جنگ ذات الصواری - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

مهدی موسوی در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۸

2022-05-28T08:18:21Z

مهدی موسوی در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۱

2022-05-14T10:01:01Z

نمایش تغییرات

Zamani در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۴۵

2020-06-21T05:45:18Z

مرضیه الله وکیل جزی در ‏۲۶ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۷:۰۱

2014-01-26T07:01:22Z

بهرامی: درست کردن پانویس ها

2013-12-30T06:31:07Z

درست کردن پانویس ها

بهرامی: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} ذات‌ ال...' ایجاد کرد

2013-12-14T10:30:47Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|دانشنامه جهان اسلام}} {{الگو:نیازمند ویرایش فنی}} ذات‌ ال...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}
{{الگو:نیازمند ویرایش فنی}}

ذات‌ الصَوارى (يا ذوالصوارى) ، نخستين نبرد بزرگ دريايى مسلمانان و روميان در سال 31 يا 34. صَوارى جمع صاريه به معناى دكل است. گفته شده است كه سبب نام‌ گذارى اين جنگ به ذات‌الصوارى (مسعودى، ص 158؛ ابن‌خلدون، ج 2، ص 575)، ذوالصوارى (ابن‌عبدالحكم، ص 299، 320؛ كندى، ص 36) و الصوارى (رجوع کنید به خليفة بن خياط، ص 98؛ طبرى، ج 4، ص 288) آن است كه در اين جنگ، كشتيهاى جنگى بسيارى به كار گرفته شد كه داراى دكل بود (كندى، ص 36ـ37؛ مسعودى، همانجا؛ نيز رجوع کنید به حتّى، ص200، پانويس 6). بنابر رواياتى نيز ذات‌الصوارى نام محل جنگ بوده است (ابن‌عبدالحكم، ص 321؛ طبرى، ج 4، ص 291ـ292؛ ابن‌خلدون، همانجا). به روايت ابن‌اعثم كوفى (ج 2، ص 355)، مسلمانان مصر و شام با كشتيهاى خود از ساحل بندر عكّا حركت كردند. مورخان در ذكر مكان جنگ اختلاف دارند؛ به روايتى (ابن‌عبدالحكم، همانجا؛ ابن‌تغرى بردى، ج 1، ص80)، اين جنگ در دريا و نزديك سواحل اسكندريه روى داده است. برخى محققان معاصر، محل جنگ را نزديك فينيكس (فينيكى امروز در تركيه) در ساحل ليكيه در جنوب آناطولى دانسته‌اند (حتّى، ص200؛ د.اسلام، چاپ دوم، ذيل مادّه). تاريخ وقوع جنگ را واقِدى سال 31 و ابومَعْشَر سال 34 ذكر كرده (طبرى، ج 4، ص 288)، كه ظاهرآ روايت دوم صحيح است (رجوع کنید به ادامۀ مقاله).

زمينه‌ها و علت وقوع جنگ: معاويه كه در زمان خلافت عمر فقط حاكم دمشق و اردن بود، در ابتداى خلافت عثمان رفته‌رفته حاكم تمام شام شد (طبرى، ج 4، ص 288ـ290؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 117). وى براى خود نيروى دريايى تشكيل داد و از عثمان اجازۀ حملۀ دريايى خواست، كه عثمان پذيرفت. معاويه دو جزيرۀ قبرس (قبرص) و رودس را به‌ترتيب، در سالهاى 28 و 53 فتح كرد (رجوع کنید به ابن‌اعثم، ج 2، ص 347ـ354؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 95، 493).

كنستانس دوم ، فرمانرواى روم‌شرقى (بيزانس)، كه از فتوحات مسلمانان در درياى مديترانه و سواحل افريقيه به تنگ آمده بود، با لشكرى عظيم از راه دريا به سوى سرزمين مسلمانان حركت كرد. گفته شده است كه از آغاز نبرد مسلمانان با روميان تا آن‌زمان، چنين نيرويى از روميان بسيج نشده بود. شمار كشتيهاى جنگى روميان را در اين نبرد از پانصد تا هزار كشتى نوشته‌اند (طبرى، ج 4، ص290؛ ابن‌حبيش، ج 1، ص 378؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 117ـ118؛ قس ابن‌اعثم كوفى، ج 2، ص 355). چون اين خبر به عثمان رسيد، به معاويه و عبداللّه‌بن سعدبن ابي‌سَرح، حاكم مصر (25ـ35)، دستور داد تا از طريق دريا با سپاه شام و مصر به مقابله دشمن بروند، همچنين به عمروبن عاص دستور داد تا با مال و سلاح به عبداللّه كمك كند (ابن‌اعثم، ج 2، ص 354ـ355).

در اين جنگ، [[معاويه]] با همدستى ناوگان عبداللّه‌بن سعد به مقابله با دشمن برآمد (طبرى، ج 4، ص290). مجموع كشتيهاى جنگى مسلمانان را از دويست تا پانصد نوشته‌اند (ابن‌اعثم كوفى؛ كندى، همانجاها؛ ابن‌تغرى بردى، ج 1، ص80). برخى از قبطيان نيز همراه مسلمانان در اين جنگ شركت داشتند (طبرى، ج 4، ص 291). هنگام رويارويى مسلمانان و روميان، وزش باد مخالفى كه سه روز به طول انجاميد سبب شد تا دو طرف لنگر بيندازند و تا آرام شدن دريا صبر كنند (بلعمى؛ ابن‌حبيش، همانجاها؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 118). پس از آن، مسلمانان براى روميان پيغام فرستادند كه يك شب ميان دو طرف امان باشد و روميان پذيرفتند. مسلمانان آن شب را تا صبح به نماز و دعا و خواندن قرآن گذراندند و روميان نيز به نواختن ناقوس (ابن‌حبيش؛ ابن‌اثير، همانجاها) و چنگ و طنبور پرداختند و در بوقها مي‌دميدند و شراب مي‌نوشيدند (ابن‌اعثم كوفى، ج 2، ص 355). روز بعد، معاويه و ابن‌ابي‌سرح كسى را نزد كنستانس فرستادند و پيشنهاد كردند جنگ در خشكى باشد، اما روميان نپذيرفتند و خواهان نبرد در دريا بودند (همانجا؛ طبرى، ج 4، ص290). نقل است كه كشتيهاى روميان حامل شيشه‌هاى نفت و وسايل آتش‌زنه بود (ابن‌اعثم، همانجا). جنگ با پرتاب تير و سنگ آغاز شد و به‌تدريج شدت يافت. بنابر گزارش مورخان مسلمان، مسلمانان با روشى خاص هر كشتى خود را به يك كشتى رومى مي‌بستند و به جنگ تن به تن مي‌پرداختند (ابن‌عبدالحكم، ص 322؛ طبرى، ج 4، ص290). تعداد كشته‌هاى دو طرف بسيار زياد بود، آب اجساد را به ساحل آورد و تلى از اجساد به‌وجود آمد، آب دريا نيز رنگ خون گرفت (طبرى، ج 4، ص290ـ291؛ ابن‌حبيش؛ ابن‌اثير، همانجاها). در اين جنگ، كنستانس زخمهايى برداشت كه تا مدتها درمان نشد؛ ازاين‌رو، و نيز به‌سبب كثرت كشتگان و زخميان، قسطنطين هزيمت يافت و روانۀ صقليه گرديد و از روميان جز اندكى نجات نيافتند و مسلمانان پيروز شدند (طبرى، ج 4، ص 292؛ مسعودى، ص 158؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 118؛ ابن‌كثير، ج 7، ص 164).

اين جنگ، كه در آن نيروى دريايى روم (بيزانس) به‌كلى درهم شكست، چندان اهميت داشت كه فيليپ حِتّى، مورخ معاصر عرب، آن را با نبرد يَرموك مقايسه كرده است. بااين‌حال، مسلمانان از اين پيروزى بهره نگرفتند و حمله را تا قسطنطنيه ادامه ندادند؛ شايد به‌سبب آشوبهاى داخلى مسلمانان و قتل عثمان در سال 35 (حتّى، ص 201) زيرا بنابر روايتى كه طبرى نقل كرده، هم‌زمان با اين جنگ، شورشهايى بر ضد عثمان آغاز شد و حتى افرادى از سپاهيان ابن‌ابي‌سرح در جنگ ذات‌الصوارى، در ميان همراهان خود به تبليغ بر ضد عثمان مي‌پرداختند (رجوع کنید به طبرى، ج 4، ص 292). اگر اين روايت درست باشد، جنگ ذات‌الصوارى بايد نزديك به زمان قتل عثمان رخ داده باشد كه در اين صورت، روايت ابومعشر دربارۀ تاريخ اين جنگ، يعنى سال 34، مرجّح مي‌نمايد.

== منابع ==
*دانشنامه جهان اسلام، ذیل مدخل ''جنگ ذات الصواری'' از على جليلى، در دسترس در پایگاه دانشنامه جهان اسلام
[[رده:جنگ های صدر اسلام]]

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 جنگ «ذات‌ الصَوارى» (یا ذوالصوارى)، نخستین نبرد بزرگ دریایى مسلمانان و رومیان در سال ۳۱ یا ۳۴ هجری است. نیروى دریایى روم (بیزانس) در این جنگ به‌ کلى درهم شکست.
-== مکان و زمان وقوع جنگ ==
+==مکان و زمان وقوع جنگ==
 صَوارى جمع صاریه به معناى دکل است. گفته شده است که سبب نام‌گذارى این جنگ به ذات‌الصوارى<ref>مسعودى، ص۱۵۸؛ ابن‌خلدون، ج۲، ص۵۷۵.</ref> و ذوالصوارى،<ref>ابن‌عبدالحکم، ص۲۹۹، ۳۲۰؛ کندى، ص۳۶.</ref> آن است که در این جنگ، کشتی هاى جنگى بسیارى بکار گرفته شد که داراى دکل بود.<ref>کندى، ص۳۶ـ۳۷؛ مسعودى، همانجا؛ نیز رجوع کنید به حتى، ص۲۰۰، پانویس ۶.</ref> بنابر روایاتى نیز ذات‌الصوارى نام محل جنگ بوده است.<ref>ابن‌عبدالحکم، ص۳۲۱؛ طبرى، ج۴، ص۲۹۱ـ۲۹۲؛ ابن‌خلدون، همانجا.</ref>
 به روایت [[ابن اعثم کوفی|ابن‌اعثم کوفى]]،<ref>ج۲، ص۳۵۵.</ref> مسلمانان [[مصر]] و [[شام]] با کشتی هاى خود از ساحل بندر عکا حرکت کردند. مورخان در ذکر مکان جنگ اختلاف دارند؛ به روایتى،<ref>ابن‌عبدالحکم، همانجا؛ ابن‌تغرى بردى، ج۱، ص۸۰.</ref> این جنگ در دریا و نزدیک سواحل اسکندریه روى داده است. برخى محققان معاصر، محل جنگ را نزدیک فینیکس<ref>فینیکى امروز در ترکیه.</ref> در ساحل لیکیه در جنوب آناطولى دانسته‌اند.<ref>حتى، ص۲۰۰؛ د.اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه.</ref>
-تاریخ وقوع جنگ را [[واقدی]] سال ۳۱ و ابومَعْشَر سال ۳۴ ذکر کرده،<ref>طبرى، ج۴، ص۲۸۸.</ref> که ظاهراً روایت دوم صحیح است. زیرا بنابر روایتى که [[محمد طبری|طبری]] نقل کرده، هم‌زمان با این جنگ شورشهایى بر ضد [[عثمان بن عفان|عثمان]] آغاز شد و حتى افرادى از سپاهیان عبدالله ابن‌ ابی‌ سرح در جنگ ذات‌الصوارى، در میان همراهان خود به تبلیغ بر ضد عثمان می‌پرداختند.<ref>رجوع کنید به طبرى، ج۴، ص۲۹۲.</ref> اگر این روایت درست باشد، جنگ ذات‌الصوارى باید نزدیک به زمان قتل عثمان رخ داده باشد که در این صورت، روایت ابومعشر درباره تاریخ این جنگ یعنى سال ۳۴ هجری مرجّح می‌نماید.
+تاریخ وقوع جنگ را [[محمد بن عمر واقدی|واقدی]] سال ۳۱ و ابومَعْشَر سال ۳۴ ذکر کرده،<ref>طبرى، ج۴، ص۲۸۸.</ref> که ظاهراً روایت دوم صحیح است. زیرا بنابر روایتى که [[محمد بن جریر طبری|طبری]] نقل کرده، هم‌زمان با این جنگ شورشهایى بر ضد [[عثمان بن عفان|عثمان]] آغاز شد و حتى افرادى از سپاهیان عبدالله ابن‌ ابی‌ سرح در جنگ ذات‌الصوارى، در میان همراهان خود به تبلیغ بر ضد عثمان می‌پرداختند.<ref>رجوع کنید به طبرى، ج۴، ص۲۹۲.</ref> اگر این روایت درست باشد، جنگ ذات‌الصوارى باید نزدیک به زمان قتل عثمان رخ داده باشد که در این صورت، روایت ابومعشر درباره تاریخ این جنگ یعنى سال ۳۴ هجری مرجّح می‌نماید.
 ==زمینه‌های جنگ و سرانجام آن==

@@ سطر ۲۵: / سطر ۲۵: @@
 ==منابع==
-* دانشنامه جهان اسلام، ذیل مدخل ''جنگ ذات الصواری'' از على جليلى، در دسترس در  پایگاه دانشنامه جهان اسلام.
+* دانشنامه جهان اسلام، مدخل ''جنگ ذات الصواری'' از على جليلى.
 [[رده:جنگ های صدر اسلام]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[دانشنامه جهان اسلام]]}}
-ذات‌ الصَوارى (يا ذوالصوارى) ، نخستين نبرد بزرگ دريايى مسلمانان و روميان در سال 31 يا 34. صَوارى جمع صاريه به معناى دكل است. گفته شده است كه سبب نام‌ گذارى اين جنگ به ذات‌الصوارى <ref> (مسعودى، ص 158؛ ابن‌خلدون، ج 2، ص 575) </ref>، ذوالصوارى <ref> (ابن‌عبدالحكم، ص 299، 320؛ كندى، ص 36) </ref> و الصوارى <ref> (رجوع کنید به خليفة بن خياط، ص 98؛ طبرى، ج 4، ص 288) </ref> آن است كه در اين جنگ، كشتيهاى جنگى بسيارى به كار گرفته شد كه داراى دكل بود <ref> (كندى، ص 36ـ37؛ مسعودى، همانجا؛ نيز رجوع کنید به حتّى، ص200، پانويس 6) </ref>. بنابر رواياتى نيز ذات‌الصوارى نام محل جنگ بوده است <ref> (ابن‌عبدالحكم، ص 321؛ طبرى، ج 4، ص 291ـ292؛ ابن‌خلدون، همانجا) </ref>. به روايت ابن‌اعثم كوفى <ref> (ج 2، ص 355) </ref>، مسلمانان مصر و شام با كشتيهاى خود از ساحل بندر عكّا حركت كردند. مورخان در ذكر مكان جنگ اختلاف دارند؛ به روايتى <ref> (ابن‌عبدالحكم، همانجا؛ ابن‌تغرى بردى، ج 1، ص80) </ref>، اين جنگ در دريا و نزديك سواحل اسكندريه روى داده است. برخى محققان معاصر، محل جنگ را نزديك فينيكس <ref> (فينيكى امروز در تركيه) </ref> در ساحل ليكيه در جنوب آناطولى دانسته‌اند <ref> (حتّى، ص200؛ د.اسلام، چاپ دوم، ذيل مادّه) </ref>. تاريخ وقوع جنگ را واقِدى سال 31 و ابومَعْشَر سال 34 ذكر كرده <ref> (طبرى، ج 4، ص 288) </ref>، كه ظاهرآ روايت دوم صحيح است (رجوع کنید به ادامۀ مقاله).
+ذات‌ الصَوارى (يا ذوالصوارى)، نخستين نبرد بزرگ دريايى مسلمانان و روميان در سال 31 يا 34. صَوارى جمع صاريه به معناى دكل است. گفته شده است كه سبب نام‌گذارى اين جنگ به ذات‌الصوارى،<ref>مسعودى، ص158؛ ابن‌خلدون، ج2، ص575.</ref> ذوالصوارى <ref>ابن‌عبدالحكم، ص299، 320؛ كندى، ص36.</ref> والصوارى <ref>رجوع کنید به خليفة بن خياط، ص98؛ طبرى، ج4، ص288.</ref> آن است كه در اين جنگ، كشتي هاى جنگى بسيارى بكار گرفته شد كه داراى دكل بود.<ref>كندى، ص36ـ37؛ مسعودى، همانجا؛ نيز رجوع کنید به حتى، ص200، پانويس 6.</ref> بنابر رواياتى نيز ذات‌الصوارى نام محل جنگ بوده است.<ref>ابن‌عبدالحكم، ص321؛ طبرى، ج4، ص291ـ292؛ ابن‌خلدون، همانجا.</ref>
-زمينه‌ها و علت وقوع جنگ: معاويه كه در زمان خلافت عمر فقط حاكم دمشق و اردن بود، در ابتداى خلافت عثمان رفته‌رفته حاكم تمام شام شد <ref> (طبرى، ج 4، ص 288ـ290؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 117) </ref>. وى براى خود نيروى دريايى تشكيل داد و از عثمان اجازۀ حملۀ دريايى خواست، كه عثمان پذيرفت. معاويه دو جزيرۀ قبرس (قبرص) و رودس را به‌ترتيب، در سالهاى 28 و 53 فتح كرد <ref> (رجوع کنید به ابن‌اعثم، ج 2، ص 347ـ354؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 95، 493) </ref>.
+به روايت ابن‌اعثم كوفى،<ref>ج2، ص355.</ref> مسلمانان [[مصر]] و شام با كشتي هاى خود از ساحل بندر عكّا حركت كردند. مورخان در ذكر مكان جنگ اختلاف دارند؛ به روايتى،<ref>ابن‌عبدالحكم، همانجا؛ ابن‌تغرى بردى، ج1، ص80.</ref> اين جنگ در دريا و نزديك سواحل اسكندريه روى داده است. برخى محققان معاصر، محل جنگ را نزديك فينيكس <ref>فينيكى امروز در تركيه.</ref> در ساحل ليكيه در جنوب آناطولى دانسته‌اند.<ref>حتى، ص200؛ د.اسلام، چاپ دوم، ذيل مادّه.</ref> تاريخ وقوع جنگ را واقِدى سال 31 و ابومَعْشَر سال 34 ذكر كرده،<ref>طبرى، ج4، ص288.</ref> كه ظاهراً روايت دوم صحيح است. (رجوع کنید به ادامه مقاله)
-كنستانس دوم ، فرمانرواى روم‌شرقى (بيزانس)، كه از فتوحات مسلمانان در درياى مديترانه و سواحل افريقيه به تنگ آمده بود، با لشكرى عظيم از راه دريا به سوى سرزمين مسلمانان حركت كرد. گفته شده است كه از آغاز نبرد مسلمانان با روميان تا آن‌زمان، چنين نيرويى از روميان بسيج نشده بود. شمار كشتيهاى جنگى روميان را در اين نبرد از پانصد تا هزار كشتى نوشته‌اند <ref> (طبرى، ج 4، ص290؛ ابن‌حبيش، ج 1، ص 378؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 117ـ118؛ قس ابن‌اعثم كوفى، ج 2، ص 355) </ref>. چون اين خبر به عثمان رسيد، به معاويه و عبداللّه‌بن سعدبن ابي‌سَرح، حاكم مصر <ref> (25ـ35) </ref>، دستور داد تا از طريق دريا با سپاه شّام و مصر به مقابله دشمن بروند، همچنين به عمروبن عاص دستور داد تا با مال و سلاح به عبداللّه كمك كند <ref> (ابن‌اعثم، ج 2، ص 354ـ355) </ref>.
+==زمينه‌ها و علت وقوع جنگ==
-در اين جنگ، [[معاويه]] با همدستى ناوگان عبداللّه‌بن سعد به مقابله با دشمن برآمد <ref> (طبرى، ج 4، ص290) </ref>. مجموع كشتيهاى جنگى مسلمانان را از دويست تا پانصد نوشته‌اند <ref> (ابن‌اعثم كوفى؛ كندى، همانجاها؛ ابن‌تغرى بردى، ج 1، ص80) </ref>. برخى از قبطيان نيز همراه مسلمانان در اين جنگ شركت داشتند <ref> (طبرى، ج 4، ص 291) </ref>. هنگام رويارويى مسلمانان و روميان، وزش باد مخالفى كه سه روز به طول انجاميد سبب شد تا دو طرف لنگر بيندازند و تا آرام شدن دريا صبر كنند <ref> (بلعمى؛ ابن‌حبيش، همانجاها؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 118) </ref>. پس از آن، مسلمانان براى روميان پيغام فرستادند كه يك شب ميان دو طرف امان باشد و روميان پذيرفتند. مسلمانان آن شب را تا صبح به نماز و دعا و خواندن قرآن گذراندند و روميان نيز به نواختن ناقوس <ref> (ابن‌حبيش؛ ابن‌اثير، همانجاها) </ref> و چنگ و طنبور پرداختند و در بوقها مي‌دميدند و شراب مي‌نوشيدند <ref> (ابن‌اعثم كوفى، ج 2، ص 355) </ref>. روز بعد، معاويه و ابن‌ابي‌سرح كسى را نزد كنستانس فرستادند و پيشنهاد كردند جنگ در خشكى باشد، اما روميان نپذيرفتند و خواهان نبرد در دريا بودند <ref> (همانجا؛ طبرى، ج 4، ص290) </ref>. نقل است كه كشتيهاى روميان حامل شيشه‌هاى نفت و وسايل آتش‌زنه بود <ref> (ابن‌اعثم، همانجا) </ref>. جنگ با پرتاب تير و سنگ آغاز شد و به‌تدريج شدت يافت. بنابر گزارش مورخان مسلمان، مسلمانان با روشى خاص هر كشتى خود را به يك كشتى رومى مي‌بستند و به جنگ تن به تن مي‌پرداختند <ref> (ابن‌عبدالحكم، ص 322؛ طبرى، ج 4، ص290) </ref>. تعداد كشته‌هاى دو طرف بسيار زياد بود، آب اجساد را به ساحل آورد و تلى از اجساد به‌وجود آمد، آب دريا نيز رنگ خون گرفت <ref> (طبرى، ج 4، ص290ـ291؛ ابن‌حبيش؛ ابن‌اثير، همانجاها) </ref>. در اين جنگ، كنستانس زخمهايى برداشت كه تا مدتها درمان نشد؛ ازاين‌رو، و نيز به‌سبب كثرت كشتگان و زخميان، قسطنطين هزيمت يافت و روانۀ صقليه گرديد و از روميان جز اندكى نجات نيافتند و مسلمانان پيروز شدند <ref> (طبرى، ج 4، ص 292؛ مسعودى، ص 158؛ ابن‌اثير، ج 3، ص 118؛ ابن‌كثير، ج 7، ص 164) </ref>.
+معاويه كه در زمان خلافت عمر فقط حاكم [[دمشق]] و اردن بود، در ابتداى خلافت عثمان رفته‌رفته حاكم تمام شام شد.<ref>طبرى، ج4، ص288ـ290؛ ابن‌اثير، ج3، ص117.</ref> وى براى خود نيروى دريايى تشكيل داد و از عثمان اجازه حمله دريايى خواست كه عثمان پذيرفت. معاويه دو جزيره قبرس (قبرص) و رودس را به‌ ترتيب در سالهاى 28 و 53 فتح كرد.<ref>رجوع کنید به ابن‌اعثم، ج2، ص347ـ354؛ ابن‌اثير، ج3، ص95، 493.</ref>
-اين جنگ، كه در آن نيروى دريايى روم (بيزانس) به‌كلى درهم شكست، چندان اهميت داشت كه فيليپ حِتّى، مورخ معاصر عرب، آن را با نبرد يَرموك مقايسه كرده است. بااين‌حال، مسلمانان از اين پيروزى بهره نگرفتند و حمله را تا قسطنطنيه ادامه ندادند؛ شايد به‌سبب آشوبهاى داخلى مسلمانان و قتل عثمان در سال 35 <ref> (حتّى، ص 201) </ref> زيرا بنابر روايتى كه طبرى نقل كرده، هم‌زمان با اين جنگ، شورشهايى بر ضد عثمان آغاز شد و حتى افرادى از سپاهيان ابن‌ابي‌سرح در جنگ ذات‌الصوارى، در ميان همراهان خود به تبليغ بر ضد عثمان مي‌پرداختند <ref> (رجوع کنید به طبرى، ج 4، ص 292) </ref>. اگر اين روايت درست باشد، جنگ ذات‌الصوارى بايد نزديك به زمان قتل عثمان رخ داده باشد كه در اين صورت، روايت ابومعشر دربارۀ تاريخ اين جنگ، يعنى سال 34، مرجّح مي‌نمايد.
+كنستانس دوم، فرمانرواى روم‌شرقى (بيزانس) كه از فتوحات مسلمانان در درياى مديترانه و سواحل افريقيه به تنگ آمده بود با لشكرى عظيم از راه دريا به سوى سرزمين مسلمانان حركت كرد. گفته شده است كه از آغاز نبرد مسلمانان با روميان تا آن‌زمان، چنين نيرويى از روميان بسيج نشده بود. شمار كشتي هاى جنگى روميان را در اين نبرد از پانصد تا هزار كشتى نوشته‌اند.<ref>طبرى، ج4، ص290؛ ابن‌حبيش، ج1، ص378؛ ابن‌اثير، ج3، ص117ـ118؛ قس ابن‌ اعثم كوفى، ج2، ص355.</ref> چون اين خبر به عثمان رسيد به معاويه و عبداللّه‌ بن سعد بن ابي‌سَرح، حاكم مصر <ref>25ـ35.</ref> دستور داد تا از طريق دريا با سپاه شام و [[مصر]] به مقابله دشمن بروند، همچنين به عمرو بن عاص دستور داد تا با مال و سلاح به عبداللّه كمك كند.<ref>ابن‌اعثم، ج2، ص354ـ355.</ref>
 {{پانویس}}
 == منابع ==
-*دانشنامه جهان اسلام، ذیل مدخل ''جنگ ذات الصواری'' از على جليلى، در دسترس در  پایگاه دانشنامه جهان اسلام
+==منابع==
 [[رده:جنگ های صدر اسلام]]