https://wiki.ahlolbait.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DA%A9_%28%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%29جامع المدارک (کتاب) - تاریخچهٔ ویرایشها2026-06-11T13:23:20Zتاریخچهٔ ویرایشهای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.32.0https://wiki.ahlolbait.com/index.php?title=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DA%A9_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=161894&oldid=prevمهدی موسوی: صفحهای تازه حاوی «کتاب '''«جامع المدارک فی شرح المختصر النافع»''' تألیف سید احمد خوانساری (م ۱۴...» ایجاد کرد2026-06-11T10:51:04Z<p>صفحهای تازه حاوی «کتاب '''«جامع المدارک فی شرح المختصر النافع»''' تألیف <a href="/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%B1%DB%8C" title="سید احمد خوانساری">سید احمد خوانساری</a> (م ۱۴...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>کتاب '''«جامع المدارک فی شرح المختصر النافع»''' تألیف [[سید احمد خوانساری]] (م ۱۴۰۵ ق)، از کتابهای مهم مشتمل بر ادلّه و مدارک مسائل و [[احکام]] فقهی بهصورت مختصر است. این کتاب در حقیقت، شرحی بر کتاب «[[مختصر النافع (کتاب)|المختصر النافع]]» اثر [[محقق حلى]] (م ۶۷۶ ق) میباشد. <br />
<br />
{{مشخصات کتاب<br />
<br />
|عنوان=<br />
<br />
|تصویر= [[پرونده:جامع المدارک.jpg|۲۴۰px|وسط]]<br />
<br />
|نویسنده= سید احمد خوانساری<br />
<br />
|موضوع= <br />
<br />
|زبان= عربی <br />
<br />
|تعداد جلد= ۱<br />
<br />
|عنوان افزوده1=تصحيح<br />
<br />
|افزوده1= علىاكبر غفارى<br />
<br />
|عنوان افزوده2=<br />
<br />
|افزوده2=<br />
<br />
|لینک= <br />
}}<br />
<br />
==مؤلف==<br />
آیتالله [[سید احمد خوانساری|سید احمد موسوی خوانساری]] (۱۳۰۹-۱۴۰۵ ق)، [[فقیه]] و عالم مجاهد [[شیعه]] معاصر بود. وی از شاگردان [[آخوند خراسانی]]، [[سید محمدکاظم طباطبائی یزدی|سید محمدکاظم یزدی]]، [[آقا ضیاءالدین عراقی]]، [[شیخ عبد الکریم حائری یزدی|شیخ عبدالکریم حائری]] و [[شیخ عبدالکریم گزی|آخوند ملا عبدالکریم جزی]] بود و خود شاگردان بزرگی چون [[امام موسی صدر|سید موسی صدر]]، [[مرتضی مطهری|شهید مطهری]] و [[سید رضا صدر]] تربیت نمود. <br />
<br />
پس از رحلت [[آیت الله بروجردی]]، جمع کثیری از مردم [[ایران]] و برخی از کشورهای مجاور، به آیت الله خوانساری رجوع و از [[رساله]] ایشان استفاده کردند، و در اواخر، [[مرجعیت]] ایشان عظیمتر و فراگیرتر گردید. آیتالله خوانساری در نهضت اسلامی به رهبری [[امام خمینی]]، نقش مؤثری داشت و از ایشان اعلامیههای متعددی در حمایت از انقلاب صادر شده است. [[امام موسی صدر|سید موسی صدر]] و [[مرتضی مطهری|شهید مطهری]] از شاگردان مبرّز این عالم ربانی هستند.<br />
<br />
برخی از آثار ایشان عبرتند از: [[جامع المدارک (کتاب)|جامع المدارک فی شرح المختصر النافع]]، العقائد الحقه، حاشیه بر [[العروة الوثقی (کتاب)|عروة الوثقی]]، رساله مناسک حج و کتاب الصلوة.<br />
<br />
==معرفی كتاب==<br />
كتاب «جامع المدارک» در ۷ مجلد از شروح معتبر و با ارزش «[[مختصر النافع (کتاب)|المختصر النافع]]» يا «النافع فی مختصر الشرايع» تأليف [[محقق اول|محقق حلی]] (متوفای، ۶۷۶) است كه در زمان حيات مؤلف انتشار يافته است.<br />
<br />
اين كتاب حاوى مجموعهاى از مدارک احكام فقهى مىباشد كه به صورت مختصر گردآورى شده و يك دورۀ كامل از [[فقه]] استدلالی شيعه با دقت و گستردگی مطالب مىباشد. مؤلف به دليل اشتغالات [[مرجعيت]] و گاهى نيز به دليل مورد نياز نبودن بعضى از مباحث كتاب، به آنها نپرداخته و شرح نداده است.<br />
<br />
با توجه به تاريخ اتمام كتاب صلاة كه سال ۱۳۶۹ ق. است، و پايان كتاب قصاص كه سال ۱۴۰۱ ق. مىباشد، نگارش اين كتاب ارزشمند در حدود سى سال طول كشيده است.<br />
<br />
بر کتاب «جامع المدارک»، [[حاشیه]] و شرحی به عنوان «حاشیة جامع المدارک» توسط آیتالله سید محسن خرازی (متولد ۱۳۱۶ ش) نوشته شده است.<br />
<br />
==محتوای كتاب==<br />
«جامع المدارک» نيز نظير «[[مختصر النافع (کتاب)|المختصر النافع]]» از ۴ قسمت عبادات، معاملات، ايقاعات و احكام تشكيل شده و در ۷ جلد چاپ شده است. جلد ششم و هفتم كتاب بنا به ترتيب متعارف كتاب «المختصر النافع» تأليف نشده است و توجه و همت مؤلف بيشتر به ۵ جلد اول كتاب بوده است، اما بعدها به دليل درخواست فضلا و اهل علم به تدوين و تأليف جلد ششم و هفتم پرداخته است. <br />
<br />
جلد اول و دوم شرح قسمت «عبادات»، جلد سوم و قسمتى از چهارم تا پايان كتاب نكاح شرح قسمت «معاملات»، جلد سوم از كتاب طلاق تا پايان كتاب صيد و ذبائح از جلد چهارم شرح قسمت «ايقاعات»، و قسمتى از جلد چهارم و جلدهاى پنجم، ششم و هفتم شرح قسمت «احكام» مىباشد.<br />
<br />
*جلد اول کتاب «جامع المدارک» شامل كتابهاى طهارت و صلاة است.<br />
<br />
*جلد دوم شامل كتابهاى زكات، خمس، صوم، اعتكاف و حج مىباشد. مؤلف، كتاب جهاد را شرح نزده است و بحث امر به معروف و نهى از منكر را در آخر جلد پنجم آورده است.<br />
<br />
*جلد سوم كتابهاى متاجر، رهن، حجر، ضمان، حواله، كفالت، صلح، شركت، مضاربه، مزارعه و مساقات، وديعه و عاريه، اجاره و وكالت را در بردارد.<br />
<br />
*در جلد چهارم كتابهاى وقوف و صدقات، وصايا، نكاح، طلاق، خلع و مبارات مطرح شده است. مؤلف، كتاب سبق و رمايه را كه بعد از كتاب وقوف و صدقات و قبل از كتاب وصايا است، شرح نزده است. كتابهاى عتق، تدبير و مكاتبه و استيلاء نيز كه بعد از كتاب خلع و مبارات است، شرح زده نشده است.<br />
<br />
*جلد پنجم شامل كتابهاى كفارات، اقرار، ايمان، نذر و عهود، صيد و ذبائح، اطعمه و اشربه، غصب، احياء موات، لقطه، مواريث و امر به معروف و نهى از منكر مىباشد. مؤلف، كتاب شفعه را كه پس از كتاب غصب و قبل از احياء موات است در اين جلد نياورده است، بلكه در پايان جلد ششم آورده است.<br />
<br />
*جلد ششم كتابهاى قضاء، شهادات، ديات و شفعه را در بردارد. كتاب ديات كه در «[[مختصر النافع (کتاب)|المختصر النافع]]» آخرين كتاب و پس از كتاب قصاص مىباشد، در جلد ششم پس از كتاب شهادت ذكر شده است.<br />
<br />
*جلد هفتم شامل كتابهاى حدود و قصاص مىباشد.<br />
<br />
در مجموع در «جامع المدارک»، كتابهاى عتق، تدبير و مكاتبه و استيلاء، سبق و رمايه و جهاد، مطرح نشده است.<br />
<br />
==ويژگىهای کتاب==<br />
كتاب «جامع المدارک» به صورت شرح مزجى تأليف شده، به اين معنا كه حواشى و متن كتاب با هم تركيب شدهاند. <br />
<br />
در اين كتاب مباحث فقهى با توجه به آيات [[قرآن كريم]] و روايات مطرح و بررسى شده است و مؤلف با توجه به بنيۀ فقهى بسيار قوى كه داشته است، [[فقه الحدیث]]، [[آیات]] و [[حدیث|روايات]] را به بهترين وجه و دقيق بيان نموده است.<br />
<br />
مؤلف كمتر به نظريات [[فقها]] و بزرگان با نام و مأخذ اشاره و استناد كرده است و عموماً بدون ذكر نام صاحب نظريه، آن را طرح نموده است. <br />
<br />
از ديگر ويژگىها اين كه، مؤلف بسيار مختصر به صورت اشارهاى و گذرا به نكات دقيق اشاره نموده است.<br />
<br />
از ديگر خصوصيات كتاب، بيان احتمالات مختلف و روايات و نظريات مختلف و بررسى دقيق و عالمانۀ اين احتمالات مىباشد كه خواننده را وادار به فكر و تعمق نموده و زمينه را براى ايجاد قوۀ [[اجتهاد]] در او فراهم مىنمايد.<br />
==منابع==<br />
*[[نرم افزار جامع فقه اهلبیت (علیهم السلام) ۲|نرم افزار جامع فقه اهل بیت]]، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.<br />
{{فقه}}<br />
[[رده:منابع فقهی]][[رده:منابع فقه استدلالی]][[رده:منابع فقه شیعه]][[رده:کتابهای فقهی]]</div>مهدی موسوی