جناح - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۰

2026-04-01T17:10:24Z

Mohammadi در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۹

2026-01-18T07:09:41Z

Mohammadi در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۸

2026-01-18T07:08:38Z

Mohammadi در ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۶

2026-01-18T07:06:27Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:47:04Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۶

2022-05-12T08:16:41Z

Aghajani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۷

2020-02-12T10:37:25Z

Aghajani در ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۳۶

2020-02-12T10:36:50Z

Zamani در ‏۲۷ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۰۶

2014-01-27T08:06:56Z

Zamani: صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|نثر طوبی: دائره المعارف لغات قرآن کریم}} (جناح) به فتح جیم ...' ایجاد کرد

2014-01-27T08:00:26Z

صفحه‌ای جدید حاوی '{{مدخل دائرة المعارف|نثر طوبی: دائره المعارف لغات قرآن کریم}} (جناح) به فتح جیم ...' ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{مدخل دائرة المعارف|[[نثر طوبی]]: دائره المعارف لغات قرآن کریم}}
(جناح) به فتح جیم بال مرغان و به ضم گناه

«واضمم الیک جناحک»(سوره قصص/آیه32) جناح کنایه از دست است یعنی دست بر قلب گذار تا دلت آرام گیرد و وحشت زائل شود. خطاب با حضرت موسی علیه السلام که وقتی معجزه از دست او صادر شود و او را از این وقعه ناگهانی وحشت گیرد دست بر سینه گذارد.

«و جاعل الملائکة رسلا اولی اجنحة مثنی و ثلاث و رباع»(سوره فاطر/آیه1) قرار دهنده است فرشتگان را پیک بالدار دو بال و سه بال و چهار بال. پیک خبر رسان است باید شتابان باشد فرشتگاه پیک خدایند و شتابان سوی پیغمبران می رسند و باز عروج می کنند گر چه جانب الهی از مکان منزه است و در روایات بیش از این عدد بال نیز آمده است چنانکه فرمود «یزید فی الخلق ما یشاء» مولوی گوید:

{{بیت|جان فشاند سوی بالا بالها|تن زند سوی زمین چنگالها}}

بال برای جان ثابت کرده باستعارت و جان را بملائکه تشبیه کرده است

«و ان جنحوا للسلم فاجنح لها»(سوره انفال/آیه62) اگر کفار آشتی خواستند تو نیز با آنها سازش نمای. در حکم شریعت اگر امام با کفار عهد بست و مصلحت چنان دید که سازش نماید جائز است، پس از بستن عهد شکستن جائز نیست مگر کفار خود خیانت کنند و پیمان بشکنند که در این صورت مسلمانان نیز مراعات قواعد عهد نخواهند کرد در عهد صلح شرط نیست کفار کتابی باشند بلکه با مشرکین نیز جایز است، اما در عهد ذمه شرط است کتابی باشند، فرق عهد صلح و عهد ذمه آن است که در عهد ذمه کفار از رعایای امام مسلمین می شوند و در عقد صلح خود مستقلند و سلطانی دارند جدا، علامه حلی در قواعد فرموده است اگر امام بداند مسلمانان حاجت بصلح دارند واجب است عقد صلح بندد و الا هر چه را اصلح داند عمل کند.(ج5 ص434)

(جناح) به ضم جیم همیشه با نفی استعمال شده است در قرآن مانند «لیس علیکم جناح» یا «لا جناح علیکم»

==منبع==
علامه شعرانی، نثر طوبی:دائره المعارف لغات قرآن کریم، ج1، ص139

[[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 '''«جَناح»''' به فتح «جیم» به معنای بال مرغان و به ضمّ «جیم» (جُناح) به معنای [[گناه]] می باشد که به هر دو صورت در [[قرآن|قرآن کریم]] استعمال شده است.
-- {{متن قرآن|«...وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ...}}<ref>[[آیه 32 سوره قصص|سوره قصص،آیه ۳۲.]]</ref>؛...برای ترسی که دچارش شده ای دو دستت را بر سینه بگذار...».
+- «{{متن قرآن|... وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ ...}}<ref>[[آیه 32 سوره قصص|سوره قصص، آیه ۳۲.]]</ref>؛ ... برای ترسی که دچارش شده ای دو دستت را بر سینه بگذار ...».
 جَناح کنایه از دست است یعنی دست بر قلب گذار تا دلت آرام گیرد و وحشت زائل شود. خطاب با [[حضرت موسی]] علیه السلام که وقتی [[معجزه]] از دست او صادر شود و او را از این وقعه ناگهانی وحشت گیرد دست بر سینه گذارد.
-- {{متن قرآن|«...جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ...}}<ref>[[آیه 1 سوره فاطر|سوره فاطر،آیه ۱.]]</ref>؛...قرار دهنده است [[فرشتگان]] را پیک بالدار دو بال و سه بال و چهار بال...».
+- «{{متن قرآن|... جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ...}}<ref>[[آیه 1 سوره فاطر|سوره فاطر، آیه ۱.]]</ref>؛ ... قرار دهنده است [[فرشتگان]] را پیک بالدار دو بال و سه بال و چهار بال ...».
-پیک خبر رسان است، باید شتابان باشد. فرشتگان پیک خدایند و شتابان سوی پیغمبران می رسند و باز عروج می کنند گر چه جانب الهی از مکان منزه است و در روایات بیش از این عدد بال نیز آمده است چنانکه در ادامه آیه فرمود: {{متن قرآن|«...يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ مَا يَشَاءُ...»}}<ref>[[آیه 1 سوره فاطر|همان.]]</ref>.
+پیک خبر رسان است، باید شتابان باشد. فرشتگان پیک خدایند و شتابان سوی پیغمبران می رسند و باز عروج می کنند گر چه جانب الهی از مکان منزه است و در روایات بیش از این عدد بال نیز آمده است چنانکه در ادامه آیه فرمود: {{متن قرآن|«... يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ مَا يَشَاءُ ...»}}<ref>همان</ref>.
-- {{متن قرآن|«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا...}}<ref>[[آیه 61 سوره انفال|سوره انفال،آیه ۶۱.]]</ref>؛اگر کفار آشتی خواستند تو نیز با آنها سازش نمای...».
+- «{{متن قرآن|وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا ...}}<ref>[[آیه 61 سوره انفال|سوره انفال،آیه ۶۱.]]</ref>؛ اگر کفار آشتی خواستند تو نیز با آنها سازش نمای ...».
 در حکم [[شریعت]] اگر امام با کفار عهد بست و مصلحت چنان دید که سازش نماید جائز است، پس از بستن عهد شکستن جائز نیست مگر کفار خود خیانت کنند و پیمان بشکنند که در این صورت مسلمانان نیز مراعات قواعد عهد نخواهند کرد. در عهد صلح شرط نیست کفار کتابی باشند، بلکه با مشرکین نیز جایز است، اما در عهد ذمه شرط است کتابی باشند. فرق عهد صلح و عهد ذمه آن است که در عهد ذمه کفار از رعایای امام مسلمین می شوند و در عقد صلح خود مستقلند و سلطانی دارند جدا، [[علامه حلی]] در [[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعد]] فرموده است اگر امام بداند مسلمانان حاجت بصلح دارند واجب است عقد صلح بندد و الا هر چه را اصلح داند عمل کند.
-'''«جُناح»''' به ضمّ جیم، در [[قرآن]] همیشه با نفی استعمال شده است، مانند{{متن قرآن|«لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ...»}}<ref>[[آیه 198 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۹۸.]]</ref>، یا {{متن قرآن|«لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ...»}}<ref>[[آیه 236 سوره بقره|همان ،آیه ۲۳۶.]]</ref>.
+'''«جُناح»''' به ضمّ جیم، در [[قرآن]] همیشه با نفی استعمال شده است، مانند{{متن قرآن|«لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ ...»}}<ref>[[آیه 198 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۹۸.]]</ref>، یا {{متن قرآن|«لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ ...»}}<ref>[[آیه 236 سوره بقره|همان، آیه ۲۳۶.]]</ref>.
 ==منابع==

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 در حکم [[شریعت]] اگر امام با کفار عهد بست و مصلحت چنان دید که سازش نماید جائز است، پس از بستن عهد شکستن جائز نیست مگر کفار خود خیانت کنند و پیمان بشکنند که در این صورت مسلمانان نیز مراعات قواعد عهد نخواهند کرد. در عهد صلح شرط نیست کفار کتابی باشند، بلکه با مشرکین نیز جایز است، اما در عهد ذمه شرط است کتابی باشند. فرق عهد صلح و عهد ذمه آن است که در عهد ذمه کفار از رعایای امام مسلمین می شوند و در عقد صلح خود مستقلند و سلطانی دارند جدا، [[علامه حلی]] در [[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعد]] فرموده است اگر امام بداند مسلمانان حاجت بصلح دارند واجب است عقد صلح بندد و الا هر چه را اصلح داند عمل کند.
-'''«جُناح»''' به ضمّ جیم، در [[قرآن]] همیشه با نفی استعمال شده است، مانند{{متن قرآن|«لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ...»}}<ref>[[آیه 198 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۹۸.]]</ref>، یا {{متن قرآن|«لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ...»}}<ref>[[آیه 236 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۲۳۶.]]</ref>.
+'''«جُناح»''' به ضمّ جیم، در [[قرآن]] همیشه با نفی استعمال شده است، مانند{{متن قرآن|«لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ...»}}<ref>[[آیه 198 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۹۸.]]</ref>، یا {{متن قرآن|«لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ...»}}<ref>[[آیه 236 سوره بقره|همان ،آیه ۲۳۶.]]</ref>.
 ==منابع==

@@ سطر ۸: / سطر ۸: @@
 - {{متن قرآن|«...جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ...}}<ref>[[آیه 1 سوره فاطر|سوره فاطر،آیه ۱.]]</ref>؛...قرار دهنده است [[فرشتگان]] را پیک بالدار دو بال و سه بال و چهار بال...».
-پیک خبر رسان است، باید شتابان باشد. فرشتگان پیک خدایند و شتابان سوی پیغمبران می رسند و باز عروج می کنند گر چه جانب الهی از مکان منزه است و در روایات بیش از این عدد بال نیز آمده است چنانکه در ادامه آیه فرمود: {{متن قرآن|«یَزیدُ فی الخلق ما یَشاء»}}.
+پیک خبر رسان است، باید شتابان باشد. فرشتگان پیک خدایند و شتابان سوی پیغمبران می رسند و باز عروج می کنند گر چه جانب الهی از مکان منزه است و در روایات بیش از این عدد بال نیز آمده است چنانکه در ادامه آیه فرمود: {{متن قرآن|«...يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ مَا يَشَاءُ...»}}<ref>[[آیه 1 سوره فاطر|همان.]]</ref>.
 - {{متن قرآن|«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا...}}<ref>[[آیه 61 سوره انفال|سوره انفال،آیه ۶۱.]]</ref>؛اگر کفار آشتی خواستند تو نیز با آنها سازش نمای...».

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 '''«جَناح»''' به فتح «جیم» به معنای بال مرغان و به ضمّ «جیم» (جُناح) به معنای [[گناه]] می باشد که به هر دو صورت در [[قرآن|قرآن کریم]] استعمال شده است.
-- {{متن قرآن|«وَاضْمُمْ إِلَیک جَنَاحَک»}} ([[سوره قصص]]/آیه۳۲) برای ترسی که دچارش شده ای دو دستت را بر سینه بگذار.
+- {{متن قرآن|«...وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ...}}<ref>[[آیه 32 سوره قصص|سوره قصص،آیه ۳۲.]]</ref>؛...برای ترسی که دچارش شده ای دو دستت را بر سینه بگذار...».
 جَناح کنایه از دست است یعنی دست بر قلب گذار تا دلت آرام گیرد و وحشت زائل شود. خطاب با [[حضرت موسی]] علیه السلام که وقتی [[معجزه]] از دست او صادر شود و او را از این وقعه ناگهانی وحشت گیرد دست بر سینه گذارد.
-- {{متن قرآن|«جَاعِلِ الْمَلَائِکةِ رُسُلًا أُولِی أَجْنِحَةٍ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ»}} ([[سوره فاطر]]/آیه۱) قرار دهنده است [[فرشتگان]] را پیک بالدار دو بال و سه بال و چهار بال.
+- {{متن قرآن|«...جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ...}}<ref>[[آیه 1 سوره فاطر|سوره فاطر،آیه ۱.]]</ref>؛...قرار دهنده است [[فرشتگان]] را پیک بالدار دو بال و سه بال و چهار بال...».
 پیک خبر رسان است، باید شتابان باشد. فرشتگان پیک خدایند و شتابان سوی پیغمبران می رسند و باز عروج می کنند گر چه جانب الهی از مکان منزه است و در روایات بیش از این عدد بال نیز آمده است چنانکه در ادامه آیه فرمود: {{متن قرآن|«یَزیدُ فی الخلق ما یَشاء»}}.
-- {{متن قرآن|«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا»}} ([[سوره انفال]]/آیه۶۲) اگر کفار آشتی خواستند تو نیز با آنها سازش نمای.
+- {{متن قرآن|«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا...}}<ref>[[آیه 61 سوره انفال|سوره انفال،آیه ۶۱.]]</ref>؛اگر کفار آشتی خواستند تو نیز با آنها سازش نمای...».
 در حکم [[شریعت]] اگر امام با کفار عهد بست و مصلحت چنان دید که سازش نماید جائز است، پس از بستن عهد شکستن جائز نیست مگر کفار خود خیانت کنند و پیمان بشکنند که در این صورت مسلمانان نیز مراعات قواعد عهد نخواهند کرد. در عهد صلح شرط نیست کفار کتابی باشند، بلکه با مشرکین نیز جایز است، اما در عهد ذمه شرط است کتابی باشند. فرق عهد صلح و عهد ذمه آن است که در عهد ذمه کفار از رعایای امام مسلمین می شوند و در عقد صلح خود مستقلند و سلطانی دارند جدا، [[علامه حلی]] در [[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعد]] فرموده است اگر امام بداند مسلمانان حاجت بصلح دارند واجب است عقد صلح بندد و الا هر چه را اصلح داند عمل کند.
-'''«جُناح»''' به ضمّ جیم، در [[قرآن]] همیشه با نفی استعمال شده است، مانند {{متن قرآن|«لیسَ علیکم جُناحٌ»}} ([[سوره بقره]]/آیه ۱۹۸) یا {{متن قرآن|«لا جُناحَ علیکم»}} (سوره بقره/آیه ۲۳۶).
+'''«جُناح»''' به ضمّ جیم، در [[قرآن]] همیشه با نفی استعمال شده است، مانند{{متن قرآن|«لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ...»}}<ref>[[آیه 198 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۱۹۸.]]</ref>، یا {{متن قرآن|«لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ...»}}<ref>[[آیه 236 سوره بقره|سوره بقره،آیه ۲۳۶.]]</ref>.
 ==منابع==

@@ سطر ۱۹: / سطر ۱۹: @@
 * [[نثر طوبی (کتاب)|نثر طوبی]]، علامه شعرانی، ج۱، ص۱۳۹.
+{{قرآن}}
 [[رده:واژگان قرآنی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{مدخل دائرة المعارف|[[نثر طوبی]]: دائره المعارف لغات قرآن کریم}}
-(جناح) به فتح جیم بال مرغان و به ضم گناه
+'''«جَناح»''' به فتح «جیم» به معنای بال مرغان و به ضمّ «جیم» (جُناح) به معنای [[گناه]] می باشد که به هر دو صورت در [[قرآن|قرآن کریم]] استعمال شده است.
-{{متن قرآن|«وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ»}}(سوره قصص/آیه32) جناح کنایه از دست است یعنی دست بر قلب گذار تا دلت آرام گیرد و وحشت زائل شود. خطاب با حضرت موسی علیه السلام که وقتی معجزه از دست او صادر شود و او را از این وقعه ناگهانی وحشت گیرد دست بر سینه گذارد.
+- {{متن قرآن|«وَاضْمُمْ إِلَیک جَنَاحَک»}} ([[سوره قصص]]/آیه۳۲) برای ترسی که دچارش شده ای دو دستت را بر سینه بگذار.
-{{متن قرآن|«جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ»}}(سوره فاطر/آیه1) قرار دهنده است فرشتگان را پیک بالدار دو بال و سه بال و چهار بال. پیک خبر رسان است باید شتابان باشد فرشتگاه پیک خدایند و شتابان سوی پیغمبران می رسند و باز عروج می کنند گر چه جانب الهی از مکان منزه است و در روایات بیش از این عدد بال نیز آمده است چنانکه فرمود «یزید فی الخلق ما یشاء» مولوی گوید:
+جَناح کنایه از دست است یعنی دست بر قلب گذار تا دلت آرام گیرد و وحشت زائل شود. خطاب با [[حضرت موسی]] علیه السلام که وقتی [[معجزه]] از دست او صادر شود و او را از این وقعه ناگهانی وحشت گیرد دست بر سینه گذارد.
-{{بیت|جان فشاند سوی بالا بالها|تن زند سوی زمین چنگالها}}
+- {{متن قرآن|«جَاعِلِ الْمَلَائِکةِ رُسُلًا أُولِی أَجْنِحَةٍ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ»}} ([[سوره فاطر]]/آیه۱) قرار دهنده است [[فرشتگان]] را پیک بالدار دو بال و سه بال و چهار بال.
-{{متن قرآن|«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا»}}(سوره انفال/آیه62) اگر کفار آشتی خواستند تو نیز با آنها سازش نمای. در حکم شریعت اگر امام با کفار عهد بست و مصلحت چنان دید که سازش نماید جائز است، پس از بستن عهد شکستن جائز نیست مگر کفار خود خیانت کنند و پیمان بشکنند که در این صورت مسلمانان نیز مراعات قواعد عهد نخواهند کرد در عهد صلح شرط نیست کفار کتابی باشند بلکه با مشرکین نیز جایز است، اما در عهد ذمه شرط است کتابی باشند، فرق عهد صلح و عهد ذمه آن است که در عهد ذمه کفار از رعایای امام مسلمین می شوند و در عقد صلح خود مستقلند و سلطانی دارند جدا، علامه حلی در قواعد فرموده است اگر امام بداند مسلمانان حاجت بصلح دارند واجب است عقد صلح بندد و الا هر چه را اصلح داند عمل کند.(ج5 ص434)
+پیک خبر رسان است، باید شتابان باشد. فرشتگان پیک خدایند و شتابان سوی پیغمبران می رسند و باز عروج می کنند گر چه جانب الهی از مکان منزه است و در روایات بیش از این عدد بال نیز آمده است چنانکه در ادامه آیه فرمود: {{متن قرآن|«یَزیدُ فی الخلق ما یَشاء»}}.
-(جناح) به ضم جیم همیشه با نفی استعمال شده است در قرآن مانند «لیس علیکم جناح» یا «لا جناح علیکم»
+- {{متن قرآن|«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا»}} ([[سوره انفال]]/آیه۶۲) اگر کفار آشتی خواستند تو نیز با آنها سازش نمای.
-==منبع==
+در حکم [[شریعت]] اگر امام با کفار عهد بست و مصلحت چنان دید که سازش نماید جائز است، پس از بستن عهد شکستن جائز نیست مگر کفار خود خیانت کنند و پیمان بشکنند که در این صورت مسلمانان نیز مراعات قواعد عهد نخواهند کرد. در عهد صلح شرط نیست کفار کتابی باشند، بلکه با مشرکین نیز جایز است، اما در عهد ذمه شرط است کتابی باشند. فرق عهد صلح و عهد ذمه آن است که در عهد ذمه کفار از رعایای امام مسلمین می شوند و در عقد صلح خود مستقلند و سلطانی دارند جدا، [[علامه حلی]] در [[قواعد الأحکام (کتاب)|قواعد]] فرموده است اگر امام بداند مسلمانان حاجت بصلح دارند واجب است عقد صلح بندد و الا هر چه را اصلح داند عمل کند.
-علامه شعرانی، نثر طوبی:دائره المعارف لغات قرآن کریم، ج1، ص139
 [[رده:واژگان قرآنی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژانویهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۰۶
سطر ۷:		سطر ۷:

	{{بیت\|جان فشاند سوی بالا بالها\|تن زند سوی زمین چنگالها}}		{{بیت\|جان فشاند سوی بالا بالها\|تن زند سوی زمین چنگالها}}
−
	بال برای جان ثابت کرده باستعارت و جان را بملائکه تشبیه کرده است		بال برای جان ثابت کرده باستعارت و جان را بملائکه تشبیه کرده است