیزکاران را و می گذاریم ستمگران را در آنجا به زانو درآمده.»
 :علامه شعرانی در توضیح این آیه می گوید: مثل جهنم مثل دنیا است اما دنیائی که نیکی ها را از آن جدا کرده باشند و همچنان که همه مردم به دنیا آمدند اما ستمگران در دنیا فرورفتند و پرهیزکاران رستند همچنین در آخرت این حال را مجسم بینند که در جهنم درآیند بعضی بیرون شوند و بعضی بمانند.<ref>شعرانی، نثر طوبی، ج1، ص148</ref>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۲۴
سطر ۳۰:		سطر ۳۰:

	:علامه شعرانی در توضیح این آیه می گوید: مثل جهنم مثل دنیا است اما دنیائی که نیکی ها را از آن جدا کرده باشند و همچنان که همه مردم به دنیا آمدند اما ستمگران در دنیا فرورفتند و پرهیزکاران رستند همچنین در آخرت این حال را مجسم بینند که در جهنم درآیند بعضی بیرون شوند و بعضی بمانند.<ref>شعرانی، نثر طوبی، ج1، ص148</ref>		:علامه شعرانی در توضیح این آیه می گوید: مثل جهنم مثل دنیا است اما دنیائی که نیکی ها را از آن جدا کرده باشند و همچنان که همه مردم به دنیا آمدند اما ستمگران در دنیا فرورفتند و پرهیزکاران رستند همچنین در آخرت این حال را مجسم بینند که در جهنم درآیند بعضی بیرون شوند و بعضی بمانند.<ref>شعرانی، نثر طوبی، ج1، ص148</ref>
		+
		+	===گونه‌های عذاب در جهنم===
		+	*'''آتش''': مهم‌ترین عذابی که جهنم بدان شناخته شده است، آتش سوزانی است که موجب شده است در بسیاری از موارد قرآن کریم به جای افتادن در جهنم، از افتادن در آتش سخن گوید؛ اما قرآن اصرار دارد با به کار گرفتن صفاتی خاصی برای این آتش، مانند «آتش سوزان»<ref>حامیه: غاشیه، آیه ۴؛ قارعه، آیه ۸</ref> یا «آتش سرپوشیده»<ref> مؤصده:بلد، آیه ۲۰</ref> برکننده پوست،<ref>مدثر، آیه ۲۹؛ معارج آیه ۱۵-۱۶</ref> و اینکه چیزی را باقی نمی‌گذارد<ref>مدثر، آیه ۲۸،</ref> ویژه بودن آن را نشان دهد. این آتش که به عنوان «نار الله» شناخته شده<ref>همزه، آیه ۶ </ref>و ستون‌های برافروخته دارد<ref>همزه، آیه ۹؛ مرسلات، آیه ۳۲-۳۳</ref> برخلاف آتش‌های زمینی، از قلب‌ها آغاز می‌شود و شعله‌وری آن از درون به بیرون است.<ref>همزه، آیه ۷ </ref>هیزم‌های آتش جهنم نیز دور از انتظار است؛ انسان‌ها خود هیزم آتش‌اند<ref>آل عمران، آیه ۱۰: انبیاء، آیه ۹۸</ref> و در برخی آیات سخن از آتشی است که هیزم آن انسان‌ها و سنگ‌هاست.<ref>بقره، آیه ۲۴؛ تحریم، آیه ۶</ref>
		+
		+	*'''عذاب‌های وابسته به آتش''': برخی عذاب‌های یادشده در جهنم در حاشیه آتش‌اند، مانند سَموم که باد سوزان جهنم است<ref>طور، آیه ۲۷؛ واقعه آیه ۴۲؛ نیز ابن رجب، التخویف من النار، ۱۳۹۹ق، ص۸۲</ref> و حَمیم که آبی سوزان است<ref> دخان، آیه ۴۳</ref> که هم به دوزخیان نوشانده می‌شود<ref> انعام، آیه ۷۰</ref> و هم برای گونه‌های دیگر عذاب کاربرد دارد<ref>حج،آیه ۱۹، ۲۰؛ دخان، آیه ۴۸</ref>
		+
		+	*'''غذا و نوشیدنی''': درباره غذا و نوشیدنی جهنم مضامینی در قرآن و روایات هست. برخلاف خورد و آشام بهشت -که با عباراتی آشنا به نعمت‌های زمینی بیان شده- در وصف جهنم سخن از نوشیدنی‌ها و خوردنی‌هایی با نامهای ناآشناست؛ خوردنی‌هایی مانند [[زقوم]]<ref>صافات، آیه ۶۲؛ دخان، آیه ۴۳؛ واقعه، ص۵۲</ref> غسلین،<ref>حاقه، آیه ۳۶</ref> و طعام ضریع<ref> غاشیه، آیه ۷ </ref>و نوشیدنی‌هایی مانند غساق<ref>ص، آیه ۵۷؛ نبأ، آیه ۲۵</ref> صدید.<ref>ابراهیم، آیه ۱۶</ref> و شرب الهیم<ref>واقعه آیه ۵۵</ref> که توضیح ماهیت آن‌ها برای مفسران مشکل بوده است. ویژگی کلی آن‌ها این است که گرسنگی و تشنگی را رفع نمی‌کنند،<ref> غاشیه، آیه ۷؛ صافات، آیه ۶۶-۶۷؛ نبأ، آیه ۲۴</ref> گلوگیرند<ref>مزمل، آیه ۱۳ </ref>و امعاء خورنده را می‌جوشانند<ref> دخان، آیه ۴۵</ref> و پاره پاره می‌کنند<ref> محمد، آیه ۱۵؛ بقره، آیه ۱۷۴</ref> پوشاک آنان نیز از جنس آتش؛<ref>حج، آیه ۱۹ </ref>یا مواد سوزاننده‌ای چون قطران<ref> ابراهیم، آیه ۵۰ </ref>و حمیم<ref>صافات، آیه ۶۷ </ref>گفته شده است.
		+
		+	*'''دیگر عذاب‌ها''': در وصف دیگر عذاب‌ها در قرآن کریم از غل و زنجیر<ref>حاقه، آیه ۳۰؛ غافر، آیه ۷۱</ref> مقامع آتشین،<ref>حج، آیه ۲۱</ref> تازیانه‌های عذاب،<ref>فجر، آیه ۱۳</ref> صداهای ناهنجار جهنم<ref> هود، آیه ۱۰۶؛ انبیاء، آیه ۱۰۰</ref> ضیق مکان و احساس فشار<ref> فرقان، آیه ۱۲؛ مطففین آیه ۷-۸ نیز ابن مبارک، الزهد، آیه ۸۶</ref> سایه‌هایی که به جای آرامیدن از آتش خود آتشین‌ترند.<ref>زمر، آیه ۱۶؛ واقعه، آیه ۴۳؛ مرسلات، آیه ۳۰-۳۱</ref> و عذاب‌هایی فراتر که به وضوح از آن‌ها یاد نشده<ref> ص، آیه ۵۸</ref> بیان گردیده است.

	===نامهای دیگر جهنم در قرآن===		===نامهای دیگر جهنم در قرآن===

@@ سطر ۵۶: / سطر ۵۶: @@
 * سید مصطفی حسینی دشتی، فرهنگ «معارف و معاریف».
-* جهنم، کاظم احمدزاده، سایت پژوهه.
+* کاظم احمدزاده، جهنم، [http://www.pajoohe.ir  دانشنامه پژوهه]، بازیابی: 18 دی ماه 1392.
 * نثر طوبی، علامه شعرانی، ج1، واژه "جهنم".
 *محمد محمدی ری شهری، بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث، ج2، قم:دارالحدیث، چاپ اول، 1389 ش، ص47، در دسترس در[http://lib.qhu.ac.ir/n2021-e25195-p47.html پایگاه اطلاع رسانی حدیث شیعه]، بازیابی: 16 اردیبهشت 1393.