جزع و فزع - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi: /* درمان جزع */

2025-05-27T16:06:22Z

‏درمان جزع

Mohammadi: /* درمان جزع */

2025-05-27T16:05:49Z

‏درمان جزع

Mohammadi: /* درمان جزع */

2025-05-27T16:04:59Z

‏درمان جزع

Mohammadi: /* نکوهش جزع و فزع */

2025-05-27T15:57:17Z

‏نکوهش جزع و فزع

Mohammadi: /* تعریف جزع */

2025-05-27T15:51:00Z

‏تعریف جزع

مهدی موسوی: مهدی موسوی صفحهٔ بی تابی را به جزع و فزع که تغییرمسیر بود منتقل کرد

2023-03-15T09:53:43Z

مهدی موسوی صفحهٔ بی تابی را به جزع و فزع که تغییرمسیر بود منتقل کرد

مهدی موسوی در ‏۱۵ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۲

2023-03-15T09:52:48Z

مهدی موسوی در ‏۱۵ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۱

2023-03-15T09:51:33Z

مهدی موسوی در ‏۱۵ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۱

2023-03-15T08:41:17Z

مهدی موسوی در ‏۱۵ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۵۰

2023-03-15T07:50:54Z

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 '''مطالعه آیات و روایات پیرامون اجر صابران؛'''
-مطالعه [[آیه|آیات]] و روایاتى که درباره اجر صابران وارد شده است، نقش مهمى در تقویت روحیه [[صبر]] در انسان دارد، از جمله این آیه شریفه که بزرگترین بشارت را به صابران مى دهد: {{متن قرآن|«... وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ 💠}}<ref>[[آیه 155 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۵۵.]]</ref>{{متن قرآن|{{آیه|2|156}} 💠<ref>[[آیه 156 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۶.]]</ref> {{آیه|2|157}}<ref>[[آیه 2 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۷.]]</ref>»}}؛ ... و بشارت ده صابران را، همان ها که وقتى مصیبتى به آنها برسد، مى گویند: ما از خداییم و به سوى او باز مى گردیم، رحمت و درود خدا بر آنهاست و آنها هدایت یافتگانند. تعبیر '''«اُولئِک هُمُ المُهتَدونَ»''' ممکن است اشاره به این باشد که صابران، راه حل مشکلات را زودتر از دیگران پیدا مى کنند و درها به روى آنان گشوده مى شود؛ چون یکى از عوامل اصلى بى تابى، «ضعف نفس» است؛ پس هر قدر انسان در تقویت روحیات خود بکوشد، در زدودن آثار ناشکیبایى و بى صبرى موفق تر است.
+مطالعه [[آیه|آیات]] و روایاتى که درباره اجر صابران وارد شده است، نقش مهمى در تقویت روحیه [[صبر]] در انسان دارد، از جمله این آیه شریفه که بزرگترین بشارت را به صابران مى دهد: {{متن قرآن|«... وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ 💠}}<ref>[[آیه 155 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۵۵.]]</ref> {{متن قرآن|{{آیه|2|156}} 💠<ref>[[آیه 156 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۶.]]</ref> {{آیه|2|157}}<ref>[[آیه 2 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۷.]]</ref>»}}؛ ... و بشارت ده صابران را، همان ها که وقتى مصیبتى به آنها برسد، مى گویند: ما از خداییم و به سوى او باز مى گردیم، رحمت و درود خدا بر آنهاست و آنها هدایت یافتگانند. تعبیر '''«اُولئِک هُمُ المُهتَدونَ»''' ممکن است اشاره به این باشد که صابران، راه حل مشکلات را زودتر از دیگران پیدا مى کنند و درها به روى آنان گشوده مى شود؛ چون یکى از عوامل اصلى بى تابى، «ضعف نفس» است؛ پس هر قدر انسان در تقویت روحیات خود بکوشد، در زدودن آثار ناشکیبایى و بى صبرى موفق تر است.
 '''مطالعه احوال انبیا و اولیا و بزرگان؛'''

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 '''مطالعه آیات و روایات پیرامون اجر صابران؛'''
-مطالعه [[آیه|آیات]] و روایاتى که درباره اجر صابران وارد شده است، نقش مهمى در تقویت روحیه [[صبر]] در انسان دارد، از جمله این آیه شریفه که بزرگترین بشارت را به صابران مى دهد: {{متن قرآن|«... وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ 💠}}<ref>[[آیه 155 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۵۵.]]</ref>{{متن قرآن|«{{آیه|2|156}} 💠<ref>[[آیه 156 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۶.]]</ref> {{آیه|2|157}}<ref>[[آیه 2 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۷.]]</ref>»}}؛ ... و بشارت ده صابران را، همان ها که وقتى مصیبتى به آنها برسد، مى گویند: ما از خداییم و به سوى او باز مى گردیم، رحمت و درود خدا بر آنهاست و آنها هدایت یافتگانند. تعبیر '''«اُولئِک هُمُ المُهتَدونَ»''' ممکن است اشاره به این باشد که صابران، راه حل مشکلات را زودتر از دیگران پیدا مى کنند و درها به روى آنان گشوده مى شود؛ چون یکى از عوامل اصلى بى تابى، «ضعف نفس» است؛ پس هر قدر انسان در تقویت روحیات خود بکوشد، در زدودن آثار ناشکیبایى و بى صبرى موفق تر است.
+مطالعه [[آیه|آیات]] و روایاتى که درباره اجر صابران وارد شده است، نقش مهمى در تقویت روحیه [[صبر]] در انسان دارد، از جمله این آیه شریفه که بزرگترین بشارت را به صابران مى دهد: {{متن قرآن|«... وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ 💠}}<ref>[[آیه 155 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۵۵.]]</ref>{{متن قرآن|{{آیه|2|156}} 💠<ref>[[آیه 156 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۶.]]</ref> {{آیه|2|157}}<ref>[[آیه 2 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۷.]]</ref>»}}؛ ... و بشارت ده صابران را، همان ها که وقتى مصیبتى به آنها برسد، مى گویند: ما از خداییم و به سوى او باز مى گردیم، رحمت و درود خدا بر آنهاست و آنها هدایت یافتگانند. تعبیر '''«اُولئِک هُمُ المُهتَدونَ»''' ممکن است اشاره به این باشد که صابران، راه حل مشکلات را زودتر از دیگران پیدا مى کنند و درها به روى آنان گشوده مى شود؛ چون یکى از عوامل اصلى بى تابى، «ضعف نفس» است؛ پس هر قدر انسان در تقویت روحیات خود بکوشد، در زدودن آثار ناشکیبایى و بى صبرى موفق تر است.
 '''مطالعه احوال انبیا و اولیا و بزرگان؛'''

@@ سطر ۴۱: / سطر ۴۱: @@
 '''مطالعه آیات و روایات پیرامون اجر صابران؛'''
-مطالعه [[آیه|آیات]] و روایاتى که درباره اجر صابران وارد شده است، نقش مهمى در تقویت روحیه [[صبر]] در انسان دارد، از جمله این آیه شریفه که بزرگترین بشارت را به صابران مى دهد: «... وَ بَشِّرِ الصَّابِرینَ * اَلَّذِینَ اِذَا اَصَابَتْهُم مُصیبَةٌ قَالُوا اِنّا لِلّهِ وَ اِنَّا اِلَیهِ رَاجِعُونَ * اُولَئِک عَلَیهِم صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةُ وَ اُولَئِک هُمُ الْمُهْتَدُونَ»؛ ... و بشارت ده صابران را، همان ها که وقتى مصیبتى به آنها برسد، مى گویند: ما از خداییم و به سوى او باز مى گردیم، رحمت و درود خدا بر آنهاست و آنها هدایت یافتگانند.<ref>سوره بقره، ۱۵۵-۱۵۷.</ref> تعبیر «اُولئِک هُمُ المُهتَدونَ» ممکن است اشاره به این باشد که صابران، راه حل مشکلات را زودتر از دیگران پیدا مى کنند و درها به روى آنان گشوده مى شود؛ چون یکى از عوامل اصلى بى تابى، «ضعف نفس» است؛ پس هر قدر انسان در تقویت روحیات خود بکوشد، در زدودن آثار ناشکیبایى و بى صبرى موفق تر است.
+مطالعه [[آیه|آیات]] و روایاتى که درباره اجر صابران وارد شده است، نقش مهمى در تقویت روحیه [[صبر]] در انسان دارد، از جمله این آیه شریفه که بزرگترین بشارت را به صابران مى دهد: {{متن قرآن|«... وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ 💠}}<ref>[[آیه 155 سوره بقره|سوره بقره، آیه ۱۵۵.]]</ref>{{متن قرآن|«{{آیه|2|156}} 💠<ref>[[آیه 156 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۶.]]</ref> {{آیه|2|157}}<ref>[[آیه 2 سوره بقره|همان، آیه ۱۵۷.]]</ref>»}}؛ ... و بشارت ده صابران را، همان ها که وقتى مصیبتى به آنها برسد، مى گویند: ما از خداییم و به سوى او باز مى گردیم، رحمت و درود خدا بر آنهاست و آنها هدایت یافتگانند. تعبیر '''«اُولئِک هُمُ المُهتَدونَ»''' ممکن است اشاره به این باشد که صابران، راه حل مشکلات را زودتر از دیگران پیدا مى کنند و درها به روى آنان گشوده مى شود؛ چون یکى از عوامل اصلى بى تابى، «ضعف نفس» است؛ پس هر قدر انسان در تقویت روحیات خود بکوشد، در زدودن آثار ناشکیبایى و بى صبرى موفق تر است.
 '''مطالعه احوال انبیا و اولیا و بزرگان؛'''
@@ سطر ۴۹: / سطر ۴۹: @@
 '''تلقین و اعتماد به نفس در تحمل سختى‌ها؛'''
-این نکته را نباید فراموش کرد که تلقین، چه از سوى خود و چه از طرف دیگران، عامل مؤثرى در برطرف ساختن اخلاق سوء و صفات زشت نفسانى است. اگر ناشکیبایان هر روز به خود تلقین شکیبایى کنند و اطرافیان نیز در تلقین کوتاهى نکنند، بى شک آثار شکیبایى در آنان ظاهر مى شود. این بحث را با [[دعا|دعایى]] از [[امام سجاد]] (علیه السلام) پایان مى دهیم: «اَللَّهُمَّ اجْعَلْ اَوَّلَ یوْمى هَذَا صَلَاحاً وَ اَوسَطَهُ فَلَاحاً وَ آخِرَهُ نَجَاحاً اَعُوذُ بِک مِنْ یومٍ اَوَّلُهُ فَزَعُ وَ اَوسَطَهُ جَزَعٌ وَ آخِرُهُ وَجَعٌ»؛ پروردگارا! آغاز روز مرا صلاح و سعادت و وسط آن را رستگارى و پایانش را پیروزى قرار ده. پناه به تو مى برم از روزى که آغازش بى تابى و وسط آن ناله و فریاد و پایانش درد و رنج باشد.
+این نکته را نباید فراموش کرد که تلقین، چه از سوى خود و چه از طرف دیگران، عامل مؤثرى در برطرف ساختن اخلاق سوء و صفات زشت نفسانى است. اگر ناشکیبایان هر روز به خود تلقین شکیبایى کنند و اطرافیان نیز در تلقین کوتاهى نکنند، بى شک آثار شکیبایى در آنان ظاهر مى شود. این بحث را با [[دعا|دعایى]] از [[امام سجاد]] (علیه السلام) پایان مى دهیم: {{متن حدیث|«اَللَّهُمَّ اجْعَلْ اَوَّلَ یوْمى هَذَا صَلَاحاً وَ اَوسَطَهُ فَلَاحاً وَ آخِرَهُ نَجَاحاً اَعُوذُ بِک مِنْ یومٍ اَوَّلُهُ فَزَعُ وَ اَوسَطَهُ جَزَعٌ وَ آخِرُهُ وَجَعٌ»}}<ref>[[دعای ۲۵ صحیفه سجادیه/ شرح‌ها و ترجمه‌ها (بخش دوم)|صحیفه سجادیه، دعای ۲۵.]]</ref>؛ پروردگارا! آغاز روز مرا صلاح و سعادت و وسط آن را رستگارى و پایانش را پیروزى قرار ده. پناه به تو مى برم از روزى که آغازش بى تابى و وسط آن ناله و فریاد و پایانش درد و رنج باشد.
 == پانویس ==

@@ سطر ۱۰: / سطر ۱۰: @@
 ==نکوهش جزع و فزع==
-جزع یکی از بدترین و نکوهیده ترین صفات است که [[انسان]] را در دنیا و [[آخرت]] به بدبختی می کشاند و از رسیدن به مقامات والا باز می دارد و ارزش و مقام او را در جامعه می کاهد. [[قرآن مجید]] انسان را موجودی حریص و کم طاقتی معرفی می کند که وقتی بدی به او برسد، بی تابی می کند و هنگامی که خوبی به او رسد، [[بخل]] می ورزد و مانع دیگران می شود، {{متن قرآن|«انّ الانسانَ خُلِقَ هَلوعاً * اذا مسّه الشرُ جَزوعاً * واذا مسّه الخیرُ مَنوعاً»}}. ([[سوره معارج]]، ۱۹-۲۱)
+جزع یکی از بدترین و نکوهیده ترین صفات است که [[انسان]] را در دنیا و [[آخرت]] به بدبختی می کشاند و از رسیدن به مقامات والا باز می دارد و ارزش و مقام او را در جامعه می کاهد. [[قرآن مجید]] انسان را موجودی حریص و کم طاقتی معرفی می کند که وقتی بدی به او برسد، بی تابی می کند و هنگامی که خوبی به او رسد، [[بخل]] می ورزد و مانع دیگران می شود، {{متن قرآن|«{{آیه|70|19}} 💠<ref>[[آیه 19 سوره معارج|سوره معارج، آیه ۱۹.]]</ref> {{آیه|70|20}} 💠<ref>[[آیه 20 سوره معارج|همان، آیه ۲۰.]]</ref> {{آیه|70|21}}<ref>[[آیه 21 سوره معارج|همان، آیه ۲۱.]]</ref>»}}.
 در روایات اسلامی نیز از جزع به امری ناپسند تعبیر شده است:
-۱- [[امام علی علیه السلام|امیر مؤمنان علی]] علیه السلام در مذمت جزع می فرمایند: «ایاک و الجزع فانه یقطع الأمل و یضعف العمل و یورث الهمّ»؛ از جزع و ناشکیبایی بپرهیز، زیرا امید انسان را قطع و کوشش و تلاش را ضعیف ساخته و غم اندوه به بار می آورد.<ref>بحار الانوار، ج ۷۹، ص ۱۴۴.</ref>
+۱- [[امام علی علیه السلام|امیر مؤمنان علی]] علیه السلام در مذمت جزع می فرمایند: {{متن حدیث|«ایاک و الجزع فانه یقطع الأمل و یضعف العمل و یورث الهمّ»}}<ref>بحار الانوار، ج ۷۹، ص ۱۴۴.</ref>؛ از جزع و ناشکیبایی بپرهیز، زیرا امید انسان را قطع و کوشش و تلاش را ضعیف ساخته و غم اندوه به بار می آورد.
-۲- حضرت علی علیه السلام در جای دیگر می فرمایند: «الجزع اتعب من الصبر»؛ بی تابی از صبر و شکیبایی ناراحت کننده تر است.<ref>همان، ص ۱۳۱، حدیث ۱۶.</ref>
+۲- حضرت علی علیه السلام در جای دیگر می فرمایند: {{متن حدیث|«الجزع اتعب من الصبر»}}<ref>همان، ص ۱۳۱، حدیث ۱۶.</ref>؛ بی تابی از صبر و شکیبایی ناراحت کننده تر است.
 دلیل آن روشن است، زیرا جزع و بی تابی هیچ مشکلی را حل نمی کند، تنها اثرش این است که روح و جسم انسان را در هم می کوبد، به همین دلیل از شکیبایی پرزحمت تر می باشد، مثلا، هنگامی که انسان، عزیزی را از دست دهد، ممکن است گریبان چاک کند، نعره و فریاد بکشد و یا خودکشی کند، اماهیچ یک از این ها عزیز از دست رفته را باز نمی گرداند، بلکه تنها پایه های ایمان وسلامت جسم و جان او را در هم می کوبد، علاوه بر این، اجر و پاداش انسان را نیز بر بادمی دهد.
-۳- حضرت علی علیه السلام می فرمایند: «الجزع لا یدفع القدر و لکن یحبط الاجر»؛ جزع (در برابر مصائب)، مقدرات را تغییر نمی دهد، ولی اجر و پاداش انسان را از بین می برد.<ref>غرر الحکم، حدیث ۱۸۷۶.</ref>
+۳- حضرت علی علیه السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«الجزع لا یدفع القدر و لکن یحبط الاجر»}}<ref>غرر الحکم، حدیث ۱۸۷۶.</ref>؛ جزع (در برابر مصائب)، مقدرات را تغییر نمی دهد، ولی اجر و پاداش انسان را از بین می برد.
 در مورد این که چرا پاداش را از بین می برد، باید گفت: جزع و ناشکیبایی دلیل بر عدم [[رضا]] و عدم [[تسلیم]] در برابر مقدرات الهی است. در واقع، اعتراض به [[عدل الهی|عدل]] و حکمت پروردگار را در بر دارد، هر چند صاحبش از آن غافل باشد.
-۴- در [[حدیث]] دیگری که از [[امام هادی علیه السلام|امام هادی]] علیه السلام نقل شده است: «المصیبة للصابر واحدة و للجازع اثنان»؛ مصیبت برای انسان صبور یکی است و برای انسان بی صبر و ناشکیبا دوتاست.<ref>بحار الانوار، ج ۷۹، ص ۱۴۴.</ref>
+۴- در [[حدیث]] دیگری که از [[امام هادی علیه السلام|امام هادی]] علیه السلام نقل شده است: {{متن حدیث|«المصیبة للصابر واحدة و للجازع اثنان»}}<ref>بحار الانوار، ج ۷۹، ص ۱۴۴.</ref>  ؛ مصیبت برای انسان صبور یکی است و برای انسان بی صبر و ناشکیبا دوتاست.
-۵- در حدیث دیگری از امیر مؤمنان علی علیه السلام آمده است: «من لم یُنجه الصبر اهلکه الجزع»؛ کسی که صبر او را نجات ندهد، بی تابی او را هلاک خواهد کرد.<ref>بحار الانوار، ج ۶۸، ص ۹۶.</ref>
+۵- در حدیث دیگری از امیر مؤمنان علی علیه السلام آمده است: {{متن حدیث|«من لم یُنجه الصبر اهلکه الجزع»}}<ref>بحار الانوار، ج ۶۸، ص ۹۶.</ref>؛ کسی که صبر او را نجات ندهد، بی تابی او را هلاک خواهد کرد.
 ۶- در روایتی آمده است: یکی از اصحاب [[پیامبر اکرم]] صلی الله علیه و آله فرزندش را از دست داده بود، آن حضرت دستور نوشتن نامه ای به این مضمون را به او دادند: «خداوند متعال، اجر تو را افزون کند و به تو صبر و شکیبایی دهد! ... مبادا با جزع و بی تابی، اجر خود را از بین ببری و فردای قیامت به خاطر از دست دادن ثواب صبر بر مصیبت، پشیمان گردی، هنگامی که ثواب و مصیبتت را ببینی، می فهمی که مصیبت ازآن کوتاه تر بوده است و بدان! جزع و بی تابی عزیز از دست رفته را باز نمی گرداند، غم و اندوه، قضای الهی را تغییر نمی دهد».<ref>میزان الحکمة، ج ۲، ص ۱۵۶۳.</ref>
-۷- [[امام صادق]] علیه السلام می‌فرماید: «کلُ الجزع وَ البُکاءِ مکروهٌ سِوَی الجزعِ و البُکاءِ علی الحسین»؛ بی‌تابی و گریه، امری پسندیده نیست؛ مگر این که بی‌تابی و گریه برای [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیه السلام باشد.<ref>شیخ طوسی، الأمالی، ص۱۶۱، مجلس ۶، حدیث۲۰.</ref>
+۷- [[امام صادق]] علیه السلام می‌فرماید: {{متن حدیث|«کلُ الجزع وَ البُکاءِ مکروهٌ سِوَی الجزعِ و البُکاءِ علی الحسین»}}<ref>شیخ طوسی، الأمالی، ص۱۶۱، مجلس ۶، حدیث ۲۰.</ref>؛ بی‌تابی و گریه، امری پسندیده نیست؛ مگر این که بی‌تابی و گریه برای [[امام حسین علیه السلام|حسین]] علیه السلام باشد.
 == درمان جزع ==

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 جزع و بى تابى در مصیبت یکى از صفات ناپسند است، زیرا به اعتراض به [[قضا و قدر|قضاى]] الهى بازگشت مى‌کند. از این رو فریاد کشیدن و به سر و صورت زدن و گریبان دریدن در حوادث ناگوار، نکوهیده شده است. البته چون قلب انسان کانون عواطف و احساسات است، هنگامى که یکى از بستگان از دست برود، ناراحت گشته و اشک جارى مى‌شود که این یک امر طبیعى است. آنچه نکوهیده است اعتراض و گلایه از کارهاى خداوند است. هنگامى که ابراهیم فرزند [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله از دنیا رفت، اشک از چشم‌هاى پیامبر اکرم جارى شد، اصحاب عرض کردند‌: اى رسول خدا، تو ما را از گریه کردن نهى نمودى اما خودت گریه مى‌کنى؟ فرمود: این گریه نیست، این رحمت و اظهار محبت است و کسى که رحم و عاطفه نداشته باشد خداوند هم به او رحم نخواهد کرد و مشمول رحمت الهى نمى‌گردد.<ref>امالى طوسى، ص۳۸۸.</ref>
-یکی از سرچشمه های مهم جزع و بی تابی، [[حرص]] و حب [[دنیا]] است و برای کاستن از شدت جزع، باید از علاقه به دنیا کاست. [[امام کاظم]] علیه السلام در بیان یکی از وصایای [[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت مسیح]] علیه السلام می فرمایند: «ولا تجعلوا قلوبکم مأوی للشهوات ان اجزعکم عند البلاء لاشدّکم حبّا للدنیا و ان اصبرکم علی البلاء لازهدکم فی الدنیا»؛ دل های خود را پناهگاه شهوات قرار ندهید، آن کس که در بلا، بیشتر بی تابی می کند، علاقه اش به دنیا بیشتر است و آن کس که در بلا، شکیباتر است، نسبت به دنیا، بی اعتناتر است.<ref>بحار الانوار، ج ۱، ص ۱۰۶.</ref>
+یکی از سرچشمه های مهم جزع و بی تابی، [[حرص]] و حب [[دنیا]] است و برای کاستن از شدت جزع، باید از علاقه به دنیا کاست. [[امام کاظم]] علیه السلام در بیان یکی از وصایای [[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت مسیح]] علیه السلام می فرمایند: {{متن حدیث|«ولا تجعلوا قلوبکم مأوی للشهوات ان اجزعکم عند البلاء لاشدّکم حبّا للدنیا و ان اصبرکم علی البلاء لازهدکم فی الدنیا»}}<ref>بحار الانوار، ج ۱، ص ۱۰۶.</ref>؛ دل های خود را پناهگاه شهوات قرار ندهید، آن کس که در بلا، بیشتر بی تابی می کند، علاقه اش به دنیا بیشتر است و آن کس که در بلا، شکیباتر است، نسبت به دنیا، بی اعتناتر است.
 ==نکوهش جزع و فزع==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۵ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۵۳
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۵۲: / سطر ۵۲: @@
 == پانویس ==
 ==منابع==
@@ سطر ۶۰: / سطر ۶۱: @@
 [[رده:صفات ناپسند]]
 [[رده:اخلاق فردی]]

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{متوسط}}
-«جَزَع و فَزَع» به معنای بى‌تابى در مقابل مصائب، از رذایل اخلاقى است، زیرا دلیل بر عدم [[رضا]] و [[تسلیم]] در برابر مقدرات الهی می‌باشد. «جزع» نقطه مقابل «[[صبر]]» است و آن، حالت بی‌قراری و ناشکیبایی در برابر حوادث و مشکلات است.
+«جَزَع و فَزَع» به معنای بى‌تابى در مصائب، از رذایل اخلاقى است، زیرا دلیل بر عدم [[رضا]] و [[تسلیم]] در برابر مقدرات الهی شمرده می‌شود. «جزع» نقطه مقابل «[[صبر]]» است و آن، حالت بی‌قراری و ناشکیبایی در برابر حوادث و مشکلات است، که نه تنها از درد انسان نمى کاهد، بلکه درد و رنجش را افزایش مى‌دهد.
-== تعریف جزع ==
+==تعریف جزع==
-«جزع» عبارت است از حالت بى قرارى و ناشکیبایى در برابر حوادث و مصیبت‌ها به گونه‌اى که [[انسان]] در برابر حادثه زانو بزند و مأیوس شود و یا از تلاش و کوشش براى رسیدن به مقصد چشم بپوشد.
+«جزع» به معنی بی‌تاب شدن و با فریاد بلند نالیدن است. جزع عبارت است از حالت بى قرارى و ناشکیبایى در برابر حوادث و مصیبت‌ها به گونه‌اى که [[انسان]] در برابر حادثه زانو بزند و مأیوس شود و یا از تلاش و کوشش براى رسیدن به مقصد چشم بپوشد. معنای اصلی «فزع» نیز ترسیدن است و چون انسان گاهی از شدت ترس، بی‌تاب می‌شود، جزع هم گفته می‌شود.
-جزع و بى تابى در مصیبت یکى از صفات ناپسند است زیرا به اعتراض به [[قضا و قدر|قضاى]] الهى بازگشت مى‌کند. از این رو فریاد کشیدن و به سر و صورت زدن و گریبان دریدن در حوادث ناگوار، نکوهیده شده است. البته چون قلب انسان کانون عواطف و احساسات است، هنگامى که یکى از بستگان از دست برود، ناراحت گشته و اشک جارى مى‌شود که این یک امر طبیعى است. آنچه نکوهیده است اعتراض و گلایه از کارهاى خداوند است. هنگامى که ابراهیم فرزند [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله از دنیا رفت، اشک از چشم‌هاى پیامبر اکرم جارى شد، اصحاب عرض کردند‌: اى رسول خدا، تو ما را از گریه کردن نهى نمودى اما خودت گریه مى‌کنى؟ فرمود: این گریه نیست، این رحمت و اظهار محبت است و کسى که رحم و عاطفه نداشته باشد خداوند هم به او رحم نخواهد کرد و مشمول رحمت الهى نمى‌گردد.<ref>امالى طوسى، ص۳۸۸.</ref>
+جزع و بى تابى در مصیبت یکى از صفات ناپسند است، زیرا به اعتراض به [[قضا و قدر|قضاى]] الهى بازگشت مى‌کند. از این رو فریاد کشیدن و به سر و صورت زدن و گریبان دریدن در حوادث ناگوار، نکوهیده شده است. البته چون قلب انسان کانون عواطف و احساسات است، هنگامى که یکى از بستگان از دست برود، ناراحت گشته و اشک جارى مى‌شود که این یک امر طبیعى است. آنچه نکوهیده است اعتراض و گلایه از کارهاى خداوند است. هنگامى که ابراهیم فرزند [[پیامبر اسلام|پیامبر]] صلی الله علیه و آله از دنیا رفت، اشک از چشم‌هاى پیامبر اکرم جارى شد، اصحاب عرض کردند‌: اى رسول خدا، تو ما را از گریه کردن نهى نمودى اما خودت گریه مى‌کنى؟ فرمود: این گریه نیست، این رحمت و اظهار محبت است و کسى که رحم و عاطفه نداشته باشد خداوند هم به او رحم نخواهد کرد و مشمول رحمت الهى نمى‌گردد.<ref>امالى طوسى، ص۳۸۸.</ref>
-یکی از سرچشمه های مهم جزع و بی تابی، [[حرص]] و حب [[دنیا]] است و برای کاستن از شدت جزع، باید از علاقه به دنیا کاست. [[امام کاظم]] علیه السلام در بیان یکی از وصایای [[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت مسیح]] علیه السلام می فرمایند: «ولا تجعلوا قلوبکم ماوی للشهوات ان اجزعکم عند البلاء لاشدکم حبا للدنیا و ان اصبرکم علی البلاء لازهدکم فی الدنیا»؛ دل های خود را پناهگاه شهوات قرار ندهید، آن کس که در بلا، بیشتر بی تابی می کند، علاقه اش به دنیا بیشتر است و آن کس که در بلا، شکیباتر است، نسبت به دنیا، بی اعتناتر است.<ref>بحار الانوار، ج ۱، ص ۱۰۶.</ref>
+یکی از سرچشمه های مهم جزع و بی تابی، [[حرص]] و حب [[دنیا]] است و برای کاستن از شدت جزع، باید از علاقه به دنیا کاست. [[امام کاظم]] علیه السلام در بیان یکی از وصایای [[حضرت عیسی علیه السلام|حضرت مسیح]] علیه السلام می فرمایند: «ولا تجعلوا قلوبکم مأوی للشهوات ان اجزعکم عند البلاء لاشدّکم حبّا للدنیا و ان اصبرکم علی البلاء لازهدکم فی الدنیا»؛ دل های خود را پناهگاه شهوات قرار ندهید، آن کس که در بلا، بیشتر بی تابی می کند، علاقه اش به دنیا بیشتر است و آن کس که در بلا، شکیباتر است، نسبت به دنیا، بی اعتناتر است.<ref>بحار الانوار، ج ۱، ص ۱۰۶.</ref>
-== نکوهش جزع و فزع ==
+==نکوهش جزع و فزع==
-جزع یکی از بدترین و نکوهیده ترین صفات است که [[انسان]] را در دنیا و [[آخرت]] به بدبختی می کشاند و از رسیدن به مقامات والا باز می دارد و ارزش و مقام او را در جامعه می کاهد.
+جزع یکی از بدترین و نکوهیده ترین صفات است که [[انسان]] را در دنیا و [[آخرت]] به بدبختی می کشاند و از رسیدن به مقامات والا باز می دارد و ارزش و مقام او را در جامعه می کاهد. [[قرآن مجید]] انسان را موجودی حریص و کم طاقتی معرفی می کند که وقتی بدی به او برسد، بی تابی می کند و هنگامی که خوبی به او رسد، [[بخل]] می ورزد و مانع دیگران می شود، {{متن قرآن|«انّ الانسانَ خُلِقَ هَلوعاً * اذا مسّه الشرُ جَزوعاً * واذا مسّه الخیرُ مَنوعاً»}}. ([[سوره معارج]]، ۱۹-۲۱)
-[[قرآن مجید]] انسان را موجودی حریص و کم طاقتی معرفی می کند که وقتی بدی به او برسد، بی تابی می کند و هنگامی که خوبی به او رسد، [[بخل]] می ورزد و مانع دیگران می شود، «انّ الانسانَ خُلِقَ هَلوعاً * اذا مسّه الشرُ جَزوعاً * واذا مسّه الخیرُ مَنوعاً». ([[سوره معارج]]، ۱۹-۲۱)
+در روایات اسلامی نیز از جزع به امری ناپسند تعبیر شده است:
-در روایات اسلامی نیز نکته های قابل ملاحظه ای در این زمینه دیده می شود از جمله:
+۱- [[امام علی علیه السلام|امیر مؤمنان علی]] علیه السلام در مذمت جزع می فرمایند: «ایاک و الجزع فانه یقطع الأمل و یضعف العمل و یورث الهمّ»؛ از جزع و ناشکیبایی بپرهیز، زیرا امید انسان را قطع و کوشش و تلاش را ضعیف ساخته و غم اندوه به بار می آورد.<ref>بحار الانوار، ج ۷۹، ص ۱۴۴.</ref>
 ۲- حضرت علی علیه السلام در جای دیگر می فرمایند: «الجزع اتعب من الصبر»؛ بی تابی از صبر و شکیبایی ناراحت کننده تر است.<ref>همان، ص ۱۳۱، حدیث ۱۶.</ref>
@@ سطر ۳۰: / سطر ۲۸: @@
 ۵- در حدیث دیگری از امیر مؤمنان علی علیه السلام آمده است: «من لم یُنجه الصبر اهلکه الجزع»؛ کسی که صبر او را نجات ندهد، بی تابی او را هلاک خواهد کرد.<ref>بحار الانوار، ج ۶۸، ص ۹۶.</ref>
-۶- در حدیث دیگری از [[پیامبر اکرم]] صلی الله علیه و آله آمده است: یکی از اصحاب پیامبر فرزندش را از دست داده بود، آن حضرت دستور نوشتن نامه ای به این مضمون را به او دادند: «خداوند متعال، اجر تو را افزون کند و به تو صبر و شکیبایی دهد! ... مبادا با جزع و بی تابی، اجر خود را از بین ببری و فردای قیامت به خاطر از دست دادن ثواب صبر بر مصیبت، پشیمان گردی، هنگامی که ثواب و مصیبتت را ببینی، می فهمی که مصیبت ازآن کوتاه تر بوده است و بدان! جزع و بی تابی عزیز از دست رفته را باز نمی گرداند، غم و اندوه، قضای الهی را تغییر نمی دهد».<ref>میزان الحکمة، ج ۲، ص ۱۵۶۳.</ref>
+۶- در روایتی آمده است: یکی از اصحاب [[پیامبر اکرم]] صلی الله علیه و آله فرزندش را از دست داده بود، آن حضرت دستور نوشتن نامه ای به این مضمون را به او دادند: «خداوند متعال، اجر تو را افزون کند و به تو صبر و شکیبایی دهد! ... مبادا با جزع و بی تابی، اجر خود را از بین ببری و فردای قیامت به خاطر از دست دادن ثواب صبر بر مصیبت، پشیمان گردی، هنگامی که ثواب و مصیبتت را ببینی، می فهمی که مصیبت ازآن کوتاه تر بوده است و بدان! جزع و بی تابی عزیز از دست رفته را باز نمی گرداند، غم و اندوه، قضای الهی را تغییر نمی دهد».<ref>میزان الحکمة، ج ۲، ص ۱۵۶۳.</ref>
 ==منابع==
 *[http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/ "بی‌تابی"، اصطلاحنامه جامع علوم اسلامی]، بازیابی: ۵ اسفند ۹۲.
-*اخلاق در قرآن، ناصر مکارم شیرازی، ج۲ ص۴۶۴، [https://hawzah.net/fa/Book/View/45326/34990/%D8%AC%D8%B2%D8%B9-%D9%88-%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%DB%8C پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه].
+*اخلاق در قرآن، ناصر مکارم شیرازی، ج۲ ص۴۶۲-۴۶۴.
 [[رده:صفات ناپسند]]
 [[رده:اخلاق فردی]]

@@ سطر ۲: / سطر ۲: @@
 {{منبع الکترونیکی معتبر|ماخذ=پایگاه}}
-جزع و بى تابى از رذايل اخلاقى است و ضد آن صبر و بردبارى است.
+«جَزَع و فَزَع» به معنای بى‌تابى، از رذايل اخلاقى است و ضد آن [[صبر]] و بردبارى است.
-جزع عبارت است از حالت بى قرارى و ناشکيبايى در برابر حوادث و مصيبت‌ها به گونه‌اى که انسان در برابر حادثه زانو بزند و مأيوس شود و يا از تلاش و کوشش براى رسيدن به مقصد چشم بپوشد.
+«جزع» عبارت است از حالت بى قرارى و ناشکيبايى در برابر حوادث و مصيبت‌ها به گونه‌اى که [[انسان]] در برابر حادثه زانو بزند و مأيوس شود و يا از تلاش و کوشش براى رسيدن به مقصد چشم بپوشد.
-جزع در مصيبت يکى از صفات ناپسند است زيرا به بى تابى و اعتراض به قضاى الهى باز گشت مى‌کند. از اين رو پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله فرمود: "الجزع عند البلاء تمام المحنة"؛ تمام رنج‌ها هنگام بلا بى تابى و ناشکيبايى کردن است.
+جزع و بى تابى در مصيبت يکى از صفات ناپسند است زيرا به اعتراض به [[قضا و قدر|قضاى]] الهى بازگشت مى‌کند. از اين رو [[پيامبر اکرم]] صلى الله عليه و آله فرمود: "الجزع عند البلاء تمام المحنة"؛ تمام رنج‌ها هنگام بلا بى تابى و ناشکيبايى کردن است.
-از اين رو فرياد کشيدن و به سر و صورت زدن و گريبان دريدن در حوادث ناگوار نکوهيده شده است البته چون قلب انسان کانون عواطف، و احساسات است هنگامى که يکى از بستگان از دست برود، ناراحت گشته و اشک جارى مى‌شود که اين يک امر طبيعى است.
+از اين رو فرياد کشيدن و به سر و صورت زدن و گريبان دريدن در حوادث ناگوار، نکوهيده شده است. البته چون قلب انسان کانون عواطف و احساسات است، هنگامى که يکى از بستگان از دست برود، ناراحت گشته و اشک جارى مى‌شود که اين يک امر طبيعى است. آنچه نکوهيده است اعتراض و گلايه از کارهاى خداوند است. هنگامى که ابراهيم فرزند [[پیامبر اسلام|پيامبر]] صلی الله علیه و آله از دنيا رفت، اشک از چشم‌هاى پيامبر اکرم جارى شد، اصحاب عرض کردند‌: اى رسول خدا، تو ما را از گريه کردن نهى نمودى اما خودت گريه مى‌کنى؟ فرمود: اين گريه نيست، اين رحمت و اظهار محبت است و کسى که رحم و عاطفه نداشته باشد خداوند هم به او رحم نخواهد کرد و مشمول رحمت الهى نمى‌گردد. (امالى طوسى، ص388)
-آنچه نکوهيده است اعتراض و گلايه از کارهاى خداوند است، هنگامى که ابراهيم علیه السلام فرزند پيامبر صلی الله علیه و آله از دنيا رفت، اشک از چشم‌هاى پيامبر صلی الله علیه و آله جارى شد، اصحاب عرض کردند‌اى رسول خدا، تو ما را از گريه کردن نهى نمودى اما خودت گريه مى‌کنى؟ فرمود: اين گريه نيست اين رحمت و اظهار محبت است و کسى که رحم و عاطفه نداشته باشد خداوند هم به او رحم نخواهد کرد و مشمول رحمت الهى نمى‌گردد. (امالى طوسى، ص388)
 ==منابع==
 * [http://thesaurus.islamicdoc.org/thesaurus/ بی تابی، اصطلاحنامه جامع علوم اسلامی]، بازیابی: 5 اسفند 92.
 [[رده:صفات ناپسند]]
 [[رده:اخلاق فردی]]