جبت - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Mohammadi در ‏۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۰

2026-04-02T08:00:25Z

Mohammadi در ‏۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۰

2026-01-19T13:10:59Z

Zamani: افزودن الگوی قرآن

2025-03-21T11:57:12Z

افزودن الگوی قرآن

مهدی موسوی: ویرایش

2022-04-20T09:58:49Z

ویرایش

نمایش تغییرات

مهدی موسوی در ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۲۸

2022-04-20T08:28:17Z

سید مهدی خدایی: اصلاح لینکها

2021-06-04T05:45:46Z

اصلاح لینکها

سید مهدی خدایی در ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۹

2021-05-26T10:49:28Z

سید مهدی خدایی در ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۳

2021-05-26T10:43:34Z

سید مهدی خدایی در ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۱۵

2021-05-26T10:15:29Z

سید مهدی خدایی در ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۲

2021-05-26T10:02:22Z

@@ سطر ۳: / سطر ۳: @@
 ==واژه جبت در لغت==
-برخى واژه پژوهان واژه «جبت» را در اصل همان «جِبْس» (موجود پستى که خیرى در آن نیست) دانسته اند که در آن حرف سین به حرف تاء تبدیل شده<ref>مفردات، ص۸۵؛ تاج العروس، ج۱، ص۵۳۵، «جبت».</ref> و در این صورت جبت واژه اى عربى خواهد بود.<ref>واژه هاى دخیل، ص ۱۶۵، «جبت».</ref> در مقابل، برخى دیگر این واژه را در اصل [[حبشه|حبشى]] دانسته اند.<ref>واژه هاى دخیل، ص ۱۶۵ - ۱۶۶.</ref> و برخى با استناد به قواعد آواشناسى زبان عربى، بر عربى نبودن آن استدلال کرده اند.<ref>الصحاح، ج ۱، ص ۲۴۵؛ لسان العرب، ج ۲، ص ۲۱، «جبت».</ref> در کنار دو دیدگاه مزبور، عبرى بودن جبت نیز گفته شده<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۴۴، «جبت».</ref>  که از تأیید چندانى برخوردار نیست.
+برخى واژه پژوهان واژه «جبت» را در اصل همان «جِبْس» (موجود پستى که خیرى در آن نیست) دانسته اند که در آن حرف سین به حرف تاء تبدیل شده<ref>مفردات، ص۸۵؛ تاج العروس، ج۱، ص۵۳۵، «جبت».</ref> و در این صورت جبت واژه اى عربى خواهد بود.<ref>واژه هاى دخیل، ص ۱۶۵، «جبت».</ref> در مقابل، برخى دیگر این واژه را در اصل [[حبشه|حبشى]] دانسته اند.<ref>همان، ص ۱۶۵ - ۱۶۶.</ref> و برخى با استناد به قواعد آواشناسى زبان عربى، بر عربى نبودن آن استدلال کرده اند.<ref>الصحاح، ج ۱، ص ۲۴۵؛ لسان العرب، ج ۲، ص ۲۱، «جبت».</ref> در کنار دو دیدگاه مزبور، عبرى بودن جبت نیز گفته شده<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۴۴، «جبت».</ref>  که از تأیید چندانى برخوردار نیست.
 ==جبت در قرآن==
-واژه «جبت» در [[قرآن]] تنها یک بار در آیه ۵۱ سوره [[سوره نساء|نساء]] به کار رفته است: {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَٰؤُلَاءِ أَهْدَىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا»}}<ref>[[آیه 51 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۵۱ .]]</ref> این آیه درباره گروهى از [[اهل کتاب]] است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان،<ref>المیزان، ج۴، ص۳۷۵؛ راهنما، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.</ref> به جبت و [[طاغوت]] ایمان آورده، [[کفر|کافران]] را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند.
+واژه «جبت» در [[قرآن]] تنها یک بار در آیه ۵۱ سوره [[سوره نساء|نساء]] به کار رفته است: {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَٰؤُلَاءِ أَهْدَىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا»}}<ref name=":۰">[[آیه 51 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۵۱.]]</ref> این آیه درباره گروهى از [[اهل کتاب]] است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان،<ref>المیزان، ج۴، ص۳۷۵؛ راهنما، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.</ref> به جبت و [[طاغوت]] ایمان آورده، [[کفر|کافران]] را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند.
 در بیان مقصود از جبت در این [[آیه]] نظرهاى گوناگونى ارائه شده است؛ مانند [[بت پرستی|بت]]،<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۳؛ التبیان، ج ۳، ص ۲۲۳؛ زادالمسیر، ج ۲، ص ۱۳۸.</ref> اسم بتى خاص<ref>زادالمسیر، ج ۲، ص ۱۳۸؛ کنزالدقائق، ج ۲، ص ۴۷۸؛ الصافى، ج ۱، ص ۴۵۹.</ref> مانند [[لات]]،<ref>تاج العروس، ج ۱۰، ص ۲۲۵، «جبت».</ref> هرکس که در راه [[گناه|معصیت]] خداوند از او اطاعت شود،<ref>تفسیر قرطبى، ج ۵، ص ۲۴۹؛ فتح القدیر، ج ۱، ص ۴۷۷.</ref> سحر،<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۳؛ التبیان، ج ۳، ص ۲۲۴؛ الدرالمنثور، ج ۲، ص ۱۷۲.</ref> کاهن،<ref>غریب القرآن، ص ۱۳۰؛ زادالمسیر، ج ۲، ص ۱۳۸؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۵۲۵.</ref> [[ابلیس]]،<ref>تفسیر قرطبى، ج ۵، ص ۲۴۹؛ فتح القدیر، ج ۱، ص ۴۷۷؛ مجمع البیان، ج ۳، ص ۱۰۶.</ref> [[شیطان]]،<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۴؛ تفسیر قرطبى، ج ۵، ص ۲۴۸؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۵۲۵.</ref> [[شرک]]،<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۵۲۵.</ref> سرکرده یهودیان<ref>لسان العرب، ج ۲، ص ۲۱؛ ج ۱۵، ص ۹، «طغى».</ref> یا یکى از عالمان [[یهود]].<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۴ - ۱۸۵؛ التبیان، ج ۳، ص ۲۲۴؛ زادالمسیر، ج ۲، ص ۱۳۸.</ref> در معنایى جامع مى توان گفت مراد از جبت، هر معبودى جز خداست<ref>مفردات، ص ۸۵؛ غریب القرآن، ص ۱۳۰؛ الصافى، ج ۱، ص ۴۵۹.</ref> و این معنا بیشتر معانى یاد شده را دربرمى گیرد.<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۵؛ معانى القرآن، ج ۲، ص ۱۱۰ - ۱۱۱؛ الفروق اللغویه، ص ۱۵۴.</ref>
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 درباره [[شأن نزول]] آیه، اقوالى نقل شده است. قول منسوب به بیشتر مفسران آن است که کعب بن اشرف با برخى از [[یهود|یهودیان]] پس از [[جنگ احد|جنگ اُحد]]، نزد مشرکان [[قریش]] آمدند تا با آنان در برابر [[پیامبر اکرم]] صلى الله علیه و آله هم پیمان شده، و پیمان گذشته خویش با پیامبر اکرم را بشکنند. مشرکان [[مکه]] به آنان اعتماد نکرده، از کعب خواستند براى نشان دادن حسن نیت خود، براى دو بت از بت هاى آنان سجده کرده، به آن دو ایمان بیاورد و وى پذیرفت. پس از پیمان بستن آنان نزد [[کعبه]]، [[ابوسفیان]] از کعب پرسید: آیا ما هدایت شده تر و به حق نزدیک تر هستیم یا [[حضرت محمد|محمد]]؟ کعب از چگونگى [[دین]] دو طرف پرسید و پس از شنیدن پاسخ گفت: به خدا سوگند شما از محمد هدایت شده تر هستید.<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص ۱۰۵ - ۱۰۶؛ اسباب النزول، ص ۱۰۳ - ۱۰۴.</ref>
-[[قرآن کریم]] پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان [[اسلام]] به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد [[لعن|لعنت]] الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت: {{متن قرآن|«أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ ۖ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا»}}<ref>[[آیه 52 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۵۲.]]</ref>.
+[[قرآن کریم]] پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان [[اسلام]] به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد [[لعن|لعنت]] الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت: {{متن قرآن|«أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ ۖ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا»}}<ref>[[آیه 52 سوره نساء|سوره نساء، آیه ۵۲.]]</ref>.
 ==جبت در روایات==
-در برخى از روایات [[شیعه]]، آیه مذکور (... یؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ...) بر کسانى تطبیق شده است که به مقام [[اهل بیت]] علیهم السلام [[حسد]] ورزیده، حق آنان را [[غصب]] کردند.<ref>تفسیر قمى، ج ۱، ص ۱۴۰؛ الصافى، ج ۱، ص ۴۵۹؛ نورالثقلین، ج ۱، ص ۴۸۹.</ref> آنان به حاکمان ستمگر ایمان آورده و آنها را هدایت شده تر از آل محمد علیهم السلام دانستند.<ref>تفسیر العیاشى، ج ۱، ص ۲۴۶؛ الصافى، ج ۱، ص ۴۵۹.</ref>
+در برخى از روایات [[شیعه]]، آیه مذکور {{متن قرآن|«... يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ ...»}}<ref name=":۰" /> بر کسانى تطبیق شده است که به مقام [[اهل بیت]] علیهم السلام [[حسد]] ورزیده، حق آنان را [[غصب]] کردند.<ref>تفسیر قمى، ج ۱، ص ۱۴۰؛ الصافى، ج ۱، ص ۴۵۹؛ نورالثقلین، ج ۱، ص ۴۸۹.</ref> آنان به حاکمان ستمگر ایمان آورده و آنها را هدایت شده تر از آل محمد علیهم السلام دانستند.<ref>تفسیر العیاشى، ج ۱، ص ۲۴۶؛ الصافى، ج ۱، ص ۴۵۹.</ref>
 در روایاتى دیگر عنوان جبت بر حاکمان ستمگر و دشمنان اهل بیت علیهم السلام، اطلاق شده است.<ref>الکافى، ج ۱، ص ۴۲۹؛ بحارالانوار، ج ۳۱، ص ۱۲۳، ۶۲۹.</ref> در [[دعا|ادعیه]] نیز از امورى مانند کفر ورزیدن به جبت<ref>مصباح المتهجد، ص ۱۹۸؛ عدة الداعى، ص ۱۱۸؛ کنزالعمال، ج ۵، ص ۱۷۶.</ref> و [[لعن]] آن<ref>بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۱۴۹.</ref> سخن به میان آمده است.

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 ==جبت در قرآن==
-واژه «جبت» در [[قرآن]] تنها یک بار در آیه ۵۱ سوره [[سوره نساء|نساء]] به کار رفته است: {{متن قرآن|«أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذینَ أُوتُوا نَصیباً مِنَ الْکتابِ یؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ یقُولُونَ لِلَّذینَ کفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى‏ مِنَ الَّذینَ آمَنُوا سَبیلاً»}}. این آیه درباره گروهى از [[اهل کتاب]] است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان،<ref>المیزان، ج۴، ص۳۷۵؛ راهنما، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.</ref> به جبت و [[طاغوت]] ایمان آورده، [[کفر|کافران]] را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند.
+واژه «جبت» در [[قرآن]] تنها یک بار در آیه ۵۱ سوره [[سوره نساء|نساء]] به کار رفته است: {{متن قرآن|«أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَٰؤُلَاءِ أَهْدَىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا»}}<ref>[[آیه 51 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۵۱ .]]</ref> این آیه درباره گروهى از [[اهل کتاب]] است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان،<ref>المیزان، ج۴، ص۳۷۵؛ راهنما، ج۳، ص۳۴۴-۳۴۵.</ref> به جبت و [[طاغوت]] ایمان آورده، [[کفر|کافران]] را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند.
 در بیان مقصود از جبت در این [[آیه]] نظرهاى گوناگونى ارائه شده است؛ مانند [[بت پرستی|بت]]،<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۳؛ التبیان، ج ۳، ص ۲۲۳؛ زادالمسیر، ج ۲، ص ۱۳۸.</ref> اسم بتى خاص<ref>زادالمسیر، ج ۲، ص ۱۳۸؛ کنزالدقائق، ج ۲، ص ۴۷۸؛ الصافى، ج ۱، ص ۴۵۹.</ref> مانند [[لات]]،<ref>تاج العروس، ج ۱۰، ص ۲۲۵، «جبت».</ref> هرکس که در راه [[گناه|معصیت]] خداوند از او اطاعت شود،<ref>تفسیر قرطبى، ج ۵، ص ۲۴۹؛ فتح القدیر، ج ۱، ص ۴۷۷.</ref> سحر،<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۳؛ التبیان، ج ۳، ص ۲۲۴؛ الدرالمنثور، ج ۲، ص ۱۷۲.</ref> کاهن،<ref>غریب القرآن، ص ۱۳۰؛ زادالمسیر، ج ۲، ص ۱۳۸؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۵۲۵.</ref> [[ابلیس]]،<ref>تفسیر قرطبى، ج ۵، ص ۲۴۹؛ فتح القدیر، ج ۱، ص ۴۷۷؛ مجمع البیان، ج ۳، ص ۱۰۶.</ref> [[شیطان]]،<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۴؛ تفسیر قرطبى، ج ۵، ص ۲۴۸؛ تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۵۲۵.</ref> [[شرک]]،<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۱، ص ۵۲۵.</ref> سرکرده یهودیان<ref>لسان العرب، ج ۲، ص ۲۱؛ ج ۱۵، ص ۹، «طغى».</ref> یا یکى از عالمان [[یهود]].<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۴ - ۱۸۵؛ التبیان، ج ۳، ص ۲۲۴؛ زادالمسیر، ج ۲، ص ۱۳۸.</ref> در معنایى جامع مى توان گفت مراد از جبت، هر معبودى جز خداست<ref>مفردات، ص ۸۵؛ غریب القرآن، ص ۱۳۰؛ الصافى، ج ۱، ص ۴۵۹.</ref> و این معنا بیشتر معانى یاد شده را دربرمى گیرد.<ref>جامع البیان، ج ۵، ص ۱۸۵؛ معانى القرآن، ج ۲، ص ۱۱۰ - ۱۱۱؛ الفروق اللغویه، ص ۱۵۴.</ref>
@@ سطر ۱۶: / سطر ۱۶: @@
 درباره [[شأن نزول]] آیه، اقوالى نقل شده است. قول منسوب به بیشتر مفسران آن است که کعب بن اشرف با برخى از [[یهود|یهودیان]] پس از [[جنگ احد|جنگ اُحد]]، نزد مشرکان [[قریش]] آمدند تا با آنان در برابر [[پیامبر اکرم]] صلى الله علیه و آله هم پیمان شده، و پیمان گذشته خویش با پیامبر اکرم را بشکنند. مشرکان [[مکه]] به آنان اعتماد نکرده، از کعب خواستند براى نشان دادن حسن نیت خود، براى دو بت از بت هاى آنان سجده کرده، به آن دو ایمان بیاورد و وى پذیرفت. پس از پیمان بستن آنان نزد [[کعبه]]، [[ابوسفیان]] از کعب پرسید: آیا ما هدایت شده تر و به حق نزدیک تر هستیم یا [[حضرت محمد|محمد]]؟ کعب از چگونگى [[دین]] دو طرف پرسید و پس از شنیدن پاسخ گفت: به خدا سوگند شما از محمد هدایت شده تر هستید.<ref>مجمع البیان، ج ۳، ص ۱۰۵ - ۱۰۶؛ اسباب النزول، ص ۱۰۳ - ۱۰۴.</ref>
-[[قرآن کریم]] پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان [[اسلام]] به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد [[لعن|لعنت]] الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت: {{متن قرآن|«أُولئِک الَّذینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ مَنْ یلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصیرا»}}.<ref>سوره نساء آیه ۵۲</ref>
+[[قرآن کریم]] پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان [[اسلام]] به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد [[لعن|لعنت]] الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت: {{متن قرآن|«أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ ۖ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا»}}<ref>[[آیه 52 سوره نساء|سوره نساء،آیه ۵۲.]]</ref>.
 ==جبت در روایات==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۷
سطر ۴۳:		سطر ۴۳:
	\|رده= دارد		\|رده= دارد
	}}		}}
		+	{{قرآن}}

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{خوب}}
-در آیه 51 از سوره نساء خداوند انسان را از پرستش جبت نهی فرموده است. درباره مفهوم این واژه اقوال مختلفی بیان شده از جمله ابلیس, کاهن، ساحر و هر معبودی غیر از خدا. در برخى از روایات شیعه، این آیه بر کسانى تطبیق شده است که به مقام اهل بیت علیهم السلام حسد ورزیده، حق آنان را غصب کردند
+در [[آیه 51 سوره نساء]]، خداوند انسان را از پرستش «جبت» نهی فرموده است. درباره مفهوم این واژه اقوال مختلفی بیان شده از جمله: [[ابلیس]]، کاهن، ساحر و هر معبودی غیر از [[خدا]]. در برخى از روایات [[شیعه]]، این آیه بر کسانى تطبیق شده است که به مقام [[اهل بیت]] علیهم السلام [[حسد]] ورزیده، حق آنان را [[غصب]] کردند.
 ==واژه پژوهی==
-برخى واژه پژوهان جبت را در اصل همان « جِبْس » ( موجود پستى که خیرى در آن نیست ) دانسته اند که در آن حرف سین به حرف تاء تبدیل شده <ref>مفردات، ص85؛ تاج العروس، ج1، ص535، «جبت».</ref> و در این صورت جبت واژه اى عربى خواهد بود <ref>واژه هاى دخيل، ص 165، «جبت».</ref> در مقابل، برخى دیگر این واژه را در اصل حبشى دانسته اند.<ref>واژه هاى دخيل، ص 165 - 166.</ref> و برخى با استناد به قواعد آواشناسى زبان عربى بر عربى نبودن آن استدلال کرده اند.<ref>الصحاح، ج 1، ص 245؛ لسان العرب، ج 2، ص 21، «جبت».</ref> در کنار دو دیدگاه مزبور، عبرى بودن جبت نیز گفته شده<ref>التحقيق، ج 2، ص 44، «جبت».</ref>  که از تأیید چندانى برخوردار نیست.
+برخى واژه پژوهان واژه «جبت» را در اصل همان «جِبْس» (موجود پستى که خیرى در آن نیست) دانسته اند که در آن حرف سین به حرف تاء تبدیل شده<ref>مفردات، ص85؛ تاج العروس، ج1، ص535، «جبت».</ref> و در این صورت جبت واژه اى عربى خواهد بود.<ref>واژه هاى دخيل، ص 165، «جبت».</ref> در مقابل، برخى دیگر این واژه را در اصل [[حبشه|حبشى]] دانسته اند.<ref>واژه هاى دخيل، ص 165 - 166.</ref> و برخى با استناد به قواعد آواشناسى زبان عربى، بر عربى نبودن آن استدلال کرده اند.<ref>الصحاح، ج 1، ص 245؛ لسان العرب، ج 2، ص 21، «جبت».</ref> در کنار دو دیدگاه مزبور، عبرى بودن جبت نیز گفته شده<ref>التحقيق، ج 2، ص 44، «جبت».</ref>  که از تأیید چندانى برخوردار نیست.
 ==واژه جبت در قرآن==
-واژه جبت در قرآن تنها یک بار در آیه 51 سوره [[سوره نساء|نساء]] به کار رفته است. این آیه درباره گروهى از [[اهل کتاب]] است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان،<ref>الميزان، ج4، ص375؛ راهنما، ج3، ص344-345.</ref> به جبت و [[طاغوت]] ایمان آورده، [[کفر|کافران]] را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند: {{متن قرآن|«أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى‏ مِنَ الَّذينَ آمَنُوا سَبيلا»}}.
+واژه «جبت» در [[قرآن]] تنها یک بار در آیه 51 سوره [[سوره نساء|نساء]] به کار رفته است: {{متن قرآن|«أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى‏ مِنَ الَّذينَ آمَنُوا سَبيلا»}}. این آیه درباره گروهى از [[اهل کتاب]] است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان،<ref>الميزان، ج4، ص375؛ راهنما، ج3، ص344-345.</ref> به جبت و [[طاغوت]] ایمان آورده، [[کفر|کافران]] را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند.
-==مقصود از جبت==
+در بیان مقصود از جبت در این [[آیه]] نظرهاى گوناگونى ارائه شده است؛ مانند بت،<ref>جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.</ref> اسم بتى خاص<ref>زادالمسير، ج 2، ص 138؛ كنزالدقائق، ج 2، ص 478؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> مانند [[لات]]،<ref>تاج العروس، ج 10، ص 225، «جبت».</ref> هرکس که در راه [[گناه|معصیت]] خداوند از او اطاعت شود،<ref>تفسير قرطبى، ج 5، ص 249؛ فتح القدير، ج 1، ص 477.</ref> سحر،<ref>جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 224؛ الدرالمنثور، ج 2، ص 172.</ref> کاهن،<ref>غريب القرآن، ص 130؛ زادالمسير، ج 2، ص 138؛ تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref> [[ابلیس]]،<ref>تفسير قرطبى، ج 5، ص 249؛ فتح القدير، ج 1، ص 477؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106.</ref> [[شیطان]]،<ref>جامع البيان، ج 5، ص 184؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 248؛ تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref> [[شرک]]،<ref>تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref> سرکرده یهودیان<ref>لسان العرب، ج 2، ص 21؛ ج 15، ص 9، «طغى».</ref> یا یکى از عالمان [[یهود]].<ref>جامع البيان، ج 5، ص 184 - 185؛ التبيان، ج 3، ص 224؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.</ref>
-در معنایى جامع مى توان گفت مراد از جبت هر معبودى جز خداست<ref>مفردات، ص 85؛ غريب القرآن، ص 130؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> و این معنا بیشتر معانى یاد شده را دربرمى گیرد.<ref>جامع البيان، ج 5، ص 185؛ معانى القرآن، ج 2، ص 110 - 111؛ الفروق اللغويه، ص 154.</ref>
+در معنایى جامع مى توان گفت مراد از جبت، هر معبودى جز خداست<ref>مفردات، ص 85؛ غريب القرآن، ص 130؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> و این معنا بیشتر معانى یاد شده را دربرمى گیرد.<ref>جامع البيان، ج 5، ص 185؛ معانى القرآن، ج 2، ص 110 - 111؛ الفروق اللغويه، ص 154.</ref>
 با توجه به اینکه در آیه یاد شده ایمان به «طاغوت» نیز در کنار ایمان به «جبت» آمده است، برخى به بیان تفاوت جبت با طاغوت پرداخته و از جمله گفته اند: مقصود از جبت، بت ها و مقصود از طاغوت کاهنانى است که به [[دروغ]]، مطالبى از زبان بت ها براى مردم بیان مى کردند<ref>ر.ك: الفروق اللغويه، ص 154؛ جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223.</ref> یا آنکه جبت، ابلیس است و طاغوت پیروان ابلیس.<ref>الفروق اللغويه، ص 154؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 249.</ref> برخى نیز جبت و طاغوت را به یک معنا دانسته اند.<ref>الفروق اللغويه، ص 154؛ معانى القرآن، ج 1، ص 271؛ ج 2، ص 110؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106.</ref>
@@ سطر ۴۴: / سطر ۴۲: @@
 |رده= دارد
 }}<br />

@@ سطر ۶: / سطر ۶: @@
 ==واژه جبت در قرآن==
-واژه جبت در قرآن تنها یک بار در آیه 51 نساء به کار رفته است. این آیه درباره گروهى از اهل کتاب است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان،<ref>الميزان، ج4، ص375؛ راهنما، ج3، ص344-345.</ref> به جبت و طاغوت ایمان آورده، کافران را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند: {{متن قرآن|«أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى‏ مِنَ الَّذينَ آمَنُوا سَبيلا»}}.
+واژه جبت در قرآن تنها یک بار در آیه 51 سوره [[سوره نساء|نساء]] به کار رفته است. این آیه درباره گروهى از [[اهل کتاب]] است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان،<ref>الميزان، ج4، ص375؛ راهنما، ج3، ص344-345.</ref> به جبت و [[طاغوت]] ایمان آورده، [[کفر|کافران]] را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند: {{متن قرآن|«أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذينَ أُوتُوا نَصيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى‏ مِنَ الَّذينَ آمَنُوا سَبيلا»}}.
 ==مقصود از جبت==
-در بیان مقصود از جبت در این آیه نظرهاى گوناگونى ارائه شده است؛ مانند بت<ref>جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.</ref> اسم بتى خاص<ref>زادالمسير، ج 2، ص 138؛ كنزالدقائق، ج 2، ص 478؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> مانند لات <ref>تاج العروس، ج 10، ص 225، «جبت».</ref> هرکس که در راه معصیت خداوند از او اطاعت شود<ref>تفسير قرطبى، ج 5، ص 249؛ فتح القدير، ج 1، ص 477.</ref> ساحر <ref>جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 224؛ الدرالمنثور، ج 2، ص 172.</ref> سحر<ref>جامع البيان، ج 5، ص 182؛ معانى القرآن، ج 2، 110؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.</ref> کاهن ،<ref>غريب القرآن، ص 130؛ زادالمسير، ج 2، ص 138؛ تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref> ابلیس<ref>تفسير قرطبى، ج 5، ص 249؛ فتح القدير، ج 1، ص 477؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106.</ref> شیطان،<ref>جامع البيان، ج 5، ص 184؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 248؛ تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref> شرک،<ref>تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref>سرکرده یهودیان<ref>لسان العرب، ج 2، ص 21؛ ج 15، ص 9، «طغى».</ref> و یکى از عالمان یهود<ref>جامع البيان، ج 5، ص 184 - 185؛ التبيان، ج 3، ص 224؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.</ref>
+در بیان مقصود از جبت در این آیه نظرهاى گوناگونى ارائه شده است؛ مانند بت<ref>جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.</ref> اسم بتى خاص<ref>زادالمسير، ج 2، ص 138؛ كنزالدقائق، ج 2، ص 478؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> مانند [[لات]] <ref>تاج العروس، ج 10، ص 225، «جبت».</ref> هرکس که در راه [[گناه|معصیت]] خداوند از او اطاعت شود<ref>تفسير قرطبى، ج 5، ص 249؛ فتح القدير، ج 1، ص 477.</ref> [[سحر|ساحر]] <ref>جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 224؛ الدرالمنثور، ج 2، ص 172.</ref> [[سحر]]<ref>جامع البيان، ج 5، ص 182؛ معانى القرآن، ج 2، 110؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.</ref> [[کاهن]] ،<ref>غريب القرآن، ص 130؛ زادالمسير، ج 2، ص 138؛ تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref> [[ابلیس]]<ref>تفسير قرطبى، ج 5، ص 249؛ فتح القدير، ج 1، ص 477؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106.</ref> [[شیطان]]،<ref>جامع البيان، ج 5، ص 184؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 248؛ تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref> [[شرک]]،<ref>تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.</ref>سرکرده یهودیان<ref>لسان العرب، ج 2، ص 21؛ ج 15، ص 9، «طغى».</ref> و یکى از عالمان یهود<ref>جامع البيان، ج 5، ص 184 - 185؛ التبيان، ج 3، ص 224؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.</ref>
 در معنایى جامع مى توان گفت مراد از جبت هر معبودى جز خداست<ref>مفردات، ص 85؛ غريب القرآن، ص 130؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> و این معنا بیشتر معانى یاد شده را دربرمى گیرد.<ref>جامع البيان، ج 5، ص 185؛ معانى القرآن، ج 2، ص 110 - 111؛ الفروق اللغويه، ص 154.</ref>
-== جبت و طاغوت ==
+==جبت و طاغوت==
-با توجه به اینکه در آیه یاد شده ایمان به «طاغوت» نیز در کنار ایمان به «جبت» آمده است، برخى به بیان تفاوت جبت با طاغوت پرداخته و از جمله گفته اند: مقصود از جبت، بت ها و مقصود از طاغوت کاهنانى است که به دروغ، مطالبى از زبان بت ها براى مردم بیان مى کردند<ref>ر.ك: الفروق اللغويه، ص 154؛ جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223.</ref> یا آنکه جبت، ابلیس است و طاغوت پیروان ابلیس.<ref>الفروق اللغويه، ص 154؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 249.</ref> برخى نیز جبت و طاغوت را به یک معنا دانسته اند.<ref>الفروق اللغويه، ص 154؛ معانى القرآن، ج 1، ص 271؛ ج 2، ص 110؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106.</ref>
+با توجه به اینکه در آیه یاد شده ایمان به «طاغوت» نیز در کنار ایمان به «جبت» آمده است، برخى به بیان تفاوت جبت با طاغوت پرداخته و از جمله گفته اند: مقصود از جبت، بت ها و مقصود از طاغوت کاهنانى است که به [[دروغ]]، مطالبى از زبان بت ها براى مردم بیان مى کردند<ref>ر.ك: الفروق اللغويه، ص 154؛ جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223.</ref> یا آنکه جبت، ابلیس است و طاغوت پیروان ابلیس.<ref>الفروق اللغويه، ص 154؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 249.</ref> برخى نیز جبت و طاغوت را به یک معنا دانسته اند.<ref>الفروق اللغويه، ص 154؛ معانى القرآن، ج 1، ص 271؛ ج 2، ص 110؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106.</ref>
-== شأن نزول آیه ==
+==شأن نزول آیه==
-درباره شأن نزول آیه، اقوالى نقل شده است. قول منسوب به بیشتر مفسران آن است که کعب بن اشرف با برخى از یهودیان پس از جنگ اُحد، نزد مشرکان قریش آمدند تا با آنان در برابر پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله هم پیمان شده، پیمان گذشته خویش با پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله را بشکنند. مشرکان مکه به آنان اعتماد نکرده، از کعب خواستند براى نشان دادن حسن نیت خود، براى دو بت از بت هاى آنان سجده کرده، به آن دو ایمان بیاورد و وى پذیرفت. پس از پیمان بستن آنان نزد کعبه، ابوسفیان از کعب پرسید: آیا ما هدایت شده تر و به حق نزدیک تر هستیم یا محمد؟ کعب از چگونگى دین دو طرف پرسید و پس از شنیدن پاسخ گفت: به خدا سوگند شما از محمد هدایت شده تر هستید.<ref>مجمع البيان، ج 3، ص 105 - 106؛ اسباب النزول، ص 103 - 104.</ref>  قرآن کریم پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان اسلام به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد لعنت الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت: {{متن قرآن|«أُولئِكَ الَّذينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ مَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصيرا»}} <ref>سوره نساء آیه 52</ref>
+درباره شأن نزول آیه، اقوالى نقل شده است. قول منسوب به بیشتر مفسران آن است که [[کعب بن اشرف]] با برخى از یهودیان پس از جنگ اُحد، نزد مشرکان قریش آمدند تا با آنان در برابر پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله هم پیمان شده، پیمان گذشته خویش با پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله را بشکنند. مشرکان مکه به آنان اعتماد نکرده، از کعب خواستند براى نشان دادن حسن نیت خود، براى دو بت از بت هاى آنان سجده کرده، به آن دو ایمان بیاورد و وى پذیرفت. پس از پیمان بستن آنان نزد [[کعبه]]، [[ابوسفیان]] از کعب پرسید: آیا ما هدایت شده تر و به حق نزدیک تر هستیم یا محمد؟ کعب از چگونگى دین دو طرف پرسید و پس از شنیدن پاسخ گفت: به خدا سوگند شما از محمد هدایت شده تر هستید.<ref>مجمع البيان، ج 3، ص 105 - 106؛ اسباب النزول، ص 103 - 104.</ref>  قرآن کریم پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان اسلام به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد لعنت الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت: {{متن قرآن|«أُولئِكَ الَّذينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ مَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصيرا»}} <ref>سوره نساء آیه 52</ref>
-== جبت در روایات ==
+==جبت در روایات==
-در برخى از روایات شیعه، این آیه بر کسانى تطبیق شده است که به مقام اهل بیت علیهم السلام حسد ورزیده، حق آنان را غصب کردند.<ref>تفسير قمى، ج 1، ص 140؛ الصافى، ج 1، ص 459؛ نورالثقلين، ج 1، ص 489.</ref> آنان به حاکمان ستمگر ایمان آورده و آنها را هدایت شده تر از آل محمد علیهم السلام دانستند.<ref>تفسير العياشى، ج 1، ص 246؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> در روایاتى دیگر نیز عنوان جبت بر حاکمان ستمگر و دشمنان اهل بیت علیهم السلام، اطلاق شده<ref>الكافى، ج 1، ص 429؛ بحارالانوار، ج 31، ص 123، 629.</ref>
+در برخى از روایات شیعه، این آیه بر کسانى تطبیق شده است که به مقام [[اهل البیت|اهل بیت علیهم السلام]] [[حسد]] ورزیده، حق آنان را [[غصب]] کردند.<ref>تفسير قمى، ج 1، ص 140؛ الصافى، ج 1، ص 459؛ نورالثقلين، ج 1، ص 489.</ref> آنان به حاکمان ستمگر ایمان آورده و آنها را هدایت شده تر از آل محمد علیهم السلام دانستند.<ref>تفسير العياشى، ج 1، ص 246؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> در روایاتى دیگر نیز عنوان جبت بر حاکمان ستمگر و دشمنان اهل بیت علیهم السلام، اطلاق شده<ref>الكافى، ج 1، ص 429؛ بحارالانوار، ج 31، ص 123، 629.</ref>
 در روایتى از اهل سنت، اعمال ناپسندى مانند فال بد زدن به پرندگان، از جبت دانسته شده است.<ref>صحيح ابن حبان، ج 13، ص 502؛ الفائق، ج 2، ص 312؛ فيض القدير، ج 4، ص 519.</ref>در ادعیه نیز از امورى مانند کفر ورزیدن به جبت<ref>مصباح المتهجد، ص 198؛ عده الداعى، ص 118؛ كنزالعمال، ج 5، ص 176.</ref> و لعن آن<ref>بحارالانوار، ج 98، ص 149.</ref> سخن به میان آمده است.
@@ سطر ۳۰: / سطر ۲۹: @@
 [[رده: مقاله های مهم]]
-== منابع ==
+==منابع==
-* دایره المعارف قرآن کریم
+*دایره المعارف قرآن کریم<br />{{سنجش کیفی
 |سنجش=شده
 |شناسه= خوب
@@ سطر ۴۷: / سطر ۴۳: @@
 |کیفیت پژوهش= عالی
 |رده= دارد
-}}
+}}<br />

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
-{{متوسط}}
+{{خوب}}
 ==واژه پژوهی==
@@ سطر ۳۸: / سطر ۳۹: @@
 |شناسه= خوب
 |عنوان بندی مناسب= خوب
-|کفایت منابع و پی نوشت ها= متوسط
+|کفایت منابع و پی نوشت ها= خوب
 |رعایت سطح مخاطب عام= خوب
 |رعایت ادبیات دانشنامه ای= خوب
-|جامعیت= ضعیف
+|جامعیت= عالی
 |رعایت اختصار= خوب
 |سیر منطقی= خوب
-|کیفیت پژوهش= متوسط
+|کیفیت پژوهش= عالی
 |رده= دارد
 }}
 <br />

@@ سطر ۱: / سطر ۱: @@
 {{متوسط}}
-== واژه پژوهی ==
+==واژه پژوهی==
-برخى واژه پژوهان جبت را در اصل همان « جِبْس » ( موجود پستى که خیرى در آن نیست ) دانسته اند که در آن حرف سین به حرف تاء تبدیل شده <ref>مفردات، ص85؛ تاج العروس، ج1، ص535، «جبت».</ref> و در این صورت جبت واژه اى عربى خواهد بود <ref>واژه هاى دخيل، ص 165، «جبت».</ref> در مقابل، برخى دیگر این واژه را در اصل حبشى دانسته اند.<ref>واژه هاى دخيل، ص 165 - 166.</ref> و برخى با استناد به قواعد آواشناسى زبان عربى بر عربى نبودن آن استدلال کرده اند.<ref>الصحاح، ج 1، ص 245؛ لسان العرب، ج 2، ص 21، «جبت».</ref>
+برخى واژه پژوهان جبت را در اصل همان « جِبْس » ( موجود پستى که خیرى در آن نیست ) دانسته اند که در آن حرف سین به حرف تاء تبدیل شده <ref>مفردات، ص85؛ تاج العروس، ج1، ص535، «جبت».</ref> و در این صورت جبت واژه اى عربى خواهد بود <ref>واژه هاى دخيل، ص 165، «جبت».</ref> در مقابل، برخى دیگر این واژه را در اصل حبشى دانسته اند.<ref>واژه هاى دخيل، ص 165 - 166.</ref> و برخى با استناد به قواعد آواشناسى زبان عربى بر عربى نبودن آن استدلال کرده اند.<ref>الصحاح، ج 1، ص 245؛ لسان العرب، ج 2، ص 21، «جبت».</ref> در کنار دو دیدگاه مزبور، عبرى بودن جبت نیز گفته شده<ref>التحقيق، ج 2، ص 44، «جبت».</ref>  که از تأیید چندانى برخوردار نیست.
-در کنار دو دیدگاه مزبور، عبرى بودن جبت نیز گفته شده (5) که از تأیید چندانى برخوردار نیست .(6) واژه جبت در قرآن تنها یک بار در آیه 51 نساء / 4 به کار رفته است. این آیه درباره گروهى از اهل کتاب است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان ،(7) به جبت و طاغوت ایمان آورده، کافران را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند: « اَلَم تَرَ اِلَى الَّذینَ اُوتوا نَصیبـًا مِنَ الکِتـبِ یُؤمِنونَ بِالجِبتِ والطّـغوتِ ویَقولونَ لِلَّذینَ کَفَروا هـؤُلاءِ اَهدى مِنَ الَّذینَ ءامَنوا سَبیلا ». در بیان مقصود از جبت در این آیه نظرهاى گوناگونى ارائه شده است؛ مانند بت ،(8) اسم بتى خاص (9) مانند لات ،(10) هرکس که در راه معصیت خداوند از او اطاعت شود ،(11) ساحر ،(12) سحر ،(13) کاهن ،(14) ابلیس ،(15) شیطان ،(16) شرک ،(17) سرکرده یهودیان (18) و یکى از عالمان یهود .(19) در معنایى جامع مى توان گفت مراد از جبت هر معبودى جز خداست (20) و این معنا بیشتر معانى یاد شده را دربرمى گیرد .(21) با توجه به اینکه در آیه یاد شده ایمان به « طاغوت » نیز در کنار ایمان به « جبت » آمده است، برخى به بیان تفاوت جبت با طاغوت پرداخته و از جمله گفته اند: مقصود از جبت، بت ها و مقصود از طاغوت کاهنانى است که به دروغ، مطالبى از زبان بت ها براى مردم بیان مى کردند (22) یا آنکه جبت، ابلیس است و طاغوت پیروان ابلیس .(23) برخى نیز جبت و طاغوت را به یک معنا دانسته اند .(24) درباره شأن نزول آیه، اقوالى نقل شده است .(25) قول منسوب به بیشتر مفسران آن است که کعب بن اشرف با برخى از یهودیان پس از جنگ اُحد، نزد مشرکان قریش آمدند تا با آنان در برابر پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله همپیمان شده، پیمان گذشته خویش با پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله را بشکنند. مشرکان مکه به آنان اعتماد نکرده، از کعب خواستند براى نشان دادن حسن نیت خود، براى دو بت از بت هاى آنان سجده کرده، به آن دو ایمان بیاورد و وى پذیرفت. پس از پیمان بستن آنان نزد کعبه، ابوسفیان از کعب پرسید: آیا ما هدایت شده تر و به حق نزدیک تر هستیم یا محمد ؟ کعب از چگونگى دین دو طرف پرسید و پس از شنیدن پاسخ گفت: به خدا سوگند شما از محمد هدایت شده تر هستید .(26) قرآن کریم پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان اسلام به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد لعنت الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت :« اُولـئِکَ الَّذینَ لَعَنَهُمُ اللّهُ ومَن یَلعَنِ اللّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ نَصیرا ». ( نساء / 4، 52 ) در برخى از روایات شیعه، این آیه بر کسانى تطبیق شده است که به مقام اهل بیت علیهم السلام حسد ورزیده، حق آنان را غصب کردند .(27) آنان به حاکمان ستمگر ایمان آورده و آنها را هدایت شده تر از آل محمد علیهم السلام دانستند .(28) در روایاتى دیگر نیز عنوان جبت بر حاکمان ستمگر و دشمنان اهل بیت علیهم السلام، اطلاق شده (29) و در روایتى از اهل سنت، اعمال ناپسندى مانند فال بد زدن به پرندگان، از جبت دانسته شده است .(30) در ادعیه نیز از امورى مانند کفر ورزیدن به جبت (31) و لعن آن (32) سخن به میان آمده است.
+== واژه جبت در قرآن ==
+در معنایى جامع مى توان گفت مراد از جبت هر معبودى جز خداست<ref>مفردات، ص 85؛ غريب القرآن، ص 130؛ الصافى، ج 1، ص 459.</ref> و این معنا بیشتر معانى یاد شده را دربرمى گیرد.<ref>جامع البيان، ج 5، ص 185؛ معانى القرآن، ج 2، ص 110 - 111؛ الفروق اللغويه، ص 154.</ref> با توجه به اینکه در آیه یاد شده ایمان به « طاغوت » نیز در کنار ایمان به « جبت » آمده است، برخى به بیان تفاوت جبت با طاغوت پرداخته و از جمله گفته اند: مقصود از جبت، بت ها و مقصود از طاغوت کاهنانى است که به دروغ، مطالبى از زبان بت ها براى مردم بیان مى کردند<ref>ر.ك: الفروق اللغويه، ص 154؛ جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223.</ref> یا آنکه جبت، ابلیس است و طاغوت پیروان ابلیس .(23) برخى نیز جبت و طاغوت را به یک معنا دانسته اند .(24) درباره شأن نزول آیه، اقوالى نقل شده است .(25) قول منسوب به بیشتر مفسران آن است که کعب بن اشرف با برخى از یهودیان پس از جنگ اُحد، نزد مشرکان قریش آمدند تا با آنان در برابر پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله همپیمان شده، پیمان گذشته خویش با پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله را بشکنند. مشرکان مکه به آنان اعتماد نکرده، از کعب خواستند براى نشان دادن حسن نیت خود، براى دو بت از بت هاى آنان سجده کرده، به آن دو ایمان بیاورد و وى پذیرفت. پس از پیمان بستن آنان نزد کعبه، ابوسفیان از کعب پرسید: آیا ما هدایت شده تر و به حق نزدیک تر هستیم یا محمد ؟ کعب از چگونگى دین دو طرف پرسید و پس از شنیدن پاسخ گفت: به خدا سوگند شما از محمد هدایت شده تر هستید .(26) قرآن کریم پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان اسلام به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد لعنت الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت :« اُولـئِکَ الَّذینَ لَعَنَهُمُ اللّهُ ومَن یَلعَنِ اللّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ نَصیرا ». ( نساء / 4، 52 ) در برخى از روایات شیعه، این آیه بر کسانى تطبیق شده است که به مقام اهل بیت علیهم السلام حسد ورزیده، حق آنان را غصب کردند .(27) آنان به حاکمان ستمگر ایمان آورده و آنها را هدایت شده تر از آل محمد علیهم السلام دانستند .(28) در روایاتى دیگر نیز عنوان جبت بر حاکمان ستمگر و دشمنان اهل بیت علیهم السلام، اطلاق شده (29) و در روایتى از اهل سنت، اعمال ناپسندى مانند فال بد زدن به پرندگان، از جبت دانسته شده است .(30) در ادعیه نیز از امورى مانند کفر ورزیدن به جبت (31) و لعن آن (32) سخن به میان آمده است.
 . الفروق اللغويه، ص 154؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 249.
@@ سطر ۶۶: / سطر ۳۱: @@
 . بحارالانوار، ج 98، ص 149.
 ==پانویس==

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ مهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۲
سطر ۱:		سطر ۱:
	{{متوسط}}		{{متوسط}}
		+
		+	== واژه پژوهی ==
		+	برخى واژه پژوهان جبت را در اصل همان « جِبْس » ( موجود پستى که خیرى در آن نیست ) دانسته اند که در آن حرف سین به حرف تاء تبدیل شده <ref>مفردات، ص85؛ تاج العروس، ج1، ص535، «جبت».</ref> و در این صورت جبت واژه اى عربى خواهد بود <ref>واژه هاى دخيل، ص 165، «جبت».</ref> در مقابل، برخى دیگر این واژه را در اصل حبشى دانسته اند.<ref>واژه هاى دخيل، ص 165 - 166.</ref> و برخى با استناد به قواعد آواشناسى زبان عربى بر عربى نبودن آن استدلال کرده اند.<ref>الصحاح، ج 1، ص 245؛ لسان العرب، ج 2، ص 21، «جبت».</ref>
		+
		+	در کنار دو دیدگاه مزبور، عبرى بودن جبت نیز گفته شده (5) که از تأیید چندانى برخوردار نیست .(6) واژه جبت در قرآن تنها یک بار در آیه 51 نساء / 4 به کار رفته است. این آیه درباره گروهى از اهل کتاب است که با وجود نهى از عبادت غیر خدا، در کتاب هایشان ،(7) به جبت و طاغوت ایمان آورده، کافران را هدایت شده تر از مؤمنان معرفى کردند: « اَلَم تَرَ اِلَى الَّذینَ اُوتوا نَصیبـًا مِنَ الکِتـبِ یُؤمِنونَ بِالجِبتِ والطّـغوتِ ویَقولونَ لِلَّذینَ کَفَروا هـؤُلاءِ اَهدى مِنَ الَّذینَ ءامَنوا سَبیلا ». در بیان مقصود از جبت در این آیه نظرهاى گوناگونى ارائه شده است؛ مانند بت ،(8) اسم بتى خاص (9) مانند لات ،(10) هرکس که در راه معصیت خداوند از او اطاعت شود ،(11) ساحر ،(12) سحر ،(13) کاهن ،(14) ابلیس ،(15) شیطان ،(16) شرک ،(17) سرکرده یهودیان (18) و یکى از عالمان یهود .(19) در معنایى جامع مى توان گفت مراد از جبت هر معبودى جز خداست (20) و این معنا بیشتر معانى یاد شده را دربرمى گیرد .(21) با توجه به اینکه در آیه یاد شده ایمان به « طاغوت » نیز در کنار ایمان به « جبت » آمده است، برخى به بیان تفاوت جبت با طاغوت پرداخته و از جمله گفته اند: مقصود از جبت، بت ها و مقصود از طاغوت کاهنانى است که به دروغ، مطالبى از زبان بت ها براى مردم بیان مى کردند (22) یا آنکه جبت، ابلیس است و طاغوت پیروان ابلیس .(23) برخى نیز جبت و طاغوت را به یک معنا دانسته اند .(24) درباره شأن نزول آیه، اقوالى نقل شده است .(25) قول منسوب به بیشتر مفسران آن است که کعب بن اشرف با برخى از یهودیان پس از جنگ اُحد، نزد مشرکان قریش آمدند تا با آنان در برابر پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله همپیمان شده، پیمان گذشته خویش با پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله را بشکنند. مشرکان مکه به آنان اعتماد نکرده، از کعب خواستند براى نشان دادن حسن نیت خود، براى دو بت از بت هاى آنان سجده کرده، به آن دو ایمان بیاورد و وى پذیرفت. پس از پیمان بستن آنان نزد کعبه، ابوسفیان از کعب پرسید: آیا ما هدایت شده تر و به حق نزدیک تر هستیم یا محمد ؟ کعب از چگونگى دین دو طرف پرسید و پس از شنیدن پاسخ گفت: به خدا سوگند شما از محمد هدایت شده تر هستید .(26) قرآن کریم پس از ذکر ایمان آوردن برخى از دشمنان اسلام به جبت و طاغوت و داورى نادرست آنان درباره مؤمنان و مشرکان، به نتیجه این اعمال ناپسند اشاره کرده، بیان مى دارد که آنان کسانى هستند که مورد لعنت الهى واقع شده و از رحمت حق محروم اند و چنین کسانى هیچ یاورى نخواهند داشت :« اُولـئِکَ الَّذینَ لَعَنَهُمُ اللّهُ ومَن یَلعَنِ اللّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ نَصیرا ». ( نساء / 4، 52 ) در برخى از روایات شیعه، این آیه بر کسانى تطبیق شده است که به مقام اهل بیت علیهم السلام حسد ورزیده، حق آنان را غصب کردند .(27) آنان به حاکمان ستمگر ایمان آورده و آنها را هدایت شده تر از آل محمد علیهم السلام دانستند .(28) در روایاتى دیگر نیز عنوان جبت بر حاکمان ستمگر و دشمنان اهل بیت علیهم السلام، اطلاق شده (29) و در روایتى از اهل سنت، اعمال ناپسندى مانند فال بد زدن به پرندگان، از جبت دانسته شده است .(30) در ادعیه نیز از امورى مانند کفر ورزیدن به جبت (31) و لعن آن (32) سخن به میان آمده است.
		+
		+
		+
		+
		+
		+
		+	5. التحقيق، ج 2، ص 44، «جبت».
		+
		+	6. واژه هاى دخيل، ص 166.
		+
		+	7. الميزان، ج4، ص375؛ راهنما، ج3، ص344-345.
		+
		+	8. جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.
		+
		+	9. زادالمسير، ج 2، ص 138؛ كنزالدقائق، ج 2، ص 478؛ الصافى، ج 1، ص 459.
		+
		+	10. تاج العروس، ج 10، ص 225، «جبت».
		+
		+	11. تفسير قرطبى، ج 5، ص 249؛ فتح القدير، ج 1، ص 477.
		+
		+	12. جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 224؛ الدرالمنثور، ج 2، ص 172.
		+
		+	13. جامع البيان، ج 5، ص 182؛ معانى القرآن، ج 2، 110؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.
		+
		+	14. غريب القرآن، ص 130؛ زادالمسير، ج 2، ص 138؛ تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.
		+
		+	15. تفسير قرطبى، ج 5، ص 249؛ فتح القدير، ج 1، ص 477؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106.
		+
		+	16. جامع البيان، ج 5، ص 184؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 248؛ تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.
		+
		+	17. تفسير ابن كثير، ج 1، ص 525.
		+
		+	18. لسان العرب، ج 2، ص 21؛ ج 15، ص 9، «طغى».
		+
		+	19. جامع البيان، ج 5، ص 184 - 185؛ التبيان، ج 3، ص 224؛ زادالمسير، ج 2، ص 138.
		+
		+	20. مفردات، ص 85؛ غريب القرآن، ص 130؛ الصافى، ج 1، ص 459.
		+
		+	21. جامع البيان، ج 5، ص 185؛ معانى القرآن، ج 2، ص 110 - 111؛ الفروق اللغويه، ص 154.
		+
		+	22. ر.ك: الفروق اللغويه، ص 154؛ جامع البيان، ج 5، ص 183؛ التبيان، ج 3، ص 223.
		+
		+	23. الفروق اللغويه، ص 154؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106؛ تفسير قرطبى، ج 5، ص 249.
		+
		+	24. الفروق اللغويه، ص 154؛ معانى القرآن، ج 1، ص 271؛ ج 2، ص 110؛ مجمع البيان، ج 3، ص 106.
		+
		+	25. زادالمسير، ج 2، ص 138.
		+
		+	26. مجمع البيان، ج 3، ص 105 - 106؛ اسباب النزول، ص 103 - 104.
		+
		+	27. تفسير قمى، ج 1، ص 140؛ الصافى، ج 1، ص 459؛ نورالثقلين، ج 1، ص 489.
		+
		+	28. تفسير العياشى، ج 1، ص 246؛ الصافى، ج 1، ص 459.
		+
		+	29. الكافى، ج 1، ص 429؛ بحارالانوار، ج 31، ص 123، 629.
		+
		+	30. صحيح ابن حبان، ج 13، ص 502؛ الفائق، ج 2، ص 312؛ فيض القدير، ج 4، ص 519.
		+
		+	31. مصباح المتهجد، ص 198؛ عده الداعى، ص 118؛ كنزالعمال، ج 5، ص 176.
		+
		+	32. بحارالانوار، ج 98، ص 149.

	در سوره نساء آیه 51 آمده است :		در سوره نساء آیه 51 آمده است :