جنگ نهروان - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Zamani در ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۲۴

2024-08-08T12:24:51Z

Zamani در ‏۳۱ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۰

2023-08-31T11:00:15Z

Zamani در ‏۳۱ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۸

2023-08-31T10:58:50Z

مهدی موسوی در ‏۲۹ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۴۲

2022-05-29T07:42:19Z

مهدی موسوی: ویرایش

2022-05-16T11:34:47Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۶

2022-05-16T10:46:02Z

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۷

2022-05-16T08:27:58Z

نمایش تغییرات

سید مهدی خدایی: 7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

2019-11-26T05:42:57Z

7پروژه: رتبه بندی، اولویت بندی ، سنجش کیفی

Zamani: رده اولویت مقاله

2019-05-04T10:24:21Z

رده اولویت مقاله

History of islam در ‏۱ مهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۳۰

2018-05-01T07:30:55Z

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-در [[جنگ صفین|جنگ صفّین]] آنهایی که «حکمیّت» را به [[امام علی]](علیه السلام) تحمیل کرده بودند، پشیمان شده آن را [[کفر]] پنداشتند و به امام اصرار کردند که [[توبه]] کند وگرنه به نبرد با آن حضرت بر مى‌خیزند. این افراد لجوج و متعصّب که حدود دوازده هزار نفر بودند و به «[[خوارج]]» معروف شدند، در منطقه «نهروان» در مقابل لشکر امام علی قرار گرفتند. با نصایح و مذاکرات مکرّر امام، هشت هزار نفر آنان برگشتند و چهار هزار نفر باقی‌مانده - جز نه نفر که فرار کردند - در مدّت کوتاهی کشته شدند.
+در [[جنگ صفین|جنگ صفّین]] آنهایی که «[[حکمیت]]» را به [[امام علی]](علیه السلام) تحمیل کرده بودند، پشیمان شده آن را [[کفر]] پنداشتند و به امام اصرار کردند که [[توبه]] کند وگرنه به نبرد با آن حضرت بر مى‌خیزند. این افراد لجوج و متعصّب که حدود دوازده هزار نفر بودند و به «[[خوارج]]» معروف شدند، در منطقه «نهروان» در مقابل لشکر امام علی قرار گرفتند. با نصایح و مذاکرات مکرّر امام، هشت هزار نفر آنان برگشتند و چهار هزار نفر باقی‌مانده - جز نه نفر که فرار کردند - در مدّت کوتاهی کشته شدند.
 ==زمان و مکان جنگ نهروان==

@@ سطر ۶۴: / سطر ۶۴: @@
 |سنجش=شده
 |شناسه= خوب
-|عنوان بندی مناسب= ضعیف
+|عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
-|رعایت ادبیات دانشنامه ای= ضعیف
+|رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= متوسط
+|جامعیت= خوب
 |رعایت اختصار= خوب
-|سیر منطقی= متوسط
+|سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= خوب
 |رده= دارد
 }}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۸
سطر ۹:		سطر ۹:

	اما به نظر مى رسد که سال ۳۸ هجرى به صحّت نزدیک تر باشد. چرا که بسیارى از سیره نگاران، بر همین قول اند. و از این گذشته، جُستار دقیق در سیر وقایع دوران حکومت امام على(علیه السلام) نیز این رأى را تأیید مى کند؛ زیرا جنگ صفین در سال ۳۷ هجری قمری رخ داد و با توجه به اینکه این جنگ یک سال پس از آن اتفاق افتاده است، این قول را تأیید می کند.<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص ۵؛ الکامل فی التاریخ، ج ۲، ص ۴۰۶؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۹۳؛ کشف الغمّة، ج ۱، ص ۲۶۷.</ref>		اما به نظر مى رسد که سال ۳۸ هجرى به صحّت نزدیک تر باشد. چرا که بسیارى از سیره نگاران، بر همین قول اند. و از این گذشته، جُستار دقیق در سیر وقایع دوران حکومت امام على(علیه السلام) نیز این رأى را تأیید مى کند؛ زیرا جنگ صفین در سال ۳۷ هجری قمری رخ داد و با توجه به اینکه این جنگ یک سال پس از آن اتفاق افتاده است، این قول را تأیید می کند.<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص ۵؛ الکامل فی التاریخ، ج ۲، ص ۴۰۶؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۹۳؛ کشف الغمّة، ج ۱، ص ۲۶۷.</ref>
		+
		+	انساب الاشراف گفته است خوارج در روز نهم ماه صفر به سپاه امام حمله کردند.<ref> أنساب الاشراف، ص 282.</ref>

	مکان جنگ با «[[خوارج]]» در جایى به نام «نهروان» رخ داد که منطقه اى گسترده میان [[بغداد]] و [[واسط]] بود و در چهار فرسخى شرق بغداد قرار داشت.<ref>معجم البلدان، ج ۵، ص ۳۲۵؛ مجمع البحرین، ج ۳، ص ۱۶۸۹.</ref>		مکان جنگ با «[[خوارج]]» در جایى به نام «نهروان» رخ داد که منطقه اى گسترده میان [[بغداد]] و [[واسط]] بود و در چهار فرسخى شرق بغداد قرار داشت.<ref>معجم البلدان، ج ۵، ص ۳۲۵؛ مجمع البحرین، ج ۳، ص ۱۶۸۹.</ref>

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 گر چه زمان وقوع جنگ نهروان به طور دقیق معلوم نیست. چرا که برخى از تاریخنگاران، زمان وقوع آن را در ماه [[صفر]] سال ۳۷ هجرى و بعضى سال ۳۸ هجرى و دسته اى هم سال ۳۹ هجرى دانسته اند.
-اما به نظر مى رسد که سال ۳۸ هجرى به صحّت نزدیک تر باشد. چرا که بسیارى از سیره نگاران، بر همین قول اند. و از این گذشته، جُستار دقیق در سیر وقایع دوران حکومت امام على(علیه السلام) نیز این رأى را تأیید مى کند؛ زیرا جنگ صفین در سال ۳۷ هجری قمری رخ داد و با توجه به اینکه این جنگ یک سال پس از آن اتفاق افتاده است، این قول را تأیید می کند.<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص ۵ و ۸۶؛ الکامل فی التاریخ، ج ۲، ص ۴۰۶؛ تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۱۹۳؛ کشف الغمّة، ج ۱، ص ۲۶۷.</ref>
+اما به نظر مى رسد که سال ۳۸ هجرى به صحّت نزدیک تر باشد. چرا که بسیارى از سیره نگاران، بر همین قول اند. و از این گذشته، جُستار دقیق در سیر وقایع دوران حکومت امام على(علیه السلام) نیز این رأى را تأیید مى کند؛ زیرا جنگ صفین در سال ۳۷ هجری قمری رخ داد و با توجه به اینکه این جنگ یک سال پس از آن اتفاق افتاده است، این قول را تأیید می کند.<ref>تاریخ طبری، ج۵، ص ۵؛ الکامل فی التاریخ، ج ۲، ص ۴۰۶؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۹۳؛ کشف الغمّة، ج ۱، ص ۲۶۷.</ref>
 مکان جنگ با «[[خوارج]]» در جایى به نام «نهروان» رخ داد که منطقه اى گسترده میان [[بغداد]] و [[واسط]] بود و در چهار فرسخى شرق بغداد قرار داشت.<ref>معجم البلدان، ج ۵، ص ۳۲۵؛ مجمع البحرین، ج ۳، ص ۱۶۸۹.</ref>
@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 چون صف دو سپاه در نهروان آرایش نظامى گرفتند، [[امام علی علیه السلام|امیر مؤمنان]] (علیه السلام)، میان دو صف آمد و فرمود: «اى جماعتى که رسمِ ستیزه و گمراهى به شورشتان وا داشته و خواهش نفس و انحراف، از حق دورتان کرده است! همانا بیمتان مى دهم که بر کناره این نهر بى جان بیافتید، بى آن که از پروردگارتان دلیلى روشن و حجّتى آشکار داشته باشید...». خطیبِ [[خوارج]] گفت: اى على! ما یکپارچه به تو اعلان جنگ مى کنیم، که همانا خداوند، خیانت پیشگان را دوست نمى دارد. على(علیه السلام) فرمود: «آن چنان تندبادى شما را فراگیرد که از شما [جز ده تن] هیچ کس باقى نمانَد!...».<ref>الأخبار الموفّقیات، ص ۳۲۵ ح ۱۸۱.</ref>
-[[محمد طبری|طبری]] در تاریخ خود می نویسد: آن گاه على(علیه السلام)، پرچم اَمان را به دست [[ابو ایوب انصاری|ابو ایوب انصاری]] داد و فرمود: هر یک از شما که دست به قتل نزده و متعرّضِ [افراد بی گناه] نشده باشد اگر زیر این پرچم آید، در امان است؛ و هر که از شما به [[کوفه]] یا [[مدائن]] روان شود و از این جماعت جدا گردد نیز در امان است... و ما را نیازى به ریختن خون شما نیست. آن گاه فَروَة بن نوفل اشجعى گفت: به خدا سوگند، نمى دانم چرا با على مى جنگیم. جز این نمى اندیشم که بازگردم تا در جنگ با او یا دنباله روى از وى، بصیرت یابم. سپس با پانصد سوار به علی(علیه السلام) پیوست و جماعتى دیگر هم برون آمده، و به کوفه رهسپار شدند. و نزدیک به یکصد تن دیگر هم به على(علیه السلام) پیوستند آن گاه خوارج، به سوى یارانِ امام علی(علیه السلام) تیر انداختند... .<ref>تاریخ الطبری، ج ۵، ص ۸۶؛ الکامل فی التاریخ، ج ۲، ص ۴۰۵؛ أنساب الأشراف، ج ۳، ص ۱۴۶؛ الإمامة والسیاسة، ج ۱، ص ۱۶۹.</ref>
+[[محمد بن جریر طبری|طبری]] در تاریخ خود می نویسد: آن گاه على(علیه السلام)، پرچم اَمان را به دست [[ابو ایوب انصاری|ابو ایوب انصاری]] داد و فرمود: هر یک از شما که دست به قتل نزده و متعرّضِ [افراد بی گناه] نشده باشد اگر زیر این پرچم آید، در امان است؛ و هر که از شما به [[کوفه]] یا [[مدائن]] روان شود و از این جماعت جدا گردد نیز در امان است... و ما را نیازى به ریختن خون شما نیست. آن گاه فَروَة بن نوفل اشجعى گفت: به خدا سوگند، نمى دانم چرا با على مى جنگیم. جز این نمى اندیشم که بازگردم تا در جنگ با او یا دنباله روى از وى، بصیرت یابم. سپس با پانصد سوار به علی(علیه السلام) پیوست و جماعتى دیگر هم برون آمده، و به کوفه رهسپار شدند. و نزدیک به یکصد تن دیگر هم به على(علیه السلام) پیوستند آن گاه خوارج، به سوى یارانِ امام علی(علیه السلام) تیر انداختند... .<ref>تاریخ طبری، ج ۵، ص ۸۶؛ الکامل فی التاریخ، ج ۲، ص ۴۰۵؛ أنساب الأشراف، ج ۳، ص ۱۴۶؛ الإمامة والسیاسة، ج ۱، ص ۱۶۹.</ref>
 و بعد از آن که امام از هدایت باقیمانده آن گروه لجوج و خشک و نادان مأیوس شد، چاره اى جز جنگ نمى دید؛ امّا در عین حال فرمود: «تا آنها آغاز به جنگ نکنند شما آغاز نکنید»؛ او مى خواست هرگز آغازگر جنگ نباشد. سرانجام «خوارج» حمله را شروع کردند که با عکس العمل شدید و دفاع کوبنده لشکر امام روبه رو شدند. در مدّت کوتاهى تمام چهار هزار نفر ـ جز نه نفر که فرار نمودند ـ کشته شدند و از سپاه امام بیش از نه نفر کشته نشدند و صدق کلام آن حضرت که قبلا فرموده بود: «از این مهلکه از آن ها ده نفر رهایى نمى یابند و از شما هم ده نفر کشته نمى شوند»<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵۹.</ref> آشکار شد. از جمله فراریان خوارج، [[ابن ملجم مرادی|عبدالرحمن بن ملجم]] از قبیله مراد بود که به [[مکه|مکه]] گریخت.
@@ سطر ۳۷: / سطر ۳۷: @@
 باز شخص دیگرى آمد و گفت: اى امیر مؤمنان! آنان از پل عبور کردند. على(علیه السلام) فرمود: «نه! عبور نکرده اند». گفت: به خدا سوگند، نزدت نیامدم، مگر آن گاه که پرچم ها و بارها یشان را در آن سو دیدم. امیر مومنان على(علیه السلام) فرمود: «به خدا سوگند، آنان از نهر عبور نکرده اند و هرگز عبور نخواهند کرد و این سوى آب، هلاک خواهند گشت. سوگند به آن که دانه را شکافید و جنبنده را آفرید، ایشان هرگز به اَثْلاث و قصر بَوازن نخواهند رسید، جز آن که خداوند، آنان را بکشد. و هر که دروغ ببندد، ناکام است!»...
-آن گاه علی(علیه السلام) حرکت کرد و من هم با وى حرکت کردم... چون به نزدیک خوارج رسیدیم و پرچم ها و بارها را، چنان که علی(علیه السلام) فرموده بود یافتم، على(علیه السلام) پشت گردنم را گرفت و مرا مقدارى پیش راند آن گاه فرمود: «اى برادر اَزدى! آیا حقیقت برایت روشن شد؟». گفتم: آرى، اى امیر مؤمنان! علی(علیه السلام) فرمود: «پس این تو و این دشمنت...».<ref>الإرشاد، ج ۱، ص ۳۱۷؛ إعلام الورى، ج ۱، ص ۳۳۹؛ الکافی، ج ۱، ص ۳۴۵، ح ۲؛ المناقب لابن شهر آشوب، ج ۲، ص ۲۶۸؛ الکامل فی التاریخ، ج ۲ ص ۴۰۵؛ نهج البلاغه، خطبه ۵۹؛ کشف الغمّة، ج ۱، ص ۲۶۷؛ المناقب لابن شهر آشوب، ج ۲، ص ۲۶۳.</ref>
+آن گاه علی(علیه السلام) حرکت کرد و من هم با وى حرکت کردم... چون به نزدیک خوارج رسیدیم و پرچم ها و بارها را، چنان که علی(علیه السلام) فرموده بود یافتم، على(علیه السلام) پشت گردنم را گرفت و مرا مقدارى پیش راند آن گاه فرمود: «اى برادر اَزدى! آیا حقیقت برایت روشن شد؟». گفتم: آرى، اى امیر مؤمنان! علی(علیه السلام) فرمود: «پس این تو و این دشمنت...».<ref>الإرشاد، ج ۱، ص ۳۱۷؛ إعلام الورى، ج ۱، ص ۳۳۹؛ الکافی، ج ۱، ص ۳۴۵، ح ۲؛ المناقب لابن شهر آشوب، ج ۲، ص ۲۶۸؛ الکامل فی التاریخ، ج ۲ ص ۴۰۵؛ نهج البلاغه، خطبه ۵۹؛ کشف الغمّة، ج ۱، ص ۲۶۷.</ref>
 ب. در کتاب مسند [[احمد بن حنبل|ابن حنبل]] و دیگر کتب روایی و تاریخی [[اهل سنت]] آمده است: آن گاه که خوارج نهروان کشته شدند، گویا افراد از کشتن خوارج، اضطرابى در جان خویش احساس مى کردند. على(علیه السلام) فرمود: «اى مردم! همانا [[پیامبر خدا]](صلی الله علیه و آله) با ما درباره اقوامى سخن گفت که از دین بیرون مى روند، همانند تیرى که از هدف بیرون رود و هرگز به آن باز نمى گردند ([[مارقین]])... و نشانِ آن، این است که در میان آنان، مردى است سیاه با دستى ناقص که یکى از دستانش همانند پستان زن است؛ برآمدگىِ دستش به برآمدگى پستان زن شباهت دارد و پیرامونش هفت موى رُسته است. پس او را بجویید، که همانا من یقین دارم وى در میان ایشان است».
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۷: @@
 <references />
 ==منابع==
 *"ماجرای جنگ نهروان"، [https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=42&lid=0&catid=27643&mid=321481#15486801 پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مکارم شیرازی].
 *[[دانشنامه امیرالمومنین علیه السلام (کتاب)|دانشنامه امیرالمؤمنین]]، محمد محمدی ری شهری، ج۶ ص ۴۷۳-۴۸۹.
 ==مطالب مرتبط==
 *[[خوارج]]
 *[[مارقین]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{ضعیف}}
 پس از آن كه [[امام علی]] عليه السلام در اواخر صفر سال 38 از صفين به [[كوفه]] مراجعت فرمود تا روز [[شهادت]] آن حضرت مدت دو سال و چند ماه فاصله بود ولى اين مدت كوتاه به قدرى در آزردگى خاطر مبارك على عليه السلام مؤثر واقع شد كه شرح آن قابل تقرير نمي باشد، شكست هاى پى در پى از همه طرف روح آن بزرگوار را آزرده و قلبش را رنجه كرد.
@@ سطر ۱۱۶: / سطر ۱۱۶: @@
 [[رده:جنگ های امام علی علیه السلام]]
-[[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]
+[[رده: مقاله های مهم]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۲۴
سطر ۱۱۶:		سطر ۱۱۶:

	[[رده:جنگ های امام علی علیه السلام]]		[[رده:جنگ های امام علی علیه السلام]]
		+	[[رده:مقاله های مرتبط به دانشنامه]]